Ma nước lũ  

Hng năm cứ đến ma ny, khi tin lũ lụt lại trở thnh mối lo lắng của người miền Trung ,   những kỷ niệm xa xưa vo những ma nước lũ lại hịn về v b lại nhớ chị Nha hơn bao giờ hết.  

Những ngy thơ ấu ở miền Trung, nh b ở ngay trn đường Cường Để  của thị x Hội an - c lẽ nay đ đổi tn khc - l con đường cổ knh c Cha Cầu tức Lai Viễn Kiều nổi tiếng. T đ xuống bờ sng khng xa, chỉ cch độ vi trăm thước.

Vo ma mưa, nước sng thường dng ln ngập đường bờ sng v đường Nguyễn Thi Học v c khi ngập cả đường Cường Để. Cc nh ở hai bn cc con đường ny thường lm nền nh rất cao so với lng đường. Ma lụt đầu tin ở Hội an, năm ấy b đang học lớp năm tiểu học,  những thuyền nhỏ từ chợ bơi dọc theo bờ sng rồi cho vo tận đường Cường Để, gh vo trước cửa nh.

Mẹ đứng trn thềm cao , t m hỏi

-ng ơi ng bn g thế ?

-Gụ, bn gụ.

V mới va Nam chưa đựơc bao lu nn chưa nghe quen tiếng Quảng , mẹ ngạc nhin hỏi lại :

-Trời mưa gi lụt lội thế ny m ng đem gỗ gụ đi bn cho ai hở ng ? Thuyền ng nhỏ thế lm sao chở đựơc gỗ gụ ?

-Bn gụ , bn gụ nấu cơm m eng chớ !

Hỏi đi hỏi lại năm lần bẩy lượt mẹ vẫn chẳng hiểu.  May sao sau đ vo bếp, mẹ kể cho chị Nha gip việc người miền Trung , chị liền phin dịch lại :

-Dạ thưa bc, họ ni Bn gạo , bn gạo nấu cơm m ăn chớ đ ạ.

B c cảm tưởng mnh cn nhớ r mồn một mẩu đối thoại ấy giữa mẹ với những ngưi cho đ. Nhưng cũng c thể l v cu chuyện kỷ niệm đầu tin kh qun về ma lụt ny đ đựơc kể đi kể lại hng bao nhiu lần, hng năm mỗi ma lũ lụt nn b mới khng qun.

Khi cn đang tuổi học sinh mơ mộng b vẫn chưa biết sợ lụt l g, m hay thi vị ho, v phố Hội của mnh về ma lụt như l một Venise nho nhỏ, với những con thuyền đi trong lng phố, giữa những ngi nh v cha chiền cổ knh Ma lụt chỉ lm cho phố Hội của b cng thm thn thương v thi vị hữu tnh  

Ma lụt ở miền Trung cũng l ma mưa dầm m b khng cảm thấy kh chịu , như khi bị những cơn mưa ro ma h hay đổ o xuống  lm ướt hết xống o , cho d đ mặc o mưa cẩn thận. Đi dưới mưa lại l một ci th rất thơ mộng. M b cn thch ma mưa v hễ trời mưa lạnh l mẹ c lệ cho đổ bnh xo, b sẽ đựơc ở gần chiếc hoả l lm bnh, một khng kh  ấm cng  tương tự như khi ngồi chờ khoai li trong bếp luộc bnh chưng cuối năm,. Thi quen đổ bnh xo ngy mưa ny bắt đầu từ thời cn c chị Nha. Hnh như năm no cũng thế, hễ trời mưa lớn sắp c lụt,  l y như rằng chị Nha sực nhớ tới chuyện đi ngm gạo xay bột đổ bnh xo. Nhờ chị Nha v mấy chị gip việc khc người miền Trung nh b mới biết cch nấu v ăn cc mn ăn miền Trung, m trong cc mn ăn đ b m nhất l bnh xo ngy lụt của chị Nha. Khng bết chị Nha đ truyền nghề cho mẹ thế no, m sau đ cho d khng phải l chị Nha m l ngưi khc, hễ đựơc mẹ sai đi ngm gạo xay bột đổ bnh xo.. th bao giờ cũng vo một ngy mưa, trước khi con sng Hoi dng nước ln v sau đ l nghe ni c mấy nh ở đường bờ sng bị nước vo.

