Monterey là một thành phố nằm phía Nam của vùng Vịnh-Cali, cách San Jose khoảng 1.5 tiếng lái xe (tương đương với khoảng cách giữa Sài Gòn và Vũng Tàu). Nằm trên bờ biển Thái Bình Dương, xưa kia rất thịnh về ngành đánh cá, nay thì kỷ nghệ du lịch đóng góp rất lớn vào nền kinh tế của thành phố.

Để đến nơi đây từ miền Bắc Cali, tôi dùng xa lộ US 101 South rồi đổi sang đường State Route (SR) 156 và nhập vào SR 1 đưa vào thành phố Monterey. Nếu là mùa hè với ánh sáng ban ngày còn tỏ sau 8 giờ chiều, tôi thường đi về San Jose qua ngã SR 1, xuyên qua Santa Cruz rồi lên đường núi (Rt. 9 & 236) để ghé thăm Big Basin Redwoods State Park, nơi đây có một nhóm cây California redwood khá to.

Cảnh dọc theo Highways

Đầu hè năm nay có lẽ nhờ mưa nhiều trong mùa đông vừa qua nên cây cối rất xanh tươi. Dọc theo đường US 101 quan cảnh thực là mát mắt. Sau khi rời khỏi châu thành San Jose, con xa lộ “４-lanes” nầy chạy qua những ngọn đồi thấp gần Coyote Creek Park Chain làm cho người lái ngỡ là đang ngồi trên "roller coaster" gần lộn ruột. Nơi đây nhiều xa lộ nằm trên cạo độ hơn cả "đỉnh cao" tột đỉnh của "xứ" tôi đang ở. Thì ra "đỉnh cao" nào thì cũng chỉ có nghĩa tương đối của nó...Cây "chuối" vườn người ta là cây "đại mộc chò chỉ" nhà mình đấy thôi!

Khi qua khỏi Gilroy dọc theo xa lộ thỉnh thoảng có những trái đồi "trọc" cỏ xanh, với đàn bò đang nhơi cỏ rất là thảnh thơi. Năm nay mưa thuận gió hòa, cỏ đầy đồi cho bò ta mặc sức mà "nhơi".

Monterey, 17-Mile Drive và biển khơi

Khi xe đổ vào TH Monterey, ta có cảm giác giống như đến gần thành phố Vũng Tàu. Mùi nước biển ngọt ngào bay theo gió biển chui vào xe... Vốn là một làng đánh cá xưa kia, Monterey có nhiều kỷ nghệ hải sản, trong đó có hảng chế cá mòi hộp trên đường Ocean View Blvd.

Thành phố nầy có vài bãi tắm công cộng rất sạch sẽ. Dọc theo bờ biển có đường cho người đi bộ hay chạy xe đạp. Tôi thường mướn xe đạp hay kayak gần Fisherman’s Wharf vì nơi đó có bãi đậu xe dài hạn. Dọc theo Cannery Row - downtown Monterey là những gift shops với nhiều restaurant sea food rất tươi để dành cho sau giờ giải trí vận động ngoài trời.

Ngày nay du khách thường đến Monterey để ngắm cảnh "Hải dương", tắm biển, và thêm vào đó là cái thú "bird watching" (xem chim), "whale watching" (xem cá voi), xem dã thú như những con rái biển "otter" rất dễ thương nằm lềnh phền trên mặt biển. Phần tôi thì thích nhìn sóng "bạc đầu" đổ ồ ạt về từ ngoài khơi tưởng chừng như muốn xô ngã những tảng đá to gần bờ. Xong rồi thì chèo ra vịnh Monterey trên chiếc thuyền kayak mong manh đến gần những con hải cẩu đang lăng mình trên những hòn đá phòng sóng ngoài vịnh…

