Thế Nào Là Một Quốc Gia Đáng Sống


Ḱa xem xứ đồng văn Nhật Bản
Lấy t́nh người mà đăi giống người
Pháp kia nó vốn khác loài
Hăy xem nó đăi những người nước ta
(...)
Nó coi ḿnh như trâu với chó
Nó coi ḿnh như cỏ như rơm ...

(Phan Bội Châu: Hải Ngoại Huyết Thư)

 

T báo mng “Lut Khoa Tp Chí” kêu gi ngưi Vit góp ư kiến v “Thế Nào Là Mt Quc Gia Đáng Sng”.  Vic làm này rt có ư nghĩa, v́ con ngưi phi biết ḿnh mun cái ǵ. 

Xin chép ra dưi đây nhng ǵ cht đến trong đu tôi v “mt quc gia đáng sng”.  Đó là mt quc gia, trong đó ngưi dân có th an tâm mà sinh sng mt cách yên lành, hnh phúc. Trong quc gia đó: 

1.       Con ngưi có nim tin vng chc, v tương lai, v quá kh, tin tưng (và có cơ s đ tin ng) rng tương lai ca ḿnh và xă hi ḿnh s tt đp hơn trong mt thi gian có th thy đưc.

2.       Con ngưi có nim t hào v dân tc ḿnh, đt nưc ḿnh, v nơi ḿnh đang sng, cũng như v cá nhân ḿnh, gia đ́nh ḿnh, tp th ca ḿnh.

3.       Đi đa s dân chúng thy đưc xă hi và đt nưc ḿnh ra sao, đang đi đến đâu; và biết phi làm thế nào đi vi hưng đi hin ti.  Nói cách khác là có quan tâm và lo lng v nhng vn đ chung: quc gia, xă hi, kinh tế, chính tr, đi sng... Biết không thôi chưa đ, phi có quyn gii quyết khi thy đưc phương cách gii quyết.

4.       Dân trí cao, đ hiu đưc xă hi và đt nưc ḿnh đang ra sao, và ti sao.  Cũng hiu đưc nưc ḿnh đang như thế nào so vi thế gii, vi các nưc tương đương, và vi thi đi hin nay. Đ “biết ḿnh, biết ngưi”, dù là cá nhân hay quc gia. Tŕnh đ tri thc ca xă hi nói chung phi cao, đ theo kp nhng tiến b và phát trin ca thế gii, ca thi đi, cũng như nm đưc nhng tri thc hin đi. 

5.       Con ngưi đưc T Do (T do mưu cu hnh phúc, t do v tư tưng, tín ngưng, ngôn lun, đi li, hi hp, khác bit v chính tr, vv...) và không phi cht vt v́ quá lo lng v bn (4) điu cơ bn:  Y (sc khe đưc chăm sóc), Thc (đ ăn), Trú (có nhà ), Giáo Dc (đưc hc hành đy đ).

6.       Xă hi đang sng là mt xă hi Pháp Tr.  Lut pháp công bng, minh bch, không ai có th đng trên lut pháp.  Pháp lut tuyt đi bo đm quyn li ca con ngưi, trong đó có quyn đưc t do, quyn tư hu, quyn đưc sng ḥa b́nh, bt kh xâm phm. Mi ngưi có quyn hi “ti sao”. Trong xă hi phi có s công bng, bu c phi minh bch, mi kế toán chi thu phi rơ ràng.

7.       Gii cm quyn phi theo đúng s nguyn chính đáng ca toàn dân, đ nhân dân và chính quyn là mt, có chung mc tiêu, lư tưng, nhim v.  Ngưi dân có thc quyn đ kim tra, quyết đnh, và có hành đng thích đáng khi có vn đ liên quan đến li ích quc gia, xă hi, cng đng; hoc khi có mâu thun vi chính quyn.

8.       Có an ninh và ḥa b́nh cho nhân dân, đt nưc.  Xă hi đó phi có đ tŕnh đ và kh năng đ ǵn gi ḥa b́nh và ch quyn:  Có năng lc sn xut vũ khí quc pḥng hin đi; có nn kinh tế tài chính đ mnh đ h tr cho ngoi giao, thương mi; có quan h quc tế tt, liên kết vi nhiu quc gia khác nhau đ bo đm vn toàn lănh th và li ích quc gia... Có k thut và trí tu đ thc hin dân giàu nưc mnh.

9.       Môi trưng sng ca con ngưi và thiên nhiên đưc bo v, chăm sóc, k c có s kim soát kng v phm cht ca thc ăn, hàng hoá tiêu dùng, hàng công k ngh, nông sn phm, môi trưng nưc, bin, không khí, vv...

