Tôi hỏi Fujita Megumi - người Nhật, tình nguyện viên thuộc Cơ quan Hợp tác quốc tế của Nhật tại Việt Nam (JICA) đang làm việc tại thành phố Huế - điều gì làm chị yêu thích nhất ở trẻ em Việt Nam, Megumi đáp: “Nụ cười. Mỗi ngày tôi muốn được nhìn thấy một ngàn nụ cười trên đôi môi của những trẻ em Việt Nam”.

Mới nhìn, trông Megumi giống một cô gái Việt với thân hình thon thả, nước da trắng hồng và đặc biệt, cô nói tiếng Việt rất sõi. Trẻ em đường phố ở Huế quen gọi Megumi bằng cái tên Việt thân thương: Chị Nhật! Megumi thuê nhà trọ tại đường Trường Chinh và cô đến cơ quan làm việc mỗi ngày bằng xe đạp.

Megumi (bìa phải) trong giờ dạy cách thực hành sinh hoạt cá nhân cho trẻ em đường phố ở Huế.

Theo Megumi, tiết kiệm là một đức tính quý. Cô đi xe đạp không phải vì không mua được xe gắn máy mà vì tiết kiệm, vì muốn rèn luyện sức khỏe và muốn góp phần giữ gìn môi trường sống được trong lành.

Megumi đến Huế lần đầu tiên vào mùa hè năm 2003. Lúc đó, cô vừa tốt nghiệp đại học ngành sư phạm ở Tokyo và trở thành thành viên của tổ chức JICA. Cô nhớ lại lúc ấy, khi xin vào làm việc cho JICA, tổ chức này đã đưa cho cô xem kế hoạch giúp đỡ các nước đang phát triển mà họ dự kiến thực hiện.

Cô lướt nhanh trên tập báo cáo và dừng lại thật lâu ở hai chữ Việt Nam. “Người ta cho tôi biết ở đấy có nhiều trẻ em nghèo, trẻ em bất hạnh, nhất là trẻ em bị nhiễm chất độc da cam. Vậy là tôi quyết định đến Việt Nam để được góp sức cùng mọi người làm việc gì đó giúp các em”.

Ngày đầu tiên đến Huế, đứng lặng lẽ ở ban công tầng 3 của trụ sở JICA đặt trên đường Lê Hồng Phong nhìn xuống, Megumi đặc biệt ấn tượng với màu đỏ rực rỡ của hoa phượng Huế. “Nó làm tôi nhớ hoa anh đào ở Nhật dù màu sắc rất khác. Màu đỏ của hoa phượng gợi cho người ta một niềm tin mãnh liệt cộng với một chút gì đó như là sự tiếc nuối…”.

Với cảm nhận ấy, Megumi cho biết lúc đó cô buồn và nhớ nhà kinh khủng. Nỗi nhớ ấy theo cô cả khi cô lang thang khắp các điểm tham quan giải trí của Huế để tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và con người nơi đây.

Khi đã bắt đầu quen với vùng đất mới, Megumi lập tức bắt tay vào việc. Cô tìm đến trung tâm dạy nghề trẻ em đường phố của Huế để làm quen và cùng làm việc, cùng ăn, cùng chơi với các em, qua đó, Megumi dạy dỗ các em từ cách rửa tay trước mỗi bữa ăn, rửa chân trước khi đi ngủ và đánh răng, súc họng, rửa mặt sau mỗi buổi sáng thức dậy.

Megumi nói rằng những việc tưởng như đơn giản ấy lại là những điều trẻ em mồ côi, bất hạnh không biết đến vì chẳng ai chỉ bảo cho chúng cả. Cô muốn truyền cho chúng kiến thức đời thường bắt đầu từ những việc nhỏ nhoi ấy.

Cô còn muốn tập cả cho các em biết hồn nhiên, vui tươi với cuộc đời dù cuộc đời không dành cho các em nhiều may mắn bằng việc cho chúng thấy vẫn còn nhiều người thương yêu chúng, quan tâm đến chúng: mỗi lần đến trường của trẻ em đường phố, Megumi cười vui với tất cả các em, nâng niu từng bàn tay, nụ hôn với các em, trò chuyện với các em như một người chị, người mẹ.

