|
|
Nữ Ca Sĩ Khánh Ly: Nghĩ Ǵ? *
Văn Lang Tôn-thất Phương
Nữ ca sĩ Khánh Ly (KL) sẽ không tiếp tục tŕnh diễn nữa, theo tuyên bố của gia đ́nh vào cuối tháng Ba (2025). Giă từ sân khấu ở vào lứa tuổi 80, cũng phải thôi, như vậy là giỏi lắm rồi. Dù sao ca sĩ KL cũng “đă có danh ǵ với núi sông”, dễ mấy ai trong đời này được như thế? Tuyên bố “thôi, về để nghỉ ngơi” của KL không phải là một ngạc nhiên đối với tôi. Từ lâu lắm rồi, trong lần tŕnh diễn ở Australia, KL đă không c̣n “tinh nhuệ” như những thời về trước nữa. Khi con người bước vào một số tuổi nào đó, nội sống cho mạnh khỏe b́nh thường thôi, chẳng cần phải cố gắng ǵ cả, cũng đă không dễ dàng ǵ rồi. Có ai thắng được thời gian đâu! Có thấy tiếc nuối ǵ chăng, đó là khi thế hệ của những người ḿnh vốn quen thuộc đi dần vào quá khứ, tự nhiên ḿnh cũng thấy một khoảnh thời thanh xuân của ḿnh trôi theo họ. Với tôi, thời thanh xuân hoa bướm là những ngày tháng có Sài G̣n với đủ nét đẹp và nên thơ của nó: Thuở đó, Sài G̣n có “con đường Duy Tân cây dài bóng mát”, có những tà áo dài bay vờn trên phố chiếu những buổi cuối tuần, có thơ Nguyên Sa, Đinh Hùng, có thơ học tṛ Nguyễn Tất Nhiên, Nhất Tuấn... Có nhạc Phạm Duy, Phạm Đ́nh Chương, Hoàng Nguyên, Y Vân, Hoàng Trọng... Trên đài phát thanh, có tiếng hát Khánh Ly, Thái Thanh, Thanh Tuyền, vv...
Đây phương Nam, đây tỉnh
Cần
Thơ êm đềm Và thuở đó, Sài G̣n có những ước mơ cho “một ngày nào đó mong sẽ đến”, rất hiền ḥa:
Khi đất
nước
tôi không c̣n chiến
tranh
Đêm thôi dài, cho mai này Thuở đó, người người chỉ có thể mộng tưởng đến “mai sau” một cách mơ hồ, làm sao biết được mộng mơ thường khác rất xa với thực tế:
Ước
mơ nhiều,
đời
không bấy
nhiêu Với tôi, giọng hát của KL trong các bản t́nh ca không tuyệt vời bằng KL trong luồng nhạc “cho tuổi trẻ” của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn (TCS), ví dụ trong những bài “Ta Đă Thấy Ǵ Trong Đêm Nay”, “Xin Cho Tôi”, “Chưa Mất Niềm Tin”, vv … Ưu điểm của KL là giọng hát mạnh, có âm vực rộng, giọng có “chất KL đặc biệt”... Trên phương diện “nữ tính” trong t́nh ca th́ tuy KL chưa đủ để làm người nghe thấy rung cảm đến tận đáy ḷng như khi nghe ca sĩ Ngọc Lan (NL) hoặc Thái Thanh (cứ nghe thử NL trong bài “Hạ Trắng”, và Thái Thanh trong “Một Mai Giă Từ Vũ Khí” hoặc “Ngh́n Trùng Xa Cách” th́ nhận ra được). Dĩ nhiên mỗi ca sĩ có những đặc thù của họ. Không ai qua được Khánh Ly trong các bài “Lỡ Chuyến Đ̣” ( Chiều vàng lại đem nhớ tiếc thương…), hay “Ru Ta Ngậm Ngùi”. Rất nhiều người công nhận bài “Diễm Xưa” có nhiều ca sĩ tŕnh bày, nhưng KL hát hay nhất. Từ tuổi 17-18 trở đi, cuộc đời của KL đă có nhiều sóng gió, nhưng sự nghiệp văn nghệ th́ vững vàng. Chỉ có mỗi một việc đi về Việt Nam tŕnh diễn vào giai đoạn sau này là vấn đề gây nhiều thắc mắc. Vậy việc này khá lùm xùm là do đâu? Về phía nhà cầm quyền Việt Nam (VN), mọi sự là ở điểm họ không rơ ràng. Thuận th́ thuận, không thuận th́ thôi, nên nói rơ ràng từ đầu, nhưng họ không làm thế. Cho nên mới có những vụ ngăn chặn các buổi tŕnh diễn khi KL đă đặt chân đến VN: Cúp điện, hủy bỏ buổi tŕnh diễn, vv... Có lẽ nếu cứ để KL tŕnh diễn một cách b́nh thường th́ quần chúng cũng thấy KL chỉ là một trong những ca sĩ hải ngoại về VN hát, vậy thôi. Khán giả có chú ư đến KL, có lẽ phần lớn là do sự ṭ ṃ hơn