|
|
Văn Lang Tôn-thất Phương
*
Thường thường, bài hát nào hay – hoặc được nhiều người ưa chuộng – mới được sửa lời để “hát cho vui”. Điều này không phải chỉ riêng ở Việt Nam mà các nước khác cũng đều có đầy dẫy. Ví dụ bài hát “Happy Birthday” nổi tiếng, đă được sửa thành như sau:
Happy
Birthday to you
(Mừng
Sinh Nhật
bạn Trong khi chỉ muốn nói đến những bài hát “đă sửa lời, mà hay”, có lẽ chúng ta nên quên đi loại bài hát được sửa lời do mục đích chính trị, hay để kiếm tiền, hoặc do “vô minh” mà ra, vv… Ví dụ, để cho vừa ḷng quan, bài “T́nh Bơ Vơ” (của Lam Phương) bị đổi từ “Trời vào Thu, Việt Nam buồn quá em ơi” thành ra “Chiều nay buồn quá…”; hoặc bài “Nếu Đời Không Có Anh” (của Hoàng Trang) mà câu “Chinh chiến nên anh cuối tuần không đến” đổi ra thành “Mưa gió nên anh cuối tuần không đến” th́ thật là … “vô minh”, nghe không lọt tai được. Cho nên, chúng ta quên đi những điều không hay đó, để dành chỗ cho những loại khác. Bài sau đây, nguyên là bản “Mấy Dặm Sơn Khê” của Nguyễn Văn Đông, được đổi lại toàn bộ dưới tựa đề là “Nhạt Phai”, người sửa lời là một học sinh 16-17 tuổi, có hiệu danh là Ly Ca Hoài Niệm. Chúng ta thử xem có hay không nhé:
Anh đến
đây, vắng
em chiều
hoe nắng
Năm tháng qua, xác xơ giàn hoa tím
Chiều
nay ḷng nhớ,
đến
người
em,
Đă bao
đêm,
anh ngập
ngừng
Ôi giấc
mơ ngày xưa như gió mây Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông, nếu biết được bài của ḿnh lại do một cậu bé 16 tuổi sửa lời, hẳn sẽ bảo thật là hậu sinh khả úy. Kế đến là “Duyên Quê” của Hoàng Thi Thơ, đă có ai đó sửa lời thành như sau:
Em
ở
nhà quê
Gió
lay ao bèo
Gió lay cành đa
Dăm miếng
trầu
cay, một
tờ
hôn thú C̣n “Biệt Kinh Kỳ” của nhạc sĩ Minh Kỳ cũng được sửa lại, với khá nhiều nỗi ngậm ngùi trong đó:
Bạn
ơi, quan hà xin cạn
chén ly bôi
Nhớ
lúc lên đường,
sắp
bước
lên ghe
Rồi
đây, mai này, ai hỏi
tới
tên tôi Không rơ nhạc sĩ Minh Kỳ có cơ hội nghe được bản “cải biến” này hay không? Một bài khác, nhạc ngoài quốc nổi tiếng, tựa đề là DOMINO, đă từng được viết lời Việt và trong đó có một bản rất nên thơ lăng mạn:
Đôi mắt
xanh, đă dối
anh [Chỉ nhớ được chừng này, xin nội ngoại chư quân tử bổ túc cho] Nhưng lời “cải biến” của Domino h́nh như chỉ được ra đời vào khoảng thập niên 1980s th́ phải, nó mang đầy tính thời sự:
Thưa quư
nương,
thưa quư
nương
Cũng v́
tôi
say sưa
mới
(dám) trông mong
Tôi (đây)
đă thầm
ước [Quên hai câu]
Nhưng tôi đây nào dám
Mai mốt
đây, qua thứ
Hai Bạn thấy thế nào, “nghe được”, hay không? Rồi tới nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, bài “Gia Tài Của Mẹ” cũng không thoát:
Gia tài của
mẹ,
một
bọn
lai căng
Dạy
cho con biết
đánh bài cào
Dạy
cho con “Ba Lá” lành nghề
Phần trên là những bài tương đối dài, người lớn hát nhiều hơn con nít. Con nít th́ hát những bài sửa lời đơn giản hơn, tuy không kém phần dí dỏm. Ví dụ “Ḥn Vọng Phu” của Lê Thương, được sửa thành:
Má ơi con đă
lớn
Tiên sư bây tại
sao cứ
ghẹo
chồng
bà Hay nghe trẻ con hát “Nương Chiều” của Phạm Duy: Chiều ơi
Lúc chiều
về
bà văi đi tu Hoặc đổi lời của nhạc mùa Giáng Sinh:
Bà già lấy
le ông già
Bà già lấy
le ông già “Nhạc sửa lời”, hầu hết là để hát “cho vui”; con nít thích nên đua nhau hát nghêu ngao nhưng tác giả dĩ nhiên phải là người lớn. Thường thường, nó đến, đi qua, rồi đi mất. Những bài hát loại này, dĩ nhiên không cần thiết phải cho chúng vào vào chung với “Văn Chương B́nh Dân Truyền Khẩu”, nhưng chúng cũng là một thứ ǵ đó biểu hiện tinh thần trào phúng của một dân tộc, hay (lắm lúc) cũng là phản ánh những thực trạng của xă hội. Nếu chúng ta coi rẻ chúng, th́ những chuyện tào lao như chuyện Trạng Quỳnh, chuyện Ba Giai Tú Xuất, vv… lại đi cất giữ bo bo để làm ǵ? Đó là chưa kể có lắm thứ khác c̣n tào lao hơn nữa, nhưng vẫn được ghi chép vào sách vở để “truyền” cho nhau:
Ba đồng
một
mớ
đàn ông Chẳng lẽ con nít cần phải học những cách đàn bà và đàn ông nói xấu dè bĩu lẫn nhau hay sao:
Lỗ
mũi em 18 gánh lông Những loại tào lao này, rơ ràng là thua kém xa lơ xa lắc khi so với những câu hát “sửa lời” để “hát cho vui”, ví dụ như:
Mỗi
ngày tôi nhậu
một
lần
thôi “Hát cho vui thôi”, th́ dù đang ở nơi đâu, trên vỉa hè, trong ḷng phố, hay bên các bàn nhậu, chung quy cũng chỉ là để có một nụ cười sảng khoái, hay để chia xẻ một kỷ niệm hoặc một câu chuyện ở đời... Chỉ vậy thôi là cũng có ít nhiều ư nghĩa ǵ đó rồi. * *
(06-11-2024)
|