Cuộc lừa đảo lớn:
Donald Trump đă lừa bịp nước Mỹ để làm giàu
 cho bản thân và gia đ́nh như thế nào

David Cay Johnston
Phạm Vũ Thịnh dịch

 

Lời người dịch:

Dưới đây là bản dịch phần Dẫn nhập – Introduction trong cuốn sách mới nhất của David Cay Johnston, xuất bản tháng 11 năm 2021: “The Big Cheat: How Donald Trump Fleeced America and Enriched Himself and His Family Cuộc lừa đảo lớn: Donald Trump đă lừa bịp nước Mỹ để làm giàu cho bản thân và gia đ́nh như thế nào”. Cuốn sách này hoàn thành bộ ba cuốn của David Cay Johnston viết về Trump, bắt đầu với cuốn “The Making of Donald Trump” - tiểu sử Trump xuất bản năm 2016,  rồi tiếp tục với cuốn “It's Even Worse Than You Think” năm 2018 đánh giá thành quả của năm đầu tiên Trump nắm quyền.

David Cay Boyle Johnston (sinh năm 1948)  là một phóng viên điều tra và tác-gia người Mỹ, chuyên gia về các vấn đề kinh tế và thuế, và là người đoạt giải Pulitzer năm 2001 cho Báo cáo có b́nh luận xuất sắc nhất (Beat reporting).
Từ tháng 7 năm 2011 cho đến tháng 9 năm 2012, ông đă là một người phụ trách chuyên mục của hăng thông tấn Reuters, viết và thực hiện video b́nh luận về các vấn đề toàn cầu về thuế, kế toán, kinh tế, tài chính và kinh doanh. Ông cũng viết bài cho hăng thông tấn Al Jazeera Anh và Mỹ trong những năm gần đây. Và là Giáo sư thỉnh giảng tại Khoa Luật và Trường Quản trị Kinh doanh Whitman tại Đại học Syracuse.

*

Đa số người Mỹ đă rơi vào hoàn cảnh kinh tế bất ổn từ năm 2015, lắm người lâm vào cảnh hiểm nghèo. Sống với đồng lương đắp đổi qua ngày, cho dù cả hai người lớn trong gia đ́nh đều có việc làm, đă trở thành chuyện thông thường ở Mỹ. Và cho đến năm 2015, nhiều người đă suy sụp quá lâu, ch́m đắm v́ các cú sốc kinh tế năm 2000 và 2008; họ tin rằng tương lai không phải là “B́nh minh rạng rỡ - Morning in America” như Tổng thống Ronald Reagan hứa hẹn, mà là nợ nần chồng chất thậm chí không nhà không cửa. Giá thuê nhà quá cao mà lương bổng lại quá thấp. Đă là khoảng thời gian đầy lo âu đối với hầu hết mọi người, mặc dù cùng lúc đó giới người giàu ở cấp cao nhất lại đang thu thập được của cải nhiều đến vượt quá sức tưởng tượng của bất kỳ thế hệ nào trước đó.

Đấy là thời điểm hoàn hảo cho một kẻ lừa đảo bậc thầy có cơ hội trấn lột những người khốn cùng, lừa gạt sang đoạt tất cả những ǵ họ có, trong khi không ngừng làm ra vẻ là người bạn chân thành giúp đỡ họ. Donald Trump là một kẻ như thế, sinh ra cho thời điểm đó.

Trump là một lái buôn bậc thầy. Ông ta đă thành công trong việc trấn lột các nhà đầu tư, lừa gạt người lao động và người cung cấp, lừa đảo sinh viên trường đại học giả của ông ta, và lừa dối qua mặt các ngân hàng đă cho ông ta vay hơn một tỷ USD mà ông ta không bao giờ trả lại. Ông ta thậm chí đă lừa bịp cả những tay mơ chơi roulette tại một trong những ṣng bạc của ông ta, ngành kinh doanh được cho là chịu quản lư chặt chẽ nhất ở Mỹ. Vậy mà Trump vẫn thoát được. Ông ta chưa bao giờ bị bắt, chưa bao giờ bị buộc tội, mặc dù Thị trưởng Ed Koch của thành phố New York từng nói rằng ông ta đáng phải ngồi tù 15 ngày v́ tội trốn thuế bán hàng.

Trump thậm chí c̣n thoát được tội giả mạo mặc dù luật sư thuế và kế toán viên của chính ông ta đă tŕnh bằng chứng có tuyên thệ, trong một trong hai phiên ṭa việc hộ về tội gian lận thuế thu nhập, mà ông ta đă thua kiện cả hai.

