Chuyến đi về quê hương của đứa con Ba Tri....

Huỳnh Văn Ba - Exryu USA (*)

Hò ơi! Bến Tre dừa xanh bát ngát
Đường đi Ba vác gió mát tạnh xương
Em về giữa chợ Giồng Trôm
Đừng quên chợ Lách, Ba Tri anh đợi chờ!

Sau 46 năm xa quê hương tôi đã quyết định trở về thăm nơi sinh quán một lần cho khoảng đời còn lại của kiếp nầy. Sự thật đối với những người rời quê hương ra đi quá lâu như tôi, sự nhung nhớ nơi xưa không còn mãnh liệt như thuở ban đầu. Có lẽ đó là một sự đối ứng tự nhiên của tâm lý con người để giúp ta giảm bớt âu tư trong hoàn cảnh sinh sống mới, giúp cho sự hội nhập vào thế giới lạ, cái mà khoa học đời nay hay gọi là "adaptation" để sinh tồn, thay vì tự diệt.

Tuy nhiên lúc bắt đầu nghĩ đến việc đi về nơi đó, bỗng nhiên tim tôi lại xao xuyến. Khi muốn đi về thì lại hoang mang như nhớ lại mối tình xưa...Đã gần nửa thế kỷ rồi tưởng mình đã quên đi quê cha đất tổ ở một nơi xa vời. Đất nước đang cưu mang gia đình tôi đã cho chúng tôi một cuộc sống khá sung túc, rất bình an và đầy tự do. Chúng tôi không có một ao ước đi tìm một thiên đàng nào khác. Nhưng mà quê hương không phải thế. Chuyến đi về Việt Nam không phải chuyến đi du lịch hay tìm tự do!

Trong những người bạn thân có người khuyên tôi hãy nên về quê hương chơi, bây giờ đổi thay rất nhiều. "Về bên ấy mầy sẽ thấy khác lạ hơn xưa. Mầy chắc ngỡ mình là Từ Thức....".

Gần đây tôi có viết bài về ông Onoda - một tàn binh của Nhật Bản ẩn náo trong rừng trên đảo Lubang - Phi đến 29 năm không chịu ra đầu thú. Vì lòng trung kiên đối với tố quốc Nhật Bản ông Onoda đã chọn một sự hy sinh rất mù quán cho bản thân ông. Sau khi tỉnh giấc ông chắc phải rất ngỡ ngàng với hiện thực. Con người ta là thế....Ông Onoda đã không thấy Nhật Bản đến 29 băm. Còn tôi...tôi chẳng biết gì về Việt Nam đến 46 năm rồi!

Trong một ngày cuối Đông năm nay (đầu tháng 3) tôi mang hành lý lên đường. Chuyến đi thăm quê hương nầy chỉ dành cho tôi thôi. Thực ra tính tôi xưa nay làm gì cũng thế, phải biết rỏ đường đi nước bước trước khi dẫn vợ con theo. Như người Nhật có câu "ishibashi wo tataite wataru" (石橋を叩いて渡る/gõ cầu đá trước khi đi qua).

Rất may tôi có nhiều người bạn tốt muốn giúp tôi trong chuyến đi nầy, thậm chí rất hứng thú trong ý nghĩ đó và tranh giành giúp tôi.

Khi phi cơ về đến không phận Sài Gon, tôi rất ngạc nhiên khi thấy thành phố có nhiều ánh sáng, cao ốc chẳng khác gì các thành phố lớn Mỹ hay Nhật. Phi trường Tân Sơn Nhất ngày nay rất lớn, cận đại và đủ tiện nghi, nó làm cho tôi nhớ đến phi trường Haneda ngày tôi mới đến Nhật những năm 60's. Bây giờ tiếng ta không dùng phi trường nữa, thay vào là "sân bay" đó các đồng chí.

