|
Blue skies, smiling at me
Nothing but blue skies do I see ...
-- Irving Berlin
Mời xem tập ảnh "Màu xanh da trời"
(xin click vào)
Ở vùng Midwest Hoa Kỳ tháng 5 là tháng khá lý thú đối
với tôi vì mùa lạnh đã chấm dứt một cách gần như được "ga răng ti"
(guarantee). Chim tránh đông từng đợt bay về nhất là những con chim
nhỏ dễ thương như loài chim
warblers (oanh màu).
Nếu sống ở ngoại ô khi ra khỏi cửa từ sáng đến chiều ta đều nghe
tiếng chim hót gọi nhau tuy rằng không phải ai cũng thấy chim. Tháng
5 cũng là tháng bận nhất vì phải làm việc lao động nhiều hơn như
sửa sang sân vườn cho vợ hiền trồng hoa, xong rồi lên đương đi chơi
(lao động tay chân!)...Vâng, đến tuổi nầy chớ tôi còn ham đi lắm -
Nhà tôi biết tôi mê những hàng cây mới kết lá xanh trong các công
viên, những cụm hoa dại ngoài rừng, những con chim màu chớ không
phải mấy cô vợ bé (?!) cho nên chẵng phàn nàn. Ở đời coi vậy chớ sự
"trust" (tin tưởng) là trên hết, hơn cả "tình yêu" giả dối - n'est
ce pas?
Mời xem tập ảnh "Màu diệp thu" (xin
click vào)
Hai tuần trước tôi đã có mặt ở
Rockbridge State Nature Preserve
khi mặt trời vừa lên khỏi hàng cây phía Nam. Đây là một vùng bảo
quản thiên nhiên để nghiên cứu về địa chất, sinh thái thực vật, chim
chóc và dã thú. Cũng như công viên Clear Creek Metropark và
Hocking Hills State Park
gần đó, địa hình của chúng được băng hà đẽo gọt hàng triệu năm trước
với phần đá còn lại thuộc Black Hand Gorge Sandstones rất lạ mắt.
Mục đích ngày hôm đó là đi tìm con chim đỏ "Scarlet
Tanager"
vì có tin trên "iBirds" cho biết là có người đã thấy nó làm tổ nơi
đây và cho cả GPS coordination codes.
Chim "scarlet tanager" màu đỏ rất dễ thương. Chim
thường làm tổ trên những cây cao và đồi cao nhất của rừng cây rất
khó thấy. Muốn tìm họ ta lúc nào cũng phải ngó lên rất mỏi cổ.Vì thế
tôi thường bảo vợ chim nầy là "maboroshi no tori"(chim bí ẩn). Sau 3
năm đi tìm tuần trước đó trong khu rừng của Clear Creek MP tôi đã
thấy chim đậu gần trên ngọn cây "Tulip Tree" sau khi đi hiking hơn
nửa ngày. Đây là một loại cây lớn vùng Midwest cao hơn cây oak và
maple. Hình như chim Scarlet Tanager cũng có sở thích riêng - nào có
khác gì
con chim Phượng Hoàng chỉ đậu trên cây Ngô Đồng?
Sau 2-3 tiếng đi lùng chim nhưng chỉ nghe tiếng hót
trong khu rừng rậm ánh sáng mặt trời không soi tới, tôi bỏ cuộc "hạ
san" ra khỏi đám cây to rồi đứng nghỉ ở một góc rừng ngó ra một khu
đồi cỏ xanh mướt. Mùa nầy là mùa sung túc cho muôn loài.
Xem mây
Đã hơn một tháng nay hầu như cuối tuần đến là tôi có
mặt ở 1-2 khu bảo quản để theo dõi loài chim mới trở về. Vì cố nhìn
từ đàng xa cho nên phần lớn phải dùng kính viễn vọng với một góc
nhỏ. Hôm nay lần đầu tiên trong năm thị giác của tôi đã mỡ rộng
trước khung cảnh trời bao la. Gần trưa vòm trời xanh biếc và mây
trắng bắt đầu thành hình. Đây là những cụm "watagumo" (mây bông
gòn) như người Nhật hay gọi vì nó giống bông gòn rồi biến đổi từng
giây từng phút với nhiều hình dạng quái lạ nhưng không kém lý thú.
Thuở thiếu niên tôi cũng có nhiều lúc ngồi ngắm mây như thế với
nhiều sự tưởng tượng trong đầu. Ban đêm nhìn sao và ban ngày nhìn
mây là 2 cái thú không cần tiền mà ai cũng làm được ở quê tôi xưa
kia.
Ở trên cao mấy con kềnh kềnh đang giăng cánh lạn
theo gió. Họ bay một cách nhẹ nhàn chẵng cần vỗ cánh như những vũ nữ
trên một sàn đá của "ice rink". Rồi tôi nghe có tiếng du dương của
sáo diều, tiếng thì thầm như nói hay cười của hàng cây và hoa lá -
cái hạnh phúc của sự sống giữa thiên nhiên không bị ràng buộc bởi
ai. Không hiểu sao tôi lại nhớ đến cái tên "Sala" khu rừng miền đất
"Bụt" "Thầy" có kể qua trong chuyện "Đường
xưa mây trắng".