Trong khi Trump được biết đến trong xă hội New York như một kẻ lừa đảo, một kẻ nói dối, một kẻ thao túng, một kẻ xấu xa, và mặc dù ông ta đă bị phạt 200.000 USD v́ sa thải phụ nữ và người da màu để ch́u ḷng khách hàng sộp nhất trong ṣng bạc của ông ta, thế mà h́nh phạt tồi tệ nhất cho ông ta đă chỉ là vài vụ kiện tụng, nộp phạt, và bị một số người xa lánh tại các sự kiện xă hội thượng lưu, như Met Gala hàng năm ở Manhattan.

Nhưng đó không phải là con người Donald Trump mà hầu hết người Mỹ biết được, hoặc nghĩ rằng họ biết; chắc chắn không phải những ai sống xa thành phố New York và Atlantic City.

Đối với một phần lớn công chúng Mỹ, Trump là một anh hùng, một h́nh tượng thiên tài kinh doanh lớn hơn người thực, có thể biến bất cứ thứ ǵ thành vàng, vừa hất mặt khi dễ tầng lớp quư tộc Mỹ. Ông ta là một thứ Vua Midas thời hiện đại, có một loạt vợ như cúp vàng giải thưởng, và giàu có vô tận. Mà ông ta cũng ăn những thức ăn nhanh giống như họ!

Trump đă tạo ra h́nh tượng như thế trên mạng lưới truyền h́nh NBC, trong nhiều năm đă phát sóng các chương tŕnh của ông ta: “The Apprentice - Người học việc” và “Celebrity Apprentice – Siêu sao học việc”. Các chương tŕnh ấy đă mang đến cho mạng lưới một gia tài lớn. Và mang đến cho Trump số tiền mặt cần thiết để ra vẻ một đại tỷ phú, và quan trọng hơn nữa, đă khiến Trump nổi tiếng ở nơi mà ông ta gọi là “nước Mỹ thực sự”, của những thị trấn nhỏ, đất nông nghiệp và những thành phố không mấy ai mặc vest hoặc váy hàng hiệu. Và ông ta đă có câu nói như chữ kư riêng: “You’re fired! - Ngươi bị sa thải!” ngược ngạo thay đă mang lại cảm giác nhẹ nhơm cho những người biết trước rằng họ có thể bị sa thải bất cứ lúc nào mà chẳng cần có lư do ǵ chính đáng.

Các chương tŕnh truyền h́nh của Trump không “thật” ǵ hơn lớp sơn viết tên ông ta có vẻ như được khắc bằng chữ vàng. Tất cả đều là “vàng của kẻ khờ”, những ai tin vào lời nói biến hóa khôn lường của ông ta. Đối với bất kỳ ai hiểu biết về kinh doanh, th́ chương tŕnh của ông ta thật buồn cười. Thế nhưng khán giả của ông ta phần lớn là những người chưa bao giờ ở trong pḥng họp hoặc pḥng điều hành kinh doanh, không biết đến những ǵ được dạy trong các trường quản trị, không biết yếu tố ǵ làm cho doanh nghiệp thành công. Do đó, những lời thuyết giải lố bịch cứ thế được quảng bá vào giờ vàng như thể những lời đáng tin cậy về sự nhạy bén trong kinh doanh.

Những ǵ người xem chương tŕnh của ông ta, và phần lớn người Mỹ, mong muốn có được một nhà lănh đạo có thể giải tỏa cơn túng quẫn của họ. Trump ra vẻ như là người cung cấp cho họ những ǵ họ khao khát: một anh hùng quan tâm đến họ, một người mà họ tin là sẽ dẫn dắt họ thoát khỏi hàng thập niên ngụp lặn trong t́nh trạng kinh tế ảm đạm.

Vào năm mà Trump bước xuống thang cuốn của Tháp Trump để tuyên bố mở đầu chiến dịch tranh cử Tổng thống, nền kinh tế Mỹ đang trên đà phục hồi, nhưng không đủ nhanh để bù đắp cho sự tàn phá, đầu tiên là do bong bóng dot-com vỡ tung vào đầu thế kỷ mới, và sau đó là cuộc Đại suy thoái năm 2008, mà một số thước đo đánh giá là đă tác hại c̣n hơn cuộc Đại suy thoái ở những năm 1930. Hàng chục triệu người Mỹ từng có làm việc ổn định, chăm sóc được gia đ́nh và cố gắng làm việc hết sức ḿnh, đă liên tục bị thiệt hại v́ những hoàn cảnh ngoài tầm kiểm soát của họ. Mức lương của họ đă ngừng tăng từ nhiều thập niên trước đó. Theo dữ liệu thuế, chín mươi phần trăm hộ gia đ́nh Mỹ có thu nhập ít hơn, điều chỉnh theo mức lạm phát, vào năm 2015 so với năm 1973.