Chuyện Hải Dương

Ngoài khơi Montarey là thềm đại lục huyền bí. Đột nhiên đáy biển nơi đây sụp xuống hơn 3.2 km rồi trở thành một hố thẫm dài đến 95 miles và sâu hơn cả Grand Canyon. Với "bể" nước lạnh tạo ra bởi cái hố ngoài khơi và những đám rừng "rong biển" (kelp) khổng lồ dưới đáy, đây là nơi sinh thực lý tưởng cho nhiều loài cá sống theo luồn nước lạnh như cá mòi (sardine), cá mực, v,v. Từ đó những con chim biển như hải âu, bồ nông (hay chàng bè - pelican) và cá lớn như kình ngư, cá mập, cá đuối (bat ray) đến đây để tìm thức ăn qua sự săn bắt những con cá hay thú nhỏ hơn mình. Nơi đây ta có thể chứng kiến sự an bài của đấng tạo hóa về "trật tự" của "food chain" (chuỗi dây chuyền thức ăn). Tôi thường dùng chút thì giờ nhàn rổi ghé vào hải học viện Monterey Aquarium trên phố Cannery Row để học hỏi thêm những điều gì thiếu sót xưa nay về “trời biển” sau khi về sống trong vùng "Nội địa" Midwest trên 1/4 thế kỷ.

Monterey có nhiều loài thực vật lạ, trong đó có hoa Poppies (một loài Ả Phù Dung) và Lupines rất sặc sở thường mọc trên đồi cát. Nhưng cái không thể bỏ qua là cây tùng Monterey (i.e., Monterey Cypress - thuộc họ Cupressaceae/Hoàng đàn) - đây là cây đặc trưng của vùng nầy. Giới nhiếp ảnh chúng tôi thường nhớ đến cây "lone Cypress" trên đoạn đường "17-Mile Drive" khi nhắc đến Monterey. Đây là "trademark" của làng nầy trong đó có 1 sân golf nổi tiếng là "Pebble beach".

Cây "Bonsai" ngoài trời

Xưa kia tôi nuôi rất nhiều cây "bonsai". Khi đến vùng nầy tôi thường cố quan sát rất cẩn thận mong tìm bắt được những "Impression" (ấn tượng) hay của giới thiên nhiên để khi về "tạo tác" ra cái dáng "virtue" nghệ thuật trên cây bonsai của mình. Trong một chuyến chạy xe đạp từ Monterey đến Salinas 5-6 năm trước đây, bên ven đường trail tôi tìm được một cây cypress tí hon từng bị người đi bộ chà đạp, gió biển tỉa xén (salt prunned) và nắng mưa tẩy trắng (bleaching).

Ngoài vài cụm lá kim còn sót trên thân, cây nầy trông chẳng khác gì bộ xương khô. Theo giới "bonsaists" chúng tôi, cây nầy đã trãi qua giai đoạn "hakkotsuka" (白骨化・bạch cốt hóa hay “tu” đến trạng thái "shari"(舎利・xá lợi) . Trong một khoảnh khắc bồng bột tôi có ý định muốn “cứu vớt” cây con nầy. Nhưng rồi trong lòng lại chợt nghĩ - cây "cypress" nầy là thuộc về thiên nhiên của vùng Monterey, ta không có lý do gì mà "bứng" gốc mang về xứ lạ. Cây sẽ sống hạnh phúc hơn nơi mình đã được cho ra đời, nào có khác con người với một quê hương? Thế rồi tôi mới mỡ cái bidon nước mang theo, đổ lên lá và cái gốc cây cằn cỏi kia dù biết rằng tôi sẽ cần nước cho đoạn đường 20 miles còn lại dưới bầu trời nóng bỏng chẳng khác gì trong sa mạc. Trên bầu trời cao nắng rực con kênh kênh (vulture) chờ thời cơ đang vang cánh bay vòng, hình như đã thấy được cái lỗi lầm (?) của anh biker viễn phương, mĩm cười khi nghe tôi thủ thỉ: "sayonara..." (với cây hay với cuộc đời?) . Tôi ngẫn đầu đáp lại:"Hey, I am not dead yet!...".

Carmel-by-the-sea

Đi về phía Nam của Monterey trên Highway 1- ngang qua 17-Mile Drive ta sẽ đến làng Carmel-by-the-sea. Đây là một làng có vài cửa boutiques sang trọng, với một bãi biển cát trắng, nước rất trong cho dân thích lặng và có sóng to đưa về bờ quyến rũ trò chơi surfing. Cái đẹp của làng nầy rất khác với Monterey, nó không có vẻ xô bồ nhộn nhịp thương mãi hóa của phố kia.

