Chân dung nàng Shunkin


Nguyên tác: Tanizaki Jun.ichirô

Dịch: Nam T

Lời giới thiệu của Nguyễn Nam Trân

“Chân dung nàng Shunkin” dưới đây do Nam Tử dịch từ bản Anh ngữ (The portrait of Shunkin) trong Seven Japanese Tales của Howard Hibbert do Vintage xuất bản. Nguyên tác Shunkinshô là một đỉnh cao trong cuộc đời sáng tác của văn hào phái duy mỹ Tanizaki Jun.ichirô (1886-1965). Ra mắt độc giả trên tạp chí Chuuô Kôron vào tháng 6/1933, tác phẩm đă giới thiệu một lối hành văn thí nghiệm rất độc đáo (hầu như không chấm câu, qua hàng và kể lể qua lời một người thứ ba) để tŕnh bày một câu chuyện đầy tính trữ t́nh và nhục cảm, tập trung ca ngợi nhan sắc thần thánh của người phụ nữ. Shunkinshô với nhân vật chính là nàng Okoto (Cầm), cũng như Mômoku Monogatari (Truyện lăo mù)[1]với nàng Oichi và Ashikari (Người cắt lau)[2] với nàng Oyuu, là một bộ ba tác phẩm (trilogy) ghi lại cuộc đời ba mỹ nhân Nhật Bản có sức thu hút đến hủy diệt. Bảy đạo diễn đă dựng truyện này thành 7 bộ phim từ 1935 đến 2008. Ngoài ra, nó lại được đưa lên sân khấu nhạc kịch, múa rối và opera, đi công diễn ở nước ngoài nhiều lần.

Dịch giả Nam Tử mà chúng tôi hân hạnh giới thiệu bản dịch là một thiếu nữ 24 tuổi nhưng chắc chắn cô sẽ đem đến cho chúng ta sự sảng khoái bất ngờ v́ tỏ ra chín chắn trong phong cách dịch thuật cũng như nhạy cảm đối với mỹ học Tanizaki. Tuy không được đào tạo ở trường lớp Nhật Bản nhưng cô hầu như nắm được những ǵ văn hào muốn truyền đạt qua khả năng tiếp thu một cách mau chóng văn hoá đất nước mà cô có dịp thăm viếng nhiều lần. Đó là chưa kể khả năng Anh ngữ và Việt ngữ điêu luyện đến độ gây ngạc nhiên thích thú, làm những người yêu văn dịch như chúng ta có lư do để đặt kỳ vọng vào tài năng trẻ này.

Tôkyô ngày 12 tháng 1 năm 2015

 *****************

SHUNKIN (Xuân Cầm, tên thật Mozuya Koto, được biết đến nhiều hơn bởi nghệ danh) là con gái một nhà buôn dược phẩm ở Osaka. Bà qua đời ngày 14 tháng 10 năm 1884 tức năm Minh Trị thứ 19, được chôn cất ở một ngôi chùa phái Tịnh Độ Tông, quận Shitadera, châu thành Osaka. Vài ngày trước tôi t́nh cờ ghé ngôi chùa này và dừng lại viếng mộ bà. Khi hỏi người trông coi nghĩa trang lối vào mộ phần gia tộc Mozuya, ông này bảo tôi “Mời bác qua lối này” và dẫn tôi đi quanh sảnh chính. Nơi đó, dưới bóng những cây sơn trà già cỗi là tầng lớp những ngôi mộ các thế hệ gia tộc Mozuya, nhưng dường như không thấy mộ Shunkin đâu cả. Tôi hỏi thăm nhà sư về Shunkin, đoán chừng nàng được chôn cất đâu đó quanh đây. Ông nghĩ ngợi một lúc rồi bảo: “Thế th́ chắc là ngôi mộ trên đồi.” Tôi theo ông bước lên những bậc thềm dốc phía đông khu nghĩa trang. Như đã biết, đền Ikutama đứng sừng sững trên đỉnh đồi, đứng đó có thể bao quát được cả quận Shitadera. Cái dốc mà tôi nói kéo dài từ chân chùa đến mé đền, được lát gỗ chỉn chu, thực là cảnh lạ ở Osaka. Chúng tôi thấy mộ Shunkin nằm ngay ngắn trong một khoảnh đất gọn gàng bên đường.  Trên ấy có ḍng chữ:

MOZUYA KOTO, nghệ danh SHUNKIN
Qua đời ngày mười bốn tháng Mười năm Minh Trị thứ 19.  
Hưởng dương: 57 tuổi.

