Hình ảnh đón Tết Mậu Tý - 2008 ở Huế

Ngọc Hạnh. - Exryu thân hữu chia sẻ

Sáng nay, chúng tôi đã đi dạo một vòng quanh thành phố để chụp ảnh gởi về quý thân hữu trang nhà Exryu Cuối Tuần. Huế lạnh và mưa, ngày 30 Tết ở Huế sao mà buồn quá. Nhưng người ta vẫn đổ xô ra đường để mua sắm, buôn bán... Chúng tôi đã chụp hình cảnh buôn bán trước chợ Đông Ba, công viên Thương Bạc với hội chợ Xuân, chỉ mới trang trí cây cảnh, các câu đối...chứ chưa có các gian hàng vui chơi. Chúng tôi cũng ghé chụp hình cảnh nấu và bán bánh tét, bánh chưng ở đường Nhật Lệ (trong thành nội) để cùng nhớ hình ảnh quê nhà. Chúc quý thân hữu của Exryu Cuối Tuần và gia đình một mùa xuân như ý. (Ngọc Hạnh - Huế)

Mỗi khi bước vào xuân, kề Tết, trời Huế thường rả rích mưa và se lạnh. Thấp thoáng vườn nhà ai, mai vàng hé nụ. Nước Sông Hương trong xanh, khẽ lăn tăn sóng khi có những con thuyền xuôi ngược. Huế vốn là đất cố đô, nổi tiếng bởi sự kiểu cách, cầu kỳ, nên Tết ở Huế có những phong vị tao nhã đặc biệt.

Khác với mọi nơi, thông thường người Huế chuẩn bị Tết rất sớm, ít nhất từ tháng 9 âm lịch. Các gia chủ thường lo cắt tỉa hàng rào cây chung quanh nhà, lối đi cho sạch đẹp. Năm nào họ cũng quét vôi lại nhà. Nhà nhà đều chăm chút cây cảnh, tỉa tót, cắt cành, bón phân, đảo chân từ rất sớm. Sau đó họ mới bắt tay lo món rượu “bách nhật”, một thứ rượu gạo ngâm với các vị thuốc bắc, không thể thiếu trong mấy ngày xuân. Nếu là thang thuốc Minh Mạng thì có đến 25 vị và cần tìm cho được các vị: Kỷ tử, lộc nhung, nhân sâm.

Tuy nhiên, không khí Tết thật sự đến với mọi nhà từ ngày 23 tháng Chạp. Người Huế rất chú trọng và thành kính làm lễ tiễn đưa ông Táo về trời, xem đó là một lễ nghi thiêng liêng không thể thiếu. Ngoài đường, đâu đâu cũng thấy hoa. “Từ chợ Đông Ba, lan qua Gia Hội, tiến về Thành Nội, dội tới Bao Vinh”. Hoa đủ loại từ Mai, Đào, Cúc, Thược dược... đủ màu sắc từ các vườn cây nổi tiếng ở Nguyệt Biểu, Vĩ Dạ, Kim Long... đổ về bờ bắc Sông Hương, đặc biệt ở Phủ Văn Lâu, công viên trước kỳ đài. Người ta chuyên chở hoa bằng thuyền dọc Sông Hương hoặc đủ các phương tiện đường bộ khác. Người Huế thích chơi cây cảnh lâu năm. Các nghệ nhân kỳ tài đã có một sự kiên trì, thông minh để tạo nên cây cảnh với nhiều dáng vẻ lạ mắt. Có những cây si, cây chùm rụm... ba bốn chục năm tuổi, chỉ cao hơn một gang tay. Các cụ già đã có mặt ở chợ hoa rất sớm để chiêm ngưỡng, thưởng thức và kén chọn để mua những chậu cây cảnh ưng ý nhất. Ngày Tết của Huế nhà nhà đều tràn ngập hoa tươi rực rỡ. Trên bàn thờ, hoa huệ trắng tinh khiết ngát hương. Giữa nhà là một chậu mai hay ít nhất cũng có một cành mai cắm trong bình gốm sứ, hoa vàng nở đầy, ấy là niềm may mắn cho gia chủ. Trong các nhà vườn Huế, mùa xuân vạn vật sinh sôi, cây lá đâm chồi nảy lộc, trăm hoa đua nở. Trước mặt nhà là các loại cây hoa quý như Mộc Lan, Nguyệt Quế... toả hương dịu dàng, Thược dược, Cẩm chướng... màu sắc sặc sỡ. Những năm gần đây, hoa Đào hồng tươi của xứ Bắc được đưa về khá nhiều, làm cho căn nhà Huế thêm xinh đẹp, duyên dáng.

