Vài bản nhạc “Hát Cho Vui”
 

Văn Lang Tôn-thất Phương


 

*

 

Thường thường, bài hát nào hay – hoặc được nhiều người ưa chuộng – mới được sửa lời để “hát cho vui”. Điều này không phải chỉ riêng ở Việt Nam mà các nước khác cũng đều có đầy dẫy. Ví dụ bài hát “Happy Birthday” nổi tiếng, đă được sửa thành như sau: 

Happy Birthday to you
You are 102 (a hundred and two)
And you smell like a monkey
And you look like one too!
 

(Mừng Sinh Nhật bạn
Năm nay tu
ổi đă được 102 
Mà b
ạn sao nặng mùi như khỉ
Nh́n b
ạn thấy cũng giống con khỉ luôn
!) 

Trong khi chỉ muốn nói đến những bài hát “đă sửa lời, mà hay”, có lẽ chúng ta nên quên đi loại bài hát được sửa lời do mục đích chính trị, hay để kiếm tiền, hoặc do “vô minh” mà ra, vv…  Ví dụ, để cho vừa ḷng quan, bài “T́nh Bơ Vơ” (của Lam Phương) bị đổi từ “Trời vào Thu, Việt Nam buồn quá em ơi” thành ra “Chiều nay buồn quá…”; hoặc bài “Nếu Đời Không Có Anh” (của Hoàng Trang) mà câu “Chinh chiến nên anh cuối tuần không đến” đổi ra thành “Mưa gió nên anh cuối tuần không đến” th́ thật là … “vô minh”, nghe không lọt tai được. 

Cho nên, chúng ta quên đi những điều không hay đó, để dành chỗ cho những loại khác.  Bài sau đây, nguyên là bản “Mấy Dặm Sơn Khê” của Nguyễn Văn Đông, được đổi lại toàn bộ dưới tựa đề là “Nhạt Phai”, người sửa lời là một học sinh 16-17 tuổi, có hiệu danh là Ly Ca Hoài Niệm. Chúng ta thử xem có hay không nhé:  

Anh đến đây, vắng em chiều hoe nắng
S
ầu dâng lên đôi môi.
Anh buồn biết sao nguôi.
Ôi v
ắng em, chiều buồn rơi rớt thêm
Nh
ớ thương về chốn mộng

Hiu h
ắt ánh đèn đêm.
 

Năm tháng qua, xác xơ giàn hoa tím
Ng
ập ngừng đến nơi đây, sao ḷng thấy ngất ngây.
Ôi gi
ấc mơ ngày xưa như gió mây
V
ắng em, chiều đứng lại. Mà nghe nắng nhạt phai.
 

Chiều nay ḷng nhớ, đến người em,
M
ột lần yêu thương nhưng rồi nay đă cách xa
L
ối xưa đường cũ, hồn vơi đầy
Tâm h
ồn ta càng luyến nhớ
 

Đă bao đêm, anh ngập ngừng
D
ừng bước nơi đây
Lá rơi đ
ầy hoang vắng
M
ột ḿnh anh bơ vơ

Cho h
ồn lắng cung tơ.
 

Ôi giấc mơ ngày xưa như gió mây
V
ắng em, chiều lắng đọng. Mà nghe nắng nhạt phai.
 

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông, nếu biết được bài của ḿnh lại do một cậu bé 16 tuổi sửa lời, hẳn sẽ bảo thật là hậu sinh khả úy. 

Kế đến là “Duyên Quê” của Hoàng Thi Thơ, đă có ai đó sửa lời thành như sau: 

Em ở nhà quê
Thư
ờng đi bắt dế

Ngày th́ dang n
ắng (mà) đêm ngủ mê em ngáy vang nhà.

Ai hát ngoài ao

Ch
ừng ngồi giặt áo
Gi
ọng ḥ êm quá (mà) nghe ngỡ ai cấu ruột cào ḷng!
 

Gió lay ao bèo
Anh bên em, như chu
ột cạnh mèo
M
ỗi lần em dọa meo meo (là)
Núi cao anh cũng trèo, sông sâu anh cũng l
ội, vạn đèo anh cũng qua...
 

Gió lay cành đa
Anh thương em th
ật mà

Da em sao
như Chà

Trông em quá m
ặn mà
Làm anh bao gi
ọt mồ hôi, ướt áo lạnh lưng!
 