Nhiều gia đ́nh dù có hai người lớn đang đi làm vẫn phải vật lộn khó nhọc mới đủ sống. Đại đa số người Mỹ không có tiền tiết kiệm, và không ít người phải phụ thuộc vào những kẻ cho vay ngắn hạn với những mức lăi suất mà một vài thập niên trước đó có thể bị kết án tù v́ tội cho vay nặng lăi. Cho đến năm 2015, những mức lăi suất đó đă được hợp pháp hóa bởi ṭa án, Quốc hội và các cơ quan lập pháp tiểu bang. Bảo hiểm y tế lại không bao bọc đầy đủ, ngay cả cho những chăm sóc thông thường. Lương hưu đă biến mất.

Nhiều công việc trả lương cao, nhất là trong lĩnh vực chế tạo sản phẩm và khai thác mỏ, đă biến mất, một số chuyển sang China, Mexico hoặc Việt Nam; số việc khác không bao giờ c̣n có lại, đặc biệt là trong lĩnh vực khai thác than, v́ các loại nhiên liệu cạnh tranh khác rẻ hơn và sạch hơn. Thế c̣n đảm bảo về việc làm th́ sao nào? Cho đến năm 2015, không có công việc nào của ai được đảm bảo, ngay cả giới giáo viên và giáo sư thường được cho là có việc làm trọn đời.

Hoàn cảnh khốn khổ của hầu hết người Mỹ có thể được tóm tắt bằng từ viết tắt ALICE: Asset Limited - tài sản hạn chế, Income Constrained - thu nhập giới hạn, mặc dù Employed - có việc làm. Tổ chức từ thiện United Way tính ra rằng một gia đ́nh bốn người sống ở các tiểu bang có chi phí sinh hoạt cao như Connecticut, New Jersey hoặc California cần hơn 60.000 USD mỗi năm chỉ đủ để cung cấp những nhu cầu cơ bản của cuộc sống hiện đại. Thế nhưng chỉ có 1/5 tổng số công việc được trả nhiều như vậy vào năm 2015, theo báo cáo tiền lương hàng năm của An sinh Xă hội. Mức lương trung điểm, bao gồm cả công nhân bán thời gian, chỉ là 29.930 USD, nghĩa là chưa đến 600 USD mỗi tuần.

Thế mà cùng lúc đó lại có một số người Mỹ đă giàu ngoài sức tưởng tượng. Trump có máy bay phản lực Boeing 757 của riêng ḿnh; một số cặp vợ chồng siêu giàu có máy bay phản lực riêng, một cho ông, một cho bà. Những chiếc siêu du thuyền trị giá hàng trăm triệu USD neo đậu ở khắp các bờ biển Mỹ. Lâu đài, và thậm chí cả những căn hộ chung cư được bán với giá hàng chục triệu USD.

Thật quá bất công!”, đó là thông điệp của Trump đối với mọi người Mỹ trung b́nh, "mà đó chẳng phải lỗi của họ".

Trump đă không lăng phí thời gian với những kế hoạch 32 điểm hay nói về đầu tư vốn con người, độ co giăn của thị trường lao động, hoặc biểu đồ năng suất. Trump nói chuyện với mọi người bằng thứ ngôn ngữ họ hiểu được. Ông ta bảo họ rằng giới tinh hoa ở thủ đô Washington, trong đầm lầy dọc theo sông Potomac ấy, đang cài cắm gian lận để lũng đoạn cả hệ thống cho lợi ích của riêng chúng, khiến mọi người dân Mỹ phải è cổ ra trả chi phí. Và giới tài chính Phố Wall thu mua rồi đóng cửa hoặc bán ra nước ngoài, các công ty đang sở hữu các nhà máy ở khắp các thị trấn trên toàn nước Mỹ!

Trump đổ lỗi cho những người Mexico vượt biên giới đă làm gia tăng các vụ cưỡng hiếp và giết người, mặc dù trên thực tế th́ tội phạm bạo lực ở Mỹ đang giảm bớt. Trump đổ lỗi cho China đă ăn cắp công ăn việc làm của người Mỹ. Ông ta đổ lỗi cho người Hồi giáo về mọi chuyện tệ hại khác.

Và sau đó Trump nói lên những lời hứa mà mọi người khao khát muốn nghe. Ông ta cam kết tăng trưởng kinh tế cao hơn bất kỳ ai khác đề xuất mức khả thi, đến gấp đôi mức trung b́nh của thời hậu chiến. Ông hứa sẽ lấy lại về Mỹ những việc làm trong ngành khai thác than. Và ông thề sẽ đánh bại giới tinh hoa đang muốn xây các tuabin gió để tạo ra điện, mà Trump tuyên bố sai lạc là thứ gây ung thư.

