CHÙA MA-HA-TUP -
CHÙA DƠI
Tài liệu của Thư Viện Hoa Sen
Hình ảnh của anh TS - Exryu Bắc Cali chụp năm 2006

Chùa thường được gọi là chùa Mã Tộc, ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer tọa
lạc ở số 73B đường Lê Hồng Phong, phường 3, thị xã Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng.
Chùa được dựng vào khoảng thế kỷ XVI và đã được trùng tu nhiều lần. Ơở các cây
trong vườn chùa từ lâu đã có những đàn dơi sinh sống rất đông nên chùa còn được
gọi là chùa Dơi. Chùa tôn trí pho tượng đức Phật bằng đá, cao 1,50m và nhiều bộ
kinh luận viết trên lá cây thốt nốt. Nhà sư trụ trì Kim Rênh đã tổ chức trùng tu
ngôi chùa trong 2 năm 1994-1995. Ngày nay, chùa là điểm chiêm bái và tham quan
du lịch nổi tiếng ở Sóc Trăng.
Chùa Dơi ở Sóc Trăng thuộc đồng bằng sông Cửu Long tên cổ là Mahatup, còn gọi
là chùa Mã Tộc. Ngôi chùa nằm trong một khu vườn rộng khoảng 3 ha, um tùm các
loại cây ăn quả như xoài, vú sữa, sầu riêng, măng cụt... Gọi là chùa Dơi vì ngôi
chùa nổi tiếng với một đàn dơi hàng vạn con. Ban ngày dơi treo mình trên các
cành cây ngủ yên lành. Có nhiều cây dơi treo dốc đầu ngủ, chi chít nhễ lá.
Khoảng thời gian từ tháng năm đến tháng tám là mùa sinh sản, mỗi dơi mẹ ôm một
dơi con mà ngủ. Đi lại trong vễờn chùa phải thật yên tĩnh, một tiếng ồn cũng có
thể làm dơi mẹ giật mình, đánh rơi con.

