Thế Nào Là Một Quốc Gia Đáng Sống


Ḱa xem xứ đồng văn Nhật Bản
Lấy t́nh người mà đăi giống người
Pháp kia nó vốn khác loài
Hăy xem nó đăi những người nước ta
(...)
Nó coi ḿnh như trâu với chó
Nó coi ḿnh như cỏ như rơm ...

(Phan Bội Châu: Hải Ngoại Huyết Thư)

 

Tờ báo mạng “Luật Khoa Tạp Chí” kêu gọi người Việt góp ư kiến về “Thế Nào Là Một Quốc Gia Đáng Sống”.  Việc làm này rất có ư nghĩa, v́ con người phải biết ḿnh muốn cái ǵ. 

Xin chép ra dưới đây những ǵ chợt đến trong đầu tôi về “một quốc gia đáng sống”.  Đó là một quốc gia, trong đó người dân có thể an tâm mà sinh sống một cách yên lành, hạnh phúc. Trong quốc gia đó: 

1.       Con người có niềm tin vững chắc, về tương lai, về quá khứ, tin tưởng (và có cơ sở để tin tưởng) rằng tương lai của ḿnh và xă hội ḿnh sẽ tốt đẹp hơn trong một thời gian có thể thấy được.

2.       Con người có niềm tự hào về dân tộc ḿnh, đất nước ḿnh, về nơi ḿnh đang sống, cũng như về cá nhân ḿnh, gia đ́nh ḿnh, tập thể của ḿnh.

3.       Đại đa số dân chúng thấy được xă hội và đất nước ḿnh ra sao, đang đi đến đâu; và biết phải làm thế nào đối với hướng đi hiện tại.  Nói cách khác là có quan tâm và lo lắng về những vấn đề chung: quốc gia, xă hội, kinh tế, chính trị, đời sống... Biết không thôi chưa đủ, phải có quyền giải quyết khi thấy được phương cách giải quyết.

4.       Dân trí cao, để hiểu được xă hội và đất nước ḿnh đang ra sao, và tại sao.  Cũng hiểu được nước ḿnh đang như thế nào so với thế giới, với các nước tương đương, và với thời đại hiện nay. Để “biết ḿnh, biết người”, dù là cá nhân hay quốc gia. Tŕnh độ tri thức của xă hội nói chung phải cao, để theo kịp những tiến bộ và phát triển của thế giới, của thời đại, cũng như nắm được những tri thức hiện đại. 

5.       Con người được Tự Do (Tự do mưu cầu hạnh phúc, tự do về tư tưởng, tín ngưỡng, ngôn luận, đi lại, hội họp, khác biệt về chính trị, vv...) và không phải chật vật v́ quá lo lắng về bốn (4) điều cơ bản:  Y (sức khỏe được chăm sóc), Thực (đủ ăn), Trú (có nhà ở), Giáo Dục (được học hành đầy đủ).

6.       Xă hội đang sống là một xă hội Pháp Trị.  Luật pháp công bằng, minh bạch, không ai có thể đứng trên luật pháp.  Pháp luật tuyệt đối bảo đảm quyền lợi của con người, trong đó có quyền được tự do, quyền tư hữu, quyền được sống ḥa b́nh, bất khả xâm phạm. Mọi người có quyền hỏi “tại sao”. Trong xă hội phải có sự công bằng, bầu cử phải minh bạch, mọi kế toán chi thu phải rơ ràng.

7.       Giới cầm quyền phải theo đúng sở nguyện chính đáng của toàn dân, để nhân dân và chính quyền là một, có chung mục tiêu, lư tưởng, nhiệm vụ.  Người dân có thực quyền để kiểm tra, quyết định, và có hành động thích đáng khi có vấn đề liên quan đến lợi ích quốc gia, xă hội, cộng đồng; hoặc khi có mâu thuẫn với chính quyền.

8.       Có an ninh và ḥa b́nh cho nhân dân, đất nước.  Xă hội đó phải có đủ tŕnh độ và khả năng để ǵn giữ ḥa b́nh và chủ quyền:  Có năng lực sản xuất vũ khí quốc pḥng hiện đại; có nền kinh tế tài chính đủ mạnh để hỗ trợ cho ngoại giao, thương mại; có quan hệ quốc tế tốt, liên kết với nhiều quốc gia khác nhau để bảo đảm vẹn toàn lănh thổ và lợi ích quốc gia... Có kỹ thuật và trí tuệ để thực hiện dân giàu nước mạnh.

9.       Môi trường sống của con người và thiên nhiên được bảo vệ, chăm sóc, kể cả có sự kiểm soát kỹ lưỡng về phẩm chất của thức ăn, hàng hoá tiêu dùng, hàng công kỹ nghệ, nông sản phẩm, môi trường nước, biển, không khí, vv...