Dăm miếng trầu cay, một tờ hôn thú
M
ột tờ hôn thú (là) anh với em nên vợ thành chồng.

M
ột chén cà thâm, vài con cá gầy
Ngày nào cũng v
ậy, ăn ráng nên ta ốm (cứ) mỏi ṃn…
 

C̣n “Biệt Kinh Kỳ” của nhạc sĩ Minh Kỳ cũng được sửa lại, với khá nhiều nỗi ngậm ngùi trong đó: 

Bạn ơi, quan hà xin cạn chén ly bôi
Ngày mai, tôi đ
ă, đă lên ghe r
ồi
Thành đô yêu d
ấu, chắn bước chân tôi
T
rư
ớc giờ chia phôi, mấy ai không bùi ngùi

K
ỷ niệm buồn vui măi ghi trong hồn tôi.
 

Nhớ lúc lên đường, sắp bước lên ghe
Rưng rưng khóe m
ắt, mẹ nhắn đôi lời:
T
ừ rầy làm ăn, cho xứng tài trai
S
ắt son ghi ḷng chớ phai
Ai đi
bên đó xây đ
ắp tương lai
Con qua, con ráng mà s
ống nhé con ơi
L
ời mẹ hiền khuyên, nguyện khắc trong tim

Bao gi
ờ dám phai.
 

Rồi đây, mai này, ai hỏi tới tên tôi
B
ạn ơi, hăy nói: Nó đi chui rồi
Th
ằng du côn ấy, đă xếp bút nghiên
Giă t
ừ trường yêu, với bao nhiêu bạn hiền
Có v
ề là khi thấy trong tim b́nh yên…
 

Không rơ nhạc sĩ Minh Kỳ có cơ hội nghe được bản “cải biến” này hay không? 

Một bài khác, nhạc ngoài quốc nổi tiếng, tựa đề là DOMINO, đă từng được viết lời Việt và trong đó có một bản rất nên thơ lăng mạn: 

Đôi mắt xanh, đă dối anh
Em
bư
ớc đi lạnh lùng buộc t́nh duyên với ai
Môi th
ắm phai, như đóa mai
Ôi cánh mai khi chi
ều tàn gặp cơn gió lay.
Nh
ắc làm ǵ nữa đây

Bao ân t́nh phút giây

Em c
ứ đi, anh sẽ đi
Ki
ếp giang hồ, măi phong trần đă bao lần…

     [Chỉ nhớ được chừng này, xin nội ngoại chư quân tử bổ túc cho] 

Nhưng lời “cải biến” của Domino h́nh như chỉ được ra đời vào khoảng thập niên 1980s th́ phải, nó mang đầy tính thời sự: 

Thưa quư nương, thưa quư nương
Thưa qu
ư nương, cô là ngư
ời mà tôi mến thương.
Thưa qu
ư nương, thưa quư nương, cô là ngư
ời rất dễ thương
Cũng ch
ỉ v́ quư nương, nên cuộc đời mới xuống mương:
Tôi nói thương, cô ch
ẳng thương
Cô c̣n b
ảo với công an dắt vô phường.
 

Cũng v́ tôi say sưa mới (dám) trông mong
Cũng v́ tôi
đam mê (tôi) m
ới mơ mộng
Bên ngư
ời đẹp măi
Đ
ể cho ḷng ấm

T
hưa quư nương! 

Tôi (đây) đă thầm ước
Đưa ngư
ời đẹp ḿnh mến
Đ
ến phương trời nào đó

Thưa qu
ư nương…
 

[Quên hai câu]

Nhưng tôi đây nào dám
Buông l
ời nào hờn oán, đâu quư nương!
 

Mai mốt đây, qua thứ Hai
Tôi s
ẽ leo lên tàu, đặng mà đi Mă Lai
Qua Mă Lai, khi nh
ớ ai
Tôi s
ẽ mang trong ḷng chỉ h́nh bóng cô
S
ẽ gửi vàng mấy cây
S
ẽ gửi quà và thuốc Tây
Qua Mă Lai, khi nh
ớ ai
Tôi s
ẽ gửi thuốc móng tay để em xài…
  

Bạn thấy thế nào,  “nghe được”, hay không? 

