Tập H́nh Ảnh Quê Hương Tôi

Phần 1: Chùa Hương

Lời :Vơ Văn Tường và Huỳnh Như Phương (*)
H́nh : BT (Exryu NCA) chụp năm 1998
(mở volume nghe nhạc và click vào h́nh nhỏ sẽ xem được h́nh original)

Ngày trước có một người con gái mùa xuân theo cha mẹ đi trẩy hội chùa Hương đă phải ḷng một chàng trai tài hoa phong nhă. Tâm t́nh của cô gái ấy với những lời lẽ e ấp vụng dại đă được nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp ghi lại qua một thiên kư sự bằng thể thơ năm chữ nổi tiếng trên đất Việt hơn nửa thế kỷ qua. Ngày nay cảnh vật Hương Sơn có khác đi ít nhiều, nhưng hành tŕnh đến chùa Hương vẫn là một cuộc hành tŕnh trở về thiên nhiên và cội nguồn. Chúng ta hăy lần theo dấu chân cô gái ngày trước mà t́m đến với "Nam thiên đệ nhất động" (Động đẹp nhất trời Nam).
Chua Huong-01.jpg (78933 bytes) 002.jpg (138503 bytes) 020.jpg (53751 bytes) Chua Huong-38.jpg (35117 bytes)


Chùa Hương nằm trên địa bàn xă Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, tỉnh Hà Tây, cách Hà Nội 60km. Thật ra chùa Hương không phải là một ngôi chùa mà là một hệ thống chùa chiền, đền thờ và hang động nằm trong khu vực có những ngọn núi đá vôi và rừng nhiệt đới, diện tích tất cả khoảng chừng 6km2.

Theo truyền thuyết, vùng núi có hang động này được t́m thấy cách đây hơn hai ngh́n năm và đă được đặt tên Hương Sơn - lấy tên một ngọn núi ở phía Bắc Tuyết Sơn trong dăy Himalaya (Ấn Độ), nơi đức Phật đă ngồi tu khổ hạnh suốt 6 năm ṛng ră. Đời Lê Thánh Tông (1460 - 1497) đă có am thờ Phật dựng trên mảnh dất chùa Thiên Trù. Theo sách Hương Sơn Thiên Trù thiên phú th́ chùa Hương được xây dựng từ đời Lê Huy Tông niên hiệu Chính Ḥa (1680 - 1705). Bia tại chùa Thiên Trù có ghi rằng việc xây dựng nền đất, bậc đá và tôn tạo Kim Dung bảo điện của chùa được thực hiện vào năm 1686 ; c̣n pho tượng chính trong chùa - tượng Bồ-tát Quan Âm - xưa kia vốn bằng đồng được đúc năm 1767.

Hàng năm, hội chùa Hương mở từ ngày mồng sáu tháng giêng đến rằm tháng ba âm lịch , trải dài trên ba tuyến chính: tuyến động Hương Tích, tuyến chùa Tuyết và tuyến chùa Long Vân. Trên thực tế, suốt trong tháng giêng và tháng hai, cảnh chùa luôn luôn đông vui tấp nập và khách thập phương chủ yếu văn cảnh chùa theo tuyến động Hương Tích.

Từ Hà Nội, đi xe vào thị xă Hà Đông, lên thị trấn Vân Đ́nh, qua gần 20km nữa là tới Bến Đục, nằm bên bờ sông Đáy. Đây là cửa ngơ vào khu danh lam thắng cảnh, thuyền đ̣ chen chúc. Từ Bến Đục, khách đi bộ gần 1km sẽ đến bến đ̣ để lên thuyền xuôi theo một ḍng suối có tên là Yến Vĩ (đuôi con chim én).

Thuyền đi, Bến Đục qua.
Mỗi lúc gặp người ra,
Thẹn thùng em không nói :
Nam mô A-di đà!


Thuyền đưa du khách lướt bên những ngọn núi đá nên thơ như núi Voi, núi Rồng ? cùng với nhịp cầu ở phía xa gợi lên khung cảnh non Tiên nước Phật:

Réo rắt suối đưa quanh
Ven bờ, ngọn núi xanh
Dịp cầu xanh nho nhỏ
Cảnh đẹp gần như tranh.


040.jpg (69367 bytes) Chua Huong-32.jpg (73240 bytes) Chua Huong-03.jpg (58209 bytes) Chua Huong-30.jpg (81247 bytes)

Đến đền Tŕnh, thuyền ghé vào để du khách "tŕnh diện" với sơn thần sở tại trước khi đặt chân lên cơi Phật. Đền nằm dưới chân một quả núi dựng lên năm ngọn nên được đặt tên là Ngũ Nhạc. Đền c̣n có tên Quan Lớn, thờ một bộ tướng của vua Hùng.