10.   Con người sống có t́nh người, có văn hoá.  Văn hóa hằng được nâng cao, bảo tồn, phát triển, trong đó lẽ sống của con người là cốt lơi.  Văn hóa cao để con người khôn ngoan, có tri thức, có cuộc sống đầy tính nhân văn, đối xử với nhau - cũng như ứng xử với sự việc - một cách hợp t́nh hợp lư.

11.   Công ăn việc làm ổn định:  Nền kinh tế phải đủ khả năng để tuyệt đại đa số của lực lượng lao động trong nước có công ăn việc làm.  Xă hội phải có năng lực để lo cho người khuyết tật, già nua, thất nghiệp, cô nhi quả phụ, vv...

12.   Nền giáo dục nhằm đào tạo những công dân có liêm sỉ, có văn hoá, biết có trách nhiệm, có tinh thần biết t́m hiểu, tư duy độc lập, để trở thành những người hữu dụng trong phạm vi ngành nghề cũng như những công dân hiểu biết trong xă hội.

 Về một quốc gia đáng sống, có lẽ khá nhiều người trong chúng ta nhớ được những ước mơ của những lớp người đi trước.  Có thể kể ra được ngay tác phẩm “Tân Việt Nam” của cụ Phan Bội Châu, trong đó cụ đă vạch ra h́nh ảnh ‘quốc gia đáng sống’ đó như thế nào (Xem tóm tắt ở đây: [*]). 

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, tuy đă không trực tiếp nói ra nhưng cũng đă cho chúng ta được nhiều nét cụ thể về một xă hội đáng sống: 

Đêm mai này trời im tiếng súng | Cho mẹ hát ca dao trên đồng
Đêm mai n
ầy hỏa châu hết sáng
| Xin cầm lấy con tim của nhau
Đêm hu
y hoàng tr
ời mưa trút xuống
| Ôi từ đó nghe như thiên đàng. 

Đêm mai này, cho thôi dài | Người Việt hái lúa ngoài đồng chín
Đêm no lành, đêm thanh b
́nh
|
Người Việt thấy tương lai rất gần. 

Đêm tưng bừng, đêm vui mừng | Người Việt hát cuối làng đầu phố
Đêm xa l
ạ, đêm chói ḷa  
| Người Việt sống như chưa bao giờ…
Đêm mai này ph
ố xá thênh thang 
| Quê hương đầy bóng dáng anh em 
Đêm yên lành trong m
ắt trong tim 
| Khóc bên nhau là đêm vui mừng…  

Đường ta đi hôm nay có bước chân tự do
Ngư
ời Việt Nam hôm nay sống với nhau thật thà...

(TCS: Đêm Bây Giờ Đêm Mai + Đồng Dao Hoà B́nh) 

Nhạc sĩ Nguyễn Hiền cũng đă vẽ ra h́nh ảnh của một đất nước hoà b́nh, nên thơ, đáng yêu, đầm ấm, đáng sống:  

Anh cho em mùa xuân | Trẻ nô đùa khắp trời | Niềm yêu đời phơi phới 
Bàn tay thơm s
ữa ngọt
 | Giải đất hiền chim hót | Mái nhà xinh kề nhau 
Anh cho em mùa xuân
 |
Đường hoa vào phố nhỏ | Nhạc chan ḥa đây đó 
T́nh yêu non n
ư
ớc này
 | Bài thơ c̣n xao xuyến | Rung nắng vàng ban mai …  

Đất mẹ đầy cỏ lúa | Đồng xanh xa mấy mùa | Ngoài đê diều căng gió | Thoảng câu ḥ đôi lứa.
Trong xóm vang chuông chùa | Trăng sáng soi li
ếp dừa | Con sông dài mấy nhánh | Cát trắng bờ quê xưa…
  

(Nhạc Nguyễn Hiền, thơ Kim Tuấn: “Anh Cho Em Mùa Xuân”) 

“Một quốc gia đáng sống” phải là nơi mà con người thấy ḿnh gắn bó, yêu mến, dù biết rằng đó không hẳn là một “thiên đường dọn sẵn”: 

Quê hương ta, đất xưa vốn nghèo nhưng giàu t́nh thương nhau
Bi
ết yêu lúa mùa
Dù cu
ộc đời cơ cầu
| Gái trai biết làm tṛn lời thề khi ban đầu...

(Nhạc của Hoài An & Hồ Đ́nh Phương)  

Nói đơn giản, một quốc gia đang sống là nơi mà ở đó, con người thấy được cuộc sống của ḿnh có ư nghĩa. 

Văn Lang- Tôn Thất Phương (10-08-2017)