Xem Phỏng Vấn ông Huỳnh Tấn Mẫm:

Nghĩ Ǵ?

 

Văn Lang Tôn-thất Phương

 


 

Trên Youtube có buổi phỏng vấn ông Huỳnh Tấn Mẫm (HTM, tên thật là Trần Văn Thật). Mới chỉ có 2 buổi nên chưa thể có được một nét nh́n tương đối đầy đủ.  Nhưng các phần c̣n lại (nếu có) sẽ xem xét sau, bây giờ xem được đến đâu và nghĩ ǵ th́ ghi đến đấy. 

Tôi không quen biết ông HTM, cũng chưa gặp lần nào, hôm nay là lần đầu biết được ông:  Biết gương mặt, nụ cười, cung cách lúc nói chuyện (body language), lối kiến giải vấn đề … qua Youtube.   

Tuy nhiên, tên của của ông th́ biết từ lâu, biết ông là một khuôn mặt “phản kháng” ở Sài G̣n trong khoảng 10 năm ở hai thập niên 1960s và 1970s. Biết thế, cho nên quan tâm; tôi muốn t́m hiểu cái ǵ đă thúc đẩy ông Mẫm “phản kháng”.  Ông đă muốn những ǵ, suy nghĩ của ông, nguyện vọng của ông... là những ǵ? Ông có phải hành động như một trí thức theo đúng nghĩa của nó hay không? 

Dĩ nhiên, để đánh giá một người ḿnh không biết rơ, tôi tự nhủ không nên mang thành kiến sẵn, mà cần phải t́m hiểu trước. Một người có thể sai lầm, nhưng miễn họ có nhận thức, và thành thật, th́ có thể hiểu được họ. Tôi cảm phục những nhân vật như ông Bùi Tín, bà Dương Quỳnh Hoa, giáo sư Nguyễn Ngọc Lan... Họ đă tin rằng họ làm đúng, v́ chính nghĩa; nhưng sau khi nhận ra ḿnh không đúng, họ có can đảm để thú nhận rằng ḿnh sai. Can đảm như vậy, không phải ai cũng thế. 

Nghĩ vậy, cho nên tôi cũng muốn biết về ông HTM:  Ở trong ông, có chăng, nghĩa là có phần nào hay không, những nét của một “kẻ sĩ” Việt Nam? Và có ǵ để chứng minh điều đó (nếu có)?  

Hai chữ “kẻ sĩ” ở đây, tôi muốn tiếp cận trên khía cạnh vị tha, v́ xă hội. Ví dụ như một cụ Phan Đ́nh Phùng ngày xưa, xắn tay hành động là do thấy trong xă hội đầy những loạn lạc: 

Dân đói kêu trời vang ổ nhạn
Quân gian d
ậy đất tựa đàn ong
C
ửu trùng lận đận miền quan tái
Trăm h
ọ phôi pha nước lửa nồng…
 

Hay một cụ Phan Văn Trị, đau đáu với ư thức công lư, sống khắc khoải ưu tư theo thời thế: 

Nỡ nghe tiếng loạn đem tai rửa
Đành th
ấy thằng gian để mắt trừng…
Th
ế sự băng xăng cờ túng nước

Nhân t́nh tráo trác gió rung cây...
 

Kẻ sĩ,  thời nay gọi là “người trí thức”. Vậy th́ điều tôi muốn t́m ṭi là thử xem ở ông HTM như thế nào? Như đă nói, nên nghĩ tốt về người khác khi đang c̣n t́m hiểu, cho nên trước khi đặt vấn đề “ông HTM có lư tưởng v́ nhân quần hay không”, tạm đưa tiền đề là ông cũng có ít nhiều ư nghĩ vị tha trong tâm thức. 

Một đất nước Việt Nam bây giờ, xă hội đang nghèo đói, với nền kinh tế nổi trôi sống dựa theo những thứ như đầu tư ngoại quốc, nhập hàng China bán cho Tây phương, khuyến khích người nghèo đi “xuất khẩu lao động”…  Trước mắt th́ đồng bằng sông Cửu Long cạn nước, con kênh Phù Nam đang thành h́nh, rừng th́ đă biến mất hết từ lâu, đánh cá viễn dương th́ rất khó  với vấn đề ngư trường... Lại c̣n có khí hậu ô nhiễm, thức ăn độc hại, y tế và giáo dục đắt đỏ, tham nhũng tràn lan… Trên mặt quốc tế, khi hoạn nạn Việt Nam chưa chắc có đồng minh; con dân nước Việt đi ra nước ngoài, thiên hạ không coi trọng, vv… 

Cho nên câu hỏi là:   Ông HTM có suy tư ǵ về những vấn đề trên (dù hiểu rằng nói chuyện công khai trên Youtube có hạn chế về nhiều mặt). Là một bác sĩ, dĩ nhiên ông nhận ra được nhiều vấn đề, và có suy nghĩ;  nhưng ông khó nói ra được. Vậy th́, không lẽ, ngày xưa ông “phản kháng” để cho trong xă hội Việt Nam có t́nh trạng “không được nói”, hay sao? 

Khi được phóng viên hỏi, ông HTM có kể ra một số điều của Việt Nam Cộng Ḥa (VNCH) mà ông đánh giá là “tốt hơn” hiện nay.  

