|
Humming
birds at the Dawes Arboritum
Hummingbird thuộc gia đình Trochilidae, trong đó con
Bee Hummingbird của xứ Cuba là loài chim bé nhỏ nhất, chỉ dài khoảng
5 cm và nặng khoảng 1.5-2 g - đây là kích thước của một con ong
nghệ.
Trong tiếng Việt ta gọi chúng là chim "ruồi" hay chim
"ong" vì chim loại nầy có tài dừng một chỗ giữa không trung, bay
"trực thăng" hay bay thục lùi. Khi bay đường thẳng chim có thể
đạt đến tốc độ hơn 54 km/giờ. Người Nhật gọi họ là "hachidori"
(hachi có nghĩa là ong, dori là chim).
Cùng họ với chim én, tuy cũng ăn cả nhện và sâu con
để lấy protein, thức ăn chính của Hummingbird là mật hoa. Vì thế
chim cần có mỏ và lưỡi dài để có thể thọc sâu vào hoa. Có con mỏ dài
hơn cả thân mình hay được biến dạng ra hình cung để chuyên dùng cho
loài hoa có ống mật sâu và cong như thế. Đây là một chứng minh cho
sự cộng tiến hóa theo nhu cầu sống như Charle Dawin nhận xét.
Hummingbird images on Google
Nói chung chim Hummingbird có màu sắc sặc sỡ, thường
phản chiếu ánh sáng rất đẹp (theo sự điều khiển của chim). Màu "kim
quýt" xanh vàng đỏ tím của long không do chất màu "pigment" tạo cho.
Long chim có cấu trúc như lăng kính "nano" trên mặt, có thể tẻ ánh
sáng tạo ra những sóng phản xạ làm mê muội mắt người nhìn -
một hiện tượng ta thường thấy trên mặt cái đĩa CD gọi
là "diffraction
grating". Chim ruồi thường chọn vị trí phía trước mặt trời để
lấy ánh sáng làm "Show" và "khán giả" (chim mái ) phải mua ghế quay
lưng về mặt trời mới thấy đẹp cho đáng đồng tiền. Hiện tượng nầy
cũng thường được các con chim màu (như "Indingo
bunting,
Eastern blue bird) áp dụng. Con
cá "lia thia" VN ta cũng học được cách ảo thuật nầy.
Ở các xứ Trung Nam Mỹ như Peru và Ecuador có những
con Hummingbird có đuôi dài như " phượng hoàng". Đây là loài "Exotic
Hummingbird" - chim quốc bảo được nhà nước nơi đó bảo vệ trong mấy
vùng "preserve". Muốn xem chim nầy tiền phải trả cho người hướng
dẫn có thể đến vài nghìn đô la qua những nghiệp vụ gọi là
"eco-tourism".
Magic
in the sky
Trong cái công viên bên cạnh cầu Golden Gates, San Francisco ngó ra
vịnh biển có mấy cặp Anna's
Hummingbird
đẹp. Một hôm gần 10 năm trước đây khi tôi đứng chờ sương mù tan để
chụp hình cái cầu thì nghe có tiếng ù...ù...như có con ông nghệ đến
gần. Nhưng khi nhìn kỹ mới biết đó là con chim Hummingbird trống
đang đứng giữa không trung trên tôi khoảng 10-15 mét. Anh nầy thỉnh
thoảng xà xuống với vận tốc khoảng 60 miles/giờ hay tương đương với
10G rồi xoè đuôi "thắng" tạo ra tiếng "nổ" nho... nhỏ... như lúc
phi cơ phản lực F15 vượt bức tường âm thanh . Đó là lúc chim ta muốn
"lấy le" chim mái đậu đâu gần đó.
Hummingbirds at the Inniswood Metro Garden
Chẳng bao lâu sau đó đài TV PBS có cho xem 1 phim trong chương trình
"Nature" gọi là "Hummingbirds:
Magic in the sky"
trong đó có con chim "anna's hummingbird" và cảnh công viên nơi tôi
viếng. Thì ra con chim nầy là một tài tử danh tiếng của vùng S.F.
Base.
Người anh hùng Santos Montenegro
Vùng Tây Bắc xứ Peru có một thanh niên tên là Santos
Montenegro. Là người dân "native" của vùng Florida, Pomacochas,
Santos rất yêu thương quê hương núi đồi nơi mình được sinh ra đời.
Nơi đây có một con chim Hummingbird trống rất đặc biệt với cái đuôi
dài như long đuôi của con cong. Chim dùng nó để khiêu vũ nhảy
múa tranh sự để ý của chim mái. Vì là loài chim đẹp duy nhất trên
trái đất nầy - (thay gì bắt nó đem bán hay ăn như ở đâu đó...), anh
muốn bảo vệ nó bằng mọi cách. Dân làng anh đa số làm nghề trồng mía
lấy đường và thường phải phá rừng khai khẩn. Như thế sẽ làm tiêu
diệt môi trường sinh sống cho chim.
Santos thuyết phục người dân làng nên giữ rừng núi
nguyên vẹn vì chỉ có thế chim mới sinh tồn được đến đời con cháu mai
sau. Santos còn có sáng kiến là dẫn du khách "ê cô tua"
(eco-tourism) đến đây để dân làng có thêm công ăn việc làm qua
nghiệp dụ hướng dẫn du khách.
Hummingbirds at the Inniswood Metro Garden
Cuối cùng với sự quả cảm và kiên nhẫn Santos đã
thuyết phục được người dân Pamacochas và cứu mạng cho
chim Hummingbirds khỏi nạn diệt vong. Santos Montenegro quả là một
người anh hùng của Pomacochas. Xin "Bravo Satos Monterego" hai tay!