Thời bấy giờ muốn tự lm bnh xo ở nh phải ngm gạo để xay thnh bột bằng cối đ. Vừa xay gạo vừa đổ nước vo cối đ ho chung với bột.  Bột ho trong nước chảy từ cối ra đựợc hứng vo chậu để đổ bnh. Hai ci bếp l đựơc nhm ln trong bếp, trẻ con ngồi chờ từng chiếc bnh xo vừa đổ cn nng hổi, trong khi ngoi trời mưa lớn. Ngoi kia c lẽ nước sng cũng bắt đầu dng ln. V b sẽ lại th vị chờ xem con đường trước mặt trở thnh ging sng nhỏ, thuyền b đi vo tới cửa.  Đổ bnh xo trước ngy nước lớn c lẽ chỉ l một sự trng hợp tnh cờ, hay l thi quen trong gia đnh của chị Nha m chị đ truyền lại cho , nhưng khng kh ấm p chung quanh hai chiếc hoả l đc bnh xo trong những ngy mưa lạnh ở miền Trung để tiếp theo đ l một cơn nứơc lớn với những chiếc thuyền đi vo lng phố c lẽ đ thnh một kỷ niệm kh qun, v tr tưỏng tượng của trẻ con cứ thch gắn hai sự việc ấy lại với nhau cho thm phần huyền b về lũ lụt cũng khng chừng.

Ny nh người ta chẳng bảo

ng tha m b chẳng tha

Lại thm ci lụt hăm ba thng mười

l g ! 

ng b no nhỉ.. B lin tưởng đến cc vị thần linh v hnh trong cc đền miếu cha chiền ở cc gc phố, v v số cc bn thờ gia tộc thing ling sau những mn  trướng thm nghim trong cc căn nh su thăm thẳm của phố Hội.

Rồi chị Nha xin nghỉ việc v cha mẹ chị bắt phải về qu lấy chồng, cũng ở bn kia sng. Khi đ lớn, hng năm cứ sau ma lụt, khi bưng thng theo ban x hội hiệu đon trường tổ chức lạc quyn  cứu trợ nạn lụt miền Trung , b lại cng nhớ chị Nha. Chị về qu lấy chồng t lu th gia đnh b dọn vo Tam Kỳ, nn từ đ bặt v m tn. B nhớ chị c ni qu chị bn Kim Bồng chi đ, tức l bn kia sng, nơi m b chưa bao giờ đi tới, v chỉ c những con đ nhỏ xu đi ra giữa ging sng Hoi - đối với b lc đ l rộng mnh mng - để sang bn kia bờ xa tắp. Trong biển nước mnh mng trn ngập mấy đảo nhỏ bn sng, nh chị Nha ở đu ?

C lần b say m tả lại chiếc bnh xo của chị Nha no nhn tm nhn thịt, gi  hnh, cuốn với những rau sống rau thơm ny nọ, th anh bạn qu Quảng Nam cho biết Ch ở qu ngho cực lắm. C gạo xay bột, c mỡ đổ bnh xo quấn rau muống chầm nước mắm  thi đ l ngon lắm rồi, ni chi tới bnh xo c nhn tm nhn thịt . B chợt nghĩ biết đu lệ đổ bnh xo vo ngy mưa, trước ma lụt trong một gia đnh ngho như chị Nha , c thể l một bữa ăn đon tụ gia đnh trước ma thin tai , với mong ước sẽ tai qua nạn khỏi, để rồi sang năm lại đựợc c một ngy đon tụ quy quần quanh chảo bnh xo như thế.  Cầm chiếc chảo nhỏ bằng gang xinh xắn dng để đổ bnh xo do chnh chị Nha đ chọn mua v vẫn cn dng mi trong nh , b cầu mong gia đnh chị đều tai qua nạn khỏi trong cc ma lụt , để hng năm chị vẫn xay bột đổ bnh xo trứơc khi nước lớn cho chồng con chị.  

*

C một năm nh b đ khng kịp đổ bnh xo trước ma lụt. Đ l năm xẩy ra trận lụt kinh hồn của miền Trung.  Khi đ sau một thời gian thuyn chuyển vo Tam Kỳ, lc trở lại Hội an , lần ny mẹ b khng thch ở trong phố chật chội m thch ở nh vừơn nn ba đ mua một căn nh ở đầu thị x, trong xm bn tri đường ci. Bn kia đường, bn phải, cũng c nhiều ng nhỏ đi vo trong xm. Nh bạn b ở bn đ, từ đ đi thm một qung nữa ra tới bờ sng. Tnh ra từ bờ sng đi ln nh bạn rồi ra tới đưng ci, sang tới nh b cũng phải cỡ mấy trăm mt, vậy m tới ma lụt, nước lũ vẫn dng ln trn ngập con đưng dẫn vo thị x v trn sang tận cc ng bn tri chỗ xm nh b , vốn l g đất cao hơn bn xm bờ sng. Ho  ra đ oạn đường ny v cả mấy xm ny  nền đất  hơi bị vng xuống nn mới bị ngập nước. Tuy vậy nước lụt chỉ ngập đường chừng một buổi rồi rt đi ngay. B chưa bao giờ phải nghỉ học v đoạn đường ngập nước đ.