Dơi trong chùa thuộc loại dơi quạ (Flying-fox). Con dơi mới đẻ sải cánh đã
dài tới 50 cm, dơi trưởng thành sải cánh khoảng 1 m và nặng xấp xỉ 1,5 kg. Đã từ
hàng trăm năm nay, đàn dơi chọn vườn chùa làm nơi cư trú và nghỉ ngơi ban ngày.
Hoàng hôn xuống, chúng thức giấc bay lên, ríu rít gọi nhau, lượn qua lượn lại
mấy vòng, rồi mới từ giã ngôi chùa đi kiếm ăn. Có một điều rất lạ là dơi không
hề ăn một trái chín nào ở vườn chùa. Chúng tung cánh bay đi xa, kiếm ăn trên
những miệt vườn khắp vùng sông Tiền, sông Hậu, để rồi sáng sớm lại trở về ngủ
trong vườn chùa. Có những cành cây ăn trái của nhà dân ngả sang vườn chùa thì
đàn dơi cũng tránh, không con nào chịu ngủ trên những cành cây đó.
Đây là một điều thực tế, không phải là huyền thoại. Trong tình hình môi
trường đang bị hủy hoại, chim thú đang bị săn bắt tàn bạo như hiện nay, thì chùa
Dơi vẫn còn là một môi tường tốt và thanh bình cho hàng vạn con dơi. Đất lành
chim đậu, có thể nói các nhà sư ngày trước đã tìm được một nơi đất lành để dựng
chùa, mời gọi được đàn dơi về đây.
Phía sau vườn chùa hiện nay có hai ngôi mộ chôn hai con heo, được xây bằng
xi-măng và được vẽ hình khá trân trọng cùng ghi ngày chết, tuổi thọ của heo. Sư
cả Kim Rênh, vị sư trụ trì đời thứ 19 của chùa Dơi cho biết, trước đây, một số
hộ chăn nuôi ở Sóc Trăng có những con heo con mới sinh ra bàn chân có 5 móng, họ
sợ, vì thông thường heo chỉ có 3 móng, không dám nuôi mà cũng không dám giết bèn
đem gửi ở chùa. Có đến 7, 8 con heo 5 móng như vậy - cả đực lẫn cái. Đặc biệt,
cứ một vài tháng một lần, cả bầy heo lớn trước nhỏ sau tự động kéo nhau "đi dạo"
một vòng từ chùa ra chợ Sóc Trăng cả vài cây số rồi tự động trở về chùa! Năm
ngoái hai con heo lớn tuổi nhất (7 tuổi) già chết, chùa đem chôn sau vườn. Sau
đó có người khách từ thành phố Hồ Chí Minh xuống viếng chùa đã bỏ tiền ra mua
vật liệu thuê người xây mộ và vẽ hình hai chú heo. Hiện chùa vẫn còn nuôi 4-5
con heo 5 móng, con già nhất còn sống cũng đã 5 tuổi, khá mập và nặng nề, chỉ
nằm một chỗ...
Nhưng chùa Dơi không chỉ nổi tiếng bởi những thứ đó. ở đồng bằng sông Cửu
Long có chừng 600 ngôi chùa của đồng bào dân tộc Khmer, thì chùa Dơi nổi lên như
một quần thể kiến trúc đẹp vào bậc nhất. Mái chùa gồm hai tầng lớp ngói mầu.
Phía đầu hồi, bốn đầu mái được chạm trổ tinh xảo hình rắn Naga cong vút. Trên
đỉnh chùa có một ngọn tháp nhọn. Hàng cột đỡ bao quanh chùa, mỗi cột có một
tượng tiên nữ Kemnar đôi tay chắp trước ngực như đang cất lời đón chào khách
thăm viếng. Trong chính điện (sanctury) có một pho tượng Phật Thích Ca bằng đá
nguyên khối trên một tòa sen cao khoảng hai mét. Khắp trên tường chùa là những
bức tranh miêu tả cuộc đời Đức Phật, từ lúc ra đời tới khi được khai minh rồi
nhập Niết bàn. Bên cạnh đó còn có một pho tượng sinh động miêu tả Đức Phật cưỡi
trên rắn thần Muchalinda.
Trong khu vườn rộng còn có nhiều bảo tháp (stupa) chứa di hài các nhà sư quá
cố, có lò hỏa táng, nhà ở của các sư và nhà hội Sa La như kiểu nhà rông hay hội
trường...
Ban ngày đi thăm vườn chùa rợp bóng mát, nhìn hàng vạn con dơi treo mình ngủ
trên cây mới thấm thía cái giá trị của sự bình yên, của một môi trường trong
lành đang ngày càng trở nên cần thiết cho chim thú và cho chính con người.
< Nguồn : Thư Viện Hoa Sen >
........................
Cháy Chùa Mahatup (Chùa Dơi) ở Sóc Trăng
Vào khoảng 4 giờ sáng nay (15/8/2007), một vụ hỏa hoạn đã xảy ra tại chùa MahaTup
(tức Chùa Dơi), phường 3, TP.Sóc Trăng. ....... vụ hỏa hoạn đã thiêu rụi toàn bộ
vật dụng phục vụ việc thờ phụng và sinh hoạt của ngôi chánh điện. Giàn mái tam
cấp chánh điện gần như hư hỏng nặng và khó có thể sửa chữa (ảnh dưới).
...........

........ Theo Đại đức trụ trì chùa Dơi, Kim Rêne, nguyên nhân cháy là do một
trong 60 cây đèn cầy bị đổ, cháy lan ra bắt vào các màn vải trang trí sau khu
tượng phật và lan ra các vật dễ cháy khác. Đây mới là thời điểm đầu của 3 tháng
nhập hạ theo phong tục của phật giáo Nam tông (bắt đầu từ Rằm tháng 6 đến Rằm
tháng 9 âm lịch).
Trong 3 tháng nhập hạ, tại ngôi chánh điện, phật tử mang nhiều đèn cầy đến
cúng, mỗi cây đèn cầy (nến) nặng từ 8 đến 15 kg, cao 1 mét, mỗi đêm tại chánh
điện chỉ đốt 5 cây đèn cầy, trong khi vẫn xếp cả 55 cây đèn cầy khác trước khu
vực thờ cúng phật nên khả năng gây cháy là rất lớn.