"Để lót đường cho nhiều thế hệ mai sau được sống trong hòa bình, chúng ta hãy chuẩn bị chịu đựng cái không thể chịu đựng, cái đau đớn không còn đau đớn của đất nước nầy!"

Sáng hôm nay (1/16/2014) CBS News có loan tin tốc là "WWII Soldier who hid in jungle for 29 years dies at 91" (người lính Thế chiến thứ II trốn trong rừng 29 năm đã từ trần ở tuổi 91).

Onoda Hirou ( 小野田寛郎) là một sĩ quan Nhật Bản được gửi sang đảo Lubang, Phi Luật Tân năm 1944 trong Thế chiến thứ II lúc 22 tuổi . Ông mang chức Thiếu uý ngành tình báo và du kích chiến. Sau khi Lubang bị tàu Mỹ dội bom nặng rồi lính Mỹ đổ bộ tảo thanh quân Nhật năm 1945 ông Onoda được thượng cấp ra lệnh phân tán đi chiến đấu du kích trong rừng theo đơn vị 4 người. Nếu không có lệnh trên "tuyệt đối cấm không được Gyokusai (玉砕, "jade shards" - cảm tử) dù bị bỏ rơi ba hay năm năm, phải chờ chúng tôi trở lại". Vì thế khi quân đội Nhật đầu hàng Hoa Kỳ ông vẫn tin rằng nhiệm vụ quân nhân của ông vẫn còn với Thiên Hoàng Hirohito (裕仁) và tổ quốc Nhật Bản.

Sau khi quân Nhật rút khỏi Phi Luật Tân ông Onoda cùng ba bộ hạ là hạ sĩ Shimada Shoichi (島田庄一), binh nhì Kozuka Kinshichi (小塚金七) và binh nhì Akatsu Yuichi (赤津勇一) vẫn tiếp tục theo dõi quân Mỹ đóng ở xứ nầy và dùng chiến thuật du kích để phá hoại quân Mỹ. Vũ khí của ông cùng đồng đội toàn là đồ lỗi thời, đạn cũng không có đủ. Tổ ông phải đi thu lượm đạn dược rơi rớt ở chiến trường để tiếp tục mưu kế "đại sự" và "trường kỳ khán chiến" đánh trả Đồng Minh.

Tháng 9 năm 1949 binh nhì Akatsu đổi ý ra hàng. Tháng 7 năm 1954 hạ sĩ Shimada bị giết sau một cuộc chạm súng với cảnh sát Phi. Hai mươi năm tiếp theo Onoda cùng Kozuka tiếp tục tìm mọi cách sinh tồn chờ ngày chỉ huy trưởng trở lại nước Phi để ra lịnh cho họ về Nhật.

Nhờ khóa học về chiến tranh du kích và tình báo trước khi được gửi ra chiến trường, ông Onoda biến chế cái máy radio transistor do quân Mỹ sa thải thành máy thu sóng ngắn có ăn-ten giúp ông theo dõi hoạt động căn cứ Mỹ trong nước Phi. Máy nầy còn nghe được tin tức từ đài phát thanh Tokyo. Mặc dù ông cùng đồng đội tiếp tục lượm được truyền đơn của quân Mỹ và Phi kêu gọi họ ra đầu hàng và cho biết chiến tranh đã chấm dứt, nhóm ông vẫn cho đó là lời giả dối của địch quân và "Nguỵ" dụ họ ra đầu để bắt rồi hành quyết.

Trong những năm sống kham khổ trong rừng để tiếp tục kháng chiến, nhóm ông giết thú rừng hay đánh cắp gia súc của dân làng phía dưới để ăn. Sự kiện nầy thường dẫn đến xung đột đôi khi làm tổn thương nhân mạng cho dân Phi. Chính vì thế dân làng rất lo sợ phải nhờ cảnh sát và quân đội bảo vệ. Chính phủ Nhật có lúc gửi người sang Phi dùng máy ô pạc lưa kêu gọi họ ra đầu thú. Nhưng những binh sĩ trung kiên của Nhật Hoàng vẫn không tin. Ngay cả về sau mặc dù nghe qua đài truyền thanh Tokyo về nhiều tin mới - Hoàng thái tử Akihito (明仁) kết hôn với kiều nữ Michiko (美智子), Thế vận Tokyo, xe lửa đầu đạn" Shinkasen", v.v, họ vẫn cho đó là tuyên truyền của địch và còn nghĩ rằng chính phủ ở Tokyo bây giờ là chính phủ bù nhìn do Mỹ lập ra, Thiên Hoàng đã lưu vong sang Mãn Châu để kháng chiến. Trong hơn hai mươi năm sau 1945 mỗi khi thấy máy bay Mỹ cất cánh từ căn cứ Phi bay qua bán đảo Triều Tiên hay Việt Nam họ cho là cuộc chiến vẫn còn tiếp diễn giữa Nhật và Đồng Minh - và sứ mệnh của người quân nhân Nhật vẫn còn nặng trên vai.

