|
(Xem toàn tập ảnh xin
click vào đây)
"Không ai muốn
chết. Dù cho người đó muốn được lên thiên đường
họ cũng đâu có muốn chết"
- (Steve Jobs)*
Sau khi rời Arches National Park (NP; xin xem bài
trước [1]) tôi trở lại đường US191-N rồi rẽ vào SR313-West dẫn đến
"Island in the Sky District". Đây là lối vào phía Bắc của
Canyonlands cách Moab khoảng 74 miles. Ngoài cửa nầy ta có thể đi
vào phía Nam của NP qua đường SR 211 đến "Needles District". Tuy
nhiên 2 lối vào sẽ không liên kết với nhau trong công viên nầy.
Canyonlands NP nằm ở cao độ khoảng 3700 đến 7200
feet (hơn 2 km) trên mặt biển. Có diện tích là 1,366 km2 - khoảng
hơn 4 lần diện tích của Arches (300 km2 ). Vì là bán sa mạc nơi đây
không khí rất khô khan, cũng là vùng kém đường giao thông nhất của
Hoa Kỳ.
Như vườn quốc gia Arches, Canyonlands cũng nằm
trên "Cororado Plateau", có rất nhiều sắc thái địa chất giống nhau.
Tuy nhiên ở một vĩ tuyến phía dưới của Arches, sự xói mòn của cao
nguyên nầy rất là "dramatic", tạo ra cho nó nhiều cảnh rất khác biệt
với vườn quốc gia trước.
"Islands in the sky" có nghĩa nôm na là "đảo nằm
trên trời" (hay mây). Nếu đến đây vào lúc hoàn hôn hay bình minh,
cảnh vật quả như là lời diễn tả. Phía Bắc Canyonlands có nhiều
"Mesa", "buttes","fins", "arches" và "spires".
"Mesa" là từ mượn từ tiếng Tây Ban Nha hay Bồ Đào
Nha, có nghĩa là núi bằng. Trong Hoa ngữ "mesa" được gọi là "bình
đỉnh sơn" (平頂山 = table mountain). "Butte" là tảng đá hình trụ, có
diện tích khá lớn, nhỏ hơn "butte" là "spire" nhọn có dáng như đỉnh
tháp nhà thờ. "Fins" là đá có hình vi cá, "arches" là vòm cong.
Bên hữu và bên tả của "Islands in the Sky" là sông
Cororado và sông Green River. Hai sông nầy nhập lại phia Nam xong
trở thành sông Cororado và chia phần còn lại của công viên ra vùng
"Maze" và "Needles". "The Maze District" là một nơi có nhiều mê lộ
do khe đá tạo ra còn "the Needles District" là nơi có nhiều tháp
nhọn "spires" hình kim.
Cùng là chị em do "mẹ Cororado Plateau" sinh ra
sao cảnh nới nầy có nhiều cái không thấy ở "Arches NP" và các công
viên khác? Tạo hóa có ẩn ý gì đây? Rồi tôi chợt nhớ đến câu
nói của Stephen Hawking: "So next time someone complains that you
have made a mistake, tell him that may be a good thing. Because
without imperfection, neither you nor I would exist".
Vào một ngày đẹp trời từ "Grand view point
overlook" (hiking 3 miles) của công viên nầy, tầm mắt ta có thể nhìn
đến cả trăm cây số. Đàng xa kia về phía Đông là dãy núi La Sal (3877
m) kiêu hùng tuyết phủ. Như núi Phú Sĩ (3776 m) đi đâu trên miền "Cororado
Plateau" ta đều nhìn thấy bóng dáng của chàng. Phía Nam Canyonlands
có núi Abajos (3463 m) và phía Tây Nam có núi Henrys (3512 m). Rất
tương phản với vùng địa lý sa mạc xung quanh, những dãy núi cao nầy
gom hết hơi nước trong vùng để tạo ra những cánh rừng xanh tươi có
nhiều cây thông và linh sam (fir) riêng cho họ.
