Thông điệp từ Tương lai

theo lời Alexandria Ocasio-Cortez

Phạm Vũ Thịnh dịch

Naomi Klein và Alexandria Ocasio-Cortez đă làm cuốn phim ngắn “A Message from the Future with Alexandria Ocasio-Cortez” để giải thích Green New Deal một cách dễ hiểu cho mọi lứa tuổi, dưới h́nh thức một thông điệp từ tương lai hai mươi năm sau, cho biết thành quả của việc thực hiện kế hoạch Green New Deal trong thập niên 2020. Từ hiện tại mà nh́n th́ đó là một viễn tượng lạc quan cố gắng thuyết phục cho giải pháp Green New Deal.

Naomi Klein cho biết:

“Phim kể lại chuyện một khối lượng nhân loại vừa đủ lớn đến mức cần thiết, của nền kinh tế lớn nhất trên trái đất, trong t́nh thế khẩn cấp, đă cùng nhận thức được rằng loài người thực sự đáng được cứu khỏi một hiểm họa chưa từng có. Ng̣i bút nghệ thuật của Molly Crabapple mô tả một đất nước vừa quen thuộc vừa hoàn toàn mới: Các thành phố được nối liền với nhau bằng tàu cao tốc, những người lớn tuổi bản địa giúp thanh niên khôi phục các vùng đất ngập nước, hàng triệu người t́m được việc làm để trang bị nhà ở giá rẻ,... và khi siêu băo nhận ch́m các thành phố lớn, người dân phản ứng lại không phải bằng sự cảnh giác hay chống đối nhau mà bằng hợp tác và đoàn kết: “chúng ta đă t́m thấy mục đích chung”.

Cuốn phim được phát hành trực tuyến vào ngày 17 tháng 4 năm 2019. Trong ṿng bốn mươi tám giờ, phim đă được xem hơn sáu triệu lần. Trong ṿng bảy mươi hai giờ, đă được hơn một ngh́n người tŕnh chiếu trong nhiều hội trường, là một phần của chuyến lưu diễn toàn quốc do Sunrise Movement - Phong trào Mặt Trời Mọc tổ chức, nhằm xây dựng đà tiến cho Green New Deal. Trong các hội trường, mọi người cổ vũ cho từng ḍng giải thuyết. Chỉ một tuần sau đă có nhiều giáo chức từ tiểu học đến đại học cho biết đă tŕnh chiếu trong lớp và được hoan nghênh nhiệt liệt: “Sinh viên học sinh đều khao khát hy vọng”. Hàng trăm người đă viết thư cho biết họ đă khóc tại bàn học, bàn làm việc, v́ tất cả những ǵ đă mất hẳn rồi, và cả những ǵ c̣n có thể cứu văn được, cho trái đất.”

Phim dài 7 phút do báo mạng The Intercept và tác gia Naomi Klein thực hiện; minh họa của nghệ sĩ đoạt giải Molly Crabapple; kịch bản từ Alexandria Ocasio-Cortez, Dân biểu Hạ viện thuộc đảng Dân chủ Mỹ, cùng Avi Lewis, nhà làm phim tài liệu, người lănh đạo phong trào Công lư Khí hậu và cũng là chồng của Naomi Klein; đồng đạo diễn là Kim BoekbinderJim Batt.

Có thể xem tại đây:

https://www.youtube.com/watch?v=d9uTH0iprVQ

hoặc

https://www.youtube.com/watch?v=niRbuH2C3q8

Và dưới đây là bản dịch phần giải thuyết của phim:

*

Dân biểu ALEXANDRIA OCASIO – CORTEZ giải thuyết:

À đấy, chuyến tàu điện cao tốc từ New York đến thủ đô D.C. Luôn luôn đưa tôi trở lại thời điểm tôi mới bắt đầu đi làm bằng chuyến tàu này. Năm 2019, tôi đă là một dân biểu mặt mới trong Quốc hội đa dạng nhất trong lịch sử cho đến thời điểm đó. Thật là một thời điểm trọng yếu. Tôi sẽ không bao giờ quên những người trẻ trong cộng đồng của chúng ta. Họ vô cùng hứng khởi khi thấy lớp chính trị gia mới này, phản ảnh họ, ḍ dẫm t́m hiểu mà tiến bước trong các hành lang của quyền lực. Người ta thường nói: không thể trở thành những ǵ ḿnh không nh́n thấy. Đấy là lần đầu tiên, họ đă nh́n thấy chính ḿnh qua chúng tôi.

