(Để xem ảnh chuyến đi xin click vào đây )

Mỗi năm khi khí tiết miền Bắc Mỹ bắt đầu đổi mát từ những ngày hè nóng ẩm, nhứt là buổi chiều khi đi làm về giờ còn nắng càng ngày càng ngắn đi, lòng người bắt đầu xao xuyến với sự vật do ông trời đem đến.

Sau ngày "Higan" - tức Bỉ Ngạn thu tiết của Nhật Bản hay Thu Phân của Trung Hoa (i.e., Autumn Equinox), như theo sự dặn dò bằng "dây thiều" cuốn sẳn (programming), muôn vật cũng bắt đầu chuẩn bị cho cái gì sắp đến rồi cũng phải đến. Đây là mùa cho những con nai cái rượng đực tiết ra những mùi xạ hương nực tình để rủ rê những con nai đực từ những đồi xa đến viếng. Sư tranh giành phái nữ bắt đầu xảy ra từ trên non cao, rồi dẫn nhau xuống làng và ngay giữa xa lộ - tai nạn lưu thông trên đường quê thường xảy ra là vì thế!.

Đối với loài cỏ cây tuy có khác, nhưng sự thay đối đâu có thể nào giấu được. Những đó hoa Cosmos đỏ rực cuối Hè cũng bắt đầu úng tàn, nhường cái đẹp của thế giới thực vật cho những chiếc lá cây lần lượt thay áo đổi màu - trong đó lá cây Crimson Ash trong thành phố hay cây poison ivy trên rừng là nhanh hơn ai hết. Rồi thì cây sycamore, cây honey locust, cây walnut, cây cotton-tree, cây oak, cây birch, cây hickory, cây maple, cây sweetgum - chị trước em sau thay phiên đem chiếc áo mùa Thu đẹp nhất của mình ra phủ để làm "Shows". Phần tôi khi không khí trong vùng không còn những hạt phấn hoa "ragweed" làm cho dị ứng nữa, đây là lúc rao rức để catch-up những gì mất mát trong những ngày qua. Khi nhìn thấy những chiếc lá vàng bay theo gió như đàn bướm tung cánh lã lướt, tim tôi rung đập manh.... Và rồi như cái suối khô được cung cấp nước sau một trận mưa lớn, thúc dục tôi một lần nữa: "Let’s roll baby!". Đây là lúc tôi phải lên đường….

Từ đầu tháng 10 cứ mỗi cuối tuần là tôi cầm máy ảnh xuất chinh. Trong 2 tuần qua tôi đã đi hiking hay xe đạp ở những nơi có lá vàng trong tiểu bang Ohio vì mùa Thu nới đây đến sớm. Xong rồi tôi hướng về phía Nam vì hy vọng rằng Thu miền Nam sẽ đến trể hơn theo thứ tự của "Quang chu tính"(1). Nơi tôi đi năm nay là Công viên Quốc gia "Great Smocky Mountain National Park" và "Blue Ridge Parkway" thuộc tiểu bang Tennesse, North Carolina và Virginia.

Lý do làm cho tôi quyết định đi về "miệt dưới" thật ra do sự may mắn được xem một chương trình TV quá đẹp trên đài PBS của Mỹ khoảng đầu tháng 10 năm nay - đó là chương trình gồm 6 episodes về "The National Parks: America’s best idea" của Ken Burns. Cái cảm động lớn nhất của chương trình TV vừa nói là một giai thoại về một người Nhật tên George Masa - một "kỳ nhân" bí ẩn có công rất lớn trong việc thiết lập công viên quốc gia Great Smocky Mountain ở miền Đông Hoa Kỳ(2).

Chuyến đi nầy lại cũng là chuyến đi "solo" cho nên chỉ có 4 hôm vì không muốn bỏ nhà (tôi!) quá lâu. Ngày đầu là dành cho việc di chuyển đoạn đường 400 miles đến Getlingburg, Tennessee. Xong rồi ở lại phía mặt Tây của Great Smockies 2 đêm trước khi vượt đèo sang mặt Đông của dãy núi nầy đó là Cherokee, North Carolina. Ngày thứ 3 của chuyến đi là lên đường rời công viên quốc gia để chạy trên con đường thiên lý "Blue Ridge Parkway" bắt đầu từ Cherokee. Ngày thứ tư của cuộc hành trình là vừa ngắm cảnh vừa tìm lối về Ohio khoảng 450 miles.

Great Smocky National Park là môt công viên quốc gia lớn nhất miền Đông Hoa Kỳ, được thành lập vào năm 1934, có đến 990.44 km vuông. Đây cũng là công viên có số lượng du khách đến viếng cao nhất Hoa Kỳ, kỷ lục là 9,289,251 người trong năm 2006.

