C
eline Dion, 2024

 

Văn Lang Tôn-thất Phương


 

Nhạc Pháp có nhiều bài hay ở tầm cỡ thế giới:  “La Chanson d’Orphée”, “Domino Domino”, “Les Feuilles Mortes”, “Oui Devant Dieu”, vv...   trong đó có bản “L’Hymne de l’Amour”. Bài “L’Hymne de l’Amour” do Edith Piaf, một ca sĩ thượng thặng của Pháp, hát đầu tiên.  Nữ ca sĩ Mireille Mathieu cũng có hát, nhưng có vẻ họ hát không hay như Celine Dion hát vào hôm Lễ Khai Mạc Olympics ở Paris vừa qua (26-07-2024). 

V́ mấy bài nói trên, khi do người Pháp “chính gốc” hát, họ nhấn mạnh (và kéo dài) ở những chữ có vần R nhiều quá, làm mất đi sự truyền cảm. Cho nên tuy là nhạc Pháp nhưng nghe Doris Day hát bài “Domino Domino”, hoặc Celine Dion hát “L’Hymne de l’Amour”, thấy hay hơn ca sĩ Pháp tŕnh bày; nghe truyền cảm hơn nhiều. 

Thực ra bài mà Celine Dion tŕnh diễn tại Olympics Paris vừa qua là bài hát quen thuộc, tôi đă nghe nữ ca sĩ Brenda Lee hát từ lâu nhưng ngỡ là nhạc Mỹ, không biết đây lại là một phóng tác từ nhạc Pháp (Hiểu ra người nào phóng tác ra từ tiếng Pháp sang tiếng Anh cũng là một nghệ sĩ có tài). 

Đại ư của bản nhạc lăng mạn “L’Hymne de l’Amour” có thể phỏng dịch ra như sau: 

Dẫu trời xanh kia bỗng đột nhiên rơi đùng xuống
Hay m
ặt đất này sụp đổ tan tành
Em cũng ch
ẳng quan tâm đâu, khi đă có t́nh yêu của anh

Em ch
ẳng để ư đâu, nếu được anh yêu.
 

Em chỉ cần thấy được hạnh phúc bao quanh ḿnh những buổi sớm mai
Th
ấy được thân h́nh em run rẩy trong bàn tay anh ve vuốt
Th́ có ǵ khác đ
ể quan tâm đâu
T
ất cả những điều ǵ khác, em chẳng thiết nghĩ đến đâu anh!
 

Chỉ cần biết ḿnh đang được yêu thương
Là em có th
ể đi đến tận cùng của trái đất
Hay làm chuy
ện nhỏ nhặt như nhuộm tóc cho vàng hoe
Em cũng có th
ể bay lên cao để đem xuống cả vầng trăng tṛn
Cũng s
ẽ sẵn sàng đánh cắp lấy kho tàng châu báu

Em s
ẽ làm được đó anh.
 

Chỉ cần biết ḿnh đang được yêu thương
Em cũng s
ẵn sàng từ bỏ nơi quê hương ḿnh quen sống
Giă bi
ệt hết bạn bè thân thiết
Anh có th
ể sẽ cười em
h
ưng em s
ẽ làm được đó anh
Khi em có t́nh yêu th
ực sự ở trong tim.
 

Rồi một ngày nào đó, đời kéo đôi ta tách rời nhau
Anh s
ẽ mất đi, anh cách xa em, không ở cùng em
Nhưng có t
́nh yêu c
ủa anh, em chẳng thấy sợ hăi hay âu lo chi việc đó
V́ em s
ẽ theo anh sang cơi bên kia
Và bên nhau, ḿnh s
ẽ có cuộc sống chung vĩnh cửu đó anh.
 

Ḿnh sẽ cùng chung sống trong thế giới khác, nơi có màu xanh thẳm dịu êm
Nơi ch
ốn trời cao kia, có yên b́nh, không phiền muộn
Và ḿnh s
ẽ yêu nhau măi măi đó anh
V́ th
ư
ợng đế vẫn kết hợp những kẻ yêu nhau
Cũng s
ẽ kết hợp cho chúng ḿnh luôn nữa, đó anh!
 

Ai cũng có thể biết đây rơ ràng là một bản nhạc ca ngợi t́nh yêu. Chọn bài này làm bản nhạc cuối cùng cho lễ khai mạc Olympics, người Pháp cũng cho thấy sự chọn lựa của họ rất tinh tế, mang ra được với thế giới một thông điệp rất nhân văn. 