Tôi nghĩ rằng cảm giác đó cũng tương tự như khi mới đến với Green New Deal – Thỏa Thuận Mới Màu Xanh. Chúng ta biết rằng cấp thiết cần phải cứu hành tinh này và chúng ta có tất cả công nghệ, kỹ thuật để làm được chuyện đó, nhưng mọi người vẫn sợ hăi. Họ bảo rằng chuyện này quá lớn, quá nhanh, hoặc không thiết thực. Tôi nghĩ chỉ v́ họ chưa thể h́nh dung ra chuyện đó mà thôi.

Nhưng mà có vẻ tôi đang giải thích quá vội vă. Hăy bắt đầu trở lại từ những ǵ đă đưa chúng ta đến t́nh trạng ngày nay.

Năm 1977, ở New York, một nhà khoa học cấp cao tên là James Black đă thuyết tŕnh về việc đốt các nhiên liệu hóa thạch có thể rốt cuộc dẫn đến chuyện nhiệt độ toàn cầu tăng 4 hoặc 5 độ F. Chỉ trong ṿng hai năm sau đó, một tàu tải loại lớn nhất thế giới đă được trang bị một pḥng thí nghiệm hiện đại nhất, để đo lượng thán khí CO2 trong đại dương, thu thập thêm dữ liệu về hiện tượng nung nóng toàn cầu. Đoán xem ai đă thực hiện tất cả các nghiên cứu này: đấy là ExxonMobil, công ty dầu khí nổi tiếng. Ồ, đúng đấy, công ty Exxon đă biết điều này suốt trong bao nhiêu năm qua, mà các chính trị gia của chúng ta cũng đă biết.

Mười năm sau đó, James Hansen, nhà khoa học khí hậu hàng đầu của NASA, nói với Quốc hội: ông chắc chắn 99% rằng sự kiện nung nóng toàn cầu đang thực sự xảy ra, và là do chính con người gây nên. Đó là năm 1988, một năm trước khi tôi được sinh ra.

Vậy rồi, công ty Exxon có lắng nghe khoa học, kể cả khoa học của chính họ hay không? Họ có thay đổi mô h́nh kinh doanh, đầu tư vào năng lượng tái tạo hay không? Không, ngược lại nữa là khác. Họ biết, nhưng họ đă cá cược gấp đôi vào việc họ vẫn làm. Họ và các tổ chức đồng bọn đă chi hàng triệu USD để thiết lập một mạng lưới các nhóm vận động hành lang và các tổ chức tư vấn cố t́nh tạo ra sự nghi ngờ và phủ nhận nguy cơ biến đổi khí hậu. Đó là một nỗ lực được thiết kế để tấn công và chối bỏ chính loại khoa học mà chính họ đă thúc tiến.

Và họ đă thành công. Các chính trị gia ủng hộ sử dụng nhiên liệu hóa thạch, và các tập đoàn kinh doanh khổng lồ tiếp tục đào và khai thác mỏ, khoan và xói nước trục dầu khí (fracking), c̣n hối hả hơn nữa, như thể không c̣n có ngày mai. Mỹ trở thành nước sản xuất và tiêu thụ dầu hỏa lớn nhất thế giới. Các công ty nhiên liệu hóa thạch đă thu được hàng trăm tỷ USD, trong khi công chúng phải chi trả phần lớn nhất để dọn dẹp những thảm họa mà đám này đă gây ra. Hậu quả là chúng ta đă mất đi hàng thế hệ thời gian không bao giờ lấy lại được nữa, tiêu diệt toàn bộ những chủng loại sinh, thực vật không bao giờ có lại được nữa, những kỳ quan thiên nhiên đă biến mất vĩnh viễn.