Tại hải quan hành khách sắp hàng làm thủ tục nhập cảnh rất dài. Vì là mùa nắng nên trong phòng khá nóng mặc dù có máy lạnh. Đột nhiên dòng "giao thông" ngưng lại. Một chú công an nhướng mắt ngó người hành khách Việt kiều trẻ không nói rầy gì cả. Anh "boss" không phải người Nam cau có chạy ra quan sát màn ảnh máy điện tính và hội chiếu rồi chạy vào. Hình như thiếu cái gì đó. Anh Việt kiều trẻ vẫn kiên nhẫn rồi hỏi nhẹ"giấy tờ tôi có thiếu gì không ông?...". Cũng như tôi anh ta không biết thủ tục "đầu tiên" (hay "tiền đâu"?) ở hải quan như thế nào cho đúng. Cuối cùng khi nghe mấy người hành khách da trắng lào xào "what's going on?" thì mấy chú hải quan lật đật bắt tay làm việc lại như "robot". Thì ra tiếng đồn xưa nay chẳng có sai. Ra khỏi hải quan có người muốn dạy chú Việt kiều trẻ là " thằng ngu....cho nó vài đô là xong chuyện. Cương làm chi cho trễ nải....". Tôi cười...."bác chắc có con hút xì ke?".

Đó là chuyện mới bắt đầu của chuyến đi. Tôi thấy sao nói vậy. Không chê bai ai cả. À...tôi nhớ ra rồi, hồi xưa cảnh sát hải quan mặc đồng phục màu trắng trông rất sạch sẽ và niềm nở với đồng bào mình lúc họ hồi hương. Bây giờ màu ấy không còn dùng nữa, ngay cả tên thành phố.

Ngoài trước cửa ra bạn tôi (chú Triệu) trong đó có anh Lưỡng - bạn học lúc sống bên Nhật đang đứng chờ. Lúc đó đã quá 12 giờ đêm.

Anh Lưỡng là người khuyến khích tôi về thăm Việt Nam và vạch ra mọi cách đi đứng cho tôi từ Nam ra Bắc rồi vào Trung. Không có anh Lưỡng chắc tôi chẳng biết làm sao.

Ngày hôm sau chú Triệu mướn xe "lô" - Toyota 4Runner 7 chỗ ngồi đưa tôi về Bến Tre (quận châu thành) và Ba Tri (một quận lớn của BT) để thăm lại mồ mả ông bà bốn năm đời. Từ Sài Gòn về Ba Tri bây giờ đường mở ra rất rộng, có 2 xa lộ với cầu đúc si măng, không phải dùng phà nữa. Nhà cửa người dân hai bên đường khá khang trang, nhiều nhà gạch với điện và nước máy. Đây là sự nhảy vọt trên mặt kiến thiết của đất nước làm cho tôi rất vừa ý. Không biết tiền và vật liệu xây cất vay mượn từ đâu, bị ăn chận ra sao, nhưng kết quả rất rỏ ràng, rất tốt. Trong đó có công của người dân ta.　

Ba Tri là nơi tôi ra chào đời 70 năm trước. Xưa kia bà ngoại làm ăn rất khá giả. Nhà đại lý cây săn "con sò" (Shell) và có nhiều nhà "chành" như "kura" của Nhật để trữ dầu lửa. Ngoại có hai người con gái rất đẹp nên làm ăn dễ dãi không bị Việt Minh hay Việt gian làm khó. Đứa con trai nuôi lại đi tập kết ra Bắc. Ngoại gả má tôi cho con một thương gia ở Hương Điểm (Phong Mỹ). Nhưng vì thương con gái nên mỗi khi sanh cháu ngoại rước má về và mướn "vú em" nuôi cháu.　

"Once upon a time (ngày xữa ngày xưa.... )".....Ba Tri cách biển chỉ có 5 cây số. Lúc bé tôi mang bệnh ho "gà" ngoại cất nhà ngoài biển vì có không khí tốt để nuôi tôi mau lành. Về nơi đây nhìn lại nhà ngoại tôi rất bùi ngùi. Tự nhiên kỷ niệm bao nhiêu năm qua lại hiện về như trong một giấc mơ. Trong lúc tôi trầm ngâm đứng ngó bức tường cổ như ngó một người thương, những người trẻ hàng xóm tò mò hỏỉ nhau nho nhỏ bác đó đang làm gì, có người nói "không chừng ổng là cháu bà cố Hai"...Tôi động lòng muốn khóc, rồi chợt nhớ lại một bài thơ xưa:

