Kỷ niệm về tuyết 


Ngày đầu tiên đến Nhật vào mùa đông, khi Y vừa về tới nhà trọ là một gia đ́nh Nhật ở Tokyo, bà chủ nhà vui vẻ cho biết sáng hôm đó trời có tuyết, một làn tuyết mỏng nhẹ.
Đó cũng là năm Nhật bản đang tổ chức thế vận hội mùa đông ở Sapporo ( trên đảo cực bắc Hokkaido ) với nhiều môn thể thao trên tuyết. Y đến Nh
ật ba ngày trước khi thế vận hội bế mạc, nhưng dư âm của thế vận hội vẫn c̣n kéo dài sau đó, v́ Nhật đă đoạt nhiều huy chương vàng trong dịp này. Bà chủ nhà rất vui v́ cả thế vận hội trên tuyết lẫn việc có cô con gái đầu tiên đến nhà (ông bà chỉ có con trai ).
Y thầm nghĩ " Đúng là ḿnh có duyên với tuyết rồi."
 
Thật ra Tokyo rất ấm áp, mỗi mùa đông tuyết chỉ rơi chừng vài lần. Sớm nhất là vào dịp Noel. Có năm tuyết đầu mùa rơi đúng vào đêm giáng sinh. Nhưng có khi phải đợi đến cuối tháng giêng hay sang tháng hai mới có tuyết rơi. Trời ấm nên tuyết rơi rồi cũng tan nhanh trong ṿng vài ngày hay một tuần lễ sau. Năm khi mười hoạ tuyết mới rơi nhiều, và nếu gặp lúc trời lạnh dưới 0 độ C liên tiếp nhiều ngày sau đó, tuyết trên vỉa hè sẽ không tan liền, sẽ bị những bước chân dẫm lên,vừa đóng cứng vừa trơn như đất sét.
 
Khi trời tuyết, những nhà ở phía ngoài gần đầu ngơ phải dọn tuyết ngay vào sáng hôm sau, trước khi ngựi ở trong ngơ hay xe của họ đi ra, bởi v́ chân người và bánh xe sẽ đè lên tuyết và tuyết sẽ đóng băng, và vài ngày sau th́ mọi người sẽ phải .. chụp  ếch. Ở đầu đường phải lo dọn tuyết trên ngơ trước cửa đă đành, c̣n phải lo dọn tuyết trên đựng đi cạnh nhà. Nếu đó là một con đường dốc, khi tuyết rơi dầy chừng vài chục xăng ti mét, mà không gạt ngay sang hai bên đựng để mở một lối đi khi tuyết c̣n xốp, th́ chỉ một ngày hôm sau, chỉ vài chiếc xe qua đă nén tuyết thành băng, biến con đường dốc ấy thành một cái cầu tuột, không xe cộ hay khách bộ hành nào có thể qua lại được nữa. 

 


Có nhà riêng phải dọn tuyết th́ mệt như vậy, nhưng khi mới đến Nhật, mỗi khi tuyết rơi, Y thường mừng rỡ chạy ra vườn nặn người tuyết. Nặn người tuyết coi vậy mà cũng khó, nếu tuyết không nhiều th́ phải đi thu góp tuyết c̣n đọng trên các mũi xe của ngựi ta về nặn. Hoặc là tới sân chơi bóng của trường đại học, nặn tuyết thành một quả bóng tṛn nho nhỏ, đoạn đẩy quả tuyết lăn khắp sân, cho tuyết dính vào quả tuyết ban đầu, cứ thế to dần lên măi, để làm thân của người tuyết. Sau đó lại nặn một quả tuyết khác nhỏ hơn để đặt lên ḿnh, làm đầu người tuyết. Lấy mấy ḥn than hay cọng cây làm mắt mũi và miệng, cho hắn một cái mũ, cắm thêm một cái chổi vào thân hắn và đeo vào đó một cái găng tay ..th́ càng vui hơn.

Tiếng Nhật gọi người tuyết là yukidaruma. Daruma là nhà sư ngồi thiền chân xếp bằng tṛn, nên thân h́nh ông tṛn vo như quả bóng. Những món nợ không trả đựơc, tiền lăi ngày càng tăng, hoặc nợ chồng chất,  đưc ví với h́nh ảnh của quả bóng tuyết lăn tṛn dính tuyết và mỗi lúc một lớn dần đó. Tiếng Nhật gọi đó là " tiền nợ lớn dần như yukidaruma".
 