Năm 2017, cơn băo Maria đă phá hủy quê hương của gia đ́nh tôi là Puerto Rico. Giống hệt một quả bom khí hậu bùng nổ, đă cướp đi sinh mạng của nhiều người Mỹ không khác ǵ vụ 11/9.

Và vào năm sau đó, khi tôi được bầu vào Quốc hội, các nhà khoa học khí hậu hàng đầu thế giới đă tuyên bố một t́nh trạng khẩn cấp nữa. Họ bảo rằng chúng ta chỉ c̣n 12 năm nữa mà thôi, để cắt giảm một nửa lượng khí thải, nếu không th́ hàng trăm triệu người sẽ phải đối mặt với t́nh trạng thiếu lương thực và nước dùng, nghèo đói và cái chết. Chỉ c̣n có mười hai năm để thay đổi mọi thứ — cách chúng ta đi lại, cách chúng ta kiếm ăn, cách chúng ta sản xuất vật dụng, cách chúng ta sống và làm việc — tất cả mọi thứ.

Cách duy nhất để làm được điều đó là chuyển đổi nền kinh tế, mà chúng ta biết là đă nứt vỡ, bởi v́ phần lớn của cải đă vào tay chỉ một số ít người, trong khi hầu hết mọi người c̣n lại th́ càng ngày càng sa sút. Đó là một bước ngoặt thảm khốc thực sự. Rất nhiều người đă bỏ cuộc. Họ bảo rằng chúng ta đang tiến gần đến tiêu diệt. Tuy nhiên, một số người trong chúng ta nhớ lại rằng, đất nước chúng ta trước đây đă từng gặp nguy hiểm tương tự: đấy là cuộc Đại Khủng Hoảng thời Thế chiến thứ hai. Từ lịch sử của đất nước, chúng ta đă biết cách cùng nhau nỗ lực vượt qua những nguy cơ tưởng như không thể thoát được. Ít nhất, chúng ta đă nợ con cháu của chúng ta nhiệm vụ phải cố gắng hết ḿnh.

Làn sóng cố gắng ấy đă bắt đầu khi đảng Dân chủ giành lại được Hạ viện vào năm 2018, sau đó là Thượng viện và Nhà Trắng vào năm 2020, đồng thời phát khởi thập kỷ Green New Deal - Thỏa Thuận Mới Màu Xanh, một loạt nhiều đạo luật liên tiếp đă khởi động quá tŕnh chuyển đổi xă hội và sinh thái của chúng ta để cứu hành tinh này. Đó là cố gắng toàn tâm toàn lực đến mức tham vọng mà chúng ta đă phải cần đến. Rốt cuộc, chúng ta đă phải cố gắng t́m kiếm những giải pháp trên quy mô khổng lồ tương đương kích thước với các khủng hoảng mà chúng ta phải đối đầu, mà không bỏ sót bất kỳ thành phần nào trong chúng ta. Nghĩa là phải bao gồm cả Bảo hiểm y tế - Medicare cho tất cả mọi người, là chương tŕnh xă hội phổ quát nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Chúng ta cũng đă đưa ra được luật bảo đảm việc làm liên bang, một chính sách bảo hiểm công cộng (Public Option) bao gồm cả mức lương đủ để sống xứng đáng. Điều trớ trêu có phần hài hước là: vấn đề lớn nhất trong những năm đầu tiên đó lại là thiếu hụt lao động. Chúng ta đă cố gắng xây dựng một lưới điện thông minh toàn quốc, trang bị cập nhật mọi ṭa nhà ở Mỹ, đưa những chuyến tàu điện cao tốc như thế này đi khắp đất nước. Chúng ta cần thêm người làm việc.

