Hoa Xoan

Vũ Quyên (Exryu NCA) biên soạn

Cây Xoan hay còn gọi là cây Sầu Đông có tên khoa học là Melia azedarach L thuộc họ Xoan Meliaceae.

Cây cao 15-20m, rụng lá mùa Đông. Lá kép lông chim lẻ 2-3 làn, lá chét có chóp nhọn, gốc lệch, ở mép có răng cưa.

Hoa nở trước hoặc cùng thời gian với lá non, xếp thành chùy ở nách lá. Hoa màu tím nhạt, thơm hắc 5-6 lá dài 5-6 cánh hoa hình dải, 10 nhị đính thành hình trụ, phân thùy với 10-12 bao phấn dính ở kẽ thùy. Có đĩa mật. Bầu 5-6 ô. Quả hạch, vỏ ngoài nạc, vỏ trong hóa gỗ gồm 5-6 ô , mỗi ô chứa 1 hạt đen .  

 

 

 

Cây ra hoa khoảng tháng 2-3 Lá dùng đun sôi để rửa và thấm nước lau chữa chóc lở, nhiễm trùng mụn nhọt, viên dạ...

(theo sách Cây Thuốc VN của Võ văn Chí  )

 

 

Hoa Xoan Bên Thềm Cũ

Ngỡ ngàng lối cũ tìm em
Hoa xoan đã rụng tím thềm xưa xanh
Chim tươi giọng hót xao cành
Gió chiều đông buốt tê lòng cố nhân
Cửa hờ khép, mở bâng khuâng
Dáng huyền đâu? lá cuối sân rụng thầm!
Đầu lời hẹn gởi trăm năm
Tình ta tấm mẳn ân cần trao nhau
Bây giờ trống trước vắng sau
Tao phùng lạc điệu nát nhàu con tim
Thôi đành thế sự làm quên
Hoa xoan nhặt nhạnh chút tình xưa phai

Nguyễn Nguyên Phượng (Xuân Lộc)

Melia azedarach (48845 Bytes)

 


 

Màu Tím Hoa Xoan
Thanh Tùng


Anh giữ hoa xoan trong ngực áo
Trái tim thổn thức nói lờ yêu
Em đã tặng tôi thời áo trắng
Thương nhớ ùa lên tím một chiều.

Mai lỡ xa rồi lòng vương vấn
Vườn xoan quê nội bước bên nhau
Muốn nói bao điều... đành im lặng...
Hoa vô tình rắc tím mái đầu.

Lung linh hoa tím - tà áo trắng
Một thời thương nhớ cứ vu vơ
Châu bước phiêu diêu, lòng gửi lại
Thầm trách hoa rơi nỡ hững hờ...

 

 

Xin mời đọc thêm bài Tùy bút "Đường Hoa" của Băng Sơn được trích từ trang Hanoi.vnn.vn

 

Đường hoa

Mùa xuân cũng là mùa hoa. Đất nước ta không bao giờ có tuyết rơi (trừ Sa Pa lâu lâu có một lần) mà may hay không may? Bốn mùa xanh tươi, bốn mùa hoa trái, chắc không ai muốn đổi cảnh vật này lấy mỗi năm mấy tháng trời trứng xoá mùa đông băng tuyết, hoa không có, chỉ có đôi ba cành thông mang lại chút màu xanh cho ngày lễ trọng, ngày Tết đầu năm.

Tháng Một tháng Chạp, nhà ai chuẩn bị vại dưa hành, cắt riêng cái ngồng đầy nụ cải đem luộc làm món rau nhờ nhợ đắng chấm với nước mắm trứng, mỗi năm chỉ có một dịp này, còn lại bao nhiêu cây cải trong những khung vườn gần xa được sương đông và nắng hanh tưới tắm, cứ tỏ mở khoe những vạt nắng vàng trong màu hoa, làm từng đàn bướm phải ngỡ ngàng, không biết nắng hay hoa, cái nào là thực.

