Quê hương em đẹp lắm
Xin anh nhớ về thăm
Đường đi có hoa nở
Lối về không xa xăm
Quê hương em rực rỡ
Bát ngát cả trời thơ
Vườn xưa màu xanh thẳm
Mẹ cha đang đón chờ
Quê hương em khoai sắn
Lúa mạ vẫn xanh tươi
Tình người như biễn cả
Tiếng cười rộn trăng thanh
Quê hương em mầu nhiệm
Có tuổi trẻ tham thiền
Đông dân làng nghe Pháp
Như dòng suối bình yên...

   Tôi được đọc bài thơ trên đây của thầy viện trưởng tu viện Kim Sơn, tôi thích lắm, đã phổ nhạc để hát và để ôm ấp hình ảnh đẹp của quê hương. Trở lại Việt Nam lần thứ 7 sau 22 năm sống tha phương trên đất khách quê người, và cũng là lần đầu tiên tôi trở lại Việt Nam một mình, thiếu vắng hình bóng của người chồng mà tôi rất đổi yêu thương. Chồng tôi hy sinh ở lại để cho người vợ trẻ lên đường thực hiện những ước mơ đã ấp ủ trong lòng nhiều năm tháng. Ước mơ được chăm sóc hai mẹ già trong những ngày cuối đời và ước mơ được sống gần hơn với những người nghèo khó, ước mơ không chỉ riêng một mình tôi mà là ước mơ của cả hai chúng tôi. Dĩ nhiên, hạnh phúc nào cũng phải đổi bằng thương đau. Khi quyết định rời bỏ việc làm, một công việc mà tôi rất thích, phụ trách về bảo hiểm thuốc, răng và mắt cho công chức và nhân viên của toà thị sảnh thành phố Toronto - City of Toronto. Một trong những hạnh phúc lớn nhất của công việc là tôi được các bạn đồng nghiệp thương mến và ủng hộ tôi thực hiện những ước mơ hướng về mãnh đất khốn khổ và đầy thương đau mà tôi đã sinh ra và lớn lên trong suốt quảng đời thơ ấu.

   Một mình lên đường, tôi nghĩ rằng mình phải trải qua nhiều khó khăn về mặt chính quyền, về sự giao tiếp và phải tự quyết định tất cả những gì xảy đến cho tôi. Lúc đó Mẹ Hiền Quán Thế Âm là người bạn đồng hành, là chiếc phao trước biển trời mênh mông, để tôi nương tựa và nuôi dưỡng niềm tin rằng chung quanh tôi có chư Phật, chư vị Bồ Tát, cùng chư hiền thánh tăng, những người khuất mặt trong mười phương thế giới luôn luôn hộ trì và che chở tôi nếu tôi là một người làm việc từ thiện, người con hiếu dâu thảo đúng đạo lý. Tôi đã phải cẩn thận khi phát nguyện làm việc, vì đã có nhiều người sau một thời gian làm Từ Thiện thì họ vô tình đã Từ đi cái Thiện của thủa ban đầu.
   Nói đến con người 'Từ Thiện', tôi lại nhớ đến một câu chuyện ngây ngô, và dể thương. Nguyên là trong khi đi thực hiện chương trình mổ mắt, sau những đợt mổ, tôi thường trở lại thăm một số bệnh nhân có tên trong danh sách, xem gia cảnh và tình trạng của mắt sáng được bao nhiêu phần trăm. Trong điều kiện đó tôi lại được biết thêm đời sống về kinh tế của người dân quê. Như gia đình hai ông bà cụ già, ông thì mù, còn bà thì vừa mù vừa bị thấp khớp, đi đứng khó khăn, hoàn toàn mất sức lao động, sống với số tiền 80,000.00$ VN ($8 Can hay $6 U.S.) mỗi tháng, đây là số tiền hưu sau nhiều năm cần mẫn làm việc cho nước cho dân . Có nhiều cặp vợ chồng trẻ với vài ba đứa con nhỏ, một thửa ruộng khiêm nhường, nếu trời thương cho được mùa thì đủ gạo ăn, còn mất mùa thì không biết lấy gì mà sống, một mảnh vườn đất khô cằn thiếu nước tưới, với những luống khoai lang, rau muống, bí, bầu vừa để là thức ăn cho gia đình vừa là thực phẩm nấu cháo cho heo. Nhìn qua hoàn cảnh đó, tôi nghĩ đến việc đưa họ vào Huế để đi làm, có tiền lương căn bản hàng tháng để nuôi các con ăn học. 