là do mối hoài niệm về một KL ngày xưa vang tiếng. Mà người b́nh thường th́ cũng không mấy ai dễ ǵ nhịn bớt chi tiêu để đến nghe KL tŕnh diễn, v́ nghe đâu giá vé cao đến trên trời, trong khi đó KL hát những ǵ th́ ở nhà bật Youtube lên là có đủ hết, miễn phí! Về phần KL mới là đáng nói. Trước hết, chính KL có lần công khai tuyên bố “chỉ về VN khi VN đổi khác”. Vậy th́ sao không ở yên một chỗ, đi về làm ǵ? Lư do có vẻ không phải về mặt tài chính, v́ dù sao, đi hay không đi cũng không làm KL giàu hơn hoặc nghèo hơn. Hẳn là do sự hoài niệm về những ngày xưa cũ c̣n quá mạnh để KL ngỡ rằng với công chúng trong nước, ḿnh vẫn c̣n là “Nữ Hoàng Chân Đất”? Nhưng thời thế đă thay đổi lâu lắm rồi, nào có ai tắm được hai lần trong một gịng sông đâu, chẳng lẽ KL không biết? Thời thập niên 1960s, cả miền Nam sống trong lửa đạn, cho nên những lời ca trong nhạc TCS khơi dậy sự suy nghĩ về thân phận nhược tiểu, về mơ ước khi dứt chiến tranh vv... là một cái ǵ mới mẻ, hợp với t́nh cảm của tuổi trẻ VN thời đó. Qua thế kỷ 21, t́nh trạng cũ đâu c̣n nữa, việc ǵ phải ráng đi ngủ lại để thấy giấc mơ của đêm qua? Trước khi đi VN, KL lại tuyên bố “Về để hát cho đồng bào tôi nghe”. Trong thời đại kỹ thuật này, hát ở đâu mà đồng bào chẳng nghe được? Nữ ca sĩ Ngọc Lan đó, chẳng cần phải đi đâu, mà con số “đồng bào tôi lắng nghe” chắc chắn vượt trên hẳn tất cả các ca sĩ VN khác của thời đại, trong quá khứ, ngay bây giờ và có lẽ đến cả về sau. Mà h́nh như đa số khán thính giả đến nghe KL là do vé mời th́ phải. Nếu ai không do được vé mời mà t́m đến th́ cũng có thể là họ ṭ ṃ nhiều hơn là ngưỡng mộ; v́ hầu hết đều không sống ở miền Nam trước 1975; và không có kỷ niệm ǵ với tiếng hát KL khi họ c̣n trẻ. Bây giờ họ có tiền, có cuộc sống khá thảnh thơi, cho nên có món lạ nào đó th́ họ cứ muốn thử:
Cam chua
quưt ngọt
đă từng Rốt cục, chuyện KL đi về tŕnh diễn không cho thấy có ǵ là “gây ấn tượng”. Nh́n về phía những ai thuận cho KL trở về, chẳng thấy có ǵ là ấm áp. C̣n đông đảo quần chúng th́, có lẽ đó họ thấy KL đứng cao và xa họ quá, th́ làm sao mà có được những t́nh cảm:
Ngoài kia
thời
gian đứng
im để
nghe Rốt lại, bay đi mà như thế th́ cũng chẳng đáng công, mà khi bay về th́ t́nh cảnh cũng lấn cấn, chẳng thà đừng đi. Nào có phải như một Kinh Kha qua sông Dịch đâu để có thể có một Cao Tiêm Ly ngậm ngùi “gơ trúc ta về, lạnh mấy mươi”! Dĩ nhiên về mặt tích cực th́ ở KL cũng có nhiều điểm để đánh giá cao. Nhân sinh là khổ hải, sống cho qua được bao nhiêu năm dài tháng tận của kiếp người đă là một việc khó, mà sống vượt qua được mọi khó khăn rồi tạo cho ḿnh có tên tuổi rực rỡ th́ lại càng khó hơn. Nhất là sống cuộc đời một người Việt Nam th́ trên vai ai cũng c̣n thêm nhiều mất mát chia ly, thăng trầm theo loạn lạc... Cho nên, ǵ th́ ǵ đi nữa, đối với nữ ca sĩ Khánh Ly, trong tôi vẫn có niềm cảm phục. Đây chính là trường hợp “má hồng th́ mệnh bạc” nhiều nỗi truân chuyên ... Trong thời loạn, nam giới c̣n phải ba ch́m bảy nổi, nói chi là nữ giới sống với phong ba... Được đến như nữ ca sĩ KL là giỏi lắm rồi. Bên cạnh sự cám cảnh, không thể không thấy cảm phục. Đôi gịng cảm tưởng, cũng mong là nếu đọc được, nữ ca sĩ KL có thể biết được trong đám đông quần chúng, có một ư nghĩ về ḿnh như thế nào.
Đường
dài hạnh
phúc * * (01-04-2025)
|