Nhóm người trẻ hàng xóm của tôi đă giữ vị trí trung tâm trong hàng loạt cố gắng ấy, đặc biệt là cô gái này, Ileana. Công việc đầu tiên của cô sau khi tốt nghiệp cao đẳng là với AmeriCorps Climate, cố gắng khôi phục các vùng đất ngập nước, các vịnh ven biển tiểu bang Louisiana. Hầu hết bạn bè của cô đều ở trong cùng công đoàn của cô, kể cả một số công nhân dầu mỏ chuyển sang. Họ phá bỏ các đường ống dầu cũ, trồng rừng ngập mặn, với mức lương và phúc lợi như cũ. Tất nhiên, khi nói đến việc khôi phục đất đai, chúng ta đă có những thiếu hụt rất lớn trong kiến ​​thức của ḿnh. May mắn là các cộng đồng người bản địa đă cung cấp kiến ​​thức kinh nghiệm truyền thống để hướng dẫn chúng ta. Ileana đă háo hức thử sức với vai tṛ kỹ sư nhà máy năng lượng mặt trời một thời gian, nhưng rồi cô đă thành công trong việc nuôi dạy thế hệ kế tiếp, vốn là một phần của sáng kiến phổ cập về ​​chăm sóc trẻ em. Hóa ra, chăm sóc đồng loại là công việc có giá trị và ít gây khí thải carbon. Và chúng ta đă bắt đầu trả lương xứng đáng cho giáo viên, người giúp việc gia đ́nh và trợ lư y tế tại nhà.

Những năm vừa qua đă có nhiều biến đổi lớn. Tuy không phải tất cả đều tốt. Khi cơn băo Sheldon đánh vào miền nam Florida, nhiều khu vực của Miami đă ch́m dưới nước biển lần cuối cùng. Nhưng khi chúng ta chiến đấu với lũ lụt, hỏa hoạn và hạn hán, chúng ta hiểu được ḿnh may mắn như thế nào v́ đă bắt đầu hành động từ trước rồi. Và chúng ta đă không chỉ thay đổi cơ sở hạ tầng mà thôi. Chúng ta đă thay đổi cả cách thức chúng ta làm nữa. Chúng ta đă trở thành một xă hội không chỉ hiện đại và giàu có, mà c̣n xứng đáng và nhân văn nữa. Bằng cách cam kết thực hiện các dân quyền phổ biến như chăm sóc sức khỏe và tạo công việc có ư nghĩa cho tất cả mọi người, chúng ta không c̣n lo sợ về tương lai. Chúng ta không c̣n sợ nhau nữa. Và chúng ta đă t́m thấy mục đích chung.

Ileana cũng đă nghe thấy lời kêu gọi đó. Năm 2028, cô đă ra tranh cử, trong chu kỳ đầu tiên của các chiến dịch bầu cử được tài trợ từ quỹ công cộng. Và bây giờ cô ấy chiếm giữ chiếc ghế Quốc hội mà tôi đă từng giữ. Tôi không thể tự hào ǵ hơn nữa về cô ấy, một đứa con thực sự của Green New Deal.

Khi tôi nghĩ lại về nhiệm kỳ đầu tiên của ḿnh tại Quốc hội, ngồi trong chiếc tàu điện Amtrak kiểu cũ đó vào năm 2018, khi tất cả những điều này vẫn c̣n nằm ở phía trước chúng ta, và bước đầu tiên quan trọng nhất mới chỉ là nhắm mắt lại mà tưởng tượng những ǵ sắp xảy ra. Chúng ta có thể trở thành bất cứ những ǵ chúng ta có đủ can đảm để nh́n thấy.

Phạm Vũ Thịnh dịch
22 Jan 2021


® "Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"

Cảm tưởng, ư kiến xin gởi về  t4phamvu@hotmail.com