   Hôm đó anh Hoè giới thiệu vào cho tôi 4 người: chị Cúc, chị Loan, chị Châu và chị Thủy. Nhưng trước ngày đi thì chị Cúc đã bị người chồng say rượu đánh lúc 2 giờ sáng, lúc mà mọi người đang ngủ say để không ai có thể đến cứu chị, kết quả là chị bị anh dùng xà-beng vạch rách nhiều đường trên mặt và bị thương trên đầu, phải đi trạm xá chửa trị và khâu lại nhiều mũi. Nghe tin thì buồn lắm, buồn cho kiếp đời của người phụ nữ, buồn cho căn bệnh rượu chè bài bạc đang có mặt khắp nơi trên quê hương đã khổ đau lại càng đau khổ hơn, buồn cho loài người thiếu trí tuệ vụng tu để mãi là nghiệp chướng cho nhau. Tôi ngậm ngùi dùng một ít tiền trong quỹ tặng  nhờ người đem đến trạm xá để tặng và an ủi chị Cúc. Ba chị còn lại vẫn tiếp tục đi vào Huế.

    Khi đưa các chị đến bến xe, anh Hòe đã gởi một lá thư dài cho tôi, nói rỏ hoàn cảnh và khả năng của từng người. Các chị rất lo lắng vì không biết cô Diệu Liên nào đó là ai! có bán các chị qua biên giới Thái Lan .. .. Trung Quốc, vào làm chị em với Thúy Kiều của cụ Nguyễn Du không? Anh Hòe giải thích rằng: '' chị Diệu Liên là một người Từ Thiện, chị đi giúp những người khốn khổ, và không bao giờ hại ai hết, mọi việc ở Huế sẽ có chị ấy lo cho các chị''. Các chị ngồi trên xe đò vào Huế mà cứ phân vân về 'người Từ Thiện', hai chị Loan và Thủy nói với nhau rằng: '' người Mỹ, người Nga .. .. thì ta có nghe qua, nhưng chưa từng nghe 'Người Từ Thiện', họ là ai mà chỉ có đi giúp người chứ không bao giờ hại người, chỉ có người ở cõi trên mới sống như vậy thôi''. Các chị lại nghĩ thêm: ''Như vậy, khi gặp 'người Từ Thiện' thì mền (mình) nói tiếng chi, họ nói tiếng Từ Thiện mền nói tiếng Việt Nam thì làm răng hiểu được nhau, rồi có những lúc 'người Từ Thiện' biến mất thì làm răng mà giúp mền khi mền gặp khó khăn.. ..'. Hai chị Loan và Thủy đưa ra nhiều câu hỏi mà không ai trả lời được. Chỉ có chị Châu là một cô giáo bị mất việc làm vì không có biên chế, thì văn minh hơn, trả lời rằng: '' ..thì người Từ Thiện cũng như người mền thôi, chỉ có khác là họ chuyên đi làm việc thiện'' nói xong chị Châu vì bị chóng mặt nên đi vào giấc ngủ thật say, để lại một mối lo âu lớn đè nặng trong lòng hai chị Loan và Thủy. Qua khung cửa, mặt trời đã lên cao, chiếu xuống những dảy núi với rừng cây xanh tươi của đất trời xứ Việt, chiếc xe đò vẫn chạy vun vút trên con đường nối liền hai miền Nam Bắc; bỏ lại sau lưng các chị bao nổi nhớ thương của mái tranh nghèo và cảnh gia đình đói khổ, để tìm đến một thế giới mới, thế giới mà mình chưa một lần được biết đến, với con 'người Từ Thiện' lạ lùng như câu chuyện thần tiên.
   Ba chị đến Huế, tôi ra đón các chị khi chiếc xe xích lô chở cả 3 đổ trước cửa nhà. Họ ngỡ ngàng trông thấy một cô bé nhỏ thó, trong chiếc váy ngắn, với mái tóc 'đờ mi' như con trai, cười nói luyên thuyên bằng tiếng Việt đàng hoàng, mà còn tự xưng: '' em là Diệu Liên''. Các chị hơi kinh ngạc, răng mà không giống các nàng tiên trong chuyện cổ tích, áo màu rực rỡ thướt tha chấm đất, tóc dài buông thả, chắc là cô tiên của thời đại mới, của thế kỷ 21 hay chăng? Nhưng cũng vẫn còn lo sợ, chị Loan thúc chị Châu: '' đưa ngay lá thư của cậu Hòe cho 'người Từ Thiện' đi, nhỡ cô ta biến mất thì biết đâu mà tìm''. Trời đã về chiều, tôi để họ nghỉ ngơi ăn uống thoải mái tại nhà, đợi ngày mai đi nhận việc làm. Tối hôm đó, như thường lệ, khi có khách đến nhà, nếu có điều kiện, tôi thường thích ngủ chung với người ta, để tâm sự và biết rỏ hơn đời sống của từng người và hoàn cảnh sống chung quanh họ. Mọi người ngồi lại với nhau trên bộ ngựa lớn, nói chuyện thật khuya. Các chị kể cho tôi nghe hoàn cảnh gia đình của từng người và cuộc sống của người dân quê. Các chị cũng kể luôn những suy nghĩ cuả các chị về 'Người Từ Thiện' và nỗi lo lắng làm tôi vừa buồn cười lại vừa thương hại. Cười cho sự ngây ngô của các chị và thương cho cuộc đời của họ, quá khổ cực nên chỉ biết chạy gạo cho có được ngày hai bữa cơm, còn thế giới bên ngoài thì hình như là mù tịt. Rồi các chị ôm lấy 2 cánh tay tôi, thay nhau nâng niu và nói: ' mát hè, mềm hè.. .. hay hè! 'Người Từ Thiện' cũng giống người mền hè'. Vừa nhột lại vừa thương nên tôi chỉ biết cười để chịu đựng và hưởng sự trìu mến mà các chị đã dành cho tôi, 4 chị em cười giòn giã hạnh phúc bên nhau. Bên cạnh đó tôi cũng nói cho các chị biết một vài đặc tính của người Huế - cách ăn, cách nói, cách hành xử - tôi đặt nặng về tánh thật thà, ngay thẳng, cần cù, nhẫn nhục. Khuyên các chị hãy bỏ đi những tánh hẹp hòi nhỏ mọn, nhắm vào lợi ích dài lâu cho chính mình và cho con cháu mai sau. Các chị ngồi nghe đến ngẩn ngơ. Bổng nhiên bầu không khí trở nên trầm lặng, mọi người nhìn nhau, thở nhẹ và mĩm cười. Trong sự vắng lặng đó có tiếng nói nhỏ nhưng rất rỏ của ai đó trong các chị: '' lạ hè, đúng là 'Người Từ Thiện' không giống người mền''.

