Zion NP_3

Giữa tháng 6 năm nay (2015) tôi có dịp sang miền Tây để viếng 3 công viên quốc gia (National Park, sẽ viết tắt là N.P. hay park) của Mỹ - những nơi tôi mơ ước được nhìn thấy từ lâu nay nhưng chưa có cơ hội để thực hiện. Đó là Zion, Yellowstone và Grand Teton N.P.

Thực ra trước khi đi tôi định thăm Great Basin N.P. (Nevada) thay vì Zion (Utah) để chụp hình cây cổ thụ sống trên 5 ngàn năm gọi là "Bristlecone Pine" (một loại tùng) và xem sao đêm cùng với dải sông ngân. Great Basin có bầu trời đêm "đen" nhất nước Mỹ ngoài Alaska. Địa thế vùng nầy nằm trên cao nguyên và xa các thành phố, vào đêm rất thích hợp cho việc quan sát thiên thể. Tuy nhiên vì chuyến đi lần nầy không mang đủ đồ lạnh cho việc cắm trại ngoài trời nên tôi đành phải đổi chỗ đi.

Bàn đạp của chuyến đi 8 ngày là Salt Lake City, thủ đô tiểu bang Utah. Như nhiều bạn đã biết Utah là vùng đất của Mormon do giáo tổ Joseph Smith, Jr. sáng đạo khoảng năm 1820 ở Upstate New York. Vì chủ trương sống theo chế độ đa thê, người theo đạo thường bị đàn áp và nghi kỵ nên sau đó phải bỏ New York ra đi. Mãnh đất lành do tổ thứ hai - Brigham Young tìm được trên bước đường lánh nạn về miền Tây là Salt Lake City. Sau khi Utah được sáp nhập vào Liên Bang Mỹ quốc, hiến pháp quốc gia cấm tục đa thê. Ngày nay người Mormon cũng sống dưới luật pháp nước Mỹ như những công dân khác. Họ rất trọng sự liên hệ trong gia đình. Ông Mitt Romney ứng cử viên tổng thống Hoa Kỳ năm 2012 cũng là người theo đạo Mormon.

Zion NP_5

Công viên quốc gia Zion

Zion là N.P. đầu tiên (1919) của t.b. Utah, nằm 308 miles (496 km) phía Nam của Salt Lake City, con đường dẫn đến đó là I-15 S. Đường "I" (interstate - i.e., cao tốc liên bang) nầy phía Bắc (N) chạy đến Canada, phía Nam (S) đến Mexico. Dọc theo I-15 có rất nhiều vườn quốc gia như Glacier, Yellowstone, GrandTeton, Great Basin, Bryce, Zion, Capitol Reef và Grand Cayon thuộc các vùng địa lý khác nhau.

Cùng nằm trên cao nguyên Colorado (Colorado Plateau) Zion có nhiều sắc thái rất giống với Arches, Canyonlands, Grand Canyon.... - đó là đất đỏ do "uplift" (trồi lên) giữa sa mạc khô cằn. Cấu trúc địa chất của nó đa số là cát kết "Navajo sandstone".

Zion có 3 cửa vào. Từ Salt Lake City đi xuống trên I-15 S có lối vào cửa Tây Bắc dẫn đến Kolob Canyons - một vùng hoang du ít khách đến viếng. Cửa Nam qua làng Springdale và cửa Đông qua US-89 rồi đổi sang U-9/Zion-Mt. Carmel Highway (xin gọi tắc là E. Highway). Hai lối vào sau sẽ liên thông với nhau trong N.P.

ZionAreaMap

Zion NP map

Mỗi năm Zion N.P. đón tiếp hơn 2 triệu khách đến viếng. Vì thế trong mùa du lịch chính như Hè và Thu lúc nào cũng đông đúc người. Chỗ trọ và chỗ đậu xe khó kiếm.

Springdale là nơi tôi trọ cho ngày đầu mới đến Zion. Đây là một làng du lịch nằm ngay cửa Nam vào vườn Quốc gia. Từ phố chính mỗi ngày có xe "shuttle " miễn phí chở ta đến "Visitor Center". Sau đó muốn đi ngoạn cảnh hay "hiking" thì cũng có "shuttle" đưa ta vào con đường "scenic drive" khoảng 10 cây số - đường nầy cấm xe nhà vào trong mùa du lịch cao.