Lâu dần, sự có mặt của Megumi đối với các em gần như là niềm hạnh phúc. Mỗi khi Megumi vắng mặt, hầu hết bọn trẻ đều buồn thiu. Chúng trông ngóng, mong chờ cho đến khi Megumi xuất hiện. Khi ấy, niềm vui như vỡ oà trong ánh mắt và trên đôi môi lũ trẻ. Chúng ôm chầm lấy Megumi, hôn lên tay, lên mặt cô thật thắm thiết.

Lặng lẽ và dịu dàng, Megumi đã trở thành người chị thân yêu của nhiều trẻ em bất hạnh.

Với Megumi, lúc ấy, cô hạnh phúc như đang nhận được cả ngàn nụ hôn của biết bao trẻ em đường phố bất hạnh ở Việït Nam, vì cô biết cô đã thành công trong việc “dạy” cho các em luôn biết nở nụ cười trên môi, biết yêu người, yêu đời. “Được như vậy, các em rồi sẽ biết cách vượt qua nỗi bất hạnh của riêng mình, biết tìm cách để vươn lên trong cuộc sống” - Megumi khẳng định.

- Rồi còn dạy gì cho các em nữa, Megumi ?

- Còn nhiều chứ! Megumi dạy cho các em cách bảo vệ sức khỏe, căn bệnh HIV/AIDS và cách phòng tránh. Các em phải hiểu rằng nếu không phòng tránh tốt thì bất cứ ai cũng có thể bị lây nhiễm HIV/AIDS. Cuộc sống đường phố dễ khiến các em sa ngã, các em phải biết cách tự bảo vệ mình…

Thấy Megumi đạp xe đến giáo dục về sức khỏe cho bọn trẻ, tôi tò mò: “Cách giáo dục sức khỏe ở Việt Nam có khác ở Nhật không, Megumi?”. Cô đáp: “Khác nhiều chứ! Vì sao các bạn không dạy cho trẻ em cách từ chối không nhận thuốc lá khi được mời mà chỉ chú trọng dạy về tác hại của thuốc lá?”.

Cũng với quan điểm về cách giáo dục sức khỏe như thế, mỗi lần kết thúc buổi sinh hoạt với trẻ em đường phố, tôi lại thấy Megumi đề nghị các em đọc và học thuộc nhiều câu, kiểu như câu “đánh răng, súc họng, rửa mặt mỗi khi thức dậy” rồi dặn dò các em nhớ thực hành đúng như vậy.

Theo Megumi, đây là cách tác động đơn giản nhất đến ý thức của trẻ nhằm giúp các em hình thành dần thói quen thực hiện những điều có tính bắt buộc trong cuộc sống cá nhân, tạo cơ sở hình thành ý thức chấp hành những quy định chung của xã hội như pháp luật chẳng hạn.

Dường như mọi ngõ ngách ở Huế, nơi nào có trẻ em, là nơi đó có dấu chân của Megumi. “Không giúp được gì nhiều thì ít ra cũng làm cho các em được vui chơi hồn nhiên đúng với tuổi thơ của các em”, Megumi giải thích cho những hoạt động không mệt mỏi của mình.

Làm được thật nhiều công việc nhưng Megumi lúc nào cũng thấy chưa vừa lòng. Phải vài lần hẹn, Megumi mới rảnh rỗi để đi uống cà phê cùng tôi. Lần này, chị ôm theo một tập giáo án “Thể dục- mỹ thuật” để trên đường về nhà ghé qua tặng các trường tiểu học.

Đây là cuốn giáo án kết hợp ý tưởng từ môn thể dục-mỹ thuật của Nhật Bản được các tình nguyện viên người Nhật trong tổ chức JICA của chị tự biên soạn để giảng dạy cho trẻ em đường phố, trẻ em mồ côi, bất hạnh. Để đủ sách phân phát cho các em, Megumi tự bỏ tiền túi của mình ra phô-tô một lúc mấy trăm bản. Khi tôi hỏi lấy tiền túi ra giúp các em hoài không thấy tốn kém sao, Megumi chỉ cười…

Khi tôi viết bài báo này, Megumi đã hết thời gian làm việc ở Huế. Trao đổi với tôi, cô cho biết mình chưa muốn rời Việt Nam. “Những em nhỏ bất hạnh, mồ côi vẫn còn cần sự giúp đỡ của mọi người, của tôi. Tôi có thể ở lại không?”. Megumi đã hỏi tôi như vậy. Trong ánh mắt cô, tôi đọc được nỗi mong chờ rất thật…