Trong gia đình người Huế, các bà, các chị rất bận rộn chuẩn bị những món ăn cho ba ngày tết. Không thể kể hết sự phong phú, đa dạng. Có những món ăn mang tính “giai cấp” rõ rệt, có những món nhà nào cũng có. Đặc biệt món thịt dầm và dưa món nhà nào cũng phải có. Món ăn truyền thống của Huế là bánh tét xanh. Thứ đến là chả giò, chả thủ, nem tré, bánh đa nem. Với người Huế, ngày tết bánh tét là món chủ lực. Nếu không tự làm được thì mua bánh tét của làng Chuồn. Đây là nơi nổi tiếng vì cái ngọt thơm khó tả của nếp nhe và mỡ heo cỏ. Mâm cỗ ngày Tết phải có món tôm chua ăn với thịt lợn luộc. Để làm món tôm chua, người phụ nữ đã khéo chọn giống tôm rằn, nhỏ bằng ngón tay út, tươi roi rói, nếu là tôm từ Cầu Hai thì càng tuyệt. Giống tôm này ngọt thịt và sắc đỏ thắm.

Nói đến Huế, nhất là ngày Tết không thể quên món chay, bởi vì Huế là miền đất sùng đạo Phật. Ngay từ mồng một tết, nhiều gia đình đã ăn chay. Các món chay nhưng tên thì rất mặn: Giò chả, nem, gà hấp, cá hấp,... được làm chủ yếu từ các loại rau đậu và cả trình bày trên tô đĩa, trông chẳng khác gì món mặn. Ví dụ món “cá hấp” thực chất là quả cà tím được khía ngang và còn giữ nguyên cuống để làm cái đuôi. Bên cạnh những món mặn, món chay, các bà mẹ, các chị thường dồn hết tâm sức chế biến các món ngọt. Bởi đây là những món vừa dùng làm quả phẩm dâng cúng ngày Tết, vừa để mời khách dùng trà mừng năm mới. Món được ưa chuộng nhất là Mứt gừng, đặc biệt là gừng Kim Long, củ già, cay xé đầu lưỡi. Từ gừng, nhiều gia đình làm Mứt gừng khô, Mứt gừng dẻo và đặc biệt là Mứt gừng xăm.

“Mứt gừng vị Tết Huế nồng cay
Làng Chuồn men rượu đế đời say
Bánh chưng Nhật Lệ vuông Thành Nội
áo tím ai về khép gió bay”

(Thơ Nhất Lâm)

Kế đến là mứt hạt sen trần hồ Tịnh Tâm, bùi bùi, mùi thơm ngào ngạt. Món chủ lực là bánh thuẫn nhe, bằng trứng Gà, bột Huỳnh tinh. Khi thưởng thức người ta chỉ việc ngậm miệng lại, bánh tự tan dần. Bánh để cúng Phật là bánh phục linh, dùng bột huỳnh tinh, hấp hơi chín, sú với nước đường sên, in khuôn mỏng, sấy khô và gói bằng giấy kính.

Huế vốn là đất cố đô, nên con người ở đây còn giữ những nề nếp tập quán phong lưu, nhàn hạ, đặc biệt là thú trồng trà được xem là nét đẹp và văn hoá truyền thống. Ngày tết gia đình nào cũng tìm mua vài lạng trà ngon danh tiếng để dùng như trà Bắc, trà Móc câu Thái Nguyên, Suối Giàng hay trà xanh Bàu Cạn Tây Nguyên khi pha chế, nước trà có màu xanh nhạt trông rất hấp dẫn. Nhiều gia đình còn cầu kỳ đem trà ướp với búp sen để trà có hương thơm rất quyến rũ. ở nông thôn, người lao động thích uống chè tươi, ngon, bổ dưỡng, giải nhiệt và giải độc.

