GIẢI NOBEL VĂN CHƯƠNG

Việc Ǵ Phải Phấn Khích Đến Thế?

*

Văn Lang Tôn-thất Phương


 

 

Hằng năm, một số người xuất sắc trong lănh vực (chuyên môn) của họ lại được chọn lựa để trao giải Nobel. Năm nay (2024), giải Văn Chương được trao cho một nhà văn nữ của Korea, và điều này có vẻ làm nhiều người Việt thấy hồ hỡi, phấn khích. Cứ đọc những ǵ họ viết ra trên truyền thông th́ rơ. 

Phải chăng chỉ v́ người được giải là một nhà văn Á Châu? Và hồ hỡi loan tin về giải Nobel Văn Chương , sao không có bao nhiêu người Việt nói về những giải Nobel khác như Vật Lư, Y Khoa, vv…?  

Khi đă được giải Nobel, dĩ nhiên cá nhân được giải phải vượt trội hơn những những người khác trong cùng lănh vực. Nhưng giải Nobel cũng chẳng phải là hoàn toàn trung lập.  

Hồi trước, Thủ Tướng Nhật Bản Sato Eisaku được giải Nobel Ḥa B́nh, thế giới thấy ngạc nhiên đă đành, dân chúng Nhật Bản cũng không hài ḷng lắm, v́ ông ta không chống chiến tranh (mà lại được giải Ḥa B́nh).  Thời ấy, người Nhật đồn với nhau rằng thế lực tài phiệt ở vùng Kansai đă bỏ tiền ra để ông Sato có được giải thưởng đó! Hai ông Henry Kissinger và Lê Đức Thọ cũng được giải Nobel Ḥa B́nh, làm ông Nobel ở dưới suối vàng hẳn phải thở dài, trăn trở mà mất ngủ. 

Không phải cứ là tác phẩm của người được giải Nobel Văn Chương th́ hay. Ḿnh không thấy cuốn “Ngư Ông và Biển Cả” của nhà văn Ernest Hemingway (Mỹ) hay ho ǵ lắm. Tương tự, nhà văn Kawabata Yasunari (Nhật Bản) cũng vậy. So với những tác phẩm như “Chiến Tranh và Ḥa B́nh” (L. Tolstoy), “Bác Sĩ Zhivago” (B. Pasternak), “Cuốn Theo Chiều Gió” (M. Mitchell), “Chuông Gọi Hồn Ai” (E. Hemingway), vv... th́ thấy khác xa một trời một vực.

Đó là chưa kể dài gịng đến các tác phẩm khác như “Tội Ác và Trừng Phạt” (F. Dostoevsky), “Anh Em Karamasov” (Dostoevsky), “Bố Già” (M. Puzo), “Đỉnh Gió Hú” (E. Bronte), “Anna Karenina” (L. Toltoy), vv... 

Cho nên, ngắn gọn, để bỏ th́ giờ đọc những cuốn sách nào th́ “cũng tùy”, có lẽ nên b́nh tĩnh, cứ ung dung mà chọn lựa. 

Người Việt ḿnh, thay v́ hồ hỡi khi thấy một nhà văn nữ của Korea được giải Nobel Văn Chương, có lẽ tốt hơn nên phân tích tại sao các nhà văn của Việt Nam ḿnh lại không được giải như người ta vậy? 

Hoàn cảnh của người Việt, nếu viết lên được một cách linh động, và khá đầy đủ, th́ toàn cảnh của bức tranh có lẽ c̣n cảm động và sâu sắc hơn những ǵ trong các tác phẩm văn chương có tầm cỡ như “Chiến Tranh và Ḥa B́nh”, “Bác Sĩ Zhivago”, “Cuốn Theo Chiều Gió”, vv...  Những t́nh tiết về người Việt, ví dụ nam giới th́ bất lực trước những đổi thay của thời cuộc, cánh phụ nữ th́ chịu đựng biết bao đau thương, hy sinh, khổ lụy...  hay nói như thi sĩ Hồ Dếnh: “Cô gái Việt Nam ơi. Từ lúc sơ sinh lận đận rồi”... hoàn cảnh c̣n vượt xa những ǵ con người ở các xă hội khác gặp phải. 

Trên căn bản, để công tŕnh (hay tác phẩm) của ai đó được thế giới công nhận, người ấy phải có được một môi trường sống thuận lợi cho việc sáng tạo, nghiên cứu, làm việc... Một xă hội không có chiến tranh chỉ là một trong vô số các điều kiện “cần và đủ”, chẳng phải cứ “im tiếng súng” là trời đất yên vui, là con người có được điều kiện tốt để sáng tạo. 

Tổ quốc tôi như một miếng da lừa
M
ỗi lần ước lại mất đi một góc
Ư
ớc phồn vinh: rừng mất cây, biển mất cá
Ư
ớc vẹn toàn: mất biển đảo, mất cao nguyên ...
 

*

* 

(12-10-2024)