Chuyện Nước Tôi

 

Chuyện 2: Con Nhà Giàu

 

 

Văn Lang Tôn-thất Phương


 

*

 

Không kể những trường hợp đặc biệt, b́nh thường th́ cha mẹ bao giờ cũng thương con, muốn cho con sống hạnh phúc, thành đạt khi ra đời. 

Vậy trong trường hợp sau đây, hai bậc làm cha mẹ có thể làm cho con họ sống hạnh phúc, thành đạt khi vào đời không?  

Có một người Việt viết trên truyền thông rằng, anh ấy nghe một người bạn nói với giọng rất cảm thán:  

Đứa con trai của một gia đ́nh nọ sao mà “quá sướng”. Cha mẹ của bé trai ấy giàu, có sẵn đến 3-4 cái nhà đang cho thuê, định để dành sau khi bé trai ấy học xong Đại Học th́ cho nó. Như vậy đứa trẻ sẽ khỏi phải chạy đôn chạy đáo lo kiếm việc, sau khi tốt nghiệp sẽ an nhàn, đời sẽ màu hồng... 

Và người bạn ấy kết thúc câu chuyện rằng, ở đời sao có những đứa trẻ quá may mắn, từ xuất phát điểm đă có được những chuẩn bị sẵn, rất dồi dào... 

Nhưng người viết lại câu chuyện không cho rằng cuộc đời của đứa bé nó là đáng mơ ước. Anh lư luận thế này: 

Trong đời con người, ai cũng bắt buộc phải trải qua nhiều kinh nghiệm sống, trong đó có thành công, có thất bại, có đi qua những hoàn cảnh trắc trở, vv ... và phải phấn đấu để vượt qua khó khăn. Vậy mới là sống trong thực tế của cuộc sống, nhờ đó con người mới có thể trở nên vững chăi. 

Nhận xét này rất đúng, v́ trên đời này có ǵ là vĩnh cửu? Mà tiền của th́ lại lại là thứ dễ mất nhất. “Giàu ai bằng Vương Khải, Thạch Sùng, cũng có hội tường xiêu ngói đổ”, cụ Nguyễn Công Trứ ngày xưa đă chẳng nói vậy sao? 

V́ bản chất của mọi sự trong đời là thay đổi: Thời cuộc đổi thay, điều kiện kinh tế đổi thay, pháp luật đổi thay, quyền lực đổi thay ... Có những thứ, trong một sớm một chiều bỗng biến thành hư không hết, lịch sử Đông Tây kim cổ đă chứng minh như vậy. 

Cho nên với ước mong cho con cái ḿnh ra sao, suy nghĩ sau đây của ông Bill Gates là một suy nghĩ rất chín chắn. 

Khi một kư giá hỏi: “Ông có muốn con gái của ông sẽ lấy chồng giàu không”? 

Bill Gates nói:  “Thế nào là giàu”?  

“Giàu hay nghèo là ở khả năng, ở trong lối suy nghĩ và sự cố gắng cá nhân, không phải ở số tiền đang nằm trong tay của ḿnh”.

Một anh chàng nào đó t́nh cờ trúng số được một hai chục triệu đô la, anh ta có tiền, nhưng không hẳn anh ta giàu. C̣n một chàng trai hiện đang nghèo, nhưng anh ta đang chăm chỉ đổ hết công sức vào một việc nào đó để xây dựng tương lai, và anh ta tin tưởng ḿnh sẽ thành công, chàng trai đó rất có khả năng trở thành một người giàu”. 

Ngày xưa xửa xừa xưa, xa lắm, ở Sài G̣n có câu chuyện kể về một anh “nông dân” nọ: Anh ta có một cái đầm rất lớn, tôm cá tự sinh sôi nảy nở trong đó. Mỗi năm anh tát bắt cá ba lần, số cá đó đủ để anh sống trọn một năm, không cần phải làm ǵ hết (và anh không làm ǵ khác, chỉ sống vào số cá). 

Không nghe kể về sau anh ấy ra sao. Nhưng với một xă hội bấp bênh như xứ ta, điều lành chắc không đến hoài với anh? 

Đâu khoảng nửa năm nay, trên Internet có đưa ra một khám phá thú vị, đó là:  Phần lớn các học sinh học hành “cỡ vừa vừa” (không có ǵ nổi bật) khi ở trường, lúc ra đời lại thành công dễ dàng hơn mấy học sinh học giỏi trong lớp.  

Tại sao? V́ các “đấng vừa vừa” này biết khi ra đời họ không thể dựa vào thành tích học tập được, cho nên phải t́m đủ mọi khả năng để ngóc lên. Và thường th́ họ lanh lợi hơn các học sinh thuộc loại “trạng nguyên” ở trong lớp! 

Cũng chỉ là một qui luật của cuộc sống thôi: Họ dễ thành công, v́ không ỷ y vào cái ǵ. 

Khá lâu lắm rồi, ở một đại học tại Tokyo có một thảo luận về đề tài “Cách điều hành nhân sự của các hăng lớn của Nhật”. Thường, một hăng lớn ở Nhật khi đă chọn lựa được người sẽ đảm nhận chức vụ quan trọng của công ty, họ sẽ đẩy anh ta đi làm việc ở nhiều chi nhánh nhỏ khác nhau của công ty ḿnh, bắt đầu từ những chức vụ thấp nhất. Nếu anh ta làm việc tốt và chứng tỏ có khả năng giải quyết vấn đề, anh ta sẽ “sống c̣n”, được trọng dụng. Thời gian của những tháng ngày “thao trường đổ mồ hôi” của anh ta trung b́nh là khoảng bảy (7) năm! (Không rơ cách đào luyện này có bị lỗi thời theo năm tháng hay không). 

“Nhân bất phong sương vị lăo tài”, cụ tam nguyên Trần Bích San nói thế. Rơ ràng mấy ông CEO của các hăng lớn bên Nhật và cụ Trần có ư nghĩ giống nhau. 

Thêm một chuyện khác, cũng của Nhật Bản:   

Bank of Tokyo là một trong những ngân hàng lớn nhất của Nhật. Ở mỗi khâu của họ, nhân viên thường là có tŕnh độ đại học. Hỏi: “Mấy việc b́nh thường thế này, ai làm cũng được cả, cần ǵ phải có bằng đại học”? Ông trưởng khoa Nhân Sự của ngân hàng đáp:

“Vấn đề là khả năng phán đoán khi đụng việc. Tŕnh độ đại học cho con người tầm nhận định rộng răi hơn, và sự phán đoán khôn ngoan hơn”! 

Vậy là “nhận định và phán đoán”.  Nói chung, cuộc đời của một con người, hay của một quốc gia, có thay đổi như thế nào là do các nhận định và phán đoán vào lúc cần phải chọn lựa. 

Trường hợp một đứa trẻ, tương lai thế nào cũng là do người có trách nhiệm (cha mẹ) phán đoán và chọn lựa cho nó như thế nào. 

Nếu người có trách nhiệm chọn lựa sai, áp dụng cho cá nhân th́ hỏng một đời người, cho quốc gia th́ hư cả mấy trăm năm tiền đồ của dân tộc. 

Lúc đó, dẫu “gia tại của mẹ” để lại có nhiều đến mấy, bảo là “trong nhà của chất đầy rương” hay ta sẵn “rừng vàng biển bạc” đi chăng nữa, cũng chẳng có tác dụng ǵ! 

*

* 

(14-12-2024)