Cúng giao thừa là giây phút thiêng liêng nhất. Trầm hương toả khắp nhà và lan toả trong không gian tĩnh mịch. Sáng mồng một Tết, ai cũng mặc áo mới, việc đầu tiên là chúc thọ ông bà, cha mẹ, và ngược lại sẽ được các bậc sinh thành mừng tuổi cho - gọi là tiền “lì xì”. Ba mẹ đưa nhau đi lễ chùa và thăm viếng các bậc bề trên. Con cái ở nhà lo hương khói và tiếp khách. Thường bạn bè ít đi thăm nhau vào ngày đầu năm vì ngại “đạp đất” nhà bạn, hên xui không biết thế nào! Từ ngày mồng hai, Tết Huế thật rộn rã, tha hồ vui chơi, thăm chùa chiền, thăm lăng tẩm vua chúa. Bạn bè đi chúc tết thầy cô và đi chúc tết lẫn nhau.

Ở Huế rất kiêng cữ trong mấy ngày tết, nhất là lối cư xử trong giao tiếp. Mọi người nói với nhau những lời nhẹ nhàng, trau chuốc, kính trọng. Đi đứng cũng giữ ý tứ, nghiêm trang. Tết Huế với cảnh sắc muôn màu, ngọt ngào tình người, ấm áp tình quê, hoà quyện với con người Huế vốn chân chất, lịch sự, thật đáng trân trọng!

Hoàng Anh

Bánh chưng Nhật Lệ

Du khách đến Huế ai cũng tìm ăn bánh chưng Nhật Lệ, để thấm cái hương vị đặc trưng của Lang Liêu ngàn đời "danh bất hư truyền"...

Đây là món ăn nổi tiếng ở Huế và có xuất xứ từ con phố Nhật Lệ trong thành Nội, nơi tập trung hàng chục lò làm bánh. Bánh thơm dẻo, ăn rất khoái khẩu do sự kết hợp nhuần nhuyễn mùi vị giữa nhân đậu, thịt (mỡ và nạc) với gạo nếp và các loại gia vị như tiêu, hành. Người ăn quen lâu ngày thành nghiện, thành thèm.

Ăn bánh chưng Nhật Lệ khi nguội ngon hơn khi nóng. Bóc lớp lá chuối ra, màu bánh xanh thơm nhức mắt. Cắn một miếng, nhân đậu thịt mỡ màu nâu trắng béo bùi ngập chân răng. Một chuyên gia gói bánh của phố Nhật Lệ cho biết: "Nếp là phải nếp tốt, không lẫn tẻ, hạt phải tròn đều. Thịt là loại tươi nóng mới mổ ra. Nấu thì phải nấu cho bánh chín đúng độ, không nhão nát, không sống...". Du khách đến Huế ai cũng tìm ăn bánh chưng Nhật Lệ, để thấm cái hương vị đặc trưng của Lang Liêu ngàn đời "danh bất hư truyền"...

Thanh Tiên, đặc sắc làng hoa Tết

KTNT - Mỗi độ xuân về, người ta lại thấy trên khắp đường phố, khu chợ ở Huế (Thừa Thiên - Huế) bày bán một loại hoa rực rỡ sắc màu, dân dã mà sang trọng, đó là hoa giấy Thanh Tiên. Cùng với tranh thờ làng Sình, hoa giấy Thanh Tiên được người Huế coi như vật thờ ngày Tết. Mỗi năm chỉ thay một lần nên Thanh Tiên được “vinh danh” là loài hoa không tàn.

Hoa giấy là sản phẩm của làng nghề truyền thống Thanh Tiên ở xã Phú Mậu, cách trung tâm thành phố Huế chừng 5km về phía hạ lưu sông Hương, nằm đối diện với phố cổ Bao Vinh. Tôi đã đôi ba lần ghé Phú Mậu để tìm hiểu thêm về làng nghề truyền thống “độc nhất vô nhị” của đất cố đô.