Trên sa mạc cát đỏ là những "mesa" kéo dài tầng
tầng lớp lớp, được chia ranh bởi những hố sâu (canyons). Dưới đó là
vô số kể những trụ đá lỡ, xói mòn sụp đổ qua thời gian "vô tình",
tạo cho người nhìn một cảnh tượng lạ lùng như đang đứng trước một
địa ngục hay thiên đường. "Cái có là cái không...cái không là cái có..."
- Đối với tôi đây là nơi tôi đã trở thành kẻ "vô ngôn". Tạo hóa thật
là nhiệm mầu!.
Dưới thung lũng thỉnh thoảng có luồng gió trốt gọi
là "dust devil" mang cát bụi bay theo. Cây cối rất khô cằn hay hoàn
toàn không có mặt. Loài động vật nếu ta may mắn thấy được là chó
sói, marmot, cắc kè và quạ đen bay lượng trên đỉnh "mesa". Con kền
kền thường thấy ở nhiều vùng hoang dã cũng bỏ nơi đây đi đâu mất. Có
lẽ đất nầy chẳng còn gì để kiếm ăn, ngay cả xác chết?. Nơi đây gợi
lại trong đầu tôi cảnh hoang vắng khi anh hùng cao bồi treo cổ tên
cướp giữa sa mạc của phim "the good, the bad & the ugly" (bên Nhật
gọi là 続・夕陽のガンマン/地獄の決斗) do Clint Eastwood đóng vai vào khoảng 1966.
Lúc đứng trên miệng hố đột nhiên tôi nghe tiếng gió ru tưởng chừng
như ai đang huýt gió bên tai với tiếng nhạc "electric guitar" đệm
theo "tòn-tèn tòn-tèn tòn-tèn...." của Ennio Morricone (bản Almost
Dead [2]). Tôi đột nhiên thốt lên "koko ni kite yokatta!..." (tôi
đến đây thật có lý!...).
Bonsai trên triền núi
Trên đường trails của Canyonlands ít có cây cỏ,
thỉnh thoảng gặp được đó là những cây "Utah Juniper" (cối/bách
Utah), "Pinyon pine" (thông pinyon), "sagebrush" (xô thơm), "Cactus"
(xương rồng), "yucca" ( ngọc giá). Jupiper là loài thực vật của miền
cao-sơn, có thể chịu đựng được gió tạt, nóng, lạnh cực đoan và hạn
hán. Người Mỹ gọi cây Juniper trên miền Canyonlands là "Indomitable
Juniper" (ie, cối/bách bất khuất). Đối với tôi loài junipers lúc nào
cũng gợi đến những cây "bonsai" (盆栽) tôi nuôi hơn 20 năm qua. Nói
chung cối/bách là loài thực vật "of choice" cho cây cảnh vì có lá
kim "compact" rất nhuyễn, xanh tươi quanh năm và được biết là rất "trường
thọ" (trên 500 năm). "Shinpaku"(真柏) là vua của loài junipers làm
bonsai, có tên khoa học là "Juniperus chinensis var. sargentii" -
thường gọi là "chinese juniper (anh em với "Ibuki"/伊吹 hay byakushin/柏槇).
Có người hỏi "Canyonlands sẽ ra sao nếu không có
những cây Juniper?". Có lẽ công viên nầy vẫn đẹp tuy hơi thiếu tí gì
đó. Cây juniper đã làm tăng thêm cái duyên dáng, màu sắc và
linh động cho đồi núi. Sống một cách thản nhiên trong hoàn
cảnh khô cằn khắc nghiệt là sự tương phản lớn cho cái vô sinh khí
của đá chết với thời gian vô tận.