Sự lãng quên của dân Nhật?

Ngày 5 tháng 8, 1945 đĩa thâu lời thông điệp - gọi là "Gyokuon-hōsō (玉音放送・ngọc âm phóng tống, i.e. lời vàng ngọc của vua) được truyền đi trên đài phát thanh Tokyo. Đây là lần đầu tiên dân Nhật nghe tiếng nói củaThiên Hoàng Hirohito vì cho đến nay người ta tin ngài là kẻ thần thánh do trời gửi xuống trị vì NB. Ông kêu gọi dân Nhật "để lót đường cho nhiều thế hệ mai sau được sống trong hòa bình, chúng ta hãy chuẩn bị chịu đựng cái không thể chịu đựng, cái đau đớn không còn đau đớn của đất nước nầy!". Xứ mặt trời mọc đã đầu hàng Đồng Minh vô điều kiện.

Sau khi tiếp thu NB, không như chính sách tàn ác ở Đông Âu của Stalin, Mỹ Quốc do đại tướng Douglas MacArthur chỉ huy đã thực hiện một đường lối chiếm đóng nước Nhật rất nhân đạo. Nước Nhật một lần nữa được thấy mặt trời mọc lên trên xứ mình. Chỉ cần 20 năm Nhật Bản đã đứng dậy đi một cách vững chắc với nhiều phát triển kinh tế thần kỳ làm cho đất nước họ hùng mạnh vẻ vang còn hơn xưa.

Sau chiến tranh người Nhật không còn háo chiến và mù quáng như xưa nay. Họ được xem là một dân tộc yêu chuộng hòa bình hơn ai hết trên toàn Thế Giới. Người trẻ NB không biết gì về chiến tranh. Họ là một thế hệ "Senso wo shiranai" (戦争を知らない世代 - thế hệ không biết chiến tranh) . Dĩ nhiên những anh hùng hay chiến sĩ Nhật còn sót lại đâu đó ở Đông Nam Á chẳng còn được ai nhắc đến. Đa số người Nhật đã dứt khoát và quên đi quá khứ (1).

Cho đến những năm 60 mặc dù thỉnh thoảng có tin loan là dân đảo Lubang thấy "người rừng" ẩn náo trên núi. Sự xung đột với tàn binh (残留日本兵/,holdout soldier) Nhật càng ngày càng ít đi. Thật sự, đến năm 1959 mọi nỗ lực tìm kiếm "tàn binh" , ở Đông Nam Á của chính phủ Nhật đã chấm dứt vì không ai tin rằng họ có thể sống sót lâu đến thế. Thêm vào đó là tình thế an ninh xứ Phi không ổn vì nhóm chống chính phủ Maoist Phi đang nổi dậy ở đây. Thiếu uý Onoda và bộ hạ đã lần hồi bị bỏ quên.

Ông Yokoi Shoichi

Tháng giêng năm 1972 cư dân đảo Guam cứu được một người sống trong động đào dưới đất, sau đó mới biết là tàn binh Nhật gửi sang đây năm 1943 trong Thế chiến thứ II - Đó là ông Yokoi Shoichi (横井庄一).

Mặc dù ông Yokoi biết là chiến tranh không còn nữa, nhưng vì sợ bị trả thù nên ông tiếp tục trốn lánh.

Tháng 10 năm 1972 Phi Luật Tân thông báo cho chính phủ Nhật biết là đã bắn chết một cựu binh Nhật ở đảo Lubang sau một cuộc xung đột. Qua khám nghiệm thi thể chính phủ Nhật biết đó là ông Kozuka, một bộ hạ của Onoda. Nếu còn sống ông Onoda cũng phải trốn trong rừng nơi nầy.

Sau ông Yokoi và Onoda, còn thêm một tàn binh Nhật nữa là ông Nakamura Teruo (中村輝夫) được dân đảo Morotai, xứ Indonesia cứu mạng vào tháng 11 năm 1974. Ông Nakamura là người thiểu số Đài Loan tồng quân cho quân đội Thiên Hoàng.

Anh chàng "hippie" Suzuki Norio coi vậy mà hay...

