|
Chim xanh
miền Đông (Eastern blue bird)
Huỳnh Văn Ba - Exryu USA (*)
Danh pháp khoa học của chim nầy là Sialia sialis, thuộc gia đ́nh
Turdidae - tức "hoét".
Chim nhỏ như chim sẻ, thường chỉ sống ở vùng Đông Bắc Mỹ hay Nam
Canada". Chim xanh sống phía Tây gọi là "Western Blue Bird" (Sialia
mexicana) và chim xanh sống trên vùng núi gọi là "Mountain Blue
Bird" (Sialia currucoides). H́nh dáng cả 3 đều tương tợ với nhau,
chỉ khác về cách phân phối của màu phía dưới: chim "mountain blue
bird" có màu xanh toàn thân ngay cả ngực và bụng, c̣n "western blue
bird" có màu xanh cả trên cổ giống như khăn trùm đầu của người đàn
bà xứ Hồi giáo.
Người Nhật hay dùng từ "maboroshi" (幻) cho những điều ǵ kỳ ẩn ít
khi thấy được – i.e. "elusive" trong Anh ngữ. Đối với tôi con chim
xanh "Eastern blue bird" là một trong những con chim "maboroshi".
Chim xanh rất nhát khi thấy bóng người là tránh đi ngay. Chim thường
sống cạnh góc rừng nơi có đồng cỏ hoang, dọc theo đường nhà quê.
Thỉnh thoảng đến gần nhà người trong thành phố để t́m mồi v́ dân
thích chim xanh thường dụ chim bằng món sâu non "mealworm" rất ngon.
Chim nầy vốn có mặt lâu đời ở miền Đông nước Mỹ, nhưng do sự xâm
nhập của chim "starling" (sẻ đá) và sẻ nhà từ Âu Châu, nhóm "new
commers" lần hồi chiếm hữu hết các vị trí làm tổ tốt xưa nay của
chim xanh, làm cho chim xanh mất gia cư.
V́ là chim đẹp, rất hữu ích trong việc diệt sâu bọ có hại cho nhà
nông, người ta bắt đầu nghĩ đến phương sách giúp chim để giăn hồi
nhân số. Họ đóng nhà hộp (nest box) cho chim nầy ở trong công viên,
vùng bảo quản thiên nhiên, trên sân golf, v.v. Rồi tạo ra những
"blue bird trails" để khuyến khích du khách và trẻ em đến viếng hầu
ươm ấp tinh thần yêu mến chim mai sau...Theo tôi nghĩ đây là một
sáng kiến rất hay cần được dân ta bắt chước.
Màu lông cánh chim trống "Eastern blue bird" xanh óng ánh rực rỡ.
Màu nầy được gọi là "structural color" (màu cấu trúc) do ánh sáng
phản xạ và nhiễu xạ (reflection and diffraction) trên cấu trúc tinh
vi của lông chim tạo cho. Nó không cần đến chất màu.
Mùa đông khi đi hiking trong công viên nhất là vào ngày có tuyết
đóng và trời quang đăng, tia tử ngoại làm cho màu cánh chim xanh đậm
thêm như màu da trời. Đó là lúc dễ t́m thấy chim.
Như đa số gia đ́nh họ điểu, chim trống thường có bộ áo đẹp hơn
chim mái.
|
