Mậu Tuất – Chuyện xoay quanh ba ngày Tết

 

Image result for phu quoc dog

 

      Nhiu khi tôi t hi:  “Vi x nào cũng vy, dù Tây dù ta hay đâu, ti sao c Tết li thy vui”?  Câu tr li cho chính ḿnh là cái vui nm trong không khí Tết:  Chung quanh ta mi ngưi đu chun b đón Tết, ai ai cũng dành th́ gi cho ḿnh đ vui Tết, đ ngh ngơi, đng thi đ nh́n li mt năm qua, hay đ thy hy vng ǵ đó cho năm ti.  

Nhiu ngưi Vit bây gi ch trương nên b Tết ta đi đ thay vào đó bng Tết dương lch. Lư do th́ có nhiu, nhưng ch yếu cũng là đ b bt bao nhiêu là h tc quanh ngày Tết, và như thế th́ bt đưc lăng phí cho toàn xă hi.  Tranh căi v vic này cũng nhiu, nhưng tôi không mun tham d vào, mc dù cũng hơi thc mc v ngun gc ca “Tết ta”, nó đến t đâu mà mà nhiu ngưi gi đó là “truyn thng”?   Trong bao nhiêu năm dài sng Nht, tôi thy mc dù ngưi Nht đă b Tết âm lch đ chn “ăn Tết” dương lch, nhng ngày Tết ca h vn có đy đ cái “không khí Tết”, và cũng rt long trng, trang nghiêm… chng khác ǵ Tết x ta.  Thành ra mi s đu do con ngưi c thôi.  Mt khi xă hi có nhu cu, tt c nhng ǵ thuc v phong tc, tp quán, thói quen, vv... đu có th thay đi đưc. 

Hin nay th́ hu như ngày Tết nào ca Vit Nam cũng “dính chùm” vào đúng bon ngày Tết ca China.  Nhưng nếu tôi nh không lm th́ trong thi có chiến tranh vi China, ngày Tết ca Vit Nam có đưc điu chnh li (cho chun), và nó có chch ngày vi cái Tết ca China “v́ thi tiết khí hu ca vùng Vit Nam có hơi khác vi phương Bc” (đi ư).  C̣n thi các vua Nguyn th́ sao?  Mi năm, Triu Đ́nh có tính sn đ ly ngày Tết cho chính xác vi thi tiết, và ngày Tết ca toàn quc ch bt đu khi Huế báo tin lúc nào là Tết.  Vic này, c Tú Xương có ghi chép li: 

Xuân t trong Huế mi ban ra
Xuân ch
ng riêng ai, khp mi nhà
Đ́ đ
t ngoài sân tràng pháo chut
Om ṣm trên vách b
c tranh gà ...   
[1

Nếu có ai hi tôi nh ǵ nht v Tết Vit Nam, có l tôi s k ngay ra đưc mt s k nim đp.  Trưc tiên là cái Tết “đoàn viên” vi ông c thân sinh tôi...  Cái yếu t “Tết” có l không đóng góp ǵ vào s kin này, nhưng nó chính là cái mc thi gian khiến cho h́nh nh và tâm t́nh đưc ghi sâu vào kư c.  Tôi nh măi thi khc đó, nht là nhng khi nghe đưc my câu hát trong bài “Ngưi V”: 

...  có hay chăng con v?
Chi
u nay thi gian đng yên đ nghe
Nghe gió trong tim tràn tr

N
i nhăn nheo bng dưng l nḥe...
 

Cũng vào thi gian này tôi đă may mn gp li hai ngưi bn cũ, c hai đu là sĩ quan pháo binh ca quân lc Vit Nam Cng Hoà, và đu mi t tri “ci to” v đâu dăm ba tun trưc đó.  Chúng tôi đă cùng ln lên vi nhau sut c mt thi Trung Hc, đă chia x bao vic vui bun... cho đến ngày tôi ri quê hương đi du hc... Tht là mng khi nhng ngưi bn xưa vn c̣n đó, và nghe nhau tâm s:  