Trump nói: giới tinh hoa ở các thành phố ven biển, là những kẻ có học vấn kiểu cách và đồng lương cao, th́ khinh khi những người chưa bao giờ học đại học, những người sống ở nơi mà giới tinh hoa chỉ bay qua trên đầu họ mà thôi. Ông ta bảo khán giả rằng chỉ mỗi ông ta là có thể cứu họ ra khỏi cuộc sống nợ nần chồng chất và mức khốn cùng ngày càng tồi tệ thêm. Chẳng có ai khác quan tâm đến họ cả! Tại mỗi cuộc vận động tranh cử, ông ta đều nói với đám đông rằng "We love you - Chúng tôi yêu các bạn."

Kết hợp với điều này, hàng chục năm qua Trump đă quen luyện tập cách xuất hiện trước máy quay phim, tính toán góc độ máy quay, ánh sáng, kiểu cách ông ta mỉm cười hay giận dữ sẽ ảnh hưởng đến khán giả như thế nào, là những dấu ấn của ông ta ít ai có được.

Trump nói dối một cách lộ liễu và trắng trợn, táo bạo và ngây ngô, làm người nghe mất tập trung và không tin vào tai ḿnh nữa. Ông ta nói dối ngay cả khi nói sự thật c̣n tốt hơn, chỉ v́ muốn thỏa măn cái tôi của ông ta và làm giàu cho cá nhân. Trump cùng gia đ́nh và bạn bè của ông ta nhanh chóng huấn luyện cho hàng chục triệu người Mỹ tin tưởng rằng không có sự thật khách quan, rằng bất cứ điều ǵ ông ta nói là đúng, và bất kỳ ai thách thức lời ông ta thuật lại sự kiện đều là kẻ nói dối. Đó là một chiến lược lừa dối, gây rối loạn và phân tâm chưa có sách dạy công dân giáo dục cấp trung học nào chuẩn bị sẵn để giảng cho người Mỹ hiểu được. Và chiến lược ấy đă có hiệu quả, mang lại quyền lực cho một chính quyền đứng hạng nhất về điểm không thành thực, đáng lo ngại và bất ổn, vượt xa tất cả các chính quyền Mỹ khác từ xưa đến nay.

Trump hứa sẽ "tát cạn đầm lầy" ở Washington DC. Nhưng khi đă nắm quyền, ông ta đă thả vào đó những con thú săn mồi kinh tế và những kẻ gây ô nhiễm tàn bạo nhất trong nước. Gần như ngay từ ngày đầu tiên, ông ta đă chối bỏ nhiệm vụ, danh dự, lư lẽ và lư trí, tất cả các nguyên tắc căn bản về tự quản tự chế vốn là nền tảng cho Hiến pháp của chúng ta.

Phần cốt lơi của những lời dối trá của Trump là huyền thoại về Vua Midas hiện đại, biến mọi thứ ông ta chạm vào thành vàng, mà chỉ cần đặt tên của ḿnh lên đó là đủ. Huyền thoại đó bắt nguồn từ một cuộc họp năm 1977 tại văn pḥng Thị trưởng thành phố New York, khi cảnh sát buộc phải lôi Trump ra ngoài - một câu chuyện chưa từng được tiết lộ trước đây.

*

Cuốn sách The Big Cheat  này kiểm điểm những lời hứa hẹn của Trump so với kết quả thực tế. hoàn thành bộ ba cuốn của tôi, bắt đầu với cuốn tiểu sử Trump xuất bản năm 2016 (The Making of Donald Trump) rồi tiếp tục với cuốn sách năm 2018 (It's Even Worse Than You Think) đánh giá thành quả năm đầu tiên Trump nắm quyền.

The Big Cheat ghi lại cách thức Trump làm, như vẫn làm từ trước đến nay, là hứa hẹn cả mặt trăng, bầu trời và các v́ sao, sau đó có giỏi lắm th́ cũng chỉ cung cấp đá và cát. Trong những tuần cuối cùng của nhiệm kỳ Tổng thống, Trump không chỉ cố sức lật đổ chính quyền của chúng ta mà thôi, ông ta c̣n gài lại những thay đổi về chính sách, biểu lộ sự coi thường những lời hứa hẹn của chính ông ta, và sự khinh miệt đối với những người đă đưa ông ta vào chức vụ Tổng thống; những hành vi ấy hầu như không được đề cập ǵ mấy trong luồng tin tức từ Washington DC.

Người quan sát Trump siêng năng nhất cũng không thể nào theo dơi được tất cả những ǵ Trump và Công ty đă làm trong bốn năm qua. Tôi hiểu điều đó v́ kể từ ngày Trump tuyên bố ứng cử, Trump đă trở thành trọng tâm trong công việc của tôi và của các nhà báo tại DCReport, một tổ chức truyền thông trực tuyến mà bạn tôi David Crook và tôi đă sáng lập, để đảm bảo rằng bản chất của những ǵ Trump đă làm đối với chính phủ của chúng ta được ghi lại trung thực. Tuy nhiên, ngay cả khi nghiên cứu để viết cuốn sách này, tôi vẫn bắt gặp những điều tôi đă bỏ lỡ hoặc quên đi, hay có tầm quan trọng đă không được tôi nhận thức đúng mức vào thời điểm đó, nhất là những ǵ xảy ra vào những ngày Trump có những lời nói hay hành vi kỳ quặc hoặc thái quá nhất.

