“Ăn cơm Tàu – Lấy vợ Nhật”?
 

Văn Lang Tôn-thất Phương


 

Không biết từ lúc nào, nhưng có vẻ từ lâu lắm về trước, cánh đàn ông của Việt Nam “truyền tai” với nhau rằng, vài điều nên có trong đời là “Ở nhà Tây, ăn cơm Tàu, lấy vợ Nhật”. Phải chăng câu này ngụ ư rằng đây là “ba điều sung sướng”;  hay chỉ nói lên rằng, nếu được, th́ ráng đạt đến cỡ nhà như nhà Tây, thức ăn như đồ Tàu, vợ th́ như các cô Nhật? 

Hai mơ ước về “nhà Tây, cơm Tàu” có lẽ bây giờ không c̣n nữa. Hồi trước, nhà cửa xứ ta th́ không tiện nghi như nhà Tây, đồ ăn thức uống cũng không phong phú như hiện nay. Bây giờ, ai có tiền là có thể chọn lựa, ngoài cơm Tàu ra, c̣n có cơm Thái, Korea, Lào, Nhật, Ấn Độ, vv...  Nhà mà “như nhà Tây” th́ cũng nhiều. Bây giờ, nhà của những người Việt trên trung lưu một chút th́ cũng khá đàng hoàng, tươm tất. 

Vậy c̣n “lấy vợ Nhật” th́ sao? 

Rất nhiều người Việt đă hỏi ḿnh về điều này. Dĩ nhiên đây là những người không biết nhiều về xă hội Nhật, chứ trong bạn bè, ai đă ở Nhật khá lâu th́ không hỏi như vậy. Ḿnh cũng chỉ nói được là “tôi có biết chi mô”. Mà không biết thật, làm sao dám nói? Đặc biệt là có trường hợp người ta hỏi cho vui, nói ra để đưa chuyện chứ không thực tâm muốn biết. Những lúc đó, cũng quên hỏi lại:  “Anh nghĩ sao”? 

Theo ḿnh đoán, xă hội Việt Nam ta khá nặng nề về tính phong kiến. Nghĩa là thích sai bảo, ra lệnh cho người khác (ngay cả phụ nữ cũng thế), và đàn ông th́ đa số nặng tính gia trưởng. Cho nên, các đấng mày râu “mơ ước” v́ nghe đồn rằng các cô vợ Nhật rất tuân phục, bảo ǵ nghe nấy, và có vợ mà ngoan hiền như vậy là “lên tiên”! 

Hẳn cũng có lư do ǵ đó để người Việt “đồn đăi” với nhau như vậy. Có thể họ đă thấy nhiều trường hợp trên đất Nhật một (hoặc những) người vợ đă bày tỏ sự tuân phục chồng trước mặt khách? 

Người Nhật khiêm cung, và một trong những đặc điểm văn hóa khác của họ là giữ thể diện cho kẻ khác; điều này càng đậm sắc hơn nữa khi nữ giới đối xử với đàn ông. Có một việc như sau, bây giờ không c̣n nữa, chứ trước đây khi đến thăm nhà bạn Nhật, lúc tiễn khách về, cô vợ cúi chào sát rạt, làm khách cũng bối rối, biết ḿnh có nên cúi sát rạt như vậy để chào lại? 

Cho nên nhiều đấng râu mày xứ ta thấy vậy mà “tưởng bở”. Thực ra, trong một gia đ́nh Nhật, người nắm thực quyền là cô vợ, từ việc tài chính, chăm lo giáo dục cho con cái, mua sắm đồ đạc, vv…  Họ rất có khả năng, rất đảm đang, và những điều này du khách Việt Nam qua Nhật vài tuần thôi th́ không thể thấy được: Trong xă hội Nhật Bản, luôn luôn có những điều Tatemae (bề ngoài) và Hon-ne (thực chất). Nếu chỉ nh́n ở bề ngoài th́ có thể hiểu sai vấn đề. 

Hầu hết người Nhật th́ trầm tĩnh, trong khi người Việt ḿnh lại không như vậy. Đa số người Việt (trai gái như nhau) c̣n khá thiếu b́nh tĩnh (nông nổi), và chắc lâu lắm mới được như người Nhật về việc giữ thể diện cho tha nhân. Hầu như ở Nhật không có những vụ một bà vợ đánh ghen mà rầm rĩ khuấy động lên cả xóm. Bởi v́ họ thấy cần giữ thể diện của chồng trước thế nhân, và họ hợp lư: Khi thấy không ǵn giữ được nữa th́ âm thầm giải quyết, “bận ḷng chi nữa lúc chia phôi”! 

Thực ra, cảnh “chồng chúa vợ tôi” ở Nhật có lẽ là chỉ trong thời trước, nay đă quá xa xưa. Bây giờ, rất nhiều cô gái Nhật không muốn lấy chồng, v́ cuộc sống hôn nhân vất vả nhiều cho các cô, mà thường th́ lại không mấy ǵ thú vị. Nói cách khác, ngay cả đàn ông Nhật có công ăn việc làm đàng hoàng, người tử tế, tốt nghiệp từ các đại học danh tiếng, vv… các cô c̣n không thèm lấy. Điều này làm chính phủ Nhật cứ lo ngay ngáy, sợ rằng trong tương lai, xă hội sẽ có quá nhiều những người già. 

Thành ra, với những thực tế mắt thường không nh́n thấy như thế, người Việt Nam ngày nay sẽ “có cửa” hay không trong chuyện lấy vợ Nhật là một câu hỏi lớn. Chúng ta nên tự hỏi: Nữ giới Nhật Bản có thấy được ở những chàng trai nước Việt đầy tự tin do tài năng ẩn giấu bên trong, có thái độ khiêm cung, có tính cẩn trọng, vv…  hay chỉ là những người phùng x̣e, gia trưởng hơn cả đàn ông Nhật, và ưa giơ nắm đấm lên để biểu dương ta đây “bách thắng”, “rất anh hùng”? 

Đặc biệt là trong khoảng gần 10 năm trở lại đây, báo chí loan tin rộng răi nên cả nước Nhật đều biết nhiều “sinh viên” hoặc dân lao động Việt Nam qua Nhật làm những chuyện không hay ho ǵ mấy. Tiếng lành đồn gần, tiếng dữ đồn xa, vậy các cô có dám tiếp cận những người đó không? 

Dĩ nhiên là khi một chàng Việt Nam mơ ước lấy vợ Nhật th́ chàng nghĩ đến một cô Nhật “thật tốt”. Nhưng xă hội nào cũng như nhau:  Mây tầng nào gặp gió tầng ấy.  Khi muốn lấy một cô công chúa, bản thân bạn phải là một hoàng tử.  

Nếu ước mơ của trai Đại Việt là một cô vợ Nhật xinh đẹp, đoan trang, hiểu ư chồng, ngoan hiền, vv... th́ hẳn là không chàng nào đi mơ ước một cô Nhật xấu xí, tầm thường, đầu bù tóc rối... Nhưng ở Nhật, các cô “không đẹp” và “không ngoan” chẳng phải là ít đâu, vậy bạn có tương tư những cô Nhật như thế không?  

Thành ra, ai muốn ước mơ th́ cứ ước mơ. Trong các ước mơ có liên quan, có lẽ ước mơ được “ăn cơm Tàu” là dễ dàng và không tốn kém ǵ mấy. Điều này hẳn là đúng, phải không? 

*

* 

(06-07-2025)