Có Nên Làm CAM KẾT ĐẦU NĂM

cho 2024 không?

 

Văn Lang Tôn-thất Phương


 

 

Cam kết ư?  “Cam Kết Đầu Năm” là tự hứa với chính ḿnh. Ai dại ǵ mà làm, v́ hứa với chính ḿnh là điều khó nhất. 

Để khỏi “dại”, có lẽ tốt nhất là chỉ nên nhắc nhở bản thân. Trong năm mới 2024 này, ḿnh chỉ nên làm hai điều: Thứ nhất, tiếp tục làm những ǵ chưa làm xong trong năm ngoái. Thứ nh́, có lẽ năm 2024 (và trong tất cả những năm sau đó), sẽ tiếp tục giữ những ǵ mà ḿnh cho là giá trị trong cuộc sống.  

Cụ thể là vẫn kiên định rằng một xă hội tốt, đáng sống, là một xă hội mà trong đó có phân biệt phải trái, đúng sai; trong mọi việc lớn nhỏ có sự công bằng, hợp t́nh hợp lư.   Và,  con người hợp lư là con người không đồng hành với kẻ ác, không hùa theo những kẻ có quyền hành, tiền bạc hay thế lực (bất kể mọi t́nh huống). 

Ngoài ra, vẫn quan niệm rằng, trong cuộc sống, đời người cũng như đời một cái cây: Không cần phải to lớn nguy nga, nhưng sống bền, sống vững;  ráng làm sao cho những sự nghèo khó, túng quẫn, không thể chi phối ḿnh;  để có thể sống thẳng. 

Và vẫn giữ phương châm sống của ḿnh,  là tin rằng trong cuộc đời có luật nhân quả: Điều xảy ra hôm nay là kết quả của những ǵ đă xảy ra, hoặc đă làm, đă chọn lựa trong quá khứ. Điều này không liên quan ǵ với tôn giáo; ḿnh không tin rằng có những vị thần linh hay Thượng Đế, Chúa Phật nào lại đi phù hộ cho những kẻ lo hối lộ thần thánh để có lộc, có tài. 

Ḿnh cũng không tin những điều vớ vẩn như “làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu”.  Nghĩ như vậy cũng giống như tin rằng chẳng cần làm ǵ cả cũng sẽ được hưởng đầy đủ mọi thứ. Nghe chẳng có ǵ là hợp t́nh, hợp lư. 

Điều mà ḿnh làm chưa được trong năm qua (2023) là một chuyện có nhiều ngóc ngách như rừng rậm. Đó là việc t́m hiểu tại sao ông Tổng Thống Mỹ John F. Kennedy (JFK) muốn lật đổ và sát hại Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm. Đă muốn làm được trong năm 2023, dù không hoàn hảo đi nữa, v́ tới tháng 11-2023 là trọn 60 năm hoàn lịch của vụ lật đổ và sát hại anh em Tổng Thống Diệm do Washington điều khiển (đưa đến kết quả cuối cùng ngày 30-04-1975). 

Thực ra đây là một chủ đề quá lớn nên ôm không xuể. Nội ngoại chư quân tử, vị nào có quan tâm, xin cho biết thêm về vấn đề này. 

Ḿnh cũng hơi ôm đồm một chút, nên đă muốn “nhân tiện” th́ so sánh luôn việc người Pháp đă làm trong vụ truất phế vua Duy Tân (1916) với việc Washington lật đổ Đệ Nhất Cộng Ḥa vào năm 1963. 

Có điểm giống nhau, là cả hai bên đều không muốn trực tiếp ra tay mà giao cho người Việt thực hiện: Toàn Quyền Pháp ở Đông Dương để cho các quan Nam Triều xử lư “vụ việc” vua Duy Tân, nhưng giao cho các vị quan này một đường hướng rơ rệt (tuy không có văn bản chính thức nào) là KHÔNG sát hại nhà Vua, chỉ phế truất và đưa người khác lên thay. Điều này có khác với ư muốn của ông JFK năm 1963 hay không, có vẻ hiện nay vẫn chưa ai t́m ra được trọn vẹn. 