Nhưng người tuyết trong phim hoạt hoạ The Snowman cao dong dỏng, có vẻ giống dáng người b́nh thường hơn.


Đó cũng là cuốn phim hoạt hoạ mà Y và con đă say mê xem đi xem lại hàng chục lần không chán. Từ khi có con hàng năm cứ gần đến lễ giáng sinh, Y lại thích đàn và nghe bản nhạc chủ đề của phim này. Tiếng nhạc êm đềm và gợi nhớ biết bao kỷ niệm về tuyết với con thơ.
 
Từ khi có con, mỗi khi tuyết rơi, hai mẹ con lại h́ hục làm người tuyết, và có lần c̣n làm cả nhà tuyết , tiếng Nhật gọi là kamakura.

 

       写真1

Tại xứ tuyết ở miền bắc Nhật bản, những vùng tuyết rơi ngập mái nhà, ngựi ta có lệ cứ đến tết th́ đắp tuyết làm thành các ngôi nhà nhỏ, đủ lớn để kê một chiếc bàn thấp, rồi thắp đèn cho trẻ em vào ngồi chơi trong đó, c̣n đặt cả hoả ḷ than để nướng bánh dầy omochi - món ăn ngày tết của người Nhật - . Người ta nói rằng ngồi trong kamakura rất ấm, tuy là kamakura làm bằng tuyết. Y chưa bao giờ được tới tận nơi xem các kamakura này, nhưng đựơc xem ảnh, bèn thử bắt chước làm cho con. Tuyết ở Tokyo th́ không nhiều để làm kamakura. Lần đó tuyết rơi tầm tă, trời lại lạnh buốt nên tuyết không tan. Y bèn đi hốt tuyết bằng xô nhựa, c̣n chất vào chiếc xe cút kít một bánh tí hon đồ chơi, cho con đẩy về. Tuyết đắp vào tường rào, đủ cao khoảng một mét, được khoét một cái cửa nho nhỏ cho cậu bé chui vào ngồi.
Thực ra, túp lều bằng tuyết mà Y h́ hục đắp cho con ngay cạnh c
ổng ra vào, nom càng giống cái nhà của con Snoopy hơn ( Sssss..nói nho nhỏ thôi đó kẻo cậu bé nghe được ! ) chứ không giống kamakura của trẻ em chút nào hết ! Nhưng con Y vẫn thích lắm. Đựơc mẹ mặc cho nhiều lớp áo, nom cậu bé ba bốn tuổi cũng tṛn vo như ông Daruma, cậu chui vào ngồi lọt thỏm trong đó. Giống như hồi con c̣n mới hai tuổi, Y lấy các tông làm thành một căn nhà, chỉ có mái che đưc một nửa, và ..không chừng là giống cái chuồng nuôi thỏ (!), nhưng có cửa  ra vào, cửa sổ, có ống khói có hộp thư ..  Làm vừa xong, đă thấy cậu khệ nệ khiêng ghế nhỏ vào để trong nhà, và đem sách truyện tranh vào ngồi xem, làm Y phải vội vàng gắn thêm cho cậu một cái bóng đèn điện cho đủ sáng. Cậu bé c̣n thích mẹ giả làm ông bưu điện tới bỏ thư vào hộp cho cậu.

Một lần khi đi thăm làng của người da đỏ trên núi tuyết, lần đầu tiên Y và con chơi tṛ trưt tuyết trên dốc, hai mẹ con cùng ngồi vào xe trựơt tuyết của trẻ con, mẹ ôm con cho khỏi ngă, rồi cùng lao như bay xuống đồi. Có khi ngă lăn dưới chân đồi, nhưng tuyết mềm , tuyết mịn, không hề ǵ.. Trở về Tokyo, từ đó hễ thấy tuyết rơi là con lại chờ mẹ lấy xe ra dốc để trượt xuống. Đôi khi tuyết mỏng quá, không đủ cho chiếc xe nhựa trôi đi, Y dùng giấy các tông mỏng làm xe, buộc dây kéo trôi đi cho con vui. Được chơi những tṛ chơi của trẻ em ở xứ tuyết cùng với con, Y tự nhủ thế là ḿnh lại có đưc một tuổi thơ thứ hai sau tuổi thơ thứ nhất ở xứ nhiệt đới. 