Thế m năm ấy , nghe đu trn thượng nguồn mưa lớn lm lở phiến đ lớn hay ngọn ni no đ tn l Hn Kẽm lu nay vẫn ngăn lại dng nước từ thượng nguồn , khi khiến nước sng đổ ập xuống hạ lưu thnh ging thc lũ...

Hm đ ở nh gạo đ ngm v xay xong, chỉ chờ đổ bnh, th trời mưa tầm t. Chỉ trong chớp mắt nước bỗng trn vo nh thật bất ngờ v cứ thế lừng lững dng ln. Cả nh bỏ việc cơm  nứơc vội vng dọn quần o sch vở v đồ đạc ln gc,  hầu như bị nước đuổi theo bn gt. Nước ln ngập chn giường. trn vo ngăn dưới cng của tủ quần o, tủ bt. Than củi trong kho thế l dầm nước , chỉ kịp đem ln gc mấy bao than với hoả l, bếp dầu lửa cng với nồi niu xoong chảo v gạo cng mắm muối Nước ln ngang bắp chn, trẻ con đựơc lệnh phải ln hết trn gc lửng. Ngồi trn đ nhn xuống thấy nước trong nh dng cao dần,  ngập đầy trong nh , bọn trẻ vẫn cn vui đa v thấy cảnh lạ , bảo nhau đy l hồ bơi.. Nhưng ngoi ba  khng một ai biết bơi, nn cũng khng một ai dm xuống .. hồ bơi lc ny. Nước dng ln mỗi lc mỗi cao v chỉ trong vi giờ đồng hồ  đ dng ln đến ba phần tư khung cửa ra vo. Bấ y giờ lũ  trẻ mới thực sự biết sợ, hết cn cười đa chỉ trỏ. Thấy ba bơi quanh nh thăm d tnh hnh chưa về, b lo lắng gọi Ba ơi.  Lt sau ba về lắc đầu , bảo mẹ lm sao gọi thuyền tới cứu vo lc nửa đm..  

Tuy thế đ c cha mẹ lo, trẻ con vẫn ngủ thiếp đi cho tới sng.. Sng mở mắt ra thấy mực nước đ ln cao hơn cửa ra vo, nước dng ln tới tận mi nh. Trong nh l một bể nước su thẳm pha dưới căn gc lửng. Bn ghế giường tủ chm ngập cả trong nước. Nước đục lờ , chiều cao của mực nước khiến ci hồ bơi tối qua  by giờ trở thnh một vực nước su thẳm. B nghĩ tới mấy chiếc xe chm trong nước như những con tu biển ngộ nạn nằm dưới đy biển su. Căn gc lửng của b by giờ l hoang đảo. Mở cửa gc nhn ra ngoi chỉ thấy bầu trời u m gần sa xuống một biển nước mnh mng bao la quanh nh. Mưa vẫn rơi ro ro rất nặng hạt. Tuy nh c gc , nhưng nếu nước lụt dng cao dị thường cứ tiếp tục dng ln th sao...

C ai đ lm điều g thất đức để cc ng b linh thing no đ đang giận dữ m khng tha cho dn lnh chăng ? Những truyền thuyết m ngy thường b chẳng để tm suy nghĩ hay thực sự tin tưởng,  bỗng lởn vởn hiện ln trong đầu. Năm no chnh mnh cũng đi lạc quyn cứu trợ nạn bo lụt , cứu trợ dn qu bị mất ma hư hại nh cửa, nhưng b c ngờ đu nay chnh mnh lại sắp phải trầm mnh dướ ln nước lũ ny.  Trong lc đọc kinh cầu buổi sng,  b nhớ tới ngy tận thế. Ngy tận thế tới mau vậy sao, chưa tới năm 2000 m..V ngy đ đang đến với một trận đại hồng thuỷ ư ?

Đng lc ấy bn ngoi c một chiếc thuyền nhỏ từ đu tiến đến gần , đậu st mi nh v một thanh nin bước ln mi nh tiến đến gần cửa gc, g cửa. Người thanh nin ấy hịn ra như một vị thin thần m b vẫn thấy hnh vẽ trn tường nh thờ, trong cc bức hoạ  của Thin Cha gio. Ba mẹ hơi lưỡng lự nhưng rồi cũng đồng để anh ta đn đi. Đ l lần đầu tin b bước ra trn mi nh của mnh, bấy giờ đ ngập trong ln nước v trơn trựơt v ngi đ mọc ru. Mưa vẫn ro ro nm những hạt buốt gi xuống mặt nước v trn người trn mặt. Mặt nước mnh mng, ln ngang ngọn cy trong vườn , những nh trệt mi tranh ở xa như những ci  đ ụn rơm hay nn l lớn thậ t lớn p  xuống mặt nước. Trong giy lt b  nhớ ra một sự thực l mnh đang đi trn khng , trn mi nh, nghĩ tới ci giếng su trong vườn..B rng mnh  trựơt chn sut ng.  Người thanh nin bn bảo b hy dẫm hai chn ln mu bn chn của anh ta, v cứ thế anh ta nắm lấy hai vai b cho b vịn vo tay anh, chn anh bước li từng bước thận trọng đưa b ra tới tận thuyền.

