Chị Nh. thân mến,

Trong những cuộc đấu giá gần đây, cuộc đấu giá hấp dẫn và có giá trị lịch sử nhất là cuộc đấu giá một phần gia tài của bà Jacqueline Kennedy Onassis do Sotheby tổ chức vào ngày 24 tháng 4, 1996.

Sotheby nằm ở 1334 York Ave, góc đường 72. Không phải người nào muốn dự cuộc đấu giá cũng phải đến đây, họ có thể theo dõi cuộc đấu giá ngay trong phòng khách nhà họ, qua điện thoại, qua máy truyền hình. Hoặc họ có thể gửi giá muốn đấu đến trước. Sotheby đặt sẵn 90 đường giây điện thoại, in ra hơn 100,000 quyển sách đề mục dầy 584 trang, trong đó có chỉ dẫn và giảng giải tất cả các chi tiết về từng món đồ. Số tiền bán những quyển sách đề mục  này dùng cho quỹ của thư viện J.F. Kennedy ở Boston. Trang cuối của quyển sách có phiếu mua để  người muốn mua có thể điền vào món nào mình thích trả giá, giá bao nhiêu. Điền xong mình có thể niêm phong gửi thẳng đến hãng Sotheby. Nhân viên sẽ mở bì thư  ra trong  ngày đấu giá.

Gia đình bà Kennedy Onassis đem ra đấu giá cả thảy 4,000 món hàng. Từ cái thước dây mua ở Tiffany có khắc tên J.B.K (Jacqueline Bouvier Kennedy) nghĩ là chỉ bán được độ 500 đến 700 Mỹ kim, đến con ngựa gỗ lắc lư của Caroline, định giá cao lắm là 2,000 đến 3,000. Cuối cùng một chuyên gia trang hoàng nhà cửa mua cái thước giây với giá 48,875 Mỹ kim, con ngựa gỗ lắc lư của Caroline bán được 75,000 Mỹ kim, gấp 30 lần giá định bán. Ngay cả chiếc đòn (ghế nhỏ và thấp) dùng để với cho tới cửa sổ, cũ mèm, có khắc chữ “để cho Caroline trèo lên cửa sổ” định chỉ bán được 100 đến 150 Mỹ kim thôi. Khi khởi đầu giá đã có người trả 5000, từ đó người ta đấu lần lên đến 33,500 Mỹ kim. Thật không ai ngờ được cái ghế nhỏ đã sờn cũ như thế mà cũng có người trả 33,500 Mỹ kim đem về nhà. Trả gấp 335 lần giá định bán.

Cuộc đấu giá này không giống một cuộc đấu giá nào khác. Sotheby đã  tiên đoán là cuộc đấu giá này không những chỉ đem lại cho họ những khách thường đi đấu giá thôi mà còn thêm nhiều hạng khách mới. Phần vì hiếu kỳ, phần vì ái mộ bà Jackie và phần vì giá trị lịch sử của các hàng đem bán nhiều người dù chưa bao giờ đi đấu giá cũng đến dự cuộc đấu giá này.

Buổi sáng ngày đấu giá đầu tiên, người ta nối đuôi nhau trên đường 72 và đại lộ York. Ăn mặc đủ kiểu. Từ váy mini, áo màu hồng tía thời 60 đến áo dạ hội màu đen. Từ những người lớn tuổi có địa vị đến những bà nội trợ vợ công chức thuộc giới trung lưu ai cũng nao nức chờ đơị vào cửa.

Thường thường các nhà đấu giá không dám định giá cao quá sợ nếu không bán được sẽ làm cho gia đình thân chủ của mình mừng hụt. Nhưng khi đã đem ra bán đấu giá, nhất là khi đã có một vài người tỏ ý thích, họ bắt đầu lên tiếng, nửa dụ dỗ, nửa gây áp lực làm lung lay tinh thần của người đi đấu giá. Họ bắt đầu dơ búa, hoa tay: “Cái này chỉ có 1 không 2” hoặc “Không làm sao bạn có thể đi ngược lại thời gian, tạo một giá trị lịch sử...”. Ngồi trong phòng đấu giá tự nhiên người ta nổi máu nóng lên, có khi không còn suy nghĩ chín chắn được nữa, người ta trị giá một cách mù quáng. Tổng số bán đêm đầu tiên lên đến 4 triệu 470 ngàn Mỹ kim trong khi đó hãng đấu giá chỉ tiên đoán bán được độ 516,000 đến 718,000 Mỹ kim.