C̣n ski là môn thể thao mà thời sinh viên Y chỉ dám đi thử một lần duy nhất. Đôi giầy trựơt tuyết nặng quá, lại bó chặt vào cổ chân như chiếc cùm, đi đứng c̣n khó khăn nói chi tới trượt ! Khi cài giầy vào thanh ski, Y nghĩ ḿnh giống hệt như con ếch đi đôi giầy quả ớt, khổ sở măi vẫn không giữ đựơc thăng bằng. Lần đó , ếch Y nhà ta ́ ạch tha quả ớt , bị chụp ếch đến khổ sở và chụp hụt không biết bao nhiêu lần.  Ôi, ḿnh không thèm mang cùm chân như tù khổ sai đâu, Y nghĩ bụng và quyết không bao giờ thèm đi trượt tuyết nữa.

Thế nhưng khi con đến tuổi đi học, Y đành phải dẫn con lên vùng núi Karuizawa học trượt tuyết, chuẩn bị trước v́ trẻ con sẽ phải đi trại trượt tuyết với nhà trường. Sợ lỡ con ngă trên sườn núi mà ḿnh không có ở đó, Y cũng phải ghi tên học cùng lúc với con, mỗi người một thầy dậy riêng. Ai cũng bảo trẻ con học ǵ cũng nhanh, nhất là về các môn thể thao, chắc con sẽ biết trượt tuyết trước mẹ. Y chán nản v́ lại phải đeo cùm vào chân và đi vào đôi thanh ski như hai quả ớt dài quá khổ so với con ếch bé tí.

Nhưng thật không ngờ, và kỳ diệu làm sao, chỉ mới đựơc nửa ngày, trưa hôm đó Y đă thấy ḿnh đang lao như bay trên sườn núi, đuổi theo con và thầy dậy của con bén gót. Tuyết bây giờ min màng như thảm nhung, và Y bay là là trên đó. Có lúc Y trựơt mau xuống phía dưới đứng đợi con, đang chập chững, run rẩy như con gà con trong ṿng tay vịn của ông thầy, từ từ ḅ xuống đồi. Người thầy bảo thằng bé :

-Nh́n mẹ giỏi chưa ḱa ! Gambarê ( Gắng lên ) ! 

Y cũng ngạc nhiên với phép mầu mà tuyết vừa tặng cho ḿnh. Đôi chân của Y giờ đă đựơc hoá phép, ngoan ngoăn theo ư muốn của Y, lúc mau lúc chậm, lúc dừng lại đột ngột, lúc uốn lượn trên sườn đồi, chợt dừng, rồi lại chợt bay vút đi, nhẹ nhàng như một cánh chim..Ôi tuyệt diệu làm sao ..Con của Y dường như cố đuổi kịp mẹ, nên tới chiều tối đă có thể tự trượt một ḿnh, không cần thầy cầm tay nữa. Và hai hôm sau, hai mẹ con, người trước kẻ sau, đă có thể đuổi theo nhau như sóng lượn nhịp nhàng trên sườn núi...Tuyết quả là một món quà tuyệt vời của thiên nhiên, đă chắp cánh cho đôi chân của con người có thể bay trên mặt đất. Như một giấc mơ, chiếc cùm của người tù khổ sai dưới chân Y ngờ đâu đă biến thành một cụm mây trôi thanh thoát giữa trời, đưa Y bay đi măi.  

Y muốn cùng con bay măi trong mơ, nhưng theo năm tháng, cậu bé con giờ đă bỏ xa mẹ và cùng chúng bạn phiêu lưu tới những sườn núi hiểm trở hơn. 

 Giờ đây, những khi trời tuyết và con c̣n đi trượt tuyết chưa về, Y chỉ c̣n ngồi ngắm tuyết giữa khuya . Tuyết sáng thật, nhưng có lẽ ngày xưa chữ tàu viết đậm nét chăng, chứ chữ in thời nay nhỏ li ti và mờ lắm, thật khó ḷng đọc sách bằng ánh tuyết như trong điển tích. Khi đi bộ trong màn tuyết lúc trời khô và lạnh, bông tuyết vẩn vơ giữa trời như những nơn bông của cây g̣n đang bay giữa một buổi trưa nắng. Khi đi xe điện lúc tuyết rơi, xe đi nhanh, ngoài trời tuyết cũng rơi vùn vụt, nh́n qua cửa kính thấy giống hệt như đang có một trận sao băng, sao sa trong đêm, muôn ngàn v́ sao đang bỏ trời xuống trần thế.
 