Thiếu tiểu ly gia lão đại hồi
Hương âm vô cải phát mao thôi
Nhi đồng tương kiến bất tương thức
Tiếu vấn lão tùng hà xứ lai
Lão tùng hà xứ laí*

Bến Tre là vùng đất địa linh anh kiệt, có nhiều danh nhân của miền Nam. Xin cho kể vài tên: cụ đồ Nguyễn Đình Chiểu, Phan Thanh Giản, Trương Vĩnh Ký, Võ Trường Toản, Đồng Văn Cống, "Ông già Ba tri". Ngày nay lăng cụ Nguyễn Đình Chiểu được tái kiến rất hoành tráng trong quận châu thành Ba Tri và được Trung Ương đến viếng rất thường. Kế bên dinh quận trưởng ngày xưa căn nhà má cho tôi ra đời vẫn còn đứng đó chờ đứa con Ba Tri đi xa trở về thăm mặc dù thời gian đã làm cho phai màu....Nhà ngoại tôi rất gần lăng cụ Đồ Chiểu.

Lăng Nguyễn Đình Chiểu

Sau khi rời Ba Tri chúng tôi trở lại TP Bến Tre và ngủ đêm nơi đây. Qua sự quen biết của anh Lưỡng chúng tôi trọ ở Hotel Viet Uc 4-star do anh Hồ Phùng làm co-owner. Anh Phùng cũng là bạn đi du học Nhật như anh Lưỡng và tôi. Nhà ngủ nầy rất sang và tiện nghi, có cả phòng cho conference. Chính nơi đây tôi làm phó nhòm chụp ảnh anh Lưỡng trong buổi lễ nhận bằng tri ơn từ ông Lê Huỳnh - cựu tỉnh ủy TP Bến Tre. Như chúng ta biết anh Lưỡng đã tham gia vào nhiều hoạt động cứu trợ nạn nhân thiên tai trong nhiều năm qua. Hình ảnh anh Lưỡng, Trường và anh em du học sinh Việt Nam ta đi cứu trợ người Nhật vùng Tohoku sau vụ thiên tai Tsunami (sống thần) mùa đông 3 năm trước đây chắc còn nằm trong trí nhớ của chúng mình. Tôi rất thương và tin tưởng vào anh Lưỡng trong mọi việc anh đã và đang làm. Nhờ sự thân giao và lòng nhiệt huyết của anh ngày nay trường dạy nghề cho trẻ em khuyết tật và mồ côi ở Bến Tre được nhiều đoàn thể bên Nhật biết đến và giúp đỡ tài chính khá nhiều. Anh em "Exryu" (cựu du học sinh NB trước 75) ta qua sự kêu gọi của anh Trần Thanh Việt cũng đã có lần đóng góp vào chương trình nầy. Anh Lưỡng là một "Hero" của tôi đó các bạn.

Đi chơi Bến Tre xong chúng tôi trở lại Sài Gòn. Trên đường về thành phố ngày nay có rất nhiều trạm nghỉ chân như "rest stop" bên Mỹ hay Canada. Quán ăn nơi đây rất sang trọng, phục dụ rất tốt - không kém gì Nhật Bản, đồ ăn Việt Nam ta phải là nhất Thế Giới, tôi nói thật đấy nhé, cứ tin đi.... Tôi thích quán Mekong gần ngã ba Trung Lương. Cô phục vụ rất thanh lịch và dễ thương. Thảo nào mấy bác Việt kiều sồn sồn về đây đa số đều muốn ở lại. Phần bần tăng nếu không thương mấy con chim màu Ohio thì chắc cũng theo các anh đấy nhé...