Sự kiện cứu được ông Yokoi gần 30 năm sau chiến tranh gợi lại lòng nhớ thương chiến hữu của nhiều cựu chiến binh Nhật Bản và lòng hâm mộ trong giới trẻ "senso wo shiranai sedai" - Họ thấy có sự lãng mạn trong lịch sử Nhật. Trong những người đó có anh Suzuki Norio ( 鈴木紀夫).

Suzuki là một thanh niên thích phiêu lưu đó đây, một "globe-trotter" hay "hippie". Đầu năm 1974 sau khi nghe tin đồn là trên đảo Lubang có một tàn binh Nhật còn ẩn náo đến nay, thế là Norio mang ba-lô lên đường sang Lubang cắm trại. Người thanh niên Nhật nầy có 3 cái đam mê là "đi tìm thiếu uý Onoda, con gấu panda và người Tuyết Yeti".

Một buổi chiều trong lúc nấu ăn và nghe nhạc Nhật bên lều trong khu rừng vắng Norio nghe có người gọi anh "o..i" bằng tiếng Nhật. Khi nhìn lại anh biết ngay ai là người đó. Với sự bày kế khéo của Norio ông Onoda đã bỏ hết mọi hoài nghi. Trên đảo Lubang có nhiều thổ dân biết tiếng Nhật và thường bị ông dọa bắn khi mở miệng định nói với ông. Nhưng người trẻ nầy lại khác. Ngày hôm đó Norio mang giày săn đan với vớ len. Ở vùng nhiệt đới nầy không ai làm chuyện "baka" (ngu) như thế.

Suzuki Norio giải thích cho ông biết là chiến tranh đã kết thúc. Mặc dù Nhật Bản thua trận nhưng toàn diện Thế Giới không còn như lúc ông ra đi. Hoa Kỳ không còn là địch của NB. Rồi 2 người làm bạn với nhau. Norio khuyên ông Onoda cùng về Nhật để đoàn tụ với gia đình. Sau vài phút đắn đo Onoda trả lời là - "đối với tôi chiến tranh vẫn chưa kết thúc, tôi chỉ hạ vũ khí theo lệnh của thượng cấp".

Thế là Suzuki Norio bay về Nhật với hình ảnh ông Onoda. Chính phủ Nhật lập tức tìm cựu chỉ huy trưởng của ông Onoda bây giờ làm nghề bán sách sau khi giải ngũ. Ngày 9 tháng 3, cựu thiếu tá lục quân Taniguchi Yoshimi (谷口義美) cùng một người em trai của ông Onoda và phái đoàn hỗ trợ cựu quân nhân Nhật hồi hương bay sang Lubang. Trước cánh rừng nơi anh Suzuki gặp ông Onoda, thiếu tá Taniguchi dùng loa đọc to theo giọng nhà binh: "Tôi…, thiếu tá Taniguchi Yoshimi, chỉ huy trưởng bộ đặc công. Hãy nghe cho rõ. Đây là quân lệnh của đại tướng Yamashita Tomoyuki (山下友奉文) tư lệnh quân đội vùng 14HA.

Điều 1 - Theo mệnh lệnh của Thiên Hoàng bộ đội trong khu vực phải ngừng tất cả mọi chiến đấu.

Điều 2 - Dựa theo quân lệnh số 2003-A của ban tham mưu quân đội các cấp được giải nhiệm hoàn toàn.

Điều 3 - Mọi thành viên trực thuộc sau khi chấm dứt hành vi chiến đấu tức khắc ra trình diện trước thượng cấp. Trường hợp không tìm được thượng cấp hãy trực tiếp trình diện trước quân đội Mỹ hay Phi - Hết!".

Ngày hôm sau thiếu uý Onoda Hirou trình diện trước thượng cấp "xin báo cáo sự hoạt động của căn cứ ra-đa Mỹ hiện nay trên đảo" - rồi được giải ngũ. Trong buổi lễ đầu hàng chính thức theo sau đó tại căn cứ Phi Luật Tân, dưới bộ quân phục quân đội Thiên Hoàng Nhật đã phai màu, ông Onoda đứng nghiêm chỉnh oai vệ đưa tay lên trán chào quan tư lệnh Phi rồi dâng thanh "guntou" (軍刀・quân đao, i.e. kiếm) đã sét rỉ chính thức đầu hàng. Quan nhận xem xong rồi hoàn trả lại ông. Trong buổi lễ nầy cũng có tổng thống Phi Ferdinand Marcos tham dự. Thiếu uý Onoda lại trân trọng dâng "guntou" một lần nữa theo nghi lễ quân đội Thiên Hoàng. Kiếm ông lại được hoàn trả rồi tổng thống Marcos rất ân cần khen "Onoda Hirou là một Samurai trung tiết" và cho ân xá mọi tội của ông trong 30 năm qua trên đất Phi.