Cứ thế, toàn bộ sậu gồm Donald Trump cùng đại gia đ́nh và bè lũ, kể cả các cư dân trong đầm lầy mà ông ta đă nuôi dưỡng chứ chẳng phải tiêu diệt, đă lợi dụng chức vụ Tổng thống của Trump để trở nên giàu có hơn, tạo ra các cơ hội sinh lợi trong tương lai và thoát khỏi vũng lầy tài chính của chính bọn họ. Một số trong bọn đă đục khoét tiền thuế, số khác đă đặt ḷng tham của họ lên trên an ninh quốc gia của chúng ta. Số c̣n lại chuyên chú vào các nguồn tiền vặt. Và mặc dù Trump đă hứa sẽ kiện toàn chính quyền của ông ta với "những người tài giỏi nhất", một số những người đó đă tỏ ra không có khả năng cả trong chức vụ lẫn nỗ lực của họ để đục khoét Kho bạc Hoa Kỳ.

Đứng đầu danh sách những kẻ đă giàu lên khi Trump c̣n ở Nhà Trắng là Ivanka, con gái của Trump, và chồng là Jared Kushner. Họ đă chiếm được 18 khế ước vay tiền với điều kiện ưu đăi, tổng giá trị gần 800 triệu USD, như độc giả sẽ thấy trong các trang sau đây (trong sách).

Cuốn sách này rút từ kinh nghiệm của tôi về Trump, khi điều tra các giao dịch tài chính của ông ta và vạch trần những lời nói dối của ông ta từ năm 1988, khi tôi rời báo Los Angeles Times để đưa tin về ngành ṣng bạc ở Atlantic City cho tờ Philadelphia  Inquirer. Tôi đă dự đoán rằng cờ bạc trong ṣng bạc sẽ lan rộng khắp nước Mỹ, và thực tế đă xảy ra gần hoàn toàn đúng như tôi đă dự đoán trong cuốn sách đầu tiên của tôi, Temples of Chance - Những ngôi đền của cơ may, phần lớn trong đó ghi lại sự kém cỏi, thiếu hiểu biết và không thành thực của Donald Trump.

Có nhiều phần của câu chuyện này có thể độc giả đă biết, những phần khác có thể độc giả hiểu ra là không như ḿnh đă nghe thấy, và c̣n nhiều yếu tố khác hoàn toàn mới mẻ, nhiều sự kiện đă bị cuốn ch́m trong ḍng lũ những hành vi xấu xa điển h́nh của Tổng thống Trump.

Cơ quan công quyền, nhất là chính phủ Mỹ, chính là một cương vị danh dự được công chúng tín nhiệm. Quyền lực Tổng thống phải được sử dụng để củng cố và thúc tiến nền dân chủ của chúng ta. Từ đó, tự do và cơ hội mang lại lợi ích cho người dân Mỹ, và bản thân nước Mỹ tỏa sáng như một tấm gương cho thế giới thấy rơ những ǵ có thể đạt được một khi tinh thần con người được tự do phát triển, được hỗ trợ bởi một chính phủ mà các nhà lănh đạo nỗ lực nâng cao lợi ích cộng đồng chứ không mưu toan ăn cắp vặt.

Năm tháng sau khi Trump rời nhiệm sở, một đại bồi thẩm đoàn của tiểu bang ở Manhattan đă tuyên bố một cáo trạng đặc biệt đối với Trump Organization - Tổ hợp Trump, và Giám đốc tài chính của Tổ hợp ấy là Allen Weisselberg. Bản cáo trạng nêu chi tiết một tội h́nh sự là âm mưu gian lận thuế kéo dài 15 năm, bao gồm cả bốn năm Donald Trump làm Tổng thống. Ngay sau đó, Weisselberg từ bỏ mọi chức vụ đă giữ trong Trump Organization.

Bản cáo trạng khẳng định rằng Weisselberg “đă trốn thuế khoảng 556.385 USD tiền thuế liên bang,” cộng với một phần ba triệu USD tiền thuế tiểu bang và thành phố, thông đồng âm mưu với Trump Organization. Rằng Weisselberg và vợ đă nhận được một căn hộ khỏi trả tiền thuê, tiền chỗ đậu xe, tiền điện nước và truyền h́nh cáp; mỗi người c̣n được dùng miễn phí một chiếc Mercedes-Benz cho thuê; và lại được hoàn trả học phí trường tư cho các cháu của họ; thêm một số các khoản đặc lợi giấu kín khác nữa.