Về lại Sài Gòn tôi được anh em "exryu" thành phố trong đó có "senpai"(tiền bối) Thuận, Kha cùng các "kohai"(hậu bối) của tôi tiếp đãi một bữa cơm tối rất sang và mời đi uống cà phê rất trọng hậu sau đó. Xưa nay chưa làm quan bao giờ, sự tiếp đãi đó làm cho tôi luống cuống nhưng rất cảm động. Khi anh Võ Văn Thành sang Mỹ thăm tôi, tôi thường cho anh ngủ bờ ngủ bụi và ăn đồ hộp chớ làm gì có được như thế nầy. Anh em trong nước làm gì mà có tiền nhiều thế. Xin hỏi nhỏ "có dính vào ODA không?"- Hì hì...sao anh Lưỡng anh Thái lại cười? Bộ tôi đoán đúng à? ...

a/c Ba, Thái, Thành, Lưỡng, Tuyền, bạn chị Tuyền, Quát,
Oanh, Nguyễn, Ký, senpai Thuận, Trường, kohai Thuận, Arai

Tội nghiệp chị Tuyền chị Oanh cũng bỏ thời giờ đến thăm tôi. Sau hơn 30 năm tôi mới có dịp gặp lại 2 chị. Chi Tuyền anh Vọng ngày xưa ca bản Trường Sơn Đông Trường Sơn Tây rất hay. Trong nước có ai cạnh tranh lại anh chị không?

Sau khi chia tay ở quán "Kisshaten" (cà phê) gần nửa đêm, anh Thành dẫn tôi về nhà người em gái cho tá túc một đêm. Ngày hôm sau 2 đứa chúng tôi sẽ lên đường ra Hà Nội, Hạ Long xong vào Trung, trong đó có Huế, Hội An, Đà Nẵng và Nha Trang. Cuộc hành trình về vùng đất lạ của quê hương tôi chỉ nghe biết qua thơ văn nhưng chưa đi đến bao giờ sẽ được bắt đầu từ đây. Trong tâm niệm tôi hứa là sẽ nhìn, quan sát rồi kể lại cái gì mình thấy cho người đi xa lâu như tôi nghe. Khổng Tử có nói: "Nghe xong ta quên, thấy xong ta nhớ, làm xong ta hiểu". Quả đúng như vậy nhất là với cái tuổi 70 nầy. Bây giờ tôi hay quên, chuyện vừa nghe xong 5-10 phút không còn nhớ nhưng nhớ những chuyện đời xưa của ông cố ông sơ. Tôi phải đi để thấy để hiểu. Chớ còn không cứ nói thì rồi điều tôi nói chẳng qua là nói theo lời đồn, nói những điều mình không biết gì - như tổng thống Obama có comment: "...doesn't know what he's talking about". - Naruhodo!

Mời xem :

Toàn tập hình ảnh về thăm quê hương

Tập 1 : Urashimataro về Miền Nam và gặp exryu Việt Nam

HVB - Một ngày tháng 4, 2014

Còn tiếp.

*Chú thích: bài thơ Đường "Hồi hương ngẫu thư" ” (回鄉偶書) của Hạ Tri Chương (賀知章, 659–744) - "Rời khỏi quê hương lúc còn trẻ, nay già rồi mới quay về thăm, tuy giọng nói cũng còn như xưa, nhưng tóc đã phai màu, trẻ em nhìn không biết ai đây nữa, cười hỏi cụ từ đâu đến? cụ từ đâu đến?

--------------------------

Mời xem hay đón xem chuyện ghi lại trên đường và những tập ảnh "Đi thăm Miền Nam", "Miền Bắc", "Miền Trung" sẽ được đăng trên trang ERCT.com sắp tới

1."Đi thăm Miền Nam" - Bến Tre, Ba Tri, Saigon

2."Đi thăm Miền Bắc" - Hà Nội , Hạ Long, Bát Tràng

3."Đi thăm Miền Trung" - Huế, Hội An, Nha Trang

® "Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ý của tác giả
và ghi rõ nguồn lấy từ www.erct.com"

* Anh Huỳnh Văn Ba (67, Meisei - Tokyokyouikudai - Todai) không những là một nhiếp ảnh gia trong gia đình Exryu, anh Ba còn là vận động viên về leo núi, xe đạp và nuôi bonsai. Anh Ba và anh Võ Văn Thành (68, Nodai) đã từng dùng xem đạp đi khắp nước Nhật và xuyên lục địa Hoa Kỳ. Qua những lần đi này anh Ba đã có nhiều tác phẩm hình ảnh khắp nơi. Anh H.V. Ba hiện đang làm việc và sinh sống tại Ohio.

Cảm tưởng xin gởi về bahuynh@hotmail.com