Bãi biển Carmel có nhiều đá mòn, nhiều cây tùng cypress khô chết từ năm xưa nay vẫn còn đứng sừng sững ngắm biển cả như cây đa hóa thạch. Không khí làng nầy tẩm một mùi gần giống như dầu bạc hà (i.e., cedar oil) thường có trong loài thông và tùng. Đây là một nơi ta có thể "thả lỏng" (détente - relaxed) cả tâm lẫn xác bằng "aromatherapy"*, “phytotherapy”** và "floratherapy"*** FREE - bởi vì muôn loài hoa cỏ thảo mộc đã được thiên nhiên đem về đây để phục vụ cho những người may mắn tìm đến biệt cảnh nầy....Thảo nào nơi đây đã trở thành nơi định cư của nhiều nghệ sĩ bohemian danh tiếng giàu có từ San Francisco xuống, hay tài tử Hollywood lên - trong đó có Ansel Adams (photographer), Kim Novak (actress), Joan Fontaine (actress), Clint Eastwood (actor, director - mayor của Carmel!), v.v.

Carmel-by-the-sea cũng là nơi tọa lạc của Giáo xứ Carmel Mission (Mission San Carlos Borromeo del Rio Carmelo từ 1770) cổ kính.

Đi dọc theo phố chính của làng nầy, ta sẽ phải thán phục cái vẽ đẹp của những công trình kiến trúc do Hugh Comstock, Jullia Morgan, Charles S. Greene, Bernard Maybeck, và trên hết là Frank Lloyd Wright. Mọi tòa nhà, biệt thự và công thự hài hòa một cách rất "hữu cơ" với hoàn cảnh thiên nhiên của Carmel. Chỉ cần một nửa buổi chiều ta có thể dạo chơi một nơi đẹp chẳng khác gì trong một bức họa theo óc tưởng tượng của Thomas Kindade****.

Luật “Lạ” hay luật "Rừng" của làng Carmel

Làng nầy có nhiều truyền thống rất hay và lạ. Để bảo tồn cái đẹp đặc thù của bãi biển thiên nhiên, làng được hoạch họa qua một tôn chỉ được gọi là "Một làng trên “rừng” nhìn ra bãi biễn cát trắng". Khi cất nhà mới, luật bắt buộc phải cất xung quanh cây đang có mặt - tức là không được đốn. Nếu lô đất không đủ số cây, chủ phải trồng thêm. Nhà trong làng không có số, ngã tư đường không có đèn điều chỉnh giao thông và lề đường không có đồng hồ đậu xe....Dân cư phải đến sở bưu điện để lãnh thơ của mình. Khi có chuyện khẩn cấp hay thơ "tốc đạt" (express), người tìm hay phát thơ phải dựa vào địa chỉ “địa lý” - thí dụ như căn nhà thứ "6" trên đường X lề hướng Nam tính từ đường D. Thường nhà vùng nầy có tên riêng do người cất đặc ra.

Nữ phái khi đi trên đường trong làng phải chú ý - Luật cấm mang giày cao gót quá 2 inches và có diện tích đế giày dưới 1 inch vuông. Để tránh phiền toái bởi luật nầy bạn có thể xin phép "miễn" ở tòa hành chính của làng.

Carmel vs. Cà-mau

Carmel (“Cà-meo”) cũng có tiếng là nơi rất yêu thương động vật. Người có chó được phép dẫn vào tiệm buôn, hotel và ngay cả restaurant. Những nơi nầy thường có chuẩn bị cả nước cho chó uống, "bánh kẹo dzụ" (treats) để lấy lòng chủ-và-chó. Ở quán ăn có cả thực đơn đặc biệt cho chó. Vì thế ta có thể đoán là dân cư làng nầy phải có cả 2 thứ giấy phép để sống ở đây, đó là "Hộ khẩu" và ..."Hộ Cẩu"! Vậy có phải là xứ “Cà-meo” nầy thiếu "dân chủ" hơn xứ “Cà Mau” của ta không nhỉ?

Naruhodo - Mùa hè 2009

* Cách trị liệu bằng mùi thơm
** Cách trị liệu bằng cỏ cây
*** Cách tri liệu bằng hoa
**** xem tranh Thomas Kindade xin click vào link

Cảm tưởng xin gởi về HVBa@erct.com