Nh ǵ t ngày ta xa mái trưng
Nh
ǵ t ngày anh vui lên đưng…
Ánh đèn vàng ngo
i ô vn c̣n đó
B
n anh vn c̣n đây
S
ng cuc đi hôm nay
S
ng cuc đi hôm nay…
 

Ta v, vut mái đu sương đim
B
ếp la nhân qun m ti nay
Bao nhiêu ch
p b mưa ngun đó
i năm, đá cũng ngm ngùi thay…
Ta v
như bóng chim qua tr
N
ếp trán nhăn, đùa ngn gió may
Trên bao
ngàn d
m tri đt cũ
Nghe tàn cát b
i tháng năm bay …

[Trích t nhc Phm Thế M và thơ Tô Thùy Yên] 

Cũng nh nhng này Tết ca thi u thơ, vi nhng lúc ch nhng t lch cui năm đưc bóc dn “cho mau đến Tết”. Tết th́ đưngưi ln “mng tui” [2], có tin đ mua pháo đt, đ đi xem hi ch, vv... Thích nht là đng xem ngưi ta đánh “Bu Cua Cá Cp” (t ḿnh đánh th́ ... thua, nên không vui bng đng xem).  nh, chuyn đánh Bu Cua, bây gi có l không c̣n my ai chơi na, nhưng trong tôi vn sng măi vài câu hát ngô nghê ca tr con Sài G̣n trong nhng ngày xa xưa y: 

Có cô gái Đ Long lc bu cua
L
c mt cái, ra ba con gà trng ...
 

Năm nào cũng thế, c gn Tết là tôi hay “t mng” đ xem ngưi ngưi đón Tết quê nhà, năm nay cũng không ngoi l. Tôi yêu Sài G̣n và Huế, nên tp trung coi v hai nơi đó, c̣n các vùng khác th́ ch “liếc sơ sơ”!  Sinh hot vui nht ca my ngày trưc Tết là các ch hoa ... nhưng có v năm nay Sài G̣n hoa tn đng, ngưi bán phi đp b đi khá nhiu trong chiu 30, làm ngưi theo dơi cũng bun, ngưi đng xem hin trưng cũng tiếc bun, và dĩ nhiên ngưi bán th́ bun đt rut.  Ti sao my năm trưc cũng đă như thế ri mà năm nay li vn thế? Ngưi bán th́ có v không biết ǵ v nghiên cu th trưng, c̣n nhiu ngưi mua th́ c ch đến phút chót mi “tng tn công” sau khi hoa st giá!

Năm Mu Tut có l s là mt năm rt dài đi vi ngưi dân khp c, do nhiu yếu t.  Trưc hết là ngân sách cn kit nên lm phát và thuế má tăng, làm giá sinh hot s lên cao.  Năm nay (2018) li là năm bt đu cho vic b thuế nhp cng cho hàng hoá đến tc ngoài (theo các hip ưc quc tế mà Vit Nam đă kư kết) [3].  Điu này có nghĩa là các doanh nghip và các công ty sn xut Vit Nam s phi cnh tranh không tương xng vi nưc ngoài ngay trong th trưng ni đa. 

Th đến là t năm ngoái, China đă tuyên b có hàng chc triu lao đng ca h s b tht nghip v́ “t đng hóa”  (automation) đưc áp dng ti các hăng xưng.  Đám dân tht nghip này s đi v đâu?  Dĩ nhiên h s t́m đến nhng nơi nào mà điu kin cho nhp quc lng lo, d dăi, và lut l li “thân thin” đi vi h.  Khi đă “không c̣n có ǵ đ mt” trên chính quê hương ḿnh, th́ lúc tràn qua x khác vic làm ǵ h cũng mun tranh giành. 