Rồi tới nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, bài “Gia Tài Của Mẹ” cũng không thoát: 

Gia tài của mẹ, một bọn lai căng
Gia tài c
ủa mẹ, một lũ bội t́nh.
 

Dạy cho con biết đánh bài cào
M
ẹ khuyên con chớ chơi Bầu Cua
Con có chơi B
ầu Cua, con đừng thua.
 

Dạy cho con “Ba Lá” lành nghề
D
ạy cho con biết chơi X́ Ke
Con có phi X́ Ke, con đ
ừng mê…
 

Phần trên là những bài tương đối dài, người lớn hát nhiều hơn con nít. Con nít th́ hát những bài sửa lời đơn giản hơn, tuy không kém phần dí dỏm. 

Ví dụ “Ḥn Vọng Phu” của Lê Thương,  được sửa thành: 

Má ơi con đă lớn
Má cho con l
ấy chồng
L
ấy anh trung sĩ nhất
Tháng lương ba b
ốn ngàn …
 

Tiên sư bây tại sao cứ ghẹo chồng bà
Tiên sư bây t
ại sao dám trêu chồng bà
Làm cho bà đi xu
ống đi lên
Làm cho bà đi t
ới đi lui…
 

Hay nghe trẻ con hát “Nương Chiều” của Phạm Duy: 

Chiều ơi

Lúc chiều về bà văi đi tu
Ông th
ầy chùa ngồi khóc hu hu
H
ỡi chiều!
 

Hoặc đổi lời của nhạc mùa Giáng Sinh: 

Bà già lấy le ông già
Bà già n
ắm tay ông già

Bà già bà hun ông già
Ông khoái ông la “nhào dzô”... 

Bà già lấy le ông già
Chi
ều chiều dắt ra bờ ao
Hai
ngư
ời đứng nói tâm t́nh
R
ồi ôm nhau nhảy xuống śnh!
 

“Nhạc sửa lời”, hầu hết là để hát “cho vui”; con nít thích nên đua nhau hát nghêu ngao nhưng tác giả dĩ nhiên phải là người lớn. Thường thường, nó đến, đi qua, rồi đi mất. 

Những bài hát loại này, dĩ nhiên không cần thiết phải cho chúng vào vào chung với “Văn Chương B́nh Dân Truyền Khẩu”, nhưng chúng cũng là một thứ ǵ đó biểu hiện tinh thần trào phúng của một dân tộc, hay (lắm lúc) cũng là phản ánh những thực trạng của xă hội. Nếu chúng ta coi rẻ chúng, th́ những chuyện tào lao như chuyện Trạng Quỳnh, chuyện Ba Giai Tú Xuất, vv… lại đi cất giữ bo bo để làm ǵ? 

Đó là chưa kể có lắm thứ khác c̣n tào lao hơn nữa, nhưng vẫn được ghi chép vào sách vở để “truyền” cho nhau: 

Ba đồng một mớ đàn ông
Ch
ị bỏ vào lồng, chị xách đi chơi

Đi ngang qua ngơ
đánh rơi

Nó ḅ l
ổm ngổm mỗi nơi một thằng!
 

Chẳng lẽ con nít cần phải học những cách đàn bà và đàn ông nói xấu dè bĩu lẫn nhau hay sao: 

Lỗ mũi em 18 gánh lông
Ch
ồng yêu chồng bảo râu rồng trời cho
Đêm n
ằm th́ ngáy o o
Ch
ồng yêu chồng bảo ngáy cho vui nhà...
 

Những loại tào lao này,  rơ ràng là thua kém xa lơ xa lắc khi so với những câu hát “sửa lời” để “hát cho vui”, ví dụ như: 

Mỗi ngày tôi nhậu một lần thôi
T
ừ sớm tinh mơ đến tận tối trời ...
 

“Hát cho vui thôi”, th́ dù đang ở nơi đâu, trên vỉa hè, trong ḷng phố, hay bên các bàn nhậu, chung quy cũng chỉ là để có một nụ cười sảng khoái, hay để chia xẻ một kỷ niệm hoặc một câu chuyện ở đời... Chỉ vậy thôi là cũng có ít nhiều ư nghĩa ǵ đó rồi. 

*

*

 

(06-11-2024)