Sau khi lấy chồng, Jackie đem chiếc bàn của gia đình Bouvier vào tòa Bạch Ốc. Tổng Thống Kennedy dùng bàn đó làm bàn làm việc của ông. Một người từ xa gọi điện thoại đến để mua chiếc bàn đó với giá 68,500 Mỹ kim, 30 lần nhiều hơn giá ấn định. Một chiếc bàn khác,  nơi Tổng Thống Kennedy ngồi ký hiệp định thử bom nguyên tử vào tháng 10 năm 1963, bán cho một tổ chức ở Âu Châu 1 triệu 430 ngàn trong khi chỉ nghĩ là bán từ 20,000 đến 30,000. Chiếc đại dương cầm gỗ mun đen nhánh định giá quãng 3,000 đến 5,000 bán được 167,000 Mỹ kim.

Hấp dẫn nhất là lúc đấu giá nữ trang của Jackie. Những nữ trang của Jackie phần lớn rất đơn giản, có những món không phải đồ thật, có những món thật rẻ tiền nằm bên cạnh những món thật đắt. Đối với người mua, họ thích không phải vì giá của món hàng mà vì Jackie đã đeo những món trang sức đó, vì Jackie đã có một sức quyến rũ quần chúng lạ thường.

Một ông luật sư về hưu gọi điện thoại từ Ohio mua đôi bông tai kẹp Jackie đeo đêm đầu tiên bà gặp Kennedy với giá 32,500 Mỹ kim. Ông định sẽ để dành đôi bông tai đó để tặng một người thật thương. Đối với ông, Jackie đã là thần tượng của ông  một thời. Ong nói là ít có một  người đàn bà nào vừa đẹp vừa thông minh như Jackie. Ngày bà đi lấy chồng đã làm cho bao nhiêu trái tim đau khổ... Sở hữu được một món đồ của Jackie dù nhỏ nhặt đến đâu cũng là một vinh hạnh lớn

Quả thật tên tuổi của gia đình Kennedy vẫn còn được dân chúng ái mộ. Dân Nữu Ước không những chỉ ái mộ gia đình Kennedy mà còn ngưỡng mộ bà Jacqueline Kennedy Onassis hơn dân chúng ở bất cứ một thành phố nào khác. Bà Jackie đã có công rất nhiều với thành phố Nữu Ước. Bà giúp vận động bảo tồn những di tích cũ, những kiến trúc xưa. Chính bà đã tranh đấu để giữ nhà ga lớn, Grand Central, khỏi phải bị thay đổi theo trào lưu mới. Không những chỉ khỏi phải thay đổi mà còn được bảo trì lại cho giống thời kỳ mới xây, tầng nhà cao ngất, cửa sổ rộng để tràn ánh sáng mặt trời vào.

Bà Jackie là một người đàn bà kín đáo, dáng dấp đài các mà rất trang nhã, thông minh mà rất nhún nhường, giàu có nhưng không khoe khoang. Bà có nhà ở nhiều nơi khác nhau nhưng thường hay ở Nữu Ước nhất. Trong mấy năm làm đệ nhất phu nhân bà đã được dân chúng chiêm ngưỡng, theo dõi từng đường đi nước bước của bà. Xuất thân là một nữ phóng viên, nhưng bà lại không thích báo chí, không muốn ai động chạm đến đời tư của mình. Chắc cũng vì bà sống kín đáo như vậy nên dân chúng càng muốn biết thêm về bà, muốn có một chút gì của bà... Trong 4 ngày đấu giá 5,914 di phẩm, một phần nhỏ  gia tài mà hai con John và Caroline không dùng tới, người ta càng thấy rõ lòng dân chúng yêu quí bà. Từ năm ngày trước ngày đấu giá vào tháng 4, 1996, có hơn 40,000 người nối đuôi nhau vào xem những món sẽ đem ra bán. Có nhiều người nghĩ rằng nếu còn sống bà sẽ buồn vì các con đem một phần đồ đạc của mình ra chia với công chúng. Thật ra lúc sinh thời bà vẫn thường hay nói, bà thích riêng tư, bà quý mến từng món đồ bà sở hữu. Nhưng nếu các con không dùng được thì đem ra đấu giá để thu tiền làm chuyện hữu ích hơn là để trong nhà kho. Sau khi bà mất tháng 5, 1994 bà cũng đã có ghi ý đó trong di chúc. 100,000 quyển sách đề mục của cuộc đấu giá, bán 95 Mỹ kim quyển bìa dày và 45 Mỹ kim quyển bìa mỏng cũng đã đem lại được 2.5 triệu Mỹ kim cho thư viện J.F.Kennedy ở Boston. Ngoài ra tháng 4 năm 1995, John và Caroline đã tặng cho thư viện rất nhiều đồ quý giá trong đó có chiếc áo cưới của Jackie; 38,000 trang tài liệu; 4,500 tấm ảnh và 200 tặng vật và tranh quý.

