|
|
Văn Lang Tôn-thất Phương
Nhạc Pháp có nhiều bài hay ở tầm cỡ thế giới: “La Chanson d’Orphée”, “Domino Domino”, “Les Feuilles Mortes”, “Oui Devant Dieu”, vv... trong đó có bản “L’Hymne de l’Amour”. Bài “L’Hymne de l’Amour” do Edith Piaf, một ca sĩ thượng thặng của Pháp, hát đầu tiên. Nữ ca sĩ Mireille Mathieu cũng có hát, nhưng có vẻ họ hát không hay như Celine Dion hát vào hôm Lễ Khai Mạc Olympics ở Paris vừa qua (26-07-2024). V́ mấy bài nói trên, khi do người Pháp “chính gốc” hát, họ nhấn mạnh (và kéo dài) ở những chữ có vần R nhiều quá, làm mất đi sự truyền cảm. Cho nên tuy là nhạc Pháp nhưng nghe Doris Day hát bài “Domino Domino”, hoặc Celine Dion hát “L’Hymne de l’Amour”, thấy hay hơn ca sĩ Pháp tŕnh bày; nghe truyền cảm hơn nhiều. Thực ra bài mà Celine Dion tŕnh diễn tại Olympics Paris vừa qua là bài hát quen thuộc, tôi đă nghe nữ ca sĩ Brenda Lee hát từ lâu nhưng ngỡ là nhạc Mỹ, không biết đây lại là một phóng tác từ nhạc Pháp (Hiểu ra người nào phóng tác ra từ tiếng Pháp sang tiếng Anh cũng là một nghệ sĩ có tài). Đại ư của bản nhạc lăng mạn “L’Hymne de l’Amour” có thể phỏng dịch ra như sau:
Dẫu
trời
xanh kia bỗng
đột
nhiên rơi đùng xuống
Em chỉ
cần
thấy
được
hạnh
phúc bao quanh ḿnh những
buổi
sớm
mai
Chỉ
cần
biết
ḿnh
đang được
yêu thương
Chỉ
cần
biết
ḿnh
đang được
yêu thương
Rồi
một
ngày nào đó, đời
kéo đôi ta tách rời
nhau
Ḿnh sẽ
cùng chung sống
trong thế
giới
khác, nơi có màu xanh thẳm
dịu
êm Ai cũng có thể biết đây rơ ràng là một bản nhạc ca ngợi t́nh yêu. Chọn bài này làm bản nhạc cuối cùng cho lễ khai mạc Olympics, người Pháp cũng cho thấy sự chọn lựa của họ rất tinh tế, mang ra được với thế giới một thông điệp rất nhân văn. Chúng ta hăy xem bản phóng tác tiếng Anh của bài hát như thế nào (tựa đề: “If you love me – Really love me”). Nó ngắn gọn hơn, nhưng ư nghĩa th́ không hề thua kém:
Dẫu
mặt
trời
trên kia bỗng
dưng chao đảo
Giá em có
mất
đi ǵ đó, hay tất
cả
Chỉ
cần
nghe anh nói vẫn
hằng
yêu em
Rồi
một
ngày nào đó, chúng ḿnh
không c̣n trên cơi thế Điều làm muôn triệu người trên thế giới xúc động, và vui mừng, là sự trở lại rất huy hoàng của nữ ca sĩ Celine Dion. Ai cũng biết nữ ca sĩ này lâu nay phải khó khăn với bệnh tật, cho nên khi nghe Celine Dion hát lại ở Paris, cả ức triệu con tim hướng về theo trong sự lo âu v́ thương mến, chỉ sợ Celine Dion không thể qua được một tŕnh diễn cần tính nghệ thuật cao như thế. Nhưng người nữ ca sĩ đă tŕnh bày rất tuyệt vời, và vẫn c̣n đầy phong độ như những ngày huy hoàng về trước. Người ta yêu mến quá, nên chỉ trong ṿng 70 phút truyền đi mà kênh Youtube tắt nghẹt, v́ có đến hơn 5 triệu lượt truy cập vào. Xin mừng cho nữ ca sĩ Celine Dion: Vẫn rất đáng yêu, rất xứng đáng, và đă cho chúng ta thấy một sự trở lại sân khấu với cả một phong độ tuyệt vời. Celine Dion đă có những bài hát nổi tiếng: “Power of Love”, “Falling into You”, “Because You Love Me”, “My Heart Will Go On”, “It’s All Coming back to Me Now” ... Và mới đây, qua bài “L’Hymne de l’Amour”, Celine Dion đă rất tuyệt vời, vẫn tuyệt vời như những tháng ngày trước. Cũng hy vọng là nhiều nữ ca sĩ Việt Nam có xem màn tŕnh diễn này của Celine Dion. Xem cho thấy tài nghệ của chính ḿnh như thế nào, để bớt đi những biểu hiện của “bệnh ngôi sao”: Người ta vậy đó, được khắp thế giới ngưỡng mộ, mà trên sân khấu không hề bày tỏ ra cái tôi, chỉ chăm chú về nghệ thuật, và về sự truyền cảm, khi tŕnh diễn. Dù sao cũng không thể bỏ quên được chuyện trông người mà nghĩ đến ta. Thứ nhất, với mỗi tài năng đến mức tầm cỡ như thế, sự nuôi dưỡng vun xén đầy đủ của cả xă hội là điều cần thiết: Kỹ thuật, thể lực, tŕnh độ văn hóa, vv... Thứ hai, âm nhạc thể hiện tŕnh độ văn hóa của cả cộng đồng, và tài nghệ của cá nhân, cho nên say mê và ủng hộ âm nhạc lăng mạn cũng là điều cần thiết. Nhưng kinh nghiệm lịch sử cũng cho thấy: Chỉ sống với sự yêu thích lăng mạn mà quên đi, hoặc bỏ mặc, những điều quan trọng hơn, để đến nỗi cuối cùng mất luôn cả sự b́nh yên và trường cửu của cuộc sống, và của lẽ sống; kết quả là bị bắt buộc phải ngẩn ngơ tiếc nuối những ngày tháng đă qua, cũng là điều bất hạnh, chẳng có chút ǵ có thể gọi là nên thơ. * * (27-07-2024)
|