Có người lại ví với tuyết rơi như những đoản đao sắc bén đang vun vút lao tới đâm vào da thịt làm ḿnh đau đớn.
Nhưng có khi nào bạn đă biết cảm giác như bị một đàn kiến khổng lồ đốt đến tê điếng, đến dại người, chỉ v́ tuyết không ?
Đó quả là một kỷ niệm khó quên trong đời Y.



 Hôm ấy tuyết bắt đầu rơi từ xế chiều và mỗi lúc một nhiều hơn. Tin tức khí tượng đă báo động là Ô-Yuki tức là tuyết rơi nhiều. Người ở xứ tuyết như Hokkaido thường ..cười ..no bụng..v́ chế riễu dân Tokyo, rằng hễ thấy trời tuyết lớn là dân Tokyo nháo nhác, đài truyền h́nh đưa tin cấp báo liên hồi ..như bị (tuyết ) phục kích, ..như sắp phải chạy loạn ( tuyết bay cuồng loạn ) .. về t́nh h́nh đựng xá hay tại các phi trường. Cũng v́ Tokyo ít có tuyết, nên các xe hơi thường không có sẵn xích cho bánh xe, các đường rầy bị tuyết phủ kín, không kịp đốt lửa cho các thanh sắt của đường rầy giăn ra, các ghi mở đóng sẽ không chính xác và sẽ đưa tới tai nạn. Lại c̣n nạn tuyết bám trên cành khô làm cành cây gẫy và rơi ngáng trên đường rầy. Mỗi lần tuyết rơi, các đường xe điện thường phải giảm bớt số chuyến xe, có những đoạn đường xe phải ngừng chạy vài giờ đồng hồ.
 
Hôm đó đến giờ tan sở mà tuyết c̣n rơi. Đường tàu Odakyu-sen về nhà Y là con đư
ng hay bị trục trặc nhất mỗi khi có tuyết. Ai cũng khuyên Y nên đi đường ṿng, dùng xe điện ngầm rồi đổi sang đường Yokohama-sen, cũng về tới nhà đựơc. Đường xe điện ngầm không bị trục trặc v́ tuyết không rơi tới, nhưng khi tới ga Nagatsuta là ga chuyển sang đường Yokohama- sen chạy trên mặt đất, th́ nào ngờ con đường này hoàn toàn không chạy đựơc nữa .Nhân viên hoả xa đang lo đi kiểm soát lại các chỗ mở đóng ghi trên đường tàu. Nhà ga gọi loa loan báo khuyên hành khách nên t́m các phương tiện khác như tắc xi hay xe buưt, v́ không biết tới chừng nào xe đin mới có thể chạy trở lại. 
Nagatsuta thực ra cách ga nhà Y chỉ hai ga, b́nh thựng chưa tới mười phút là tới ga nhà. Y nghĩ là ḿnh nên đi xe buưt về nhà, bèn đi t́m chỗ xếp hàng.  Không ngờ ḍng người này cũng dài vài trăm thước. Bến xe buưt ở trước cửa ga xe điện, ḍng người dài đến nỗi cái đuôi vắt lên cầu thang đi lên tầng hai của nhà ga và cuộn thành mấy ṿng tṛn như đám rước rồng rắn,ngay trong nhà ga. Ḍng người mỗi lúc được nối thêm thành nhiều ṿng hơn, v́ người từ các chuyến xe điện ngầm cứ đổ ra tiếp, mà nghe đâu xe buưt chạy trên đựng tuyết th́ chậm như sên, măi mới có một chiếc ṿng trở lại đón lượt khách khác. 
Y  bắt đầu đói và khát v́ đă hơn 10 giờ tối, đành bỏ hàng đi gọi điện thoại về nhà và mua nước uống. Bây giờ chỉ c̣n có các máy bán hàng tự động. Hỡi ôi, khi t́m thấy máy bán hàng th́ máy đă bán hết tự bao giờ. Y gọi điện thoại về nhà cho biết t́nh h́nh, chồng  khuyên nên đi tắc xi cho mau, nhưng ở đó ḍng ngựi xếp hàng chờ tắc xi cũng dài quá, Y đành quay trở lại xếp hàng chờ xe buưt.
 Đến một giờ khuya nửa đêm Y mới tiến đến gần bến xe búyt ở ngoài trời. Khi c̣n ở trong nhà ga th́ chỉ mệt và buồn ngủ, nhưng khi ra khỏi toà nhà th́ bắt đầu lạnh v́ gió và tuyết. Đứng như chôn chân trên tuyết và trên những vũng tuyết đang tan thành nước, đế giầy mỏng dính cũng giá buốt như một lớp băng, cái lạnh thấm vào bàn chân, mười đầu ngón chân tê cóng. Cứ thế, có lẽ gần hai giờ sáng Y mới lên đựơc xe buưt, và về tới ga nhà.  
 