Zion NP_76

Một điều khách đến nơi đây cần nhớ là - đi đâu thì đi nhớ mang theo nước uống và thức ăn cho nhiều. Mùa hè ban ngày thường rất nóng có thể lên đến trên 30 độ C, có nắng gắt và không khí rất khô khan. Người lớn cần hơn 3 lít nước một ngày.

Tôi ghé Visitor Center để lấy bản đồ và nhận sự chỉ dẫn cho chương trình đi chơi 2 đêm 3 ngày - trong đó có phần chụp hình cảnh trời đêm.

Chiều ngày mới đến tôi chọn cách đi tự do không cần đến "shuttle" về hướng cửa Đông của N.P. Sau khi chạy qua khỏi Visitor Center con đường E. Highway đưa ta đến một địa đàn rất kỳ thú. Hai bên đường núi non cao chót vót xe phải chạy dưới bóng mát của núi vì nó là một "canyon" hay hẽm núi. Trên non mấy cây thông "pinyon" cây bách "Utah" bám vào đá đỏ "Navajo" như những cây "bonsai". Một cảnh thần tiên như tôi có dịp nhìn thấy trước đây trên miền "Canyonlands".

Zion NP_18

E. Highway có một đường hầm dài 1711 mét cho xe chạy qua lại hai chiều. Khi mới hoàn tất (1930) đây là một kỳ quan của Thế giới. Giữa đường hầm có cửa sổ nhìn ra thung lũng để giúp cho việc thoáng khí và thoát khói xe hơi (ô-tô, n'est ce pas?). Sau hơn 15 phút chạy trong bóng tối như "âm phủ", gần cửa ra ánh sáng chiều làm cho tôi chói mắt. Cảnh vật nơi đây quá kỳ dị, xưa kia chắc là quê hương của "Dinosaurs" (khủng long)....

Ngay cửa Đông của "Tunnel" có một con đường hiking dẫn ta lên núi gọi là "Zion's Canyon Overlook trail". Qua nó ta sẽ có cơ hội nhìn thấy cái cảnh hùng vĩ của vùng cao trong đó có núi, hố sâu và sa mạc của Colorado Plateau. Nóng, lạnh, nước, gió cộng với thời gian đã cạo gọt đồi núi tạo ra những sớ (strata) thịt đỏ hàm chất oxít-sắt. Vô tình hay cố ý nó tạo ra những bức tranh tuyệt vời cho ta ngắm ngày nay. Đi xa hơn nữa trên E. Highway sự trình bày của tạo hóa làm cho tôi phải thán phục "ông Trời".

Thỉnh thoảng nếu để ý nhìn ta sẽ thấy mấy con sơn dương sừng to "big horn sheep" đang tìm cỏ đề ăn trong khi mắt láo liên xem chừng coi có con sư-tử núi (mountain lion) nào đến săn bắt họ. "Mountain lion" là "vua" của miền cao sơn còn "big horn sheep" là thường dân của vùng núi sa mạc. Nhờ có "vua" vùng đất đẹp nầy mới giữ được thăng bằng sau bao nhiêu ngàn năm chớ không thì đất sẽ lỡ núi sẽ mòn....

Đường E. Highway là một phần của "Utah Scenic Byway", qua đó dân lái xe có thể đi viếng nhiều vườn quốc gia khác trong vùng, ngay cả Grand Canyon của bang Arizona. Trên "Byway" có rất nhiều dân chạy mô-tô, nhiều người từ Âu châu sang chơi, đa số họ rất lịch thiệp.

Tôi đi xem cảnh đến xế bóng rồi về Springdale ăn tối, xong lại trở vào công viên chờ trời đêm đến để xem sao.

Zion NP_34

Trời hôm đó có trăng khuyết mùng năm tuy không tối lắm nhưng cũng vừa đủ cho việc quan sát thiên thể. Vốn sống ở nhà quê lúc bé thơ, tôi có nhiều dịp ngắm trăng sao. Thường tháng 8 trở đi là lúc bầu trơi đêm đẹp nhất. Ngồi ngoài trời nghe cha mẹ ông bà kể chuyện đời xưa và chuyện "ma" không gì lý thú bằng. Óc tưởng tượng của tôi cũng phát xuất từ đó. Bầu trời Sài Gòn và Hà Nội ngày nay bị ô nhiễm bởi ánh sáng và khói bụi. Không biết trẻ em trong nước ngày nay còn có cái thú như tôi không?....