Ví dụ Giáo Dục và Y Tế th́ miễn phí, cuộc sống của thầy giáo cô giáo (thuở đó) khá đầy đủ, và các thầy cô đều có khả năng; có kiến thức để hướng dẫn cho học sinh hiểu vấn đề (nên học sinh không cần đi học thêm). Công chức th́ lương cũng khá cao, đủ sống. Thi cử th́ công bằng, và ai học giỏi cũng có thể có học bổng. Công chức lo việc hành chánh rất đàng hoàng, và không đ̣i hối lộ. Tham nhũng tuy có, nhưng chỉ là tham nhũng lớn mà thôi, vv… 

Những việc “tốt hơn” vừa kể, chính ông HTM bảo “tôi khẳng định được”.  Vậy th́, thuở ấy ông “phản kháng”, chẳng lẽ v́ ông cho rằng đó là những điều xấu, phải “đấu tranh” để dẹp đi? 

Và ông quên nói là hồi ấy, ông có thể “phản kháng” được, ông đi biểu t́nh (hay tổ chức biểu t́nh) được, là do cơ chế của VNCH bảo đảm quyền biểu t́nh. Ông có bị bắt, có vào tù, nhưng cũng chính ông nhắc lại trong cuộc phỏng vấn là Hiến Pháp VNCH đặt những người gia nhập đảng Cộng Sản (như ông) ra ngoài ṿng pháp luật  [Trong Wikipedia có cho biết khá tổng quát về hoạt động của ông HTM từ lúc ông lên 15 tuổi (1958) trở đi]. 

Ông có nói đến vấn đề Ḥa Giải Ḥa Hợp, và bảo rằng việc này “khó lắm”, cần “phải có sự thành thực, phải thực tâm”...  Khi nói “khó lắm”, có lẽ ông hiểu được trên đời này, phải tự tin rất vững mới nghĩ đến chuyện cộng tác với những ai tài giỏi hơn ḿnh. 

Rốt cục, tại sao tôi lại viết ra những điều này khi chỉ mới xem một phần của cuộc phỏng vấn? 

Tôi viết ra, với hy vọng, trong các buổi phỏng vấn sau trên Youtube, ông HTM có thể bổ túc những điều muốn nói mà lần vừa rồi chưa nói, hoặc ông quên.  V́ tôi đang t́m hiểu về ông, và đặt tiền đề rằng khi đang t́m ṭi th́ cứ nên nghĩ tốt cho ông; mà đây là cơ hội độc nhất để nghe ông HTM, để có thể hiểu về ông ấy.  

Nếu ông HTM có những điều “ấp ủ” th́ đây là dịp nên bày tỏ ra để người người hiểu được “tâm t́nh” của ông. Năm nay ông cũng đă 83 tuổi, mà đời người th́ như bóng câu qua cửa sổ! 

Nhà thơ Chế Lan Viên, lúc c̣n khỏe trong sinh hoạt, cũng đă viết biết bao nhiêu bài thơ mà chúng sẽ đi theo ông suốt theo cả chiều dài lịch sử. Nhưng cũng có những bài thơ phản tỉnh ông Chế Lan Viên để lại lúc cuối đời, và ông ấy cũng đă từng thổ lộ: 

Tôi trong đau vẫn làm viên muối bể
Đ
ể mặn ḷng những kẻ muốn vô tư…
 

Nếu đất nước Việt Nam trường tồn, và dân tộc ta vẫn c̣n lâu dài, lịch sử nước Việt cũng sẽ trường tồn theo đó. Ư là trong lịch sử Việt Nam, dù sao cũng sẽ có tên ông Huỳnh Tấn Mẫm. Nhưng lịch sử sẽ đánh giá ông ra sao th́ chưa thể biết được. 

Có ai đó viết một nhận định như thế này:  “Ngưỡng vào đời, không ai thấy trọn cả gịng sông”. Điều này đúng cho tất cả mọi người, kể cả ông HTM lúc c̣n trẻ. 

Một khi ḿnh bảo là bản thân ḿnh “v́ lư tưởng”, th́ những người khác cũng bảo là họ cần bằng chứng cho những việc “v́ lư tưởng” đó.  Khi t́m xem ông HTM trên Youtube, có lẽ những ai nhớ lịch sử th́ nghĩ:  Biết đâu ông ấy có thể đưa ra được một số bằng chứng nào đó có tính thuyết phục? 

Phần tôi, khi theo dơi cuộc phỏng vấn ông HTM (và xem đi xem lại), tôi muốn biết được ít nhất là hai điều sau:  

Thứ nhất, nếu “lư tưởng” của ông HTM là “giúp ai đó trong buổi gay go”, th́ đây là một trường hợp giống như trung thần Lê Quưnh pḥ tá vua Lê thuở đi “Bắc Hành” (1789); và ông đă đạt được mục đích, thấy toại nguyện. 

C̣n nếu lư tưởng của ông là “mong sao nước Việt đời đời, anh dũng oai hùng chen chân thế giới”, th́ rơ ràng là nguyện vọng của ông chưa đạt. Và như vậy th́, có thể thấy được rằng trong bao nhiêu năm dài, ông đă quậy bột quậy hồ lên đủ thứ, nhưng mục tiêu “cho xă hội ngày trở nên tốt đẹp hơn” chưa đạt được … th́ … ông thôi (!), để quanh ḿnh một mớ ḅng bong lộn xộn, “đường đi không đến”, trong khi hầu hết các nước Đông Nam Á láng giềng th́ đều thi nhau hóa hổ hóa rồng! 

Không thấy ông nói một câu ǵ đó, trong hai cuộc phỏng vấn, đại loại như “tôi đă chơi một Ḥa-Tấu-Khúc-Dang-Dở”, cho mọi người hiểu được về ông. 

Thứ nh́, không biết có bao giờ ông nghĩ như thế này không:  

Nước ta, sở dĩ trầm luân sóng gió, chỉ v́ người Việt lừa dối người Việt. Bất cứ cái ǵ xây dựng trên dối trá, th́ chẳng bao giờ có thể lâu bền, và chẳng bao giờ yên. 

*

* 

(07-06-2025)