|
|
Françoise Hardy Nhạc Pháp của Một Thời * * Văn Lang Tôn-thất Phương
*
Tháng Sáu, không hiểu sao lại là một tháng có rất nhiều kỷ niệm đối với tôi. Trong số những kỷ niệm buồn vui đó, hôm nay lại có thêm một điều để nhớ: Nữ ca sĩ Pháp Françoise Hardy vừa qua đời, 11-06-2024. Françoise Hardy là một biểu tượng lớn của nền âm nhạc trữ t́nh của Pháp, tôi nghĩ là ngang hàng với Charles Aznavour phía bên Nam. Phía bên cánh Nữ, chất nữ tính ở Françoise Hardy rất khác biệt với những giọng ca khác, Sylvie Vartan chẳng hạn. Tôi yêu cái lăng mạn rất nên thơ của nền văn nghệ văn học Pháp, và nghĩ rằng, người Việt chúng ta không thể chối bỏ được ảnh hưởng của sự lăng mạn nên thơ của Văn Nghệ Văn Học Pháp trong nền văn nghệ “trước kia” của Việt Nam; nhất là ảnh hưởng trên các văn nghệ sĩ Việt Nam của thời “cận đại”; nghĩa là khoảng thời gian suốt trong những thập niên 1930s-1950s, và có thể kể luôn cả thập niên 1960s. Nếu không có ảnh hưởng của những trữ t́nh đó, có thể chúng ta đă không có những văn nghệ sĩ tài hoa như Nguyễn Bính, Thâm Tâm, Xuân Diệu, Đinh Hùng, Vũ Hoàng Chương, Nguyên Sa, Tô Thùy Yên ... hay Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Phạm Đ́nh Chương, Hoàng Nguyên, vv... Dĩ nhiên không phải bài hát nào của Françoise Hardy đều hay, cũng như không phải bản nhạc nào của Pháp đều lăng mạn, t́nh tứ. Có những bản nhạc Pháp nổi tiếng, nhiều người Việt (và người nước khác) yêu thích, nhưng với tôi, chúng không xứng đáng để nổi tiếng (v́ có vẻ đa số thích giả chỉ chú ư đến giai điệu, rồi thôi). Ví dụ như bài “Tombe La Neige”. Một chàng trai, có vẻ là c̣n trẻ, ngồi nh́n tuyết rơi đầy trời, “impassible la neige”, nghĩa là tuyết dày, không thể đi lại được. Và chàng rên rĩ là v́ tuyết rơi, báo hại khiến nàng không đến với chàng được, quá rầu! Anh chàng này, chỉ ngồi than là “trời hại người lành”, nhưng chúng ta muốn hỏi tại sao đàn ông con trai ǵ mà chỉ ngồi đó chờ sung rụng, không tự đi đến với nàng? Lẽ ra cô gái này, nếu nghỉ chơi anh chàng này th́ có thể gặp vạn điều tốt lành hơn không chừng. Tuyết rơi một bữa, anh ta đă kêu trời và than thở. Mà nào có phải chuyện ǵ to lớn, đạn bay súng nổ, “ḷng khe sâu ngựa nản chân bon”? Một bài khác là “Aline”, cũng lắm người (Việt Nam ta) thích. Một anh chàng, có thất t́nh cô Aline hay không th́ chẳng ai biết; nhưng chàng vẽ mặt cô Aline trên cát, và bị trời mưa xóa đi hết cả. Thế là chàng ngồi đó than thân trách phận, lại c̣n kêu tên nàng mà khóc lóc, gọi tên bốn mùa! Không thể không nghĩ rằng, nếu cô nào mà gắn bó dài lâu với những anh chàng loại như vậy, th́ quả là “hậu vận bất tường”! Trở lại với nữ ca sĩ Françoise Hardy, với “quelques titres que je connais d’elle”, tôi cho rằng các bài hát sau đây là tuyệt vời nhất, biểu hiện được tính cách đặc thù của người nữ ca sĩ này: 1. Bài hát: “C’est a l’Amour auquel je Pense” (Biểu hiện quan niệm về t́nh yêu của một cô gái) *
Khi anh th́ thầm
bên tai
Khi ta nh́n nhau
Em thấy
được
t́nh yêu * Nguyên văn:
Lorsque
sa bouche à mon oreille vient murmurer
Lorsque ses yeux au fond
des miens viennent plonger 2. Bài hát: “Il est tout pour moi” (Biểu hiện một suy nghĩ chín chắn, hợp lư) *
Với
tôi, anh
ấy
là tất
cả
Anh có nhiều
khuyết
điểm * Nguyên văn:
Il est tout pour moi 3. Bài hát: “Ton Meilleurs Ami” (Biểu hiện sự cô đơn trong một t́nh yêu có chọn lựa) *
Người
bạn
thân của
anh
Anh
ấy
bảo
yêu em
Người
bạn
thân của
anh
Người
bạn
thân của
anh * Nguyên văn:
Ton meilleur ami
Ton
meilleur ami
Ton meilleur ami * Françoise Hardy & Một Thời của Tuổi Hoa Niên. Françoise Hardy đă nổi tiếng từ lúc tôi chỉ là một đứa bé, có thích Françoise Hardy cũng là thích điệu nhạc và lời của các bài hát, chứ lúc đó, t́nh yêu đối với một đứa nhỏ th́ cũng như các v́ sao lấp lánh trên trời đêm mà thôi. Đúng ra, có lẽ bản thân thích những ǵ lăng mạn, nên thơ, và t́m thấy được những điều đó trong các bài hát của người nữ ca sĩ này. Hôm nay được tin Françoise Hardy qua đời, thấy bồi hồi như có một cái ǵ mất đi, một cái ǵ quư giá. Françoise Hardy, một phần của tuổi hoa niên tôi, xin cám ơn người đă cho tôi có được những ngày mới lớn nên thơ mà tôi hằng ghi nhớ.
“Tôi với
người
không quen biết
nhau * * (13-06-2024)
|