Màu đất đỏ của Cororado Plateau quả là màu phù hợp
nhất cho Juniper "bonsai" - vì nó có cùng một sắc-ảnh "shudei"
(朱泥・chu nê) của bonsai hachi "Tokoname" [3]. Bên bờ hố sâu của
"mesa" một cây juniper đơn độc đứng đó chờ gió, mây hay thời gian
trôi qua. Nó làm cho tôi nhớ đến cây "Monterey cypress" đã gặp trước
đây ở vùng biển Thái Bình Dương [4]. Rồi tôi nhìn mãi không chớp mắt
cho đến khi con quạ ô bay ngang trên đầu làm cho tôi tỉnh giấc mơ
ngày. Qua màn nước mắt tôi thấy hình như có một “bunjin” [5] tuyệt
hảo của thiên nhiên đang nghiên mình trước khách đến viếng trong một
cái "hachi" có dáng "chô hô un soku" (長方雲足)...[6]
Nhàn sĩ Huỳnh văn Ba – October 5, 2011
(Xem toàn tập ảnh xin
click vào đây)
*Steve Jobs là người sáng
lập ra hãng Apple Computer mới qua đời ngày 5 tháng 10 vừa qua. Nhớ
anh tôi nhớ đến cây bonsai "bunjin" đứng trên triền Mesa. Khi Steve
Jobs mặc quần jean và áo thun cao cổ đen đơn giản ra giới thiệu
chiếc máy iPad với Thế giới, ánh sáng spot light chiếu thân anh gầy ốm
trước tấm màn đen khỗng lồ. Lúc anh ngừng nói trông anh đứng đó
giống như một ông sư. Màu đen phía sau như màu của một vựt sâu. Anh
là một "Indomitable Apple", một nhà phát minh vĩ đại của thế gian -
và là một "bunjin" trong lòng tôi. Chúc anh giấc ngủ an lành nơi cõi Phật.
[1] Xem "Đi du lịch công viên quốc gia: "Arches
National Park"
[2] Nghe bản
Almost Dead của Ennio Morricone
[3] "Sắc ảnh" là color shade (English), "Hachi"
(鉢) là chậu. "Tokoname" là tên của vùng "Tokoname" (常滑) tỉnh Aichi
(愛知), Nhật Bản. Nơi đây có truyền thống làm đồ gốm từ thời Heian. "Tokoname
yaki" (常滑焼) là đồ gốm của vùng Tokoname. Chậu bonsai của lò "Tokoname"
nổi tiếng thế giới. Trong làng chơi, "Tokoname" là "Tiffany" của NB.
"Shudei" (朱泥), "Shidei" (紫泥) không phải là "bùn đỏ", "bùn tía" như
chữ Kanji nầy thể hiện. Nó là màu của bùn trên mặt đồ gốm sau khi
được nung đốt. "Shudei" là một hợp chất biến chế từ đất sét màu xanh
lấy từ tầng dưới của ruộng nương, cộng thêm là đất đỏ vùng đồi núi
có nhiều chất sắt. Qua nhiều thế kỷ, hợp chất nầy đã từng là vật bí
mật nhà nghề của chuyên gia đồ gốm Trung Quốc. Về sau NB khám phá ra
cách biến chế mới và cải thiện làm cho đồ gốm NB vượt lên đến đỉnh
cao của công nghiệp ceramics.
[4] xin xem "Du lịch vùng Monterey và
Carmel-by-the-Sea trong một ngày" trên trang ERCT.com
[5] "Bunjin" là một dáng (form/style) của bonsai
Nhật Bản. Trong Nhật ngữ họ dùng chữ "文人" (văn nhân) tức nhà văn,
nhà nho hay thư sinh. Cũng như nhiều nghệ thuật khác người Nhật đã
hoàn hảo hóa bonsai với những mực thước để đo lường và phẩm định "đồ
chơi". Trong cây cảnh họ tóm tắc dáng cây trong thiên nhiên vào
khoảng 2-30 loại, trong đó có "chokkan (直幹), "bunjin"（文人）, "fukinagashi"
(吹流し), "kengai" (懸崖), "moyogi" (摸様木), "shakan" (斜幹), v.v.
[̉̉̉̉6] "Chô hô un soku" (長方雲足・trường phương vân
túc) có nghĩa là "hình chữ nhật có chân hình mây".
Loại chậu nầy rất
được ưa chuộng và dùng cho bonsai "tùng bách" bên Nhật.
"Chô hô un soku"
|