Bến xe buưt rất xa bến xe tắc xi, và nghĩ tới chuỵện lại phải xếp hàng chờ xe tắc xi, Y bèn lấy xe đạp để về cho mau. Tuyết đă ngừng rơi từ lâu. 

Leo lên xe đạp rồi Y mới biết là tuyết rơi dầy quá, không thể nào đi xe đạp trên lớp tuyết đọng lại ở hai bên đựng. Nếu đi ra giữa đường trên vết xe hơi, th́ lớp tuyết đó lại rất trơn trượt. Chỉ c̣n một cách duy nhất là dắt xe đạp lội trong tuyết.
Hai chân Y đă lạnh đến tê dại, Y không c̣n biết là Y dắt xe hay xe dắt Y. Y có thể dựng xe khoá lại để tạm bên đường, b́nh thựng đi bộ chỉ chừng mựi phút là về tới nhà. Nhưng nếu không có chiếc xe để dựa vào th́ có lẽ đêm hôm đó Y đă ngă quỵ xuống giữa đường v́ mệt. Về tới nhà, đă qúa ba giờ sáng .
 Những hôm trời lạnh, vừa về tới nhà Y thường ngâm chân trong chậu nước nóng cho ấm người.  Hôm đó , h́nh ảnh chậu nước ấm cũng là h́nh ảnh duy nhất đầy ắp trong tâm trí Y khi đang lội trong tuyết trên đường khuya.Tuyết rắng xoá khắp nơi, cảnh sắc có lẽ rất đẹp, nhưng Y chỉ nghĩ đến chậu nước nóng.
Y có một  tấm thảm tṛn xinh xắn để đặt chậu nước, và một chiếc ghế mây nhỏ có tựa hẳn hoi để  đặt  lên chiếc thảm đó. Khi ba đến chơi, mỗi buổi đi chơi xa về, Y thường sắp sẵn chiếc ghế trên thảm tṛn và lấy sẵn khăn để trên bàn bên cạnh, để lau khô sau khi ngâm chân. Em gái Y nói đùa rằng đó là một nghi thức trịnh trọng như lễ tẩy trần.
Nhưng tối hôm đó th́ không có nghi thức nào cả, Y chạy vội vào nhà tắm mở ṿi nước ấm đổ đầy chậu
Khi Y vừa nhúng đôi chân giá buốt của ḿnh vào chậu nước nóng..th́ có lẽ phải gọi đó là lễ tế thần kiến chăng ...
Y giật bắn người và vội rút chân ra khỏi chậu nước nóng, nhưng đă quá muộn. Có hàng triệu con kiến đỏ đang cắn ..đốt từng vi quản li ti trong hai bàn chân, khiến Y suưt ngất đi v́ đau đớn, tay gh́ chặt vào thành bồn tắm, nhắm nghiền mắt lại.
Y tưởng chừng như hai bàn chân lạnh như tuyết của Y đang bốc khói khi vừa chạm vào nước nóng,  giống như miếng dry ice bỏ vào cốc nước đang sủi bọt kêu xèo xèo và bốc khói. Mỗi lần mua bánh kem có kèm theo dry ice giữ lạnh, Y vẫn làm như vậy cho con xem. 

Hai bàn chân của Y cũng đang cháy bỏng rát, Y muốn đôi chân mau tan thành khói để được giải thoát ..

Lát sau cơn đau dịu lại. Đàn kiến đỏ giăn dần giăn dần rồi cũng bỏ đi, tha cho đôi bàn chân tội nghiệp.
 
Đó là một kỷ niệm nhớ đời của một đêm lặn lội trong tuyết.
 
Ngoài kỷ niệm hăi hùng ấy ra, Y vẫn yêu tuyết, và hàng năm vẫn mong mau đến khi tuyết rơi..
  
Quỳnh Chi ( 20/12/2005)