Còn nhớ Festival Huế năm 2006, hoạ sỹ Thân Văn Huy - người con của đất Thanh Tiên đã đưa hoa giấy vào nghệ thuật sắp đặt trong khu vườn của gia đình, tạo nên một rừng hoa đặc sắc làm say lòng du khách bốn phương. Theo các cụ cao niên của làng, nghề làm hoa giấy ở đất này có từ 300 - 400 năm trước, xuất phát từ nhu cầu làm sang bàn thờ gia tiên, đi tế lễ đình chùa, thờ phụng ngày Tết từ trong cung ra ngoài nội. Nghề trồng hoa tươi trên đất Phú Xuân không đáp ứng được nhu cầu lớn nên từ bao đời nay, hoa giấy Thanh Tiên được mọi người “tôn vinh” là hoa Tết ở Huế.

Nghề làm hoa giấy cũng đòi hỏi công phu, tỷ mỷ không kém gì trồng hoa tươi, bởi nguyên liệu làm hoa phải chuẩn bị từ mấy tháng mùa khô nắng ấm. Việc chẻ tre làm thân, làm cành, xoi ruột cây sắn làm đài, làm nụ, giấy làm ná, làm hoa… mất khá nhiều thời gian và công sức. Tất cả đều được nhuộm màu phơi khô, cất kỹ nơi khô ráo. Sang đông hanh khô cũng là lúc nhà nhà ở Thanh Tiên đưa những nguyên liệu ấy ra kết hoa chuẩn bị bán vào dịp Tết. Đồ nghề làm hoa giấy ở Thanh Tiên không phải là những chiếc kéo cắt giấy như học sinh vẫn làm, mà là những chiếc đục sắt có nhiều khuôn hình khác nhau như mẫu đài hoa, cánh hoa, búp hoa và lá của nhiều loài hoa khác nhau như mai, cúc, lan, đồng tiền, hồng, tường vy… Người thợ chỉ xếp chồng giấy và chắn đục cho ra sản phẩm theo ý mình. Tiếp đến là công đoạn chún, bấm các cánh hoa sao cho đúng kiểu, đúng tông màu. Công đoạn này làm cho cánh hoa có nếp nhăn li ti sống động như cánh hoa thật, đây cũng là công đoạn khó nhất, đòi hỏi sự khéo léo và con mắt tinh tế của người thợ. Cuối cùng là kết thành cành, mỗi cành kết 9 - 10 bông theo quan niệm con số “hên” của người Huế.

Các cành hoa sau khi kết xong được cắm thành một cây, mỗi cây có 300 - 500 cành. Mỗi mùa hoa Tết, gia đình nào ở Thanh Tiên cũng kết được 7 - 10 cây, có nhà kết được đến 30 cây. Đến Thanh Tiên dịp này, trông cả làng như một rừng hoa muôn hồng ngàn tía.

Đầu tháng 12 âm lịch, hoa giấy Thanh Tiên bắt đầu toả khắp phố phường xứ Huế và các tỉnh lân cận như: Đà Nẵng, Quảng Trị, Quảng Bình… Một cành hoa chỉ bán với giá 1.000 – 2.000 đồng, nhưng mùa hoa Tết đã đem về cho làng ngoại ô này nguồn thu không nhỏ, giúp các gia đình có tiền lo một cái Tết ấm no. Hiện nay, không chỉ làng Thanh Tiên kết hoa giấy mà nghề này đã được mở rộng ra các làng Tiên Nộn, Mậu Tài.

Bao đời nay, người làng Thanh Tiên luôn tự hào vì đã góp một phần nhỏ bé để mùa xuân thêm hương sắc. Mai này, dù cuộc sống có hối hả hơn, nhưng những người đi xa vẫn có thể vì chút sắc hương bình dị ấy mà trở về quê cha đất tổ...

Ngô Minh Thuyên

< Tư liệu sưu tầm trên Net >