Ngày thứ hai trong Zion N.P. là ngày cho hiking. Thường các "Visitor Center" (trung tâm hướng dẫn du khách - tức là "tư vấn" đấy mà... các bác) của công viên có nhiều tư liệu miễn phí để cho ta tham khảo, ngay cả người giải thích và hướng đạo. Như nói phía trên tôi dùng xe "shuttle" của N.P. để đi lại trên đường "Scenic Drive. "Scenic Drive" là con đường kết hợp cho nhiều "đầu" trails (trailheads), từ đó tùy theo khả năng của mỗi người ta có thể đi khám phá cái đẹp của Zion.

Tôi lên xe "shutle" từ trạm đầu là "Zion Canyon Visitor Center" đi thẳng đến trạm cuối là "Temple of Sinawava"- đây là cách đi ngược đầu càng về chiều càng về gần đến nơi xuất phát.

Zion NP_56

"Temple of Sinawava" có lối vào "Riverside walk" và "The Narrows". "Temple" hay "Cathedral" là từ dùng để chỉ đền đài hay đại thánh đường. Trong các công viên quốc gia Hoa Kỳ có rất nhiều thánh đường như thế. Tuy nhiên nó không phải là cái kiến trúc nhân tạo mà là những núi hay tảng đá cao chót vót có hình dáng làm cho ta liên tưởng đến thánh đường uy nghiêm của La Mã, Ai Cập hay Hy Lạp xưa kia. Một từ khác nữa là "Court" - tức "sân" hay "cung đình" cũng được dùng như thế.

"Riverside walk" là còn đường đi trên con sông "Virgin" (trinh nữ ) cạn. Đây là nơi thu hút rất nhiều du khách già và trẻ, bạn cần mang theo giày đi dưới nước và quần áo khô để thay. Đi hết khúc sông sẽ đến "The Narrows" - một hẽm núi hẹp có nơi tương đương như khoảng trống giữa 2 building. Cảnh nơi đây khó tìm thấy trên trần gian nhưng muốn chụp ảnh ta phải mang theo túi phòng ướt cho máy vì con sông trước nó có chỗ sâu đến ngực hay cổ tuỳ mùa.

Zion NP_62

"Angels Landing" bắt đầu ở "Grotto" trailhead. Đây là con đường cần nhiều kỷ thuật, bắp thịt và sự tập trung tinh thần nhất của Zion N.P. Khi leo lên đến đỉnh một quang cảnh bao la của Canyon sẽ trình bày trước mắt ta - Ánh sáng, tiếng gió gào, tiếng chim hót trên đường - ngay cả sự im lặng của ngày tạnh gió, màu sắc của đất trời....làm cho ta phải đồng ý với mục sư Frederick Vining Fisher - người đặc tên cho nó: "Đây là nơi chỉ có Thiên Thần (Angels") mới bước chân đến được...".

"Zion Lodge" là trạm xe cho người đi về khách sạn trong park, nơi đây có Restaurant cho tất cả du khách đến Zion. Tôi ghé trạm nầy để ăn trưa và "đổ" thêm nước. Phía sau "Lodge" có đường trail dẫn đến "Emerald Pools" rất dễ đi. Đây là con đường rất hợp cho người yếu chân. "Emerald" có nghĩa là "màu của ngọc bích", còn "pools" là vũng nước. Đó là những vũng nước nhỏ trên đá núi có màu như thế. Lý do là vì trong vũng có nhiều "green algae" (tảo xanh) như trong hồ Hoàn Kiếm của Hà Nội.

"Court of the Patriarchs" là trạm kế đó. Khi vừa bước xuống xe, xung quanh có một sự yêm lặng gần như tuyệt đối. Lúc xuyên qua con đường trail không dài lắm, tôi có cảm giác như đi lạc vào một Thánh địa của huyền sử: Con người sao quá nhỏ bé dưới bóng của 3 trái núi đỏ hình tháp Chàm. Khi nhớ đến chuyện trong cựu ước của người Do Thái và Ki Tô giáo về "Abraham, Isaac và Jacob" tôi mới hiểu ra tại sao nơi nầy được mệnh danh như thế.