Cuộc đấu giá này đã đem lại 34.5 triệu Mỹ kim, gấp 7 lần giá công ty đấu giá định trước khi bán. Chỉ bán nữ trang của Jackie không thôi đã mất hơn một ngày. Những nữ trang này bà có từ thời con gái đến thời làm đệ nhất phu nhân, nhưng những món đắt tiền là những món quà của Onassis tặng thời bà làm vợ ông.

Chiếc nhẫn kim cương 40 carats, Lesotho III của Onassis tặng bà trong dịp đính hôn, dự định bán 500,000 đến 600,000 đã bán cho Anthony J.F. O'Relly, một nhân vật cao cấp của hãng H.J.Heinz Co. (làm sauce cà chua) ở Pittsburgh, tiểu bang Pennsylvania. Chính vì vợ ông là người gốc Hy Lạp nên ông muốn mua chiếc nhẫn của ông triệu phú người Hy Lạp Aristote Onassis với giá 2.58 triệu Mỹ kim. Ông Heinz không đi đấu giá để mua nhẫn , người đi ra đứng đấu giá để mua  là bạn ông, người sáng lập hãng Weight Watcher (Giữ cho đừng lên cân).

Đôi hoa tai bằng ruby định bán 75,000 đến 100,000 bán được 288,500. Cái mề đay đi cùng với đôi hoa tai Onassis tặng quà cưới trong lúc các nhà đấu giá nghĩ là chỉ bán được 25,000 đến 35,000 mà thôi,  bán được 360,000 Mỹ kim, cao hơn giá đôi hoa tai,.

Một chiếc nhẫn kim cương gần 20 carat của Kennedy mua nhưng chưa có dịp tặng cho Jackie định bán 60,000 đến 80,000 cuối cùng có người mua 415,000 Mỹ kim. Jackie còn có một chiếc vòng đeo tay bằng vàng, có gắn 25 mề đay nhỏ lủng lẳng bán được 68,500 Mỹ kim trong khi Sotheby nghĩ chỉ bán độ 1,500 đến 2,000. Nhẫn ruby định giá 20,000 đến 30,000 bán được 288,500. Chuỗi kim cương và emerald định bán 100,000 đến 125,000 bán được 277,500.

Món nữ trang bán ra được nhiều người nhắc nhở đến nhất là chuỗi hạt trai giả, 3 dây, Jackie hay đeo. Năm 1962 có một phóng viên chụp được hình cậu bé J.J.Kennedy đang đùa nghịch với chuỗi hạt trai quanh cổ mẹ, và Jackie cười thật tươi, cái cười độc đáo, duyên dáng. Nhà đấu giá bắt đầu rao 700 đến 900 Mỹ kim. Ông bà Resnick chủ nhân của Bảo Tàng Viện Franklin Mint ở Philadelphia mua chuỗi hạt đó với giá 215,000 Mỹ kim. Bà Lynda Resnick nói, nhớ lại thời 60 khi mình còn ngây thơ... rồi bà tiết lộ rằng có thể Franklin Mint sẽ chế tạo một loạt chuỗi hạt này, sẽ bán 195 Mỹ kim một bộ. Nếu bán được 1,000 chuỗi là đã lời rồi. Bán 1,000 chuỗi hạt trai giả kiểu cuả Jackie O. đã mang thì cũng sẽ không khó bán lắm. Bởi vậy  mình cứ tưởng họ trả quá cao nhưng thật ra họ đã làm những bài toán rất kỹ lưỡng rồi.

Một số di sản cuối cùng được những người trong gia đình Kennedy mua. Một trong những món đắt tiền nhất, bộ đồ chơi golf kiểu Mac Gregor Woods của Tổng Thống Kennedy có khắc tên ông được cháu rể, Arnold Schwarzenegger, chồng của Maria Shiver mua với giá 772,500 Mỹ kim.

Những người mua nữ trang của bà Kennedy cho rằng, dù họ  phải trả một  giá cao nhưng sau đó mỗi lần đeo vào có thể khoe với người này người kia là mình có một chút hơi hướng của Jackie. Không ai hiểu được là có người trả 85,000 Mỹ kim để mua một chiếc hộp quẹt có khắc chữ “J”, hoặc trả 5,000 Mỹ kim để mua một bộ chén dĩa của Wedgwood không có gì đặc biệt. Ngoại trừ khi mời 12 người bạn đến ăn phải nói với họ “đến ăn tối nay, mình dùng đồ của nhà Kennedy”...

Người đời thường cho rằng tiền mình làm ra được nhưng thanh thế và phong cách thì không thể nào mua được bằng của cải. Điều đó trong thời buổi này phải nghĩ lại.

Hẹn chị thư sau

Mục lục  

Xem tiếp :  Đấu giá, thư của Einstein , áo dạ hội của công nương Diana