Françoise  Hardy

Nhạc Pháp của Một Thời

*  *
 

Văn Lang Tôn-thất Phương


 

*

 

      Tháng Sáu, không hiểu sao lại là một tháng có rất nhiều kỷ niệm đối với tôi. Trong số những kỷ niệm buồn vui đó, hôm nay lại có thêm một điều để nhớ: Nữ ca sĩ Pháp Françoise Hardy vừa qua đời, 11-06-2024. 

     Françoise Hardy là một biểu tượng lớn của nền âm nhạc trữ t́nh của Pháp, tôi nghĩ là ngang hàng với Charles Aznavour phía bên Nam.  Phía bên cánh Nữ, chất nữ tính ở Françoise Hardy rất khác biệt với những giọng ca khác, Sylvie Vartan chẳng hạn. 

     Tôi yêu cái lăng mạn rất nên thơ của nền văn nghệ văn học Pháp, và nghĩ rằng, người Việt chúng ta không thể chối bỏ được ảnh hưởng của sự lăng mạn nên thơ của Văn Nghệ Văn Học Pháp trong nền văn nghệ “trước kia” của Việt Nam; nhất là ảnh hưởng trên các văn nghệ sĩ Việt Nam của thời “cận đại”; nghĩa là khoảng thời gian suốt trong những thập niên 1930s-1950s, và có thể kể luôn cả thập niên 1960s.  

Nếu không có ảnh hưởng của những trữ t́nh đó, có thể chúng ta đă không có những văn nghệ sĩ tài hoa như Nguyễn Bính, Thâm Tâm, Xuân Diệu, Đinh Hùng, Vũ Hoàng Chương, Nguyên Sa, Tô Thùy Yên ... hay Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Phạm Đ́nh Chương, Hoàng Nguyên, vv...    

     Dĩ nhiên không phải bài hát nào của Françoise Hardy đều hay, cũng như không phải bản nhạc nào của Pháp đều lăng mạn, t́nh tứ. Có những bản nhạc Pháp nổi tiếng, nhiều người Việt (và người nước khác) yêu thích, nhưng với tôi, chúng không xứng đáng để nổi tiếng (v́ có vẻ đa số thích giả chỉ chú ư đến giai điệu, rồi thôi). 

Ví dụ như bài “Tombe La Neige”. Một chàng trai, có vẻ là c̣n trẻ, ngồi nh́n tuyết rơi đầy trời, “impassible la neige”, nghĩa là tuyết dày, không thể đi lại được. Và chàng rên rĩ là v́ tuyết rơi, báo hại khiến nàng không đến với chàng được, quá rầu! 

Anh chàng này, chỉ ngồi than là “trời hại người lành”, nhưng chúng ta muốn hỏi tại sao đàn ông con trai ǵ mà chỉ ngồi đó chờ sung rụng, không tự đi đến với nàng? Lẽ ra cô gái này, nếu nghỉ chơi anh chàng này th́ có thể gặp vạn điều tốt lành hơn không chừng. Tuyết rơi một bữa, anh ta đă kêu trời và than thở. Mà nào có phải chuyện ǵ to lớn, đạn bay súng nổ, “ḷng khe sâu ngựa nản chân bon”? 

     Một bài khác là “Aline”, cũng lắm người (Việt Nam ta) thích. Một anh chàng, có thất t́nh cô Aline hay không th́ chẳng ai biết; nhưng chàng vẽ mặt cô Aline trên cát, và bị trời mưa xóa đi hết cả. Thế là chàng ngồi đó than thân trách phận, lại c̣n kêu tên nàng mà khóc lóc, gọi tên bốn mùa!  

Không thể không nghĩ rằng, nếu cô nào mà gắn bó dài lâu với những anh chàng loại như vậy, th́ quả là “hậu vận bất tường”! 

     Trở lại với nữ ca sĩ Françoise Hardy, với “quelques titres que je connais d’elle”, tôi cho rằng các bài hát sau đây là tuyệt vời nhất, biểu hiện được tính cách đặc thù của người nữ ca sĩ này:  

1. Bài hát:

“C’est a l’Amour auquel je Pense”

(Biểu hiện quan niệm về t́nh yêu của một cô gái) 

* 

Khi anh th́ thầm bên tai
Em n
ghe đư
ợc muôn lời âu yếm
Muôn ti
ếng tuyệt vời.
Muôn điều em muốn biết
Th́ t́nh yêu chính là đó
M
ột t́nh yêu mà em hằng nghĩ phải như thế
T́nh yêu mà em h
ằng hy vọng, đợi chờ.
 

Khi ta nh́n nhau
Tia nh́n
ấm áp của anh ch́m sâu vào đáy mắt em
Và mái tóc em đư
ợc anh vuốt ve tŕu mến
Th́ t́nh yêu chính là đó
M
ột t́nh yêu mà em hằng nghĩ phải là như thế
T́nh yêu mà em mong ch
ờ
T́nh yêu mà em h
ằng hy vọng.
 