Chưa từng có một Tổng thống hoặc cựu Tổng thống nào lại là nhân vật trong một vụ tội phạm nghiêm trọng như thế, huống hồ lại xảy ra trong các năm tại chức nữa.

15 tội danh trong bản cáo trạng, nếu được chứng minh tại phiên ṭa hoặc bằng lời thú tội, sẽ xác định rằng Tổng thống Hoa Kỳ ấy đă cố ư chủ tŕ hoạt động tội phạm, bao gồm các tội h́nh sự chống lại chính quyền Hoa Kỳ, tiếp tục cho đến ngày tuyên bố cáo trạng, tức là ngày 1 tháng 7 năm 2021.

Mặc dù Trump không bị nêu tên trong bản cáo trạng, nhưng ông ta là chủ sở hữu duy nhất của Trump Organization. Eric Trump (con trai thứ 2 của Trump) đă tuyên thệ vào năm 2011 rằng không có quyết định kinh doanh nào được đưa ra mà không có sự chấp thuận của cha anh ta, một điểm mà cả những người khác cũng luôn luôn nêu ra về sự kiểm soát chặt chẽ mà Donald Trump thực thi trong toàn bộ doanh nghiệp của ḿnh.

Donald Trump đă làm việc chặt chẽ với Weisselberg đến mức văn pḥng của hai người nằm trên cùng một tầng của Tháp Trump, trong khi Don Jr., Eric và Ivanka – tất cả các phó giám đốc điều hành – đều làm việc ở một tầng khác. Nhiều cộng sự đă nói công khai rằng Weisselberg biết rơ từng đồng USD đến từ đâu và đi đến đâu.

Các thám tử đă đưa Weisselberg 73 tuổi ra ṭa với c̣ng tay. Cả ông ta và Trump Organization đều không nhận tội, vào ngày 2 tháng 7 năm 2021. Một thẩm phán tiểu bang đă thả Weisselberg không phải đóng tiền thế chân (bail).

Điều đáng chú ư là ngoài lời không nhận tội chỉ có tính cách thủ tục h́nh thức, không một đương sự nào phủ nhận các chi tiết được nêu trong bản cáo trạng, cho thấy các luật sư bào chữa tội h́nh sự này biết rằng các công tố viên đă nắm thóp được thân chủ của họ đến mức hầu như không c̣n có triển vọng được tha bổng nếu vụ án được đưa ra xét xử. Nếu Trump Organization bị kết trọng tội, th́ tiểu bang New York có thể giải thể nó, tịch thu toàn tài sản để thu hồi các khoản thuế đă trốn và chi phí truy tố.

Vào mùa hè năm 2020, tôi đă nói rằng kết quả cuối cùng của cuộc điều tra của đại bồi thẩm đoàn gần như chắc chắn sẽ là một tội danh thuộc loại kinh doanh phi pháp và tội phạm doanh nghiệp theo Điều 460 của bộ luật h́nh sự của Bang New York. John Moscow, công tố viên Manhattan, người đă truy nă thành công vụ án ngân hàng toàn cầu BCCI (*) tai tiếng khắp thế giới ba thập niên trước đây, cũng đồng ư với tôi khi chúng tôi cùng xuất hiện trong chương tŕnh Brian Ross Investigates - Brian Ross Điều tra, trên kênh truyền h́nh Law & Crime - Pháp luật & Tội phạm. Năm sau đó, nhiều cựu công tố viên, luật sư bào chữa h́nh sự và giáo sư luật xuất hiện trên truyền h́nh toàn quốc cũng đă chấp nhận quan điểm của tôi.

Điều luật đó, khi kết án, sẽ cho phép tiểu bang tịch thu tài sản của Trump Organization xem như thành quả của hoạt động kinh doanh phạm tội. Đấy cũng là một án phạt dễ hiểu đối với bồi thẩm đoàn, không như các vụ kiện về thuế đôi khi có thể bị đánh bại bởi v́ các bồi thẩm không hiểu nên cho rằng quá phức tạp đến nỗi có thể người ta ngây thơ vô t́nh mà vi phạm luật thuế. V́ Trump đă nói rằng ông ta là chuyên gia về thuế vĩ đại nhất trong lịch sử thế giới, và Weisselberg là một chuyên viên kế toán công cộng được chứng nhận, những lời bào chữa kiểu đó không thể có sức mạnh thuyết phục được các bồi thẩm đoàn trong một phiên ṭa h́nh sự.