10.   Con ngưi sng có t́nh ngưi, có văn hoá.  Văn hóa hng đưc nâng cao, bo tn, phát trin, trong đó l sng ca con ngưi là ct lơi.  Văn hóa cao đ con ngưi khôn ngoan, có tri thc, có cuc sng đy tính nhân văn, đi x vi nhau - cũng như ng x vi s vic - mt cách hp t́nh hp lư.

11.   Công ăn vic làm n đnh:  Nn kinh tế phi đ kh năng đ tuyt đi đa s ca lc lưng lao đng trong nưc có công ăn vic làm.  Xă hi phi có năng lc đ lo cho ngưi khuyết tt, già nua, tht nghip, cô nhi qu ph, vv...

12.   Nn giáo dc nhm đào to nhng công dân có liêm s, có văn hoá, biết có trách nhim, có tinh thn biết t́m hiu, tư duy đc lp, đ tr thành nhng ngưi hu dng trong phm vi ngành ngh cũng như nhng công dân hiu biết trong xă hi.

 V mt quc gia đáng sng, có l khá nhiu ngưi trong chúng ta nh đưc nhng ưc mơ ca nhng lp ngưi đi trưc.  Có th k ra đưc ngay tác phm “Tân Vit Nam” ca c Phan Bi Châu, trong đó c đă vch ra h́nh nh ‘quc gia đáng sng’ đó như thế nào (Xem tóm tt đây: [*]). 

Nhc sĩ Trnh Công Sơn, tuy đă không trc tiếp nói ra nhưng cũng đă cho chúng ta đưc nhiu nét c th v mt xă hi đáng sng: 

Đêm mai này tri im tiếng súng | Cho m hát ca dao trên đng
Đêm mai n
y ha châu hết sáng
| Xin cm ly con tim ca nhau
Đêm hu
y hoàng tr
i mưa trút xung
| Ôi t đó nghe như thiên đàng. 

Đêm mai này, cho thôi dài | Ngưi Vit hái lúa ngoài đng chín
Đêm no lành, đêm thanh b
́nh
|
Ngưi Vit thy tương lai rt gn. 

Đêm tưng bng, đêm vui mng | Ngưi Vit hát cui làng đu ph
Đêm xa l
, đêm chói ḷa  
| Ngưi Vit sng như chưa bao gi
Đêm mai này ph
xá thênh thang 
| Quê hương đy bóng dáng anh em 
Đêm yên lành trong m
t trong tim 
| Khóc bên nhau là đêm vui mng…  

Đưng ta đi hôm nay có bưc chân t do
Ngư
i Vit Nam hôm nay sng vi nhau tht thà...

(TCS: Đêm Bây Gi Đêm Mai + Đng Dao Hoà B́nh) 

Nhc sĩ Nguyn Hin cũng đă v ra h́nh nh ca mt đt nưc hoà b́nh, nên thơ, đáng yêu, đm m, đáng sng:  

Anh cho em mùa xuân | Tr nô đùa khp tri | Nim yêu đi phơi phi 
Bàn tay thơm s
a ngt
 | Gii đt hin chim hót | Mái nhà xinh k nhau 
Anh cho em mùa xuân
 |
Đưng hoa vào ph nh | Nhc chan ḥa đây đó 
T́nh yêu non n
ư
c này
 | Bài thơ c̣n xao xuyến | Rung nng vàng ban mai …  

Đt m đy c lúa | Đng xanh xa my mùa | Ngoài đê diu căng gió | Thong câu ḥ đôi la.
Trong xóm vang chuông chùa | Trăng sáng soi li
ếp da | Con sông dài my nhánh | Cát trng b quê xưa
  

(Nhc Nguyn Hin, thơ Kim Tun: “Anh Cho Em Mùa Xuân”) 

“Mt quc gia đáng sng” phi là nơi mà con ngưi thy ḿnh gn bó, yêu mến, dù biết rng đó không hn là mt “thiên đưng dn sn”: 

Quê hương ta, đt xưa vn nghèo nhưng giàu t́nh thương nhau
Bi
ết yêu lúa mùa
Dù cu
c đi cơ cu
| Gái trai biết làm tṛn li th khi ban đu...

(Nhc ca Hoài An & Hồ Đ́nh Phương)  

Nói đơn gin, mt quc gia đang sng là nơi mà đó, con ngưi thy đưc cuc sng ca ḿnh có ư nghĩa. 

Văn Lang- Tôn Thất Phương (10-08-2017)