Smocky mountains là một bộ phận của dãy trường sơn Appalachian chạy theo hướng Đông Bắc xuống Tây Nam US dài đến 2400 km. Vùng nầy có nhiều ngọn núi cao hơn 2000 m, trong đó Clingman's Dome cao đến 2025 m, chỉ sau Mt. Mitchell (2037 m) của vùng ngoài công viên gần đó. Nơi du khách thường đến viếng là Cades Cove, cách thành phố du lịch Gatlingburg khoảng 25 miles, là một thung lũng "lòng chảo" giống như Điện Biên Phủ của xứ ta. Đi xe một vòng khoảng 10-15 cây số vậy mà mất gần 3 tiếng đồng hồ. Theo sở du lịch nơi đây mỗi năm khách đến viếng trên 2 triệu người, mùa Thu là mùa đông khách nhất - "Naruhodo" (Thảo nào!).

Dọc theo đường dẫn đến Cades Cove là một dòng sông cạn. Con sông nầy tạo cho cho nó rất nhiều thác nước đẹp. Thỉnh thoảng thác đổ từ sườn núi vào sông làm cho cảnh vật càng lý thú. Xung quanh thung lũng là những trái núi cao và đồi cỏ xanh mướt it ra trong mùa nầy. Thường ta có thể tìm thấy vài con nai đang ăn cỏ giữa đồng của thung lũng. Nếu đến đây vào đêm hay hừng sáng, ta có thể gặp vài chú gấu "black bears" đi ăn đêm. Hôm tôi đến là vào buổi quá trưa của một ngày "mưa". Tuy cảnh vật hứa hẹn quá nhiều cái đẹp của tạo hóa, nhưng thiếu ánh sáng mặt trời rồi thì chẳng khác gì đi xem đèn "Christmas" vào một ngày “không có điện”. Thật là tiếc thay!

Ngày thứ 3 tôi khởi hành sớm, lên đường đèo qua biên giới đến Cherokee, N.C. Trên đường chạy ngang qua Clingman's Dome đầy tuyết phủ. Đường nầy buổi sáng không thông vì còn đóng băng, mãi đến gần trưa mới cho xe qua. Trên đường có vài "cua rơ" xe đạp thử thời vận. Nhìn họ cố gắng từng bước để lên "thiên đàng" làm cho tôi phải thán phục và ngứa chân. Trong năm tới chắc tôi cũng bắt chước làm một chuyến để thử “chuẩn bị” cho "Tour de France" trên một đoạn đường núi nổi tiếng là "L'alpe d'Huez". Khi nghe tôi nói thế chắc anh bạn thân của tôi (Võ văn Thành) lại đòi chạy theo đấy...

Tôi đến Cherokee vào buổi chiều. Đây là một làng nằm ngoại vi của National Park, nơi tự tri của người da đỏ xưa kia sống rải rác trên miền sơn cước Appalachian như vùng Tây Nguyên của VN ta. Ngày nay, sau những năm bị chiếm đoạt đất đai và hủy diệt văn hóa do người da trắng tao ra, họ được chính phủ Mỹ bảo vệ và sinh sống tự do bằng cách phục vụ du khách. Người Cherokee có tài đan rổ baskets với nhiều designs rất đẹp. Nhắc đến lịch sử người thiểu số, ở đâu chắc cũng giống nhau. Thân phận người hiền hòa xứ nhược tiểu thường gặp nhiều đau thương. Đối với dân Cherokee, "Chuyến di cư đầy nước mắt" (Trail of Tears) về vùng Oklahoma của tổ tiên họ vào những năm 1830 chắc chẳng bao giờ quên được như chuyện buồn của người Hời xứ ta!

Sau khi viếng Cherokee, tôi lái xe đến Ashville và nghỉ lại một đêm nơi đó. Ashville là một thành phố du lịch lớn nhất và nổi tiếng nhất của tiểu bang North Carolina, hay miền Đông Nam nước Mỹ. Vào đầu thế kỷ 20, nơi đây đã từng là tổng hành dinh của 3 gia đình Banderbilt, Grove và Seely - những trọc phú thời đó. Họ là chủ nhân của tòa nhà Biltmore - một lâu đài tráng lệ có một không hai của Hoa Kỳ, và khách sạn nguy nga nhất của thời tiền chiến- đó là Grove Park Inn. Hai mươi lăm năm trước khi tôi còn làm việc với N.C. State University, tôi có đến đây vài lần để dự conference hay dẫn khách và bạn từ Nhật sang chơi. Muốn xem mọi chi tiết của tòa lâu đài Biltmore với 250 phòng và bề rộng 16,300 m vuông, bạn chắc cần đến vài ba ngày mới xem hết. Ngoài tòa nhà còn có cái vườn hoa và cây cối đến 8000 acres hay 32 km vuông.