Trump đă đưa ra tuyên bố: “Cuộc săn lùng Phù thủy có tính cách chính trị của bọn Dân chủ Cánh tả Cấp tiến, với bang New York hiện đang tiếp quản nhiệm vụ, vẫn tiếp tục. Nó đang chia cắt Đất nước của chúng ta hơn bao giờ hết! ”

Các luật sư của Trump Organization cũng không cố gắng phủ nhận các cáo buộc, là một lập trường đáng kinh ngạc, nếu cân nhắc rằng: chuyện im lặng như thế nói lên điều ǵ về nhiệm kỳ tổng thống của Trump.

Ronald P. Fischetti, một luật sư biện hộ h́nh sự đại diện cho Trump Organization, đă khinh nhờn nhưng không thách thức tính chính xác của các cáo buộc ấy khi tuyên bố rằng: “Đây là một ngày đáng buồn đối với Văn pḥng Biện lư Quận Manhattan. Sau bao nhiêu năm điều tra, thu thập hàng triệu tư liệu và dùng hết nguồn lực của hàng chục công tố viên và chuyên gia tư vấn bên ngoài, đây là tất cả những ǵ họ có được đấy sao? Trong 50 năm hành nghề của ḿnh, tôi chưa bao giờ thấy văn pḥng này đề ra một vụ án như thế này, và thẳng thắn mà nói, tôi rất ngạc nhiên”.

Thật ra, việc truy tố các bổng lộc giấu diếm để tránh thuế chẳng phải là chuyện ǵ bất thường như trong câu nói của Fischetti. Chỉ là loại vụ án gian lận thuế thông thường mà thôi.

Bản cáo trạng này là đầu tiên nhưng chắc chắn chẳng phải là cuối cùng mà đại bồi thẩm đoàn Manhattan sẽ cân nhắc. Một loạt các cựu công tố viên, luật sư bào chữa và cả tôi nữa, đă nói trên nhiều chương tŕnh truyền h́nh quốc gia khác nhau rằng bản cáo trạng đầu tiên này có hai mục tiêu chính: (1) thuyết phục Weisselberg trở ngược lật tẩy Trump, và (2) khiến các thành viên trong gia đ́nh, nhân viên và bất kỳ ai khác đă tham gia vào các âm mưu tội phạm với Trump Organization sẽ cung khai bằng chứng với hy vọng tránh được tù tội.

Bản cáo trạng đă nêu chi tiết một mưu đồ che giấu 1,76 triệu USD tiền bổng lộc cho Weisselberg đối với các cơ quan thuế liên bang, tiểu bang và thành phố.

Mặc dù Fischetti và các luật sư khác của Trump bác bỏ rằng đây chỉ là những khoản tiền nhỏ nhặt, một chuyện bồi đắp phổ biến, nhưng tổng số tiền này rất đáng kể. Một người Mỹ với mức lương trung điểm khoảng 660 USD một tuần năm 2019, chắc hẳn phải làm việc ṛng ră hơn 51 năm để kiếm được nhiều tiền đến như vậy.

Bản cáo trạng c̣n tiết lộ rằng Trump Organization đă giữ cùng lúc hai bộ sổ sách kế toán khác nhau trong nhiều năm. Điều này rung một hồi chuông báo động trong giới thành viên trong gia đ́nh lẫn đồng bạn kinh doanh của Trump.

Chỉ có doanh nghiệp tội phạm mới có lư do để giữ nhiều hơn một bộ sổ sách kế toán. Toàn bộ mục đích của sổ sách kế toán là duy tŕ một hồ sơ duy nhất – và trung thực – ghi chép thu nhập và chi tiêu.

Trong suốt nhiệm kỳ Tổng thống của ḿnh, Trump đă bị truy cập dai dẳng bởi những câu hỏi liệu ông ta có phải là một kẻ gian lận thuế hay không. Vào năm 2018, tờ New York Times đă công bố một loạt bài báo tận lực đào sâu vào bên trong cách thức hành động của Trump Organization, Donald Trump và các con trai con gái của ông ta, lẫn cha của Donald là Fred Trump, trong các mưu đồ trốn thuế trên thu nhập, quà tặng và bất động sản, đồng thời lại tăng tiền thuê nhà các căn hộ vốn được chính phủ giới hạn và kiểm soát mức tăng giá thuê, ở khu Brooklyn và Queens. Loạt bài của tờ New York Times đă dựa trên 18 hộp hồ sơ thuế do Mary Trump cung cấp. Là một người cháu của Trump, Mary đă bảo rằng bà bị Donald Trump và các chị em c̣n sống của ông ta lừa gạt mất phần lớn tài sản thừa kế của ḿnh.

Ngay sau khi tờ New York Times công bố loạt bài ấy, chị cả của Donald là Maryanne Trump Barry đă từ chức thẩm phán ṭa phúc thẩm liên bang ở New Jersey. Việc đó đă ngăn chặn một cuộc điều tra đạo lư tư pháp về việc liệu bà ấy có phải là một kẻ gian lận thuế, ngay khi cuộc điều tra bắt đầu.