Con thuyền nhỏ của anh ta cn đi đi lại lại nhiều lần, mỗi lần chỉ chở đựơc một hay hai người, nhưng đ đưa được rất nhiều gia đnh xung quanh tới ngi nh ba tầng gần đ, đến nỗi số ngừời lnh nạn được đưa tới mỗi lc một đng, dễ tới gần cả trăm người. Trong hoang mang lo lắng, mọi ngưi chia nhau những nắm cơm vắt ăn với  tm kho mặn của Mạnh Thường Qun ch ủ nh. Chiều tối dần, trời đ tạnh mưa, nhưng mực nước vẫn cao lừng lững khng c dấu hiệu g l muốn rt  xuống. Mạnh Thường Qun cũng bắt đầu nao nng lo sợ đng người qu nh c thể bị sập, nn sau đ mọi người lại lần lựơt ln thuyền vo phố lnh nạn...

Thuyền đi qua con đưng m hng ngy b vẫn đi học với những hng cy cao bng mt hai bn đường, nay chỉ thấy những ngọn cy cao nổi trn mặt nước giống hệt như những bụi cy l um tm ở hai bn knh rạch hay trong rừng su m u của những chuyện phim thm hiểm. Tưởng chừng như c cọp beo rnh rập trong xm kia , từ pha nh bạn của b sắp sửa xng ra, hay dưới ln nước ngầm ny ở đầu ng- nơi m b biết chắc l c hai hồ sen lớn-,  đang c cả một đn c sấu rnh rập dưới đy thuyền. Người thanh nin đ  tới cứu mọi người v b đang ngồi ở mũi thuyền , vẫn như một vị dũng sĩ Hy Lạp, một vị thin thần hộ mệnh quả cảm, đang đưa con thuyền tới bến bnh yn. B khng r anh ta l ai, nghe đu l một ngưi lnh tnh cờ về nghỉ php. Thuyền đi trong đm, dưới bầu trời đ trong vắt v c những nh sao xanh lấp lnh như nh ln tinh xa thẳm cao vt trn cao, như đang m thầm che chở..

Vi ngy sau nước rt, khi b trở về th nh cửa đ đựơc dọn dẹp sạch sẽ. Nghe chị H ồng gip việc than phải hốt bn đọng trn nền nh cả tấc.   Biển nước mnh mng mới đ m như một cơn c mộng thong qua. Cuộc sống trở lại bnh thường v khu xm của b chẳng bị thiệt hại g lớn ngoi ci khổ v bị nước dng ln ứơt ngập hết đồ đạc, giờ phải lo phơi phng. C ủi đun bếp ướt sũng , phải đem phơi lại mỗi ngy, dng ton bếp dầu lửa cả thng chờ cho củi kh. Ngoi ra khng c ai chết cả. Nhưng khi đi học, nghe đồn v nghe tin qua bo ch , từ đi pht thanh , b mới biết hết thảm hoạ to lớn của trận lụt vừa qua. Cc nữ sinh th thầm bảo nhau ở bờ sng c nhiều xc chết tri trn sng tấp votrng dễ sợ lắm. C lẽ đ l dn chng ở cc lng qu đ bị nước lũ cuốn tri ra biển. Vng qu ở pha thượng ngn tang tc ngập trời. Thiệt hại ma mng c lẽ vẫn như hng năm, nhưng nhiều nh bị cuốn tri , v người chết ln tới mấy ngn v chạy lụt khng kịp.  Họ khng may mắn ở gần những g đất cao , khng thể bm vo một ngọn cy no đ khi nước lừng lững dng ln, khng đựơc một con thuyền no kịp tới cứu nạn như b.

*

Chị Nha bn kia sng vẫn bặt v m tn. Sau lụt, đi khi theo mẹ đi chợ ở gần bờ sng , b nhn quanh ng theo những người đn b c vẻ ở qu ra phố,  mong tnh cờ gặp lại chị , nhưng vẫn chẳng bao giờ.. B chỉ biết cầu trời chị vẫn cn đổ bnh xo trước ma nước lũ năm sau đ, sau đ, năm nay rồi năm tới, những năm sắp tới cho bầy chu nội ngoại của chị.

Quỳnh Chi ( 7- 11/ 12/2004)  


[ Trở về ]