Được biết là, ngay sau khi nghe tin anh em của Tổng Thống Diệm bị ám sát, cựu Đại Sứ Mỹ tại Sài G̣n Frederick Nolting bỏ làm việc với Bộ Ngoại Giao Mỹ (ông ấy từ chức để phản đối). Tướng Edward Lansdale, cố vấn của Tổng Thống Diệm (1954-1956), tuyên bố: “Liên Xô và China có làm đến như vậy với ông Hồ Chí Minh không?”

Thực ra, trước khi cử ông Henry Cabot Lodge Jr. làm Đại Sứ ở Sài G̣n (1963, để thay ông Nolting), tướng Lansdale là người đầu tiên mà ông JFK chọn lựa. Tướng Lansdale đồng ư, nhưng khi ông JFK hỏi: “Nếu cần thiết, ông có sẵn sàng giết ông Diệm không?”, th́ tướng Lansdale từ chối, không nhận làm Đại Sứ.   

Một điểm khác cần chú ư là nội dung việc làm của vua Duy Tân và Tổng Thống Diệm. 

Vua Duy Tân đồng ư gia nhập Việt Nam Quang Phục Hội của cụ Phan Bội Châu (1915), với tư cách là Hội Chủ (trong bí mật). Chủ trương nhất quán của Quang Phục Hội là khởi nghĩa vũ trang để đánh lui quân Pháp ra khỏi lănh thổ. Năm 1916, vua Duy Tân muốn lánh ra khỏi kinh đô Huế, sau đó sẽ cùng Quang Phục Hội trường kỳ kháng Pháp.  Chính vua Duy Tân tự tay viết ngự chiếu để phong chức cho ông Hoàng Trọng Mậu (Tổng Tư Lệnh Việt Nam Quang Phục Quân) và ba yếu nhân khác của Quang Phục Hội. Quân Pháp t́m được tờ chiếu đó.  

Tổng Thống Diệm không có kế hoạch chống đối Washington bằng vũ lực. Ông chỉ không nhượng bộ yêu cầu của Washington đ̣i đưa quân tham chiến trực tiếp vào Việt Nam. 

Nhưng người Pháp không chủ trương sát hại vua Duy Tân. Ngay khi được tin quân Pháp bắt được vua Duy Tân, Toàn Quyền Pháp ở Đông Dương (từ Sài G̣n) ra lệnh cho Khâm Sứ Pháp ở Huế: “Trước khi tôi đến, yêu cầu ông hăy tôn trọng nhà vua” và “không ngừng săn sóc nhà vua”. 

Những vấn đề này, vẫn sẽ tiếp tục đào bới trong năm 2024, nhưng không dám tự hứa với ḿnh (rằng sẽ t́m ra được). 

Trong dịp đầu năm, mọi người đều đă chúc tụng nhau nhiều lắm rồi (ḿnh cũng có chúc, trước khi năm mới đến), cho nên có lẽ không cần chúc tụng thêm. Ḿnh chỉ có mong ước trong dịp đầu năm; tự nghĩ là không khó thực hiện, nhưng lại rất khó, v́ nó có tính cách như một việc tâm linh. 

Đó là: Ước mong sao tất cả mọi người Việt, trong nước cũng như ở hải ngoại, biết đặt niềm tự hào của mỗi người vào thành quả việc làm của bản thân, dù lớn dù nhỏ. 

Nhỏ là mỗi cá nhân hỏi chính ḿnh rằng,  có thấy tự hào được không khi làm những việc như đi xe trái chiều hay xả rác ngoài đường, hoặc bỏ chất độc trong trái cây và thức ăn để bán cho đồng bào, vv... Lớn là những việc liên quan đến xă hội, đất nước, có ảnh hưởng đến quảng đại quần chúng... trong hiện tại và tương lai. 

Những chữ “có tính cách giống như việc tâm linh” ở phần trên, có nghĩa là chuyện này có liên quan đến những điều như cái “Phật Tâm” trong mỗi cá nhân, hay cách “sống Hợp Đạo” trong Nho Giáo. 

Chỉ có bấy nhiêu gịng cho năm mới 2024, gọi là ghi chép ít nhiều cảm nghĩ trong dịp tân niên. 

*

*

(06-01-2024)