Tôi cảm thấy rất bình an trong tâm hồn....
Nói tí về màu "xanh"
Tiêu biểu cho ngày đầu xuân ta thường nhớ đến màu lá
cây mới. Đây là màu của "diệp lục tố" (chlorophyll) loài thực vật
tạo ra để hấp thụ năng lượng ánh sáng cần cho quá trình quang
hợp. Mùa Xuân cũng thường có những ngày đẹp với vòm trời xanh.
Ở Á Đông người TQ, Nhật Bản,Việt Nam, Thái Lan và Đại
Hàn dùng từ cho màu "xanh" không được rỏ ràng. "Xanh" đôi lúc có cả
nghĩa "lục"/"xanh lá cây" và " màu da trời"/ "xanh nước biển". Để
làm sáng nghĩa người Việt ta thường dùng chung với tỉnh từ như
"xanh lam", "xanh lục". Người Nhật dùng từ "Ao" (青・thanh
= âm Hán Việt) hay "aoi"( 青い-
tỉnh từ) cho cả nghĩa "blue" và "green". Thí dụ "aoba" (
青葉・
thanh diệp）
là "lá
xanh" và "ao zora" (青空・
thanh
không) là "trời xanh" măc dù trong tiếng Nhật có từ "midori" (緑
・lục)
và "kon-iro"(紺色・
cám sắc)
hay "aiiro"
（藍色・lam
sắc）gần
hơn cho 2 màu nầy.
Trong tiếng địa phương (hogen) của các vùng Aomori,
Nigata, Gifu, Fukuoka, Okinawa Nhật Bản người ta dùng từ "ao"(青・xanh)
để chỉ cả cho màu vàng (黄色・kiiro)
(theo
「大日本方言辞典」).
Trong Hán tự người xưa còn dùng nhiều chữ khác để chỉ
màu xanh như
蒼
(thương) và
碧(bích).
Đỗ Phủ (杜甫)
có 2 câu thơ: "Thiên thượng phù vân như bạch y, Tư tu cải biến như
thương cẩu (天上浮雲如白衣,
斯須改變如蒼狗/
Trên trời mây nổi như áo trắng, Khoảnh khắc biến thành như chó
xanh). Bích không (碧空),
bích lạc(碧落),
bích hư (碧虛),
bích tiêu (碧霄)
đều dùng để chỉ "trời xanh".
Màu xanh "sky blue", "bleu ciel" hay "sora ao" (空青)
là màu của da trời trong một ngày nắng đẹp. Ta nhìn thấy xanh không
phải vì không gian thâm thẩm có màu nầy mà vì sống màu xanh (ngắn
hơn màu khác) có nhiều năng lượng và tán
xạ
rộng hơn khi
đụng oxy và nitơ trong khí quyển làm cho ta thấy như thế. Hiện tượng
nầy được gọi la "Rayleigh
scattering"
và
Albert Einstein
đã xác nhận nó.
Buổi sáng hay chiều khi mặt trời nằm gần chân trời,
sự tán xạ của sống màu xanh làm cho nó bị tạt ra khỏi đường thẳng
mang đến mắt người nhìn. Vì thế còn lại là màu đỏ hồng cho ta thấy.
Thực ra khi diễn tả về màu sắc không có ngôn ngữ nào
là đúng tuyệt đối cả. Chính vì thế trong khoa học và kỷ nghệ về
chất màu, qua sau nhiều thảo luận của giới Hàn Lâm Thế Giới đã đi
đến việc lập ra những thước màu mẫu tiêu chuẩn gọi là
"Color Index International"
và được in ra sách (ngày nay on-line) để giúp cho việc so sánh và
giám định. Nó rất là tất yếu cho kỷ nghệ sơn, mực, nhuộm, phim, mỹ
phẩm, thực phẩm, v.v.
Lịch sử, khoa học, kỹ thuật, mỹ thuật, chính trị và
văn hóa xung quanh màu
"xanh"
có rất nhiều điều lý thú. Tự điển bách khoa điện tử Wikipedia tiếng
Anh, Pháp, Nhật, Đức về màu "xanh" cho ta nhiều điều để học hay
giải trí. Nếu khi mắt bạn bắt đầu mõi thì hãy nhìn vào chiếc nhẫn "blue
sapphire"
hay cục crystal "copper sulfate" thì sẽ cảm thấy diệu lại liền. Phần
"bần tăng" thì chỉ cần lật ra tập hình về
"màu diệp thụ"
hay "màu
da trời"
chụp trong lúc đi hiking thì tâm hồn như được thả theo mây trắng của
một ngày mùa xuân đẹp "giời"!.
Naruhodo
(Ohio - mùa xuân xanh 2013)
|