Với thiếu tá Taniguchi người chỉ huy trực tiếp, ông giao trả khẩu súng múc "Arisaka", 500 viên đạn nhồi lại và 2 quả lựu đạn. Thiếu uý Onoda rất gầy ốm vì thiếu dinh dưỡng và sự cô độc đã làm hao mòn người chiến sĩ.

Trong 30 năm "kháng chiến" trên đảo ông và đồng đội đã giết chết 30 người dân Phi vô tội vì cái lý tưởng mù quáng được dạy dỗ trong chiến tranh. Lúc ẩn náo trên đảo Lubang để giấu tông tích ông không dùng lịch bằng ghi chép. Thay vào đó ông cố nhớ thuộc lòng từng ngày từng tháng. Lúc gặp anh Suzuki Norio ông biết là mình đúng 51 tuổi (thật ra chỉ sai 6 ngày sau 29 năm). "Nếu con người có thể sống đến 60 vậy thì ta còn sống thêm 9 năm nữa. Vào năm 60 ta sẽ xung phong quyết tử để phá sập cái căn cứ ra-đa Mỹ trên đảo cho được" - ông nhủ.

Hồi hương

Ngày 12 tháng 3 ông Onoda được rước về Nhật bằng phi cơ sau khi làm hết nhiệm vụ của một quân nhân. Sự tiếp đón long trọng ở Tokyo làm cho ông quá ngạc nhiên. Ông Onoda không hiểu sao lại có chuyện như thế nầy.

Lúc về đến nhà hiền mẫu ông quì trao trả lại thanh đoản đao (gươm Samurai ngắn) của mẹ cho. Trước khi ra chiến trường mẹ ông đã giao cho một thanh đoản đao. Mẹ dặn "nếu lỡ bị quân địch bắt, hãy dùng nó mà tự kết thúc cuộc đời. Nay sứ mệnh với tổ quốc đã hoàn tất con xin hoàn trả lại mẹ". Thực ra vì có lệnh của cấp trên cấm không được cảm tử, "dù có gì xãy ra các anh phải tiếp tục kháng chiến". Người lính Thiên Hoàng khi bị dồn đến đường cùng cũng không đầu hàng, thay vào đó là chọn cái chết danh dự. Nhưng người du kích quân thì không chọn đường nầy. Ông Onoda sống đến nay không vì sợ chết mà vì tuân theo mệnh lệnh của cấp trên mà thôi.

Về đến quê hương ông Onoda cảm thấy mình như một "Urashimatarou" (浦島太郎・i.e., như Từ Thức của ta). Trước cuộc sống văn minh hiện đại Nhật Bản còn quá xa lạ, sự ồ ạt của báo chí lăn xê để bán báo làm cho ông cảm thấy khó khăn.Không như ông Yokoi về trước đây hai năm ông Onoda không thích danh lợi khi thấy cờ đến tay là phất. Để đủ thì giờ làm quen và đổi không khí, ông cùng người vợ mới cưới quyết định theo người em trai sang Brazil lập nghiệp. Với số bổng lộc của 30 năm tồng quân ông mua được một trang trại nuôi bò. Cuộc sống gia đình sau đó rất hạnh phúc.

Đến năm 1984, sau 10 năm sống bên Brazil ông lại hồi hương vì thấy trong nước Nhật bây giờ có nhiều thanh niên sống không lý tưởng, kém đạo đức. Ông muốn cống hiến cho quê hương một lần nữa trước khi chết.

Về nước ông Onoda lập trường nghĩa thục "Onoda Shizenjuku" (小野田自然塾 ) qua chương trình dạy dỗ thanh thiếu niên bằng cách sống hòa trộn với thiên nhiên. Quảng đường còn lại của ông Onoda là giáo dục và viết sách để bồi dưỡng đạo đức cho thế hệ mai sau."Vì mất hết gần ba mươi năm trên đảo tôi phải làm viêc nhanh gấp đôi người thường" - ông cười và bảo với học trò.

Thiếu uý Onoda Hirou mất ngày 16 tháng giêng năm 2014 vì chứng đứng tim sau cơn bịnh nám phổi tại bịnh viện St. Luke's International - Tokyo. Hưởng thọ được 91 tuổi.