Rời đền Tŕnh, du khách tiếp tục cuộc hành tŕnh bằng đường thủy ngắm cảnh hai bên ḍng suối:

Sau núi Oản, Gà, Xôi
Bao nhiêu là khỉ ngồi
Tới núi con Voi phục
Có đủ cả đầu đuôi.


Chua Huong-25.jpg (68899 bytes) 007.jpg (124300 bytes) 009.jpg (143364 bytes) 008.jpg (178360 bytes)
010.jpg (146144 bytes) Chua Huong-09.jpg (81300 bytes) Chua Huong-12.jpg (99517 bytes) Chua Huong-31.jpg (95546 bytes)

Thuyền dừng ở Bến Tṛ cho du khách bước lên khu vực chùa Thiên Trù (Bếp Trời), tức là chùa Ngoài. Ngày xưa, chùa được xây khuất trong bốn vách núi, có đến vài chục gian, nhưng đă bị tàn phá trong chiến tranh. Nam Thiên môn được xây dựng dưới triều vua Gia Long (năm 1809) cũng bị phá hủy. Một kiến trúc cổ c̣n lại là Viên Công bảo tháp được xây dựng từ thế kỷ XVII, nơi đặt xá lợi Thiền sư Viên Quang, người có công trùng tu chùa Hương sau nhiền năm hoang phế. Nh́n từ xa, tháp như cây bút hồng ngọn vút cao lên trời. Ở đây c̣n có Thiên Thủy tháp là một mỏm đá mọc ngược thành một cây tháp thiên tạo, nước mưa trên núi theo tháp chảy xuống. Năm 1986, chùa Thiên Trù đă được phục dựng lại gác chuông và đến năm 1989 th́ xây xong nhà Tam bảo hai tầng theo kiểu chữ "Đinh". Đầu năm 1994, chùa đă xây dựng lại Nam Thiên môn (cửa trời Nam) theo nguyên mẫu.
Chua Huong-13.jpg (96740 bytes) Chua Huong-15.jpg (58694 bytes) Chua Huong-16.jpg (68539 bytes) Chua Huong-17.jpg (56313 bytes)
Chua Huong-18.jpg (67806 bytes) Chua Huong-34.jpg (76025 bytes) 030.jpg (35674 bytes) 031.jpg (27827 bytes)


Từ khu vực chùa Ngoài, du khách l;ần theo con đường dốc trên các sườn núi đá để ghé thăm chùa Tiên Sơn xây trong động giữa ḷng một quả núi, có bốn pho tượng quí bằng hồng thạch. Tiếp đó là chùa Giải Oan, nơi có giếng nước trong vắt gọi là "Thiên nhiên thanh tŕ" hay c̣n gọi là giếng Long Tuyền. Trước chùa có suối chín nguồn gọi là suối Giải Oan. Gần chùa là động Tuyết Kinh và am Phật Tích, nơi có tảng đá tương truyền lưu dấu chân Quan Âm Bồ-tát. Cách đó không bao xa, du khách bước chân đến núi Chấn Song để thăm viếng cửa Vơng.

Đích xa nhất mà du khách văn cảnh chùa muốn đạt đến là động Hương Tích nằm sâu ở phía trong. Du khách bước qua một cổng lớn ở phía trên, rồi theo những bậc đá rộng đi xuống động. Cửa động trông như hàm rồng, phía trong có năm chữ Hán "Nam Thiên đệ nhất động", tạc vào đá, tương truyền là bút tích của Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm khắc vào năm 1770. Hai hàng cây cổ thụ tầng cao bóng cả chen cành kết lá phủ lên cửa động. Ánh nắng lọt qua lá cây tạo nên một thứ ánh sáng mờ ảo trải trên các bậc đá, cộng với khói hương từ ḷng động bay lên tạo thành một không gian huyền diệu như lời ca trong bài hát Chùa Hương của Nhạc sĩ Hoàng Quư: "Chùa Hương khói trầm ngút bay những khi nắng tàn, phút giây ch́m đắm trong mơ màng".