Hummingbirds at the Franklin Park Conservatory
Vài sự kiện nên biết về chim ruồi "Hummingbirds"
Mỗi năm chim bay di trú từ Trung hay Nam Mỹ đến Bắc
Mỹ có thể đến 5 ngàn miles, trong đó có nhóm bay sang vịnh Mễ Tây Cơ
- 500 miles "nonstop" trong 18 tiếng đồng hồ.
Mỗi ngày một con chim ruồi có thể viếng đến 1000 bông
hoa để hút mật. Khoảng 8000 loài thực vật được chim nầy giúp cho
việc giao phấn.
Sau khi đi tránh Đông chim Hummingbird sẽ trở về quê
quán nơi đã sinh ra hay từng sống trước đây . Chim có tuổi thọ
khoảng 3-5 năm.
Khi bay chim đập cánh đến 200 lần mỗi giây. Lúc đậu
nhịp tim đập đến 500/phút.
Chim ruồi cũng ăn sâu con lúc đang bay. Mõ chim sẽ mỡ
rộng như miệng con cá mập hay
J..A..W..S.
Con ngài "giả dạng" chim ruồi
Đây
là một loại "ngài" hay "bướm đêm" nhưng đi ăn ban ngày. Ở Bắc Mỹ
người ta gọi nó là "Hummingbird moth" (Hemaris sp.) - đôi khi lầm
với "Humming Hawk moth" (Macroglossum
stellatarum).
Hamaris có cánh trong với cái vòi như "ông voi" để
hút mật. Động tác khi bay và hút mật rất giống con chim Hummingbird.
Tùy theo loại trong gia đình nầy có con có lông xù trắng, vàng hay
da bóng như con ong. Người nào thích thì cho con ngài nầy là đẹp còn
tôi khi thấy nó lần đầu tiên thì có nhiều thắc mắc. Tại sao trong
thế giới côn trùng lại cũng có con không giống ai đi giả dạng kẻ
khác - nào có khác gì anh "Mít xẹp già" nhà tôi nhuộm tóc đỏ để đi
chơi
cho giống Tây....
– Pourquoi? (gomen ne anh
"ngài" Hummer!).
Hummingbird moth
Alaska - Thiên đường của Hummingbirds
Ở Alaska vào mùa Xuân và Hè ngày dài hơn đêm và có
nhiều bông hoa nở. Vì thế có rất nhiều chim Hummingbirds bay từ Mễ
Tây Cơ về đây để sinh con. Gia đình anh Scott có một cái bird feeder
chứa đầy mật hoa để mời chim đến nhà. Thoạt tiên một con chim đực
đến trước làm cho gia đình trẻ Scott rất sung sướng hân hoan như
được "cách mạng" đến viếng. Sau đó nhiều chim Hummingbirds khác
theo đến cũng muốn hút mật hoa chung nhưng bị con chim đực ích kỷ
nầy đuổi đi. Thì ra anh nầy bây giờ muốn trở thành chim "độc tài" và
tự qui hoạch cái bầu mật hoa nầy là thuộc về của "ua"như ông "chúa"
tỉnh "An Long" xứ tôi. Anh Scott thấy những con chim còn lại đói khổ
nên sinh lòng thương. Thế rồi anh đổ mật vào lòng bàn tay của mình
đưa ra thử. Lần hồi cả bầy chim Hummingbirds nhỏ bé bay đến hút mật
và đậu ngay trên bàn tay anh như một đóa hoa sen Quang-âm cứu khổ.
Ngày hôm sau vợ và con gái của Scott cũng làm như anh đều được chim
đến chung vui. Thì ra khi con người có lòng tốt muốn "se" (Share)
thì loài chim biết ngay. Lòng Bồ Tát vậy mà hay thật đó mấy bác
ơi...
( Mời
xem YouTube:
http://www.youtube.com/watch?v=EUEZkwJulBY)
Hummingbirds Midwest
Vùng Midwest như Ohio có loài "Ruby-throated Hummingbird" về đây
vào đầu xuân để sinh con rồi ở đến gần cuối Thu. Mùa Đông họ đi
vacation miệt Nam và Trung Mỹ. "Ruby-throated" có nghĩa là "cổ đỏ
như ngọc ruby" (con trống). Ngoài ra chim "Rofous hummingbird"
(trắng) và "Calliope hummingbird" cũng đến Ohio. Nhà chúng tôi có
trồng loài hoa để thu hút chim Hummingbirds, đó là: "rose of Sharon"
(木槿-
mukuge), "powder puff"(calliandra
họ mimosaceae),
"hummingbird plant" (dicliptera subereca), "clematis" (một
loại hoa Ông Lão), hoa carninald (Lobelia
cardinalis)
và "honeysuckle" (chi kim ngân).
Hummingbirds in my back yard
Từ ngày sân nhà tôi có những con chim đẹp như Gold finch, Cardinal
và Hummingbird đến viếng, nhà tôi thấy "trẻ" ra và dễ dãi với tôi.
Ít khi trách móc "sao ông mê chạy xe đạp quá bỏ em ở nhà một mình
hoài....". Bây giờ có con chim nầy thế cho bố nó, cả nhà đều vui vẻ
quanh năm.
Naruhodo!
Mời
xem photo albums:
1. Hummingbirds at the Inniswood Metro Garden
2. Hummingbirds in my back yard
3. Humming birds at the Dawes Arboritum
4. Hummingbirds at the Franklin Park Conservatory
|