Rất nhiều trang báo, sách và phim kể chuyện về người lính Nhật nầy. Khi còn sống thủ tướng NB Tanaka Kakuei (田中角栄) đương thời khen: "người anh hùng cao cả sẽ lưu danh thơm đến nghìn thu". Người Tây Phương ví ông Onoda như một “Rip van Winkle" (tương tợ như Từ Thức xưa kia của VN) trong thời chiến. Đệ tử gọi ông là "Bác Rừng"(uncle Jungle). Đa số đều thán phục sự nhẫn nại và lòng ái quốc trước sau như một của ông. Onoda là một "Samurai" của thời đại chẳng ngoa.

Chuyện xưa nay

Lúc mới về nước ông được đưa vào bịnh viện để khám bịnh. Thủ tướng NB Tanaka có tặng một số tiền "uý an" một triệu yen. Ông nhận rồi cúng tất cả cho đình thần Yasukuni ( 靖国神社・tĩnh quốc thần xã) để uỷ lạo hương linh chiến binh Nhật tử vong trong Thế Chiến và xưa nay. Sự việc nầy làm mất lòng nhiều nhóm phản chiến Nhật trong đó có đảng cộng sản, quốc gia bị Nhật xâm lược như Trung Quốc, Nam và Bắc Hàn - họ cho ông là muốn tôn sùng chiến tranh bá quyền. Là một cựu chiến binh có nhiều chiến hữu hy sinh trước mình, hành động của ông không có gì là mâu thuẫn hay ác ý. Nhưng ở đời nầy khi nhìn cùng một sự việc mỗi người lại có cách giải thích khác nhau. Như sự phê phán quan Nhật đi tham bái Yasukuni Jinja xưa nay. Đối với tôi nếu ông thủ tướng Abe Shinzou (安倍晋三) hiện nay của Nhật có đi thăm đình thần Yasukuni đi nữa nó có khác gì việc ông Tập Cận Bình (習近平) đi viếng mộ Mao Trạch Đông? Khi tôi muốn đi...thì phải đi chớ nhịn sao được mấy chú? !

Người xưa có câu: "đừng tin lời họ nói, hãy xem việc họ làm....".

Trong gần ba phần tư thế kỷ qua không ai không công nhận là người Nhật quá lễ phép, quá nhân nhượng với mọi người, ngay cả đối với những người điên bên kia biển Nhật Bản. Trong ba thập niên gần đây, ai xua quân đá đít "bào đệ" cho nó biết một bài học phải lễ phép với đàn anh hay ủng hộ bọn đồ tể Pol-pot giết người? Gần đây ai lại tạo ra bản đồ lưỡi bò để mong xâm chiếm đất và biển công, đòi lại đất đảo đã bán nhượng cho người ta mấy đời trước? – Sao họ không sống hiền hòa tự trọng như người Nhật được?

Lúc còn ẩn náo ở Lubang bác Onoda và chiến hữu Kozuka thích nghe chương trình đua ngựa trên radio của đài Tokyo. Hai người thường đánh cá với nhau. Sau khi về đến cõi ta bà tôi xin chúc bác tiếp tục đánh cá với chiến hữu cho vui. Ngày xưa ít chớ bây giờ nhiều đài "nắm" cơ. Radio bây giờ ở đâu cũng bắt nghe được, thêm vào là internet và phôn-thông-minh nữa. Nếu có gặp Steve Jobs hỏi thì "ảnh" có thể tặng cho bác một cái iPhone "tada" (free) để quảng cáo. Máy nầy rất tốt. Steve thuộc "phe ta" và là Phật tử đó bác ạ! "Hora" ( ほら・nầy bác), chuyện đất nước còn lại hãy để cho thủ tướng Abe và bọn nhỏ nó lo. "Kore de yoroshii deshou ka?" (..như thế có được chớ thưa bác?). Dewa sayonara…(xin kính chào).

Naruhodo! 　

------

Chú thích:

(1) Sau 1945 một số tàn binh Nhật còn lại ở Đông Nam Á đã tham gia vào chiến tranh giải phóng thuộc địa nơi họ trú đóng như Việt Nam, Mã Lai, Indonesia. Riêng ở vùng cực Đông như Mãn Châu, Triều Tiên vì Liên Xô xâm chiếm, họ bị tóm bắt rồi gửi sang Tây Bá Lợi Á làm lao động để trả thù - mặc dù Nhật không bao giờ gây thù oán với Liên Xô trong Thế chiến thứ II. Người nào may mắn thì được nhồi sọ để trở thành cán bộ CS gửi về NB hoạt động chống Mỹ.