Vào trong động, du khách chiêm ngưỡng tượng Bà Chúa Ba (Bồ-tát Quan Thế Âm) cùng nhiều tượng Phật, Bồ-tát,? Trên vách động thạch nhũ rũ xuống muôn h́nh muôn vẻ, màu sắc biến ảo: h́nh Đụn Gạo, Đụn Tiền, Cây Vàng, Cây Bạc, Buồng Tằm, Nong Kén, Ḥn Cậu, Ḥn Cô,? Trên trần động thạch nhũ c̣n nhô ra thành h́nh chín đầu rồng sinh động gọi là ṭa Cửu Long. Ngắm nh́n những dáng h́nh kỳ tú đó của thiên nhiên, cô gái trong thơ Nguyễn Nhược Pháp đă thốt lên :

Ôi! Chùa Trong đây rồi!
Động thắm bóng xanh ngời
Gấm thêu trần thạch nhũ
Ngọc nhốm hương trần rơi.


C̣n nhà thơ Chu Mạnh Trinh ở thế kỷ trước th́ cảm tác thành bài Thú Hương Sơn nổi tiếng :

Bầu trời cảnh bụt

Thú Hương Sơn ao ước bấy lâu nay
Ḱa non non, nước nước, mây mây
"Đệ nhất động" hỏi rằng đây có phải!
Nhác trông lên ai khéo họa h́nh
Đá ngũ sắc long lanh như gấm dệt
Thăm thẳm một hang lồng bóng nguyệt
Gập ghềnh mấy lối uốn thang mây?


Như trên đă nói, ngoài động Hương Tích, du khách c̣n có thể rẽ qua rừng mơ thăm chùa Hinh Bồng, theo suối Tuyết vào đền Mẫu Hạ rồi đến núi Thuyền Rồng, núi Con Phượng, ḥn Đầu Sư Tử, vách đá Kỳ Sơn Tú Thủy và sau đó đến bến Tuyết Sơn vào chùa Bảo Đài. Leo núi đến Bạch Tuyết môn, vào điện Cô, du khách tới thăm chùa Tuyết Sơn c̣n có tên là Ngọc Long động. Nơi đây, vào năm 1770, Trịnh Sâm có làm bài thơ Đăng Tuyết sơn hữu hứng.

Ở hướng khác, một nhánh của ḍng suối Yến đưa du khách qua núi Ông Sư Bà Văi, lên thuyền vào thăm chùa Long Vân, leo núi thăm chùa Cây Khế, và hang Sũng Sàm, một di chỉ khảo cổ ghi dấu tích người xưa.

Chua Huong-29.jpg (74248 bytes) Chua Huong-11.jpg (131655 bytes) Chua Huong-26.jpg (76590 bytes) Chua Huong-27.jpg (70268 bytes)
Chua Huong-36.jpg (44553 bytes) Chua Huong-38.jpg (35117 bytes) Chua Huong-39.jpg (37991 bytes) Chua Huong-10.jpg (119168 bytes)

Giă từ cảnh đẹp Hương Sơn, du khách có thể mang về làm kỷ vật một gậy trúc đă chống trên đường hành hương, vài mảnh gốc mơ già để pha nước uống, những quả mơ dày cùi nhỏ hạt và mấy mớ rau đắng nấu canh hương vị thơm ngon. Nhưng cái quí nhất mà người đi chùa Hương có được là một tâm hồn như đă tẩy sạch bụi trần, lâng lâng một niềm vui thoát tục với những ấn tượng không phai mờ bề một chốn Thiên Thai ngay trên trần gian như ca dao đă miêu tả :

Một vùng non nước bao la
Rằng đây Lạc quốc hay là Đào nguyên
Hương Sơn là chốn non tiên
Bồng lai mà thấy ở miền trần gian.


nguồn: Danh Lam Nước Việt (www.thuvienhoasen.org)
bạn đọc (sưu tầm)

* Li trích trong www.suutap.com  


........................................

Những kỳ tới của tập "H́nh Ảnh Quê Hương Tôi" trên ERCT

- Sapa
- Côn Sơn
- Hạ Long
- Nhà thờ đá Phát Diệm
- Chùa Thầy
- Sơn Tây - Đập thủy điện Ḥa B́nh
- Hà Tây
- Hoa Lư
- Đường phố Hà Nội
- Cơm bụi Hà Nội
- Nhà thờ Hà Nội
- Thanh Hóa - Sầm Sơn
- Huế
- Hội An - Đà Nẵng
- Quảng Nam
- Sài G̣n
- Mỹ Tho
- Cù lao Ông Đạo Dừa
.......
.......

Mời các anh chị nhớ đón xem.

[ Trở về ]