Em thấy được t́nh yêu
Ở
những phút giây êm đềm như thế đó thôi ... 

* 

Nguyên văn:

Lorsque sa bouche à mon oreille vient murmurer
Mille mots tendres, mille merveilles, mille secrets
C'est à l'amour auquel je pense
Et que j'espère et que j'attends 

Lorsque ses yeux au fond des miens viennent plonger
Et que mes cheveux par sa main sont caressés
C'est à l'amour auquel je pense
Et que j'espère et que j'attends
L'amour que j'appelle en silence à cet instant ... 

2.  Bài hát:

“Il est tout pour moi”

(Biểu hiện một suy nghĩ chín chắn, hợp lư) 

* 

Với tôi, anh ấy là tất cả
Cũng như tôi là t
ất cả của anh
Và s
ẽ măi măi cứ như vậy
Yêu nhau lâu b
ền, chẳng phải chỉ một lần
Ngay c
ả hôm nay cũng vẫn vững bền.
 

Anh có nhiều khuyết điểm
Tôi cũng gi
ống vậy thôi
Nhưng chúng tôi vư
ợt qua
Và m
ọi sự đều ổn thỏa
Anh (
ấy) là tất cả của tôi
C
ả hai đứa sẽ không là ǵ cả
N
ếu rời nhau ra ... 

*

Nguyên văn:

Il est tout pour moi
Je suis tout pour lui
Et ça durera
Toute notre vie
N'aimer qu'une fois
C'est encore possible aujourd'hui
Oui, oui, oui, oui

Il a ses défauts
Et moi j'ai les miens
Mais on fait c'qu'il faut
Et on s'entend bien
Il est tout pour moi
Loin l'un de l'autre nous ne sommes rien.  

3.  Bài hát:

“Ton Meilleurs Ami”

(Biểu hiện sự cô đơn trong một t́nh yêu có chọn lựa) 

* 

Người bạn thân của anh
Đ
ến t́m thăm em măi
G
ọi điện cho em, mỗi chiều lại mỗi chiều.
 

Anh ấy bảo yêu em
Và không có em, đ
ời anh ấy chỉ toàn đau khổ
V
ậy đó, anh ta nói vậy (đó anh)! 

Người bạn thân của anh
Khi em h
ỏi
T
ại sao lâu rồi em không được nghe nói về anh
Anh ta ch
ỉ bảo là yêu em
Và không có em, đ
ời anh ấy toàn đau khổ
Anh ta nói v
ậy (đó anh)! 

Người bạn thân của anh
Gi
ờ đây không đến nữa
T
ừ khi em giải thích
R
ằng em chỉ yêu anh
Và không có anh
Đ
ời em chỉ toàn đau khổ
R
ằng anh ấy chỉ mất th́ giờ với em vô ích
Em nói v
ới anh ta thế đó
Em đă nói v
ậy, đó anh! 

* 

Nguyên văn:

Ton meilleur ami
Vient bien souvent me revoir
Ton meilleur ami
Me téléphone tous les soirs
Il me dit qu'il m'aime
Que sans moi sa vie
Ne vaudrait plus la peine
Oui, voilà ce qu'il dit 

Ton meilleur ami
Quand je lui demande “pourquoi
Depuis des jours, des nuits
Je suis sans nouvelles de toi?”

Il répond qu'il m'aime
Que sans moi, sa vie
Ne vaudrait plus la peine
Oui, voilà ce que dit
Ton meilleur ami 

Ton meilleur ami
Ne vient plus me voir, maintenant
Puisque je lui ai dit
Qu’avec moi il perdait son temps
J'ai dit que je t'aime
Que sans toi, ma vie
Ne vaudrait plus la peine
Voilà ce que j'ai dit
À ton meilleur ami ...

* 

Françoise  Hardy &  Một Thời của Tuổi Hoa Niên. 

     Françoise  Hardy đă nổi tiếng từ lúc tôi chỉ là một đứa bé, có thích Françoise Hardy cũng là thích điệu nhạc và lời của các bài hát, chứ lúc đó, t́nh yêu đối với một đứa nhỏ th́ cũng như các v́ sao lấp lánh trên trời đêm mà thôi. Đúng ra, có lẽ bản thân thích những ǵ lăng mạn, nên thơ, và t́m thấy được những điều đó trong các bài hát của người nữ ca sĩ này.  

Hôm nay được tin Françoise Hardy qua đời, thấy bồi hồi như có một cái ǵ mất đi, một cái ǵ quư giá. 

Françoise Hardy, một phần của tuổi hoa niên tôi, xin cám ơn người đă cho tôi có được những ngày mới lớn nên thơ mà tôi hằng ghi nhớ.  

“Tôi với người không quen biết nhau
Mà tôi thương ti
ếc, bởi v́ đâu?”
 

*

*

(13-06-2024)