|
(xem toàn tập photo album xin C-click vào đây)
...Nghe xong ta quên, thấy xong ta nhớ, làm xong ta hiểu (Khổng tử)
"Arches National Park" là một công viên quốc gia nổi
tiếng nằm trong tiểu bang Utah, cách Salt Lake City khoảng 230 miles
(và Denver - Cororado khoảng 355 miles) đường bộ
[1].
Giao thông:
Thường du khách phương xa muốn đến đây dùng phi trường Denver -
Cororado hay Salt Lake City - Utah.Từ miền Đông (như Denver) ta có
thể dùng xa lộ Interstate 70 chạy xuyên qua biên giới Utah. I-70 có
nhiều đoạn chạy trên sống lưng của nhiều dăy núi cao hơn 2000 met.
Trước khi vào t.b. Utah, xa lộ nầy đi qua Glenwood Canyon, một vùng
có cảnh ngoạn mục nhất Hoa kỳ v́ chạy theo khe núi, sông và suối
nước. Sau khi vào xong biên giới Utah ta lấy đường
US 191
South hai lanes. Chạy khoảng
30 miles ra đón ta là Moab - một thành phố du lịch cách Arches NP 5
miles về phía Nam hay 74 miles về phía Đông Bắc của Canyonlands NP.
Moab:
Tuy là một thị xả nhỏ, Moab có đủ restaurants và hotels cho khách
phương xa đến viếng. Nơi đây có chỗ cho mướn xe hơi (ATV) và xe đạp
bánh lớn leo núi, kayak, canoe, có du thuyền và bè "cao-su" ("raft")
chạy trên sông Corarado và Green River, nhiều nghiệp vụ giải trí
khác như săn bắn, câu cá.
Tôi đến Moab sau 12 giờ
PM,
t́m nơi ăn trưa và mua thức ăn cho buổi tối xong hướng về Arches NP.
Chiều ngày vào park tôi sẽ dừng chân ở khu "Devils Garden" để nghỉ
và qua đêm ở camp ground của công viên nầy.
Arches National Park:
Tiền vào cửa công viên là
10
đô (1
tuần) cho mỗi chiếc xe hơi. Nếu bạn trên 62 tuổi và là công dân Mỹ,
sau khi đóng lệ phí
10 đô, sẽ nhận được thẻ "hồng" cho seniors. Từ đó về sau sẽ miễn phí
khi vào bất cứ National parks nào. Người đi theo xe ta cũng được
miễn luôn.
Arches có nghĩa là cấu trúc ṿng cung hay "ṿm" như
móng chuồng, cung bắn tên. Arches NP có đến hơn 2000 ṿm thiên nhiên
bằng cát kết hay sa thạch (sandstone).
Gần cửa vào NP nầy, ṭa nhà tiếp tân đồ sộ với băi
đậu xe khổng lồ đứng đó chờ du khách đến. Hai bên đường 191 là hai
dăy tường đỏ sừng sững kéo dài như một vạn lư trường thành. Trên
vách đá có nhiều h́nh tượng kỳ quái, tạo cho ta một cảm giác như
đang đứng trước một kỳ quan hay địa ngục. Tôi tự hỏi "ngày xưa Huyền
Trang (玄奘)
khi đi thỉnh kinh bên Thiên Trúc (天竺)
chắc cũng đi sang một vùng (Ngũ Hành Sơn) giống như nơi đây chăng?".
Đường parkway trong công viên dài khoảng 20 miles,
với vận tốc giới hạn là 40 miles/hour nên có nhiều dân chạy xe đạp
đến viếng. Tuy nhiên để xem những thắng cảnh lạ ta phải bỏ đường xe
đi vào đường trails mỗi chuyến mất khoảng 0.5 đến 3 tiếng đồng hồ
mới đáp đủ cho ḷng hiếu kỳ.
"Courthouse Towers" là nơi gần băi đậu xe nhất, có 2
ṭa nhà cao uy nghi như ṭa án La-mă. Park Avenue là một địa điểm có
rất nhiều đá lạ. Nếu ta tiến vào trail sẽ đi ngang nhiều tảng đá cao
như nhà chọc trời của New York. Có lẽ v́ thế họ đặt cho cái tên nầy
chăng? Balanced Rock thu hút nhiều du khách. Đây là cụt đá nằm lững
lờ trên trụ chân tưởng chừng như sắp lộn xuống đất bất cứ lúc nào.
Kế nó là tượng đá h́nh "dương vật" của đàn ông.
Trong arches có "Delicate Arch", "Double Arch",
"Landscape Arch" là thu hút người đến viếng nhiều nhất v́ thường
được biết qua quảng cáo, postcards hay phim ảnh xưa nay. "Three
Gossips" là tượng đá "3 nàng xí xọn", "Parade of Elephants" là đàn
"bạch tượng diễu hành", "Tower of Babel" là tháp "ba-ben" trong kinh
Thánh và "the Garden of Eden" là vườn "Eden". Tất cả là tên được
đặt theo sự tưởng tượng của con người. Đối với tôi có tảng đá tôi
đặt cho tên là "E.T." (v́ giống "E.T." trong phim ảnh xưa kia), đá
"ông đạo dừa", "Tề Thiên", "tháp chàm ", "Angkor
wat ",
v.v.