Thông thưng, mun biết nhng ǵ s đến trong năm sau th́ c nh́n vào năm trưc.  Sut c năm ngoái, đa s nhng vic làm ca gii hu trách ch tp trung vào ci t nhân s (đưa ngưi này lên, k kia xung) nhưng vng bóng nhng kế hoch ln v kinh tế, tài chính, dân sinh... [4]. Sut c năm ngoái, có nhng ǵ đă xy ra trong xă hi Vit Nam? Có ông già nào đó đ̣i “sa” ch quc ng, có nhiu ngưi giàu di dân sang x tư bn, có hai bà m mi ni b 10 năm tù ch v́ mun bo v môi trưng, có ông quan ln b bt cóc đem v t bên Đc, có d án b ra 140 t đng đ xây m m cho các quan … Li có mt s kin khá n tưng,  đó là vic t chc đón rưc linh đ́nh cho mt đi bóng đưc xếp hng hai trong mt gii đu khu vc và thuc loi trung trung. Có c qut đưc phát đ pht, có gái tr đưc thuê đ “khoe hàng”, có báo chí ca ngi rng “thếc mnh, vn nưc đang lên” nh vào ... khí thế ca mt trn bóng đá.  

Vn đ ca năm ti là sau my ngày ngh đ ăn Tết xong, đi đa s ngưi Vit s xn tay lo gii quyết nhng vic liên quan đến sinh kế ca ḿnh; hay s tiếp tc t́m cách thay đi cuc sng bng cách cu tài cu lc, cu siêu gii hn, xin qu trên chùa, vv... 

Bu víu vào tâm linh và trc din vi nhng hin thc ca cuc sng là hai chuyn khác nhau, và dĩ nhiên s đưa đến hai kết qu rt khác nhau.  Điu này, trí thc Vit Nam hiu rơ, nhưng hu như tt c đu phi sng trong t́nh trng “k a gan trung đưa mt ngó”, thành ra ... 

(Tết Mu Tut, 2018)

 

Chú Thích 

1.       Có bn chép là “Xuân t trong y mi ban ra”.

2.       Tiếng min Nam gi là “ĺ x́”.

3.       Trong giai đon 2018-2025, phn ln các hip đnh thương mi sc sang giai đon ct gim sâu và đt đến mc đ xóa b thuế quan (gim thuế sut nhp khu v 0%). Trong đó:

 

Hip Đnh: Tho Thun:

ATIGA (ASEAN Trade in Goods Agreement)

Có 98.26% s ḍng thuế v 0% vào năm 2018.

ASEAN - Trung Quc (ACFTA)

Có 90.00% s ḍng thuế v 0% vào năm 2018.

ASEAN - Hàn Quc (AKFTA)

Có 86.00% s ḍng thuế v 0% vào năm 2018.

ASEAN-Úc và New Zealand (AANZFTA)

B thuế quan đi vi 86.00% ḍng thuế năm 2018 và

t 92.00% s ḍng thuế v 0% vào năm 2022).

ASEAN - n Đ (AIFTA)

Có 71.00% s ḍng thuế v 0% vào năm 2018

(9.00% s ḍng thuế vào 2021).

ASEAN – Nht Bn (AJFTA)

Có 62.20% s ḍng thuế v 0% vào năm 2018

(tăng lên 88.60% s ḍng thuế v 0% vào năm 2025).

Vit Nam – Nht Bn  (VJEPA)

Có 41.78% ḍng thuế v 0% vào năm 2018

(90.64% s ḍng thuế v 0% vào năm 2026).

 

VN là thành viên ca ASEAN, cho nên hip ưc nào ca ASEAN vi đi tác khác đu áp dng cho VN.  Vn đ là, khi h đi vào x ḿnh min thuế th́ hàng hoá VN đi vào x h cũng min thuế. Nhưng nhng ǵ ngưi ta cn th́ VN không sn xut đưc bao nhiêu, mà li c̣n phi cnh tranh vi các nưc khác đ bán cho đưc.

4.       Thc ra chính quyn có tuyên b thành lp mt Ban Tư Vn v kinh tế cho ông Thng Phúc, nhưng vn đ VN mi quyết đnh quan trng đu nm B Chính Tr.  Nhng kế hoch khác, ví d như kế hoch đưa lao đng đi làm vic c ngoài (báo chí gi là “xut khu nhân lc”), cũng ch là nhng chuyn thc tế không vui.  Năm 2018, VN d đnh “xut khu” 110,000 ngưi ra nưc ngoài lao đng, vi d toán là s “thu đưc 2.0 t USD”. Thc trng ca các n công nhân đi ra nưc ngoài “làm vic” là mt trong nhng vn đ lương tâm ca xă hi hin nay.