Lễ Hay Không Lễ ?

(“Nghi ngút tro tàn nn đo nghĩa”)

 

Văn Lang Tôn-tht Phương
 


 

Quan chc th phao, giang h dy sóng. Ln này quan phán:  Nên b khu hiu “tiên hc l hu hc văn”.  

Treo h́nh Pht lên tưng thôi th́ chng làm cho ai đt đo, vn biết thế.  Nhưng  treo h́nh lănh t, hay cho truyn thông bo “phi có đo đc” kiu n kiu kia, vv… chng phi là treo kinh và treo h́nh trên tưng đó sao? 

Quc gia c như mt cơ th, khi có khi u ni lên là du hiu có ǵ đó không n.  thi đi này, cá nhân không là ǵ c.  Khi mt lăo già xưng lên phi dùng th ch d kỳ “do lăo sáng chế”, hoc mt quan chc đ̣i btiên hc l”, th́ đó là ǵ, vic “cá nhân t phát” hay qu bóng thăm ḍ?  

Internet va mi cho biết:  T 10 năm qua, B Giáo Dc và Đào To đă lng l b đi môn Văn trong chương tŕnh ging dy t Tiu Hc lên đến Đi Hc -- đ thay môn “Ng Văn vào đó.  Tuy nhiên vi vic quan trng này, giang h không dy sóng, v́ không my ai biết. 

Đi môn Văn thành “Ng Văn”,  nghĩa là trà trn môn Văn vào vi nhng th hm-bà-lng khác, qua đó, hc sinh có th ch đưc hc mt s mnh nh ca môn Văn chn sn, ví d s chng bao gi đưc biết nhng câu như: 

N nghe tiếng lon, đem tai ra

Đành thy thng gian, đ mt trng …

(Phan Văn Tr: Cm Hoài) 

Cho nên hu hết trong nhng lúc giang h dy sóng thưng vng bóng lp tr, mc dù h dư biết trong hc đưng có chuyn hiu trưng ép n sinh đ mua vui, hay các cô giáo tr ca ḿnh b quan chc đa phương bt đi huu Karaoke , vv … Càng ngày gii hc sinh càng thy rơ hơn s trái ngưc gia thc tế nhng ǵ hđưc” hc:  

Răng không cô gái bên sông 

Mai cô s đp t trong đến ngoài

Thơm như hương nhy hoa lài

Sch như nưc sui ban mai gia rng 

(T Hu: Trên Gịng Hương Giang) 

Nhng li ha hn “ngày măi s…”  mà ngưi ngưi vn thưng nghe t thu nào xa lm đến măi tn bây gi, hu hết đu không thành hin thc.  

Nói v sng sao cho có l nghi, đo nghĩa vi nhau;  th́ t lâu lm ri xă hi Vit Nam đă mi ngày lún xung mt chút, t́nh trng “nghi ngút tro tàn nn đo nghĩa” nào phi hôm nay mi xy ra?  Nó đă bt đu t hơn na thế k trưc, khi mt đám bn nông ít hc bng đưc dng lên làm “ct cán, và hăng say chi mng hay t kh ân nhân ca ḿnh.  Cũng đă không ai bày t s bt nhn khi Nguyn Công Hoan b cong ng̣i bút mà phá v nhng n nếp l nghi đo nghĩa đ chi bi c Phan Khôi: 

Nhắn bảo Phan Khôi khốn kiếp ơi
Th
ọ mi, mi chúc chớ ḥng ai
Văn chương! Đù mẹ thằng cha bạc
Ti
ết tháo! Tiên sư cái mẽ ngoài
Lô-gích, trước cam làm kiếp chó
Nhân Văn
, nay l
ại hít ǵ voi
S
ống dai thêm tuổi cho thêm nhục
Thêm nh
c cơm trời chẳng biết gai. 

(Thơ ha Phan Khôi - 1957) 

Vy cái thc cht ca đo nghĩa trong xă hi hôm nay là thế nào?  Đó là c văng tc, chi bi, chng cn lư lun ǵ c, cũng chng cn l nghi thưng thc, ngay c ḷng t trng đi vi ḿnh cũng chng cn!  

Hay là, phi chăng ngài quan chc kia – nếu không phi nhm th phao v́ mt lư do thm kín nào đó –  v́ thy ra đưc cái mà ngưi ln không có, không làm, bây gi có viết mà treo lên đ cho bn tr đc th́ cũng không thuyết phc đưc ai c, cho nên mi la lên:  Thôi b cái khu hiu “tiên hc l” đi cho nó xong?

 

(2021-12-01)