Lá Diêu Bông

Gọi tên thứ lá Diêu Bông
Ỡm ờ chị lỡm nỗi lòng em mang
Mòn chân dặm bước dã tràng
"Điêu bông" ơi hỡi ! lỡ làng tình quê

VQ

Có một dạo, thời mà bài nhạc Lá Diêu Bông của nhạc sĩ Trần Tiến ra đời, đã gây cho tôi một thắc mắc về hình tượng "Lá Diêu Bông " được làm đầu đề của một chuyện tình không đoạn kết, tức không có "happy ending "

Lá Diêu Bông

Sáng tác: Trần Tiến.

Lời ru buồn nghe mênh mang mênh mang
Sau lũy tre làng khiến lòng tôi xôn xao
Ngày lấy chồng em đi qua con đê
Con đê mọc lối cỏ về
Có chú bướm vàng bay theo em
Bướm vàng đã đậu cây mù u rồi
Lấy chồng sớm làm gì, để lời ru thêm buồn
Ru em thời thiếu nữ xa xôi
Còn đâu bao đêm trăng thanh
Tát gàu sòng, vui bên anh

Ru em thời con gái kiêu sa
Em đố ai tìm được lá diêu bông
Em xin lấy làm chồng

Ru em, thời thiếu nữ xa xôi
Mình tôi lang thang muôn nơi đi tìm lá cho em tôi
Ru em thời con gái hay quên
Thương em tôi tìm được lá diêu bông
Sao em nỡ vội đi lấy chồng ?
(2)
Diêu bông hỡi, diêu bông!
Sao em nỡ vội đi lấy chồng ?

Bài nhạc này mượn chữ lá Diêu Bông và hai câu ca dao: Bướm vàng đậu nhánh mù u, lấy chồng chi sớm lời ru thêm buồn “ làm cốt lõi ; trong đó ,ta thấy hình ảnh một cô gái kiêu sa đã gieo một câu đố về Lá Diêu Bông để rồi chàng tình si phải lặn lội chân trời góc bể tìm với cái hy vọng được làm chồng cô gái kiêu sa đó,thế nhưng chưa tìm thấy lá thì nàng đã vội lấy chồng.

Bài nhạc này đã gạn lọc ý từ bài thơ "Lá Diêu Bông của thi sĩ Hoàng Cầm

Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng
Chị thẩn thờ đi tìm
Đồng chiều,
Cuống rạ.
Chị bảo:
Đứa nào tìm được Lá Diêu Bông
Từ nay ta gọi là chồng.
Hai ngày em tìm thấy lá
Chị chau mày: Đâu phải Lá Diêu Bông.
Muà đông sau em tìm thấy lá
Chị lắc đầu,
Trông nắng vãng bên sông.
Ngày cưới chị
Em tìm thấy lá
Chị cười xoe chỉ cắm trôn kim.
Chị ba con
Em tìm thấy lá
Xoè tay phủ mặt chị không nhìn.
Từ thuở ấy
Em cầm chiếc lá
Đi đầu non cuối bể.
Gió quê vi vút gọi
Diêu bông hời ... ới Diêu Bông!".



Thi sĩ Hoàng Cầm

Bài thơ của thi sĩ Hoàng Cầm được viết theo thể tự do nhưng toàn bài vẫn toát lên một sự nhịp nhàng cân đối về vần và ý. Giả sử tác giả đã không tưởng tượng ra một thứ lá có cái tên vừa xa lạ vừa nên thơ "Diêu Bông", ắt là bài thơ sẽ không hay và được nhiều người chú mục vì thắc mắc.
Thậm chí có người còn quả quyết rằng lá Diêu Bông là một loại lá mà người ta đã dùng để kết vòng cưới cô dâu.

Đọc qua các bài viết về Lá Diêu Bông và cuộc đời cùng các mối tình của thi sĩ Hoàng Cầm, ta thấy bài thơ này đã được viết bởi một nhà thơ rất đa tình và cái lãng mạn đã chớm xuất hiện vào lứa tuổi của một cậu bé còn non nớt.
Trong bài thơ, chữ dùng “chị “ và “em” đây là tiếng xưng hô của một cậu bé 8 tuổi với một cô hàng xóm 16 tuổi.
Ngay từ câu đầu :”Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng” đã vẽ lên một bức tranh thật nên thơ, một người tựa cửa võng (cửa đã xệ xuống ) bị hình ảnh của m ột cô gái mặc váy chùng làng Đình Bảng hớp hồn . Rồi những câu như :” Đồng chiều, cuống rạ “ với 4 chữ ngắn ngủi đó đã vẽ lên được một cảnh chiều trên đồng lúa đã gặt hái xong còn trơ những gốc rạ ..

Trong bài thơ, tôi thích nhất là đoạn :
” Ngày cưới chị
Em tìm thấy lá
Chị cười xoe chỉ cắm trôn kim.”

Chỉ vỏn vẹn với 14 chữ mà tác giả đã vẽ lên được hình ảnh một cô dâu hạnh phúc trong ngày cưới nhất là cụm từ :”chị cười xoe chỉ cắm trôn kim “ thật thâm thúy và xúc tích

Đoạn kế: 

“Chị ba con
Em tìm thấy lá
Xoè tay phủ mặt chị không nhìn “

rất hay ở chỗ cũng với 14 chữ mà diễn tả được cái an phận của người phụ nữ VN đối với chồng con và quay mặt trước mọi cám dỗ. Từ thái độ dứt khoát đó mà bài thơ có một đoạn kết rất đẹp : hình ảnh một chàng tình si đi đầu non cuối bể vẫn nhớ về một hình ảnh tượng trưng bằng chiếc lá Diêu Bông

Mời cả nhà vào DacTrung nghe bài nhạc trên do Phạm Duy phổ nhạc và Thái Hiền trình bày :

http://dactrung.net/nhac/noidung.aspx?BaiID=PSvQWsjd4UdUwE9xkno6%2BQ%3D%3D

VQ biên soạn và đã đăng trên Diễn Đàn ngày 13/11/2005. Mời xem thêm thơ "Diêu Bông" của VQ