Hình như trong những làng quê ấy, ven sông hay đồng bãi, sau luỹ tre hay cánh đồng màu.....quanh năm không có ai có thì giờ để thưởng thức những màu hoa, thì màu vàng hoa cải ấy là niềm vui rực rỡ cho ấm áp tâm hồn.

Cuối vườn gần như hoang vu kia. Cây hải đường lưu liên đã bắt đầu đơm ra những mẩu nến màu cánh sen từ nách lá xanh to bản, sẽ nở ra những bông hoa đón giao thừa trên những ban thờ chỉ ngát khói hương vào dịp tết. Hải đường không phải hoa chơi trong bình trên chiếc bàn nhỏ đượm hương trà của những ai lấy trà làm tri âm tri kỷ. Có lẽ thành phố mới có nhiều tấm lòng cảm ứng cùng mùa hoa, nào sen hạ, cúc thu, đào tết.... còn trên bạt ngàn từ đồng bằng đến trung du, từ ven biển đến bờ sông... màu ngô sắc lúa mới là nơi con mắt và tấm lòng luôn chiêm ngưỡng.

Nhưng cũng có khi không phải thế. Mùa hè, những bờ rào xương rồng nở ra những bông hoa vàng li ti như những chấm sao mùi hoa ngai ngái, tuổi học trò tinh nghịch cũng chỉ dám ngắm mà không dám chạm vào sợ nhựa xương rồng độc. Nhưng cũng lạ, xương rồng ông thì như thế, còn xương rồng bà thì cũng có lúc vươn vai, toả ra, ngời lên những bông hoa rực rỡ, đỏm dáng, tưởng như những bông hoa quỳnh quý phái lạc vào ngọn xương rồng cho bờ rào đỡ khô khan hưu quạnh, làm lời rủ rê những con ong bầu, ong đất đến rong chơi....

Quả ổi ngon thế, nhưng hoa ổi chẳng đẹp, không duyên không thể sánh được những cành rong riềng đỏ ối vàng tươi, cứ mơn mởn lọc lấy khí trời  vào củ nằm sâu trong đất.....

Có lẽ chỉ mới có một nhà thơ là Hữu Loan là có bài thơ hay ngợi ca Hoa Lúa. Chưa thấy ai cắm bông hoa lúa vào bình dù là bình gốm Bát Tràng, bình đồng đen hay bình pha lê Tiệp Khắc Bô Hêm.... Trẻ em có thể tò mò tinh nghịch đi tuốt lấy nhánh đòng đòng mà nhai ngấu nghiến cho cái ngọt thấm vào cổ họng, nhưng cũng không để dành mang về cắm trong góc học tập mà chơi như một nhánh hoa dứa dại nức thơm, một nhánh lục bình trôi giạt màu tím ven sông hay bông bìm như chiếc chuông reo trên hàng rào gió nắng....

Dọc những con đường quê hay dọc thời gian mênh mông, đi đâu ta chẳng gặp những loài hoa không trồng mà cứ mọc. Hoa để an ủi con người lúc nào cũng vội vàng khó nhọc. Ban ngày thì hoa ngâu, ban đêm thay bằng hoa cau xông hương cho giấc ngủ râm rấp mồ hôi mùa hè, xột xoạt ổ rơm mùa đông.....

Giữa bầu trời trong sáng, tiếng hoa rơi trong lời sơn ca hay tiếng cu cườm gọi bạn trong lùm cây, tiếng con chim tu hú gọi bầy gọi mùa quả chín. Lời hoa dấy chăng cho con người tìm ra niềm vui sống hết đời này sang đời khác. Ấy là ta đoán vậy.

Cây đa bên đình, cây đề đầu thôn, luỹ tre ken dầy, chẳng cây nào chịu ra hoa cả, sao cây vẫn um tùm che chở nắng sương, vẫn ám bụi cho măng làm tổ. Thì ra màu hoa đó là sắc xanh bất tử, xanh từ tre Thánh Gióng, xanh từ đa trong am Mỵ Châu, xanh từ gốc để có từ khi sinh ra đức Phật....