   Nói ngày đi thì phải nói đến ngày về. Ngày tôi rời Canada, các bạn ai cũng trêu chọc, thách thức rằng tôi khó có thể xa chồng trên 3 tháng, vì suốt quảng thời gian trên 20 năm trong nghĩa vợ chồng, tôi và Minh chỉ có xa nhau 3 ngày, 3 ngày Minh đi dự khóa tỉnh tu. Bây giờ bổng nhiên lại quyết định lên đường tìm 'lý tưởng' trong 6 tháng, eo ơi! thật là ghê. Nhưng kỳ lạ làm sao, khi về đến Việt Nam, gặp lại quý Thầy, quý Ni Sư, quý bác và các anh chị, trong nước cũng như ngoài nước, cùng nhau lên chương trình, bàn kế hoạch và cùng nhau xuôi Nam ngược Bắc. Tiếp xúc với nhiều hoàn cảnh không giống nhau, tôi hăng say với công việc đến lúc nhìn lại sổ tay thì mình đã xa Minh vừa tròn 4 tháng. Bốn tháng rồi sáu tháng trôi qua, tôi lên đường trở về Canada, buồn vui lẫm lộn khó tả. Được gặp lại người chồng yêu thương là một hạnh phúc lớn, nhưng phải xa 2 bà mẹ già và bỏ lại công việc từ thiện mà tôi rất đổi yêu thương lại là một nỗi xót xa.

   Trên đường bay về Toronto, máy bay đáp xuống Alasska, mọi hành khách được xuống phi trường. Đi thiền hành qua các cửa tiệm, một thế giới hoàn toàn khác lạ với những gì mình đã sống trong những ngày tháng qua. Đời sống vật chất cao quá, sang trọng quá, đẹp đẻ quá. Sự rực rỡ đã khơi dậy lòng ham muốn trong tôi, một âm thanh nào đó trong hư không thúc dục bên tai: thế giới nầy là của ta, ta có quyền được hưởng nhưng lạc thú nầy, tại sao ta lại phải sống lam lũ kham khổ như những ngày tháng qua. Và cũng trong cùng sát na đó, ý thức trở về, giúp tôi quay lại với nụ cười và hơi thở thơm ngon quên thuộc. Năng lực của ý thức đã soi sáng lại trong tôi hình ảnh Mẹ Hiền Quán Thế Âm cuả tâm nguyện, luôn có mặt bên tôi trong suốt cuộc hành trình. Lòng tôi phẳng lặng, sóng đã trở về với tự tánh của nước, phẳng lặng như tờ để ta có thể soi rỏ được bản lai diện mục của mình bên dòng suối trong dưới ánh trăng vằng vặc trong đêm rằm trên quê mẹ dấu yêu. Bước nhẹ những bước chân thảnh thơi theo cùng dịp điệu của hơi thở, tôi hát thầm bài kệ

Thở vào thở ra
Là hoa tươi mát
Là núi vững vàng
Nước tĩnh lặng chiếu
Không gian thênh thang

Tâm Tịnh An, Tôn Nữ Diệu Liên