|
|
Lễ Hay Không Lễ ? (“Nghi ngút tro tàn nền đạo nghĩa”)
Văn Lang Tôn-thất
Phương
Quan chức thả phao, giang hồ dậy sóng. Lần này quan phán: Nên bỏ khẩu hiệu “tiên học lễ hậu học văn”. Treo h́nh Phật lên tường thôi th́ chẳng làm cho ai đạt đạo, vẫn biết thế. Nhưng treo h́nh lănh tụ, hay cho truyền thông bảo “phải có đạo đức” kiểu nọ kiểu kia, vv… chẳng phải là treo kinh và treo h́nh trên tường đó sao? Quốc gia cứ như một cơ thể, khi có khối u nổi lên là dấu hiệu có ǵ đó không ổn. Ở thời đại này, cá nhân không là ǵ cả. Khi một lăo già xướng lên phải dùng thứ chữ dị kỳ “do lăo sáng chế”, hoặc một quan chức đ̣i bỏ “tiên học lễ”, th́ đó là ǵ, việc “cá nhân tự phát” hay quả bóng thăm ḍ? Internet vừa mới cho biết: Từ 10 năm qua, Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đă lặng lẽ bỏ đi môn Văn trong chương tŕnh giảng dạy từ Tiểu Học lên đến Đại Học -- để thay môn “Ngữ Văn” vào đó. Tuy nhiên với việc quan trọng này, giang hồ không dậy sóng, v́ không mấy ai biết. Đổi môn Văn thành “Ngữ Văn”, nghĩa là trà trộn môn Văn vào với những thứ hầm-bà-lằng khác, qua đó, học sinh có thể chỉ được học một số mảnh nhỏ của môn Văn chọn sẵn, ví dụ sẽ chẳng bao giờ được biết những câu như: Nỡ nghe tiếng loạn, đem tai rửa Đành thấy thằng gian, để mắt trừng … (Phan Văn Trị: Cảm Hoài) Cho nên hầu hết trong những lúc giang hồ dậy sóng thường vắng bóng lớp trẻ, mặc dù họ dư biết trong học đường có chuyện hiệu trưởng ép nữ sinh để mua vui, hay các cô giáo trẻ của ḿnh bị quan chức địa phương bắt đi hầu rượu Karaoke , vv … Càng ngày giới học sinh càng thấy rơ hơn sự trái ngược giữa thực tế những ǵ họ “được” học: Răng không cô gái bên sông Mai cô sẽ đẹp từ trong đến ngoài Thơm như hương nhụy hoa lài Sạch như nước suối ban mai giữa rừng (Tố Hữu: Trên Gịng Hương Giang) Những lời hứa hẹn “ngày măi sẽ…” mà người người vẫn thường nghe từ thuở nào xa lắm đến măi tận bây giờ, hầu hết đều không thành hiện thực. Nói về sống sao cho có lễ nghi, đạo nghĩa với nhau; th́ từ lâu lắm rồi xă hội Việt Nam đă mỗi ngày lún xuống một chút, t́nh trạng “nghi ngút tro tàn nền đạo nghĩa” nào phải hôm nay mới xảy ra? Nó đă bắt đầu từ hơn nửa thế kỷ trước, khi một đám bần nông ít học bỗng được dựng lên làm “cốt cán”, và hăng say chửi mắng hay tố khổ ân nhân của ḿnh. Cũng đă không ai bày tỏ sự bất nhẫn khi Nguyễn Công Hoan bẻ cong ng̣i bút mà phá vỡ những nề nếp lễ nghi đạo nghĩa để chửi bới cụ Phan Khôi:
Nhắn bảo
Phan Khôi khốn kiếp
ơi (Thơ họa Phan Khôi - 1957) Vậy cái thực chất của đạo nghĩa trong xă hội hôm nay là thế nào? Đó là cứ văng tục, chửi bới, chẳng cần lư luận ǵ cả, cũng chẳng cần lễ nghi thường thức, ngay cả ḷng tự trọng đối với ḿnh cũng chẳng cần! Hay là, phải chăng ngài quan chức kia – nếu không phải nhắm thả phao v́ một lư do thầm kín nào đó – v́ thấy ra được cái mà người lớn không có, không làm, bây giờ có viết mà treo lên để cho bọn trẻ đọc th́ cũng không thuyết phục được ai cả, cho nên mới la lên: Thôi bỏ cái khẩu hiệu “tiên học lễ” đi cho nó xong?
(2021-12-01)
|