Zion N.P. có rất nhiều hẽm núi (canyon), hố sâu, vách đứng(cliff) rợn người và sa mạc cát đỏ buồn tanh. Đây là một cao nguyên ở 1,117 m đến 2,660 m, nhưng rất nóng bức mùa Hè. Người thích sưu khảo địa chất, sinh thái thực vật và động vật chắc chắn là có rất nhiều điều để nhìn để học hỏi. Cá nhân tôi thì thích chim, thú dã sinh và cây cỏ vùng cao sơn. Zion đã giới thiệu với tôi một vài loài hoa dại trong đó có "golden Columbine" để nhớ, con "sơn dương sừng to" và con chim "rock wren" để thương, con "cắt kè" để làm quên cái khát và mệt của hiking. Tiếc là không gặp được con "California Condor" (kền kền) trên bầu trời xanh biếc của "Canyon" như ước muốn. Người ta nói nó còn chút "xíu" nữa là bị tuyệt chủng.

Zion NP_47

Trên một "Overlook" nhìn xuống thung lũng của "Kolob Canyons", tôi để cho tâm hồn thả lỏng. Đàng xa có cái "mirage" lạ lùng...Trời - đất hòa lẫn với nhau. Trên cao nguyên nầy thung lũng là biểu tượng cho sự tàn phá của thời gian, của nước, gió, thời tiết nóng lạnh... Kết quả của nó nào có khác gì cái kết quả do con người tạo ra trong chiến tranh? Nó làm cho tôi liên tưởng đến những tàn tích của Machu Picchu, Hy Lạp, La Mã hay Syria và Iraq hiện nay.

Zion NP_59

Bên vực thẳm con quạ đen đang bay lượn theo hơi nóng dâng ngược dòng sức hút trái đất. Giờ nầy "quạ", "mây" hay "condor" không còn quan trọng nữa vì nó chỉ là biểu tượng cho cái "phù du" bồng-bềnh theo gió. Trong giây phút mơ mộng xa lìa hiện thực bên tai tôi nghe có tiếng sáo "qina" diệu dợi....Tiếng sáo não nùng của người "Inca" (Peru) trên núi "Andes" năm xưa - họ đang than khóc cho giang san điêu tàn, văn minh một thời đổ nát... Đó là tiếng sáo "El Cóndor Pasa" * Paul Simon phổ nhạc khoảng năm 1970 khi tôi còn sống bên Nhật và từng có dịp nghe qua trước nhà ga "Shinjuku" ** hay ở "Osaka Expo" (bên Nhật gọi là "コンドルは飛んでいく). Không hiểu sao tôi có một cảm giác thật huyền diệu - cái cảm giác chưa bao giờ thấy khi ở dưới trần gian (i.e. dưới "thấp đấy mà...hì hì!). Tôi như được chấp cánh để chuẩn bị bay cao lên Thiên Đàn - hay ít ra, bay đến ...."cục đá đỏ" bọn trẻ hì hụt đua nhau trèo lên buổi sáng nay bỏ già nầy phía dưới chân núi vì bị cụp xương sống...Đó là cục đá của "Angels Landing" tôi ước được nhìn thấy trước khi đến Zion - Cục đá của mục đích "sống", của đam mê đến tuổi nầy vẫn chưa từ bỏ được. - Naruhodo...

Chú thích:

*Bài "El Cóndor Pasa" (Spanish) do Paul Simon phổ sau khi nghe nhạc khúc "Paso Del Condor" của ban "Los Incas" Nam Mỹ trình diễn ở Paris. Đây là một trong những bài dân ca Peru do Daniel Alomía Robles ghi âm từ dân bản xứ năm 1913 và được công nhận bản quyền năm 1933 tại US. Tuy nói là dân ca nhưng nhạc chỉ có giai điệu, không có lời. Paul Simon đặt tên bản nhạc là "The Condor Passes" (Anh) trong album "the Bridge Over Troubled Water", có nghĩa là "Con kền kền đang bay ngang trên trời...".

Paul Simon là một Singer-Songwriter của Mỹ, cũng là tác giả của nhiều danh khúc, trong đó có bài "The sound of silence", "Mrs. Robison" trong phim "the Graduate" (kẻ tốt nghiệp). Ông có lúc trình diễn với Art Garfunkel, một thành viên của folk-duo Simon & Garkunkel.

Bài nhạc "El Cóndor Pasa" được xem là quốc thiều không chính thức của xứ Peru.

Nó cũng được Peru nhận là "Di sản Văn hóa Quốc gia" năm 2004.

Bài viết nầy có phụ chú vài tham khảo. Bạn có thể đọc thêm bằng cách bấm chuột lên "hyperlink" của dòng chữ khác màu.

(xem photo album xin click vào đây)

El_cóndor_pasa.jpg

Ban nhạc Peru trình diễn dân ca trước nhà ga Shinjuku