Không giống như nhiều công viên quốc gia miền Đông
hay Tây US như Yosemite[2]
và Sequoia &
Kings
Canyon[3],
nơi đây không có cây to và bóng mát. V́ thế khi đi hiking ḿnh nên
mang theo nhiều nước uống, nón và "sunscreen".
"Devils Garden" là cái vườn của yêu ma. Buổi hoàng
hôn và b́nh minh là lúc ảo huyền nhất v́ ánh sáng vàng nhạt chiếu
trên mặt đá đỏ tạo cho ta một cảm giác ly kỳ giống như đang trong
giấc mơ. Dưới cái móng chuồng treo trên bầu trời chiều đêm, tượng 2
ông bụt vai kề vai thực là khó quên. Nơi đây cũng có nhiều hang
động. Nếu ta may mắn (?!), biết đâu sẽ t́m đến được hang cọp
(mountain lion), chó sói "cayote" hay rắn độc "rattle snake". Họ là
chủ nhân thườngt trú của vùng nầy....
Bí mật của Cororado Plateau:
Khi chạy xe gần đến
Moab ta
thấy mặt đất đều tráng một màu đỏ "thổ chu", hai bên đường có hoa
hướng dương
nở vào Hè. Đầy
là vùng sinh-lư-địa-học
(physiographic) "Cororado Plateau Canyon country". Cao nguyên nầy
bao gồm miền Tây của t.b. Cororado, Đông Nam của Utah, Bắc của t.b.
Arizona và Tây Bắc của t.b. New Mexico, cũng là nơi có mật độ cộng
viên quốc gia cao nhất của US như Grand Cayon, Bryce, Capitol Reef,
Canyonlands, Zion, v.v.
Nói chung đá vùng Cororado Plateau là sa thạch (hay
cát kết - sandstone), một loại đá trầm tích do các hạt cát kết hợp
với nhau bởi xi-măng thiên nhiên.
Trong thời kỳ Pennsylvanian (300 triệu năm trước),
mặt
trái
đất rất khác với ngày nay. Hồi đó Utah là vịnh biển thấp nằm gần
xích đạo, bên cạnh là vùng đất trồi "Uncompahgre Uplift" cao hơn cả
núi Everest. Với sự bốc hơi liên tục của nước biển c̣n lại nơi đó là
những lớp muối cao đến vài cây số. Ṿng beo
(belt) "trade
wind"
(gió
mậu dịch) mang cát về. Đây là gió cường phong có tốc độ đến cả trăm
cây số giờ. Khi gió dứt cát gọp lại thành lớp như đồi (sand dune or
erg) hay biển cát (sand sea) có nơi cao gần 1 mile. Dưới sức nặng ép
xuống từ trên của cát, lớp muối phải di chuyển và trồi lên biến dạng
"sa tầng" thành "dome".
Khoảng 60 đến 10 triệu năm gần đây, sự bồi đắp của
cát chậm lại. Trong khi đó đồi cát tiếp tục xói ṃn trở thành cát
bụi. Người ta ước lượng là trong 10 triệu năm qua, sự xói ṃn làm
mất hết 5000 feet đá theo chiều đứng. Entrada Sandstone là chất căn
bản của arches. Đá sandstone nầy do cát bị ép và xi măng can-xít
(calcite) tạo ra. Với hàm lượng xi-măng khác nhau, đá cát kết xói
ṃn khác nhau tạo ra "fins" (vi cá), "sculpted rocks" (tượng đá) và
"arches" (ṿm), v.v.
V́ sao đá và đất vùng nầy lại đỏ?
Màu đỏ của đá là do khoáng có oxit sắt (iron oxide -
Fe2O3) thường gọi là hematite tạo cho. Khi lớp màu thổ chu nầy bị
"bleached" ta thấy mặt đá có vân trắng. Màu trắng là màu chính của
quartz hay thạch anh - đó là pure silicon dioxide (SiO2) giống như
cát biển ở nhiều nơi.
Có người thích màu đỏ và cho nó là màu của nhiệt
huyết, cách mạng vùng lên. Cũng có người nghĩ màu đỏ là màu của máu
lửa, dối trá, oán thù, nô lệ. Theo tôi màu đỏ chỉ là màu phản xạ
trên một vật chất có tính thu hút các màu trong quang phổ của ánh
sáng mặt trời, chỉ chừa lại màu "hồng" cho ta thấy thế thôi...
Naruhodo!
Huỳnh văn Ba - September 16, 2011
Xem toàn tập ảnh của bài nầy xin C-click vào đây
Chú thích:
[1]
Moab-Arches & Canyonlands map
[2] Yosemite National Park:
xem ảnd click vào link
[3] King
Canyon National Park: xem ảnh và bà tóm tác click vào đây
|