Chúng ta hăy xem bản phóng tác tiếng Anh của bài hát như thế nào (tựa đề: “If you love me  –  Really love me”). Nó ngắn gọn hơn, nhưng ư nghĩa th́ không hề thua kém: 

Dẫu mặt trời trên kia bỗng dưng chao đảo
Hay bi
ển xanh kia phút chốc bỗng cạn khô
Chúng c
ứ vậy đi, cứ tự nhiên xảy ra đi
Em ch
ẳng thấy động tâm, chẳng lo âu ǵ cả
N
ếu có t́nh yêu chân thật của anh
Th́ nh
ững việc ǵ khác chung quanh, em chẳng quan tâm ǵ cả đâu anh.
 

Giá em có mất đi ǵ đó, hay tất cả
Nh
ững ǵ đang có trên đời
Hay nh
ững điều quư giá nhất của riêng em
Em v
ẫn sẽ thản nhiên cười
N
ếu biết anh yêu em thực sự
Em ch
ẳng hề luyến tiếc chi
Nh
ững ǵ cần phải đến, cứ để xảy ra tự nhiên đi anh

Em ch
ẳng hề luyến tiếc hoặc ngại ngùng chi cả.
 

Chỉ cần nghe anh nói vẫn hằng yêu em
Là em s
ẽ làm tất cả những ǵ anh muốn
Sao băng trên kia cao v
ời vợi, em hái xuống cho anh được

Ch
ỉ cần anh nói yêu em.
 

Rồi một ngày nào đó, chúng ḿnh không c̣n trên cơi thế
Em cũng s
ẽ bên anh, vĩnh viễn, hoài hoài
Ch
ỉ giản đơn là được anh yêu
Em ch
ẳng thấy cần những ǵ chi khác
Ch
ẳng quan tâm hay lo ngại chi cả, đó anh!
 

      Điều làm muôn triệu người trên thế giới xúc động, và vui mừng, là sự trở lại rất huy hoàng của nữ ca sĩ Celine Dion. Ai cũng biết nữ ca sĩ này lâu nay phải khó khăn với bệnh tật, cho nên khi nghe Celine Dion hát lại ở Paris, cả ức triệu con tim hướng về theo trong sự lo âu v́ thương mến, chỉ sợ Celine Dion không thể qua được một tŕnh diễn cần tính nghệ thuật cao như thế. Nhưng người nữ ca sĩ đă tŕnh bày rất tuyệt vời, và vẫn c̣n đầy phong độ như những ngày huy hoàng về trước. Người ta yêu mến quá, nên chỉ trong ṿng 70 phút truyền đi mà kênh Youtube tắt nghẹt, v́ có đến hơn 5 triệu lượt truy cập vào. 

Xin mừng cho nữ ca sĩ Celine Dion: Vẫn rất đáng yêu, rất xứng đáng, và đă cho chúng ta thấy một sự trở lại sân khấu với cả một phong độ tuyệt vời. 

Celine Dion đă có những bài hát nổi tiếng: “Power of Love”, “Falling into You”, “Because You Love Me”, “My Heart  Will Go On”,  “It’s All Coming back to Me Now” ... 

Và mới đây, qua bài “L’Hymne de l’Amour”, Celine Dion đă rất tuyệt vời, vẫn tuyệt vời như những tháng ngày trước. 

Cũng hy vọng là nhiều nữ ca sĩ Việt Nam có xem màn tŕnh diễn này của Celine Dion. Xem cho thấy tài nghệ của chính ḿnh như thế nào, để bớt đi những biểu hiện của “bệnh ngôi sao”: Người ta vậy đó, được khắp thế giới ngưỡng mộ, mà trên sân khấu không hề bày tỏ ra cái tôi, chỉ chăm chú về nghệ thuật, và về sự truyền cảm, khi tŕnh diễn. 

Dù sao cũng không thể bỏ quên được chuyện trông người mà nghĩ đến ta. 

Thứ nhất, với mỗi tài năng đến mức tầm cỡ như thế, sự nuôi dưỡng vun xén đầy đủ của cả xă hội là điều cần thiết: Kỹ thuật, thể lực, tŕnh độ văn hóa, vv...  

Thứ hai, âm nhạc thể hiện tŕnh độ văn hóa của cả cộng đồng, và tài nghệ của cá nhân, cho nên say mê và ủng hộ âm nhạc lăng mạn cũng là điều cần thiết. Nhưng kinh nghiệm lịch sử cũng cho thấy: Chỉ sống với sự yêu thích lăng mạn mà quên đi,  hoặc bỏ mặc, những điều quan trọng hơn, để đến nỗi cuối cùng mất luôn cả sự b́nh yên và trường cửu của cuộc sống, và của lẽ sống; kết quả là bị bắt buộc phải ngẩn ngơ tiếc nuối những ngày tháng đă qua, cũng là điều bất hạnh, chẳng có chút ǵ có thể gọi là nên thơ. 

*

*

(27-07-2024)