Trong khi các thẩm phán liên bang đă tự cho ḿnh những đặc quyền như có thể ngăn chặn một cuộc điều tra về đạo lư bằng cách từ chức, th́ các cựu Tổng thống lại không được hưởng những ưu đăi đó.

Các cáo buộc trọng tội đối với Trump Organization, nếu được chứng minh, sẽ khẳng định không c̣n nghi ngờ ǵ được nữa, rằng Trump đă phạm một "tội ác nghiêm trọng của quan chức - high crimes and misdemeanors" khi c̣n đương nhiệm.

Trump đă khởi kiện vào năm 2019 để ngăn chặn việc thực thi trát đ̣i hầu ṭa của bồi thẩm đoàn tiểu bang, cuối cùng dẫn đến các cáo trạng kể trên. Trát hầu ṭa đ̣i hỏi hồ sơ thuế và kế toán cá nhân và doanh nghiệp của ông ta do công ty kế toán Mazars USA nắm giữ. Công ty này cho biết sẽ tuân theo bất cứ điều ǵ mà ṭa án ra lệnh đ̣i hỏi.

Đă hai lần Trump đưa vụ này lên tận Ṭa án Tối cao Hoa Kỳ. Cả hai lần các thẩm phán đều nhất trí bác bỏ khẳng định của Trump rằng với tư cách là Tổng thống, ông ta khỏi bị điều tra tội phạm. Các luật sư của ông ta lập luận rằng quyền miễn trừ được áp dụng ngay cả khi ông ta phạm tội giết người, và quyền miễn trừ này bao trùm cả khoảng đời của ông ta với tư cách là một công dân tư nhân trước khi trở thành Tổng thống.

Tuyên bố táo tợn của Trump về quyền miễn trừ tuyệt đối như thế, loại đặc quyền thường được các vua chúa và các nhà độc tài viện dẫn, đă bị John Glover Roberts Jr., Chánh án Hoa Kỳ (chánh án cao cấp nhất trong nước Mỹ), chỉ trích gay gắt vào tháng 7 năm 2020.

“Trong hệ thống tư pháp của chúng ta, ‘công chúng có quyền được biết bằng chứng của mọi người.’ Kể từ những ngày đầu tiên của nền Cộng ḥa, ‘mọi người’ đă gồm cả Tổng thống Hoa Kỳ. Bắt đầu từ Jefferson và tiếp tục cho đến Clinton, các Tổng thống đă nhất quán ra làm chứng hoặc cung ứng các tư liệu trong thủ tục tố tụng h́nh sự khi được ṭa án liên bang gọi đến”, Roberts viết như thế, trích dẫn một cuộc tranh luận trong quốc hội Anh năm 1742, để cho thấy nguyên tắc này đă có hiệu lực từ bao lâu rồi.

Ṭa án Tối cao đă gửi lại trát đ̣i hầu ṭa này cho ṭa án xét xử liên bang để xem xét kỹ thuật, v́ đây là lần đầu tiên một Tổng thống đă phản đối trát hầu ṭa h́nh sự của ṭa án tiểu bang. Rồi đến khi Ṭa án Tối cao đồng ư với trát đ̣i hầu ṭa lần thứ hai, và ngay sau đó công ty kế toán Mazars lập tức cung cấp hơn một triệu trang tư liệu, th́ Trump đă măn nhiệm vài tuần trước đó.

Phạm Vũ Thịnh dịch
20 Dec 2021

Chú thích:

(*)
BCCI là "vụ gian lận ngân hàng lớn nhất trong lịch sử tài chính thế giới". Ngân hàng BCCI (Bank of Credit and Commerce International), cùng Abedi và Naqvi bị truy tố với cáo buộc của liên bang Mỹ rằng họ đă mua trái phép quyền kiểm soát một ngân hàng Mỹ khác, là Independence Bank of Los Angeles - Ngân hàng Độc lập Los Angeles, dùng doanh nhân Saudi Arabia là Ghaith Pharaon làm chủ sở hữu bù nh́n. Tiếp theo đó là một chuỗi hơn 60 vụ truy tố, kể cả vụ truy tố Abbas Gokal, một doanh nhân có quan hệ mật thiết với ngân hàng ấy, đă nhận mức án kỷ lục 14 năm tù. BCCI, lúc cao điểm có đến 417 văn pḥng tại 73 quốc gia, đă sụp đổ vào tháng 7 năm 1991 với khoản nợ ước tính lên tới gần 20 tỷ USD.

 


® "Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"

Cảm tưởng, ư kiến xin gởi về  t4phamvu@hotmail.com