Sau một đêm ngủ ngon ở Ashville, tôi hướng về Blue Ridge Parkway khi trời vừa sáng. Đường 2-lanes nầy dài đến 469 miles hay 755 km, nối liền 2 công viên quốc gia ở 2 đầu là Shenandoah phía Đông và Great Smoky Mountain phía Tây. Vì là con đường cất trên 1000 m, với nơi cao nhất là 1845 m trên mặt biển cho nên vào mùa Thu và Đông thỉnh thoảng có tuyết và bị đóng băng nhiều nơi. Đây là con đường "Hoa Đạo" (華道) chỉ để thưởng ngoạn cảnh đẹp trời cho. Lái xe trên xa lộ nầy phải cẩn thận - vận tốc tối đa là 45 miles/giờ. Vì thế dân thích chạy xe đạp cũng lên đây để buôn chen vì ít khi bị xe hơi ăn hiếp!

Nơi tôi ghé thăm là Mt. Mitchell xong rồi đến Grandfather Mountain. Mt. Mitchell là núi cao nhất của trường sơn Appalachia. Trên cao gần 2000 m thường cây quảng diệp cũng bắt đầu biến mất đi, nhường chổ cho loài thực vật "alpine" miền cao như spruce - fir hay những bụi thấp. Vì là một highway 2 lanes văng ở một cao độ được giữ gần bằng với nhau, vấn đề lên xuống dốc it có xãy ra. Tuy nhiên vì đây là một "Hoa đạo" cho nên dọc đường không có chỗ để đổ xăng, ăn uống hay làm vệ sinh. Người lái xe và hành khách phải nghiên cứu trước những điểm liên lạc với “hạ giới” để khi cần thì "hạ san" đúng lúc, chớ không gọi emergency cũng khó có ai đến lắm...

Gần Grandfather Mountain là một vùng hoang dã ít cây cối. Những tảng đá bị gió sương bão tuyết ăn mòn hàng triệu năm phô bài trên sườn núi như những kỳ quan của tạo hóa. Để bảo vệ cái cảnh thiên nhiên đẹp lạ lùng đó, kỹ sư công chánh Hoa Kỳ đã trì hoãn việc xây cất con đường xa lộ đi ngang qua đây nhiều năm để chờ cho đến lúc đạt tới một phương án tuyệt mỹ, không phá hoại nhưng lại hài hòa với núi non. Thay vì đặt mìn cho đổ sườn núi, họ cất cầu chân cao Viaduct như những chiếc thang treo theo sườn. Từ xa ta có thể nhìn thấy những tảng đá xưa nay với con đường xe chạy tưởng chừng như một vầng mây đang che vướng núi mà thôi....

Tôi chơi mãi đến quá 3 giờ chiều trên con đường Blue Ridge. Đây là lúc phải hướng về với vợ hiền đang chờ và lo âu cho anh chồng có quá nhiều đam mê với thiên nhiên....Trong khi sửa soạn cuốn gói để ra về trên một “overlook” của Grandfather mountain, có một người đàn ông Indian hơn tôi vài ba tuổi đến gần rồi hỏi tôi là người từ đâu tới. Tôi trả lời là từ Việt Nam nhưng đã sống ở Ohio khá lâu rồi. Thế rồi ông ta chỉ về phía núi và bảo: "Tôi sinh ra ở bên kia sườn núi. Khi lớn lên tôi vào quân đội và sang phục vụ bên xứ anh đó. Sau khi về lại Mỹ, tôi sống mãi nơi đây....". Qua cái thái độ thân thiện của người bản xứ, tôi rất cảm kích như người lạc lối gặp được "quới nhân". Tôi liền trả lời:"Tôi cảm ơn ông đã phục vụ cho đất nước... Nơi ông sống quả như một thiên đàng! ". Ông ta mĩm cười rồi cầm tay tôi lên và nắm thật chắc - "We are friend, right?". Tôi gật đầu:"You are good man, my friend!". Thế rồi tôi vẫy tay chào người bạn mới quen - "Sayonara, sayonara" tưởng chừng như đã biết từ lâu…..

Sau khi nổ máy xe và hướng về đường 421 để "hạ san" trở về Ohio, tôi nghe xì xào như có tiếng gió thổi từ đỉnh núi Grandfather đuổi theo mình. Rồi lẫn theo gió có tiếng ai đang gọi: "Do-na-da-go-hv-i... Do-na-da-go-hv-i…" (3). Tôi nhìn lên bầu trời xanh có vầng mây trắng rồi lẩm bẩm : “xin Trời Phật đừng cho "con" gặp “Nai rượng đực” trên đường về đêm nay...”. A-men!.

Nhàn sĩ Huỳnh Văn Ba, mùa Thu 2009

-------

(1) Mời xem thêm " Tại sao lá thu đổi màu ?"

(2) Xin xem chuyện "Ai là George Masa" của cùng tác giả

(3) “Goodbye” theo tiếng Cherokee

Cảm tưởng xin gởi về HVBa@erct.com