Vậy thì các mùa thay đổi, có lúc không hoa chăng? Không thể chỉ một lời có hoặc không, mà ta phải tha thân ta vào những dặm đường gần xa muôn nẻo, mới mong tự mình tìm thấy trả lời.

Trước hết tục ngữ nói: "Người ta là hoa của đất" chắc chắn không sai. Ở đâu chẳng có người tức những bông hoa tươi rói ấy. Đó là nàng quan họ, là cô vừa quay tơ vừa ví dặm, cô lái đò vắt vẻo tiếng ca trên sóng nước, người con gái Mèo xoè ô và xoè tung vạt váy, người con gái Tây Nguyên bốc tung lên ngọn lửa trong từng bước chân thon khi rượu cần chếch choáng, tà áo dài như cánh bướm hồ tinh trên đường phố...

Hoa ấy nở đủ bốn mùa, nở đủ trăm năm, nở đủ ngàn đời. Hoa ấy đủ để tạo thành Dân tộc và Đất nước.

Mùa xuân, ta đi dọc đường hoa. Thì cứ vội vàng. Thì cứ la cà cho thoả, thì cứ dùng dằng vương vấn bước chân....

Chàng Từ Thức là người Thanh Hoá hay Bắc Ninh, đi dọc đường hoa mà quên lối về suốt bấy nhiêu năm, cúi xuống nhìn cán rìu thì thời gian đã làm mọt ruỗng chất gỗ chắc bền. Hoa Đào hay tiên nữ có sức mạnh làm cùm xích giam chặt đôi chân và đôi tay người tài hoa đó. Bao trăm năm, nay hoa đào vẫn nguyên vẹn nụ cười chúm chím những làn môi. Có ai lại tự bảo rằng mình chưa một lần được ngắm hoa đào? Chắc không bao giờ có người như thế.

Dù ta là người quen thuộc dinh đào Nhật Tân của Hà Nội mỗi năm toả sắc triệu cành hay ta miền núi, lội trên sườn non của Cao Bằng, Sa Pa, của Hang Kia, Pà Cò, Hoà Bình, hoặc chỉ là làng quê êm ả, một gốc đào cô đơn nơi góc chùa lặng lẽ... hoa đào cứ tươi như linh hồn của mùa xuân, sức bừng lên của tuổi dậy thì....

Mùa xuân là thế, một sức mạnh phi thường từ trời cao rót xuống, từ đất sâu bật lên, từ lòng cây toát ra, từ lòng ta trỗi dậy.... bắt trời cao hoa phải nở, cánh tay phải hành động, tâm trí phải vươn lên, tình yêu phải nồng đượm....

Mùa xuân không chỉ ẩn trong sắc hoa đào. Nó là hồn ta, là mầu đỏ trên cành hoa gạo. Tiếp đến là hoa vông, và khi hè sang, nó thành hoa phượng... trên mọi nẻo đường.

Sẽ có những ngày hoa xoan tím trong mưa bay, làm mưa cũng thành màu tím, tiếng trống hội làng lại nở hoa , hương thơm ấy chính là hoa bưởi, hoa chanh, hoa lan, hoa sói.... Ai người con gái cài hoa lên tóc, giắt bông hoa vào túi áo, để một bông hoa bí mật trong làn yếm.... đi đến nơi tình tự hẹn hò.... đó chính là đoạn đường khởi đầu của tình yêu, của đường hoa mỗi đời người phải cất bước trăm năm.....

Không ai có thể dửng dưng với mùa xuân, cũng không có ai có thể dửng dưng với những đường hoa, những màu hoa, những hương hoa cuộc đời mang lại cho mình. Mà mùa xuân đang đến kia là con đường hoa đó.