Mặt bên mộ khắc: “Xây cất bởi đệ tử Nukui Sasuke" Có thể mộ Shunkin nằm tách biệt với nghĩa trang ḍng họ là v́ dù chưa bao giờ chính thức kết hôn, nhưng bà đã có thời gian sống chung với “đệ tử” là nghệ nhân samisen Nukui Sasuke như vợ chồng. Theo như người coi mộ, nhà Mozuya đã sa sút từ lâu. Hầu như chẳng thấy ai lo hương hỏa cho gia tộc, nói ǵ tới phần mộ tách biệt của Shunkin. “Tôi c̣n không nghĩ bà Shunkin là người trong họ ấy chứ.” Ông bảo tôi. “Vậy ngôi mộ bị bỏ bê, không ai hương khói?” Tôi hỏi. "Không hẳn. Một cụ bà ở Haginochaya ngót nghét bảy mươi thường tới hàng năm độ một hai lần. Cụ đem cả hoa tới thắp hương và – ông ngừng lại, trỏ sang ngôi mộ nằm bên trái mộ Shunkin, “Bác thấy phiến đá nhỏ bên cạnh chứ?  Chừng nào cụ vái xong bên mộ Shunkin là cụ sang bên đó vái, cụ trả tiền cho nhà chùa chăm nom cả hai ngôi mộ đó.” Tôi qua xem bia mộ kia th́ thấy chỉ nhỏ bằng nửa bia mộ Shunkin phía trên đó ghi:

NUKUI SASUKE, nghệ danh KINDAI (Cầm Đài)                
Học tṛ của Mozuya Shunkin. Mất ngày 14 tháng mười năm Minh Trị thứ 40.        
Hưởng thọ 82 tuổi.

Vậy ra đây là nơi an nghỉ của vị nhạc sư nổi tiếng. Ngôi mộ nhỏ bằng nửa và ḍng chữ tưởng niệm nhắc tới Sasuke với tư cách để tử Shunkin cho thấy ngay cả lúc ĺa đời ông vẫn muốn cúi ḿnh trước bà. Đứng bên đồi gần hai ngôi mộ lung linh trong ráng chiều, tôi nh́n xuống thành phố trải dài bên dưới. Triền đồi phía Tây xuống chân đền Tenno này vẫn giữ thoai thoải một đường viền xuyên suốt lịch sử thành Osaka. Hoa cỏ héo úa, cháy đen, những cây cổ thụ sắt seo tàn tạ phủ một lớp bụi dày khiến không khí đượm một màu ảm đạm. Dù hôm nay nghĩa trang này vẫn là địa điểm an táng yên tĩnh với cảnh trí hữu t́nh nhất Osaka nhưng khi những ngôi mộ này mới được xây cất, hẳn vạn vật diễm lệ hơn nhiều. Phía trên một thành phố sầm uất bậc nhất phương Đông với những ṭa cao ốc xuyên vào sương đêm, duyên phận đă ràng buộc Shunkin và đệ tử Sasuke của nàng bên nhau an hưởng giấc ngàn thu. Osaka hôm nay so với thời đại của Sasuke đă thay đổi đến chóng mặt, nhưng hai phiến đá vẫn c̣n đó minh chứng mối t́nh ông dành trọn cho nàng. Ḍng họ Nukui là môn đệ phái Nhật Liên Tông, và ngoại trừ Sasuke ra th́ tất cả thành viên trong gia đ́nh đều được an táng tại quê nhà nơi một ngôi chùa ở Hino, tỉnh Omi. V́ khao khát được chôn cất bên cạnh Shunkin, Sasuke đă khước từ gia đạo tổ tiên mà gia nhập phái Tịnh Độ tông. Người ta nói, chuyện hậu sự của hai người -- kể cả kích thước và vị trí của các viên sỏi rải xung quanh ngôi mộ -- đă được thu xếp đâu vào đấy từ khi Shunkin c̣n sống. Mộ Shunkin cao hơn bốn thước rưỡi, c̣n mộ Sasuke chưa đầy ba thước. Hai ngôi một nằm trên bực thềm thấp lát đá, được của cây thông bên phải mộ Shunkin soi bóng mát. Cách vài bước chân chỗ bóng cây vừa kịp chạm tới là mộ Sasuke, như một người nô bộc khiêm nhường. Nh́n vào đó, tôi mường tượng ra cảnh Sasuke vẫn thường tận tụy, từng li từng tí chăm lo cho nàng Shunkin như h́nh với bóng. Dường như hai phiến đá cũng có tâm hồn, tưởng như chàng Sasuke đang vui ḷng khi thấy Shunkin hạnh phúc. Sau khi quỳ xuống bên mộ của Shunkin một lúc, tôi tŕu mến vuốt ve phiến đá bia mộ Sasuke. Rồi tôi lang thang trên đồi cho đến khi mặt trời đă khuất tầm nh́n phía sau thành phố. Cách đây không lâu, một tập sách mỏng tôi kiếm được đă khơi dậy niềm thích thú của tôi với nàng, đó là cuốn "Tiểu Sử Mozuya Shunkin". Cuốn sách dày sáu mươi trang, đóng kiểu Nhật, in chữ lớn trên loại giấy làm theo phương pháp thủ công. Tôi đoán rằng Sasuke đă nhờ ai đó biên soạn lại tiểu sử của sư phụ nhân hai năm ngày giỗ của Shunkin để tặng cho bạn bè người quen. Tư liệu về cuộc đời Shunkin chắc chắn do Sasuke cung cấp, mà có khi chính ông cũng là tác giả, mặc dầu sách được viết theo lối cổ văn c̣n Sasuke chỉ được nhắc đến ở ngôi thứ ba. Xin trích Tiểu Sử như sau:       

Nhà Mozuya đă mấy đời mở hiệu thuốc ở quận Dosho, Osaka dưới cái tên Mozuya Yasuzaemon. Cha Shunkin là đời thứ bảy. Mẹ là bà Shige là con gái ḍng họ Atobe ở Kyoto, sinh được hai trai, bốn gái. Shunkin là con gái thứ hai,nàng sinh ngày 24 tháng 5 năm 1829 năm Bunsei thứ 12. Thuở thiếu thời, Shunkin không chỉ thông minh đĩnh ngộ mà c̣n được trời ban vẻ đài các cao quí và sắc đẹp vô song.  Khi khởi sự học múa lúc lên ba nàng đă có thể nhanh chóng thuần thục những động tác phức tạp chẳng khó khăn ǵ mà cử chỉ lại mười phần duyên dáng hơn những cô đào trẻ chuyên nghiệp.  Tương truyền sư phụ nàng cũng sửng sốt trước năng khiếu đó, ông thường lẩm bẩm: "Con bé thật là có năng khiếu!  Nó mà không phải con nhà gia giáo, th́ tài sắc như thế dễ thường lớn lên sẽ thành geisha nổi danh nhất Nhật Bản. Chả biết là hên hay xui nữa." Shunkin học đọc học viết từ rất sớm và tiến bộ nhanh đến nỗi chẳng mấy chốc c̣n vượt cả hai ông anh lớn..

Bảo rằng thông tin này là từ Sasuke – người si mê Shunkin như điếu đổ, th́ chẳng biết c̣n tin được mấy phần.  Song cũng có nhiều bằng chứng cho thấy Shunkin được trời phú cho “vẻ đài các cao quí và sắc đẹp vô song.” Ngày ấy phụ nữ nhỏ người, và Shunkin nghe đâu chưa đầy mét rưỡi, dáng người trác tuyệt, đường nét mảnh mai, cổ chân cổ tay nhỏ nhắn. Có một tấm h́nh chụp nàng năm ba mươi sáu tuổi với gương mặt trái xoan cổ điển, đường nét thanh tú đến thoát tục. Tuy nhiên, v́ ảnh chụp từ những năm sáu mươi của thế kỷ mười chín, nên đã nước ảnh đă lấm tấm ố vàng và nḥe đi một hoài niệm. Có lẽ v́ thế nên tấm ảnh để lại cho tôi một ấn tượng nhạt nḥa. Trong tấm h́nh mờ mịt ấy tôi chẳng thể t́m thấy ǵ hơn là sự quí phái thông thường của một người đàn bà đài các xuất thân từ ḍng họ có truyền thống doanh thương ở Osaka - đẹp th́ đẹp thật nhưng không thực sự có cá tính. Nàng nh́n như ba mươi sáu tuổi, mà cũng có thể là hai mươi sáu. Dầu bức h́nh chụp từ hai thập kỉ sau khi Shunkin rơi vào cảnh mù ḷa, nàng nh́n chỉ như một người đàn bà nhắm mắt. Người ta bảo người điếc trông giống kẻ đần, người mù nh́n như thánh nhân là vậy: điếc nên phải ráng sức căng tai nghe tiếng nói, nhíu mày, nghiến răng, trợn mắt, nghiêng đầu bên nọ bên kia… tóm lