"Ước gì trên quê hương tôi chim được tự do tung bay bất cứ nơi nào...."

Maboroshi no tori - Scarlet Tanager

Mỗi năm khoảng đầu tháng 5 chim đàn từ miền Nam sẽ trở về Ohio. Đây cũng là lúc lá cây vừa đâm chòi, màu lá mới còn xanh nhạt nên rất tươi tắn, người nhìn cảm thấy có sự thoải mái trong tâm hồn. Không cần đi đâu xa người ta như tìm được một không gian quá nhiều hứa hẹn. Chim muông cũng nhấm vào đó để trở về nơi đây làm một sứ mạng quan trọng: tìm bạn đời tạo dựng thế hệ mai sau. Cũng như con người mùa đầu Xuân là mùa của tình ái. Ai biết sống sẽ thích mùa nầy.

Năm nay đặc biệt mùa đông quá lạnh và kéo dài quá lâu. Người ta sợ chim sẽ về quê muộn hơn mọi lúc. Nhưng rất kỳ diệu chỉ cần một ngọn gió Nồm không biết từ đâu chim đàn đàn xuất hiện. Hình như họ đã đặc vé bay trước từ lâu. Đối với tôi cơ hội nầy không thể bỏ qua.

Người Amish đi xem chim

Như mấy năm gần đây mỗi độ "ngày lễ mẹ" (mother's day) đến dù có bận đến đâu tôi cũng tìm cách đi xem chim "warblers" (tạm gọi sơn ca mầu) trở về Ohio trên vùng Magee Marsh Wildlife Area của hồ Erie. Cũng vào dịp "the Biggest week in American birding" nầy dân xem chim đổ về đây hàng ngàn hàng vạn, trong đó có rất nhiều khách từ ngoại quốc như Âu Châu, Canada, Nhật Bản, v.v. Đại diện cho Ba Tri Miền Nam ta năm nay có cậu ba nữa đó cháu H!

Nhờ có học lóm pháp "Lục Diệu" (六曜) của Gia Cát Lượng (諸葛亮), tôi bói thật kỹ trước khi lên đường cho chuyến đi tầm chim 3 ngày của tôi để có kết quả tuyệt đa. Nó bắt buộc phải có ngày "dẫn hữu" - 友引, "tiền thắng" - 先勝và "đại an" - 大安 không thôi mê đi xem chim xong khi về nhằm ngày "Phật diệt" (佛滅) vợ sẽ không cho "chim" vô nhà. Rất may tôi lấy được quẻ thật tốt bằng cách đi giờ tí và trước ngày khai mạc một hôm dù rằng sáng ngày xuất phát mưa to gió lớn trong thành phố tôi đang ở. Sau khi lái xe 105 miles đến nơi mưa gió lặng im và ánh nắng bừng sáng. Cây lá như vừa tắm rửa sạch sẻ thơm tho trong khi đó những tài tử minh tinh tranh nhau xuất hiện. Mùa chim 2014 phải nói là quá tuyệt vời đối với tôi. Ước gì má tôi còn sống để tôi đưa đi xem cảnh nầy. Hồi tôi còn bé, má thường mua chim rồi thả gọi là "phóng sinh". Má tôi rất thương loài vật trong đó có chim muông.

American Redstart warbler

Đặc biệt năm nay tôi có duyên lớn với con chim "Scarlet Tanager" - đây là loài chim năm rồi tôi bảo với bà xã là "maboroshi no tori" (幻の鳥 - chim bí ẩn) - vì khó thấy dù là tôi đi tìm nhiều ngày trong nhiều rừng khác nhau, đã nghe tiếng chim hót từ xa hay trên ngọn cây. Lần đầu tiên trong đời tôi có một sự say đắm đối với con chim nầy. Màu áo chim đỏ rực (scarlet) đã là làm cho tôi chói mắt, huyết áp đang cao cũng phải hạ thấp.

Con chim "American redstart warbler" và "hooded warbler" cũng không kém quyến rủ. Thường sau khi định cư xong họ rất ghét phó nhồm nhất là với người còn ít đồ nghề như tôi.

Chim American redstart là con có lông đen với đốm vàng cam. Con hooded warbler như tên nó trong Anh ngữ, đó là con chim có cái "hood" (mũ trùm đầu). Northern Parula có ba màu xanh-vàng-xám, Blackburnian warbler có đầu và ngực màu cam rất rực rở với con mắt được vẽ tréo lên như mắt của "Điêu Thuyền" khi Phùng Há đóng vai ngày xưa.

Điêu Thuyền - Blackburnian warbler

Con chim Baltimore Oriole áo vàng cam rất ăn ảnh lúc nào cũng thu hút sự chú ý của phó nhồm. Người ta cắt cam "orange" tươi cắm trên nhánh cây để dzụ họ đến gần. Ngày hôm đó một con trống xòe cánh bay cho ta một ấn tượng như chúa Giê-Su xuất hiện trên thánh giá. Nếu chờ đến một tháng nữa đa số chim nầy đều bị xước lông hói đầu do chiến tích dành gái.

Tuy thiếu con "prothonotary" trên Magee Marsh lần nầy nhưng tôi đã thấy cùng lúc bốn con bên bờ sông Scioto gần nhà. Có lẽ đám nầy còn ham chơi dọc đường về chưa kịp chăng?

Baltimore Oriole

Chim warblers nhỏ bé như con chim sẻ có màu sắc và tiếng gọi khác nhau. Người sành điệu hay chuyên gia điểu học phải biết phân biệt chim qua "tiếng nói" (bird call), màu lông, sự phối hợp của màu, cái lông nheo, lông mày, v.v. Tôi thường cố nhớ tiếng kêu của họ. Người chụp hình chim phải biết nghe tiếng trước khi nhìn thấy chim như "Zatoichi". Thực lạ, nhiều chim giống nhau nhưng tiếng hót khác nhau, nào có khác gì con người.

Chim hót theo tiếng hót của cha mẹ tổ tiên cùng loài truyền lại. Đây là một sự học hỏi có tính xã hội học. Con người cũng thế. Ngôn ngữ có tính lệ thuộc vào khu vực, vì thế ta có phương ngôn. Đối với động vật, tiếng gọi nhau là một cách truyền bá tin tức, cách nhận dạng ai là bạn ai là thù. Không như con người chim không biết nói xấu, nói dối, nói những điều mà không căn cứ không có thật, nói như những anh Tiến Sĩ rỗng nham nhở ngày nay, nói như anh "scientist" chưa bao giờ sáng chế ra cái rứa gì. Chim không nhuộm lông, không cần "lấy le" để sống.

Sau mấy ngày quan sát trong dịp "the Biggest week in American birding" nầy nhiều người phải đồng ý với tôi: bãi chim "Magee Marsh Wildlife Area" năm nay quả là một "Warbler Paradise" (Thiên Đàn Chim Sơn Ca Màu)....

Kèm sau đây là một số hình tiêu biểu của tiểu sinh trong ba ngày ngắm chim. Nếu muốn xem toàn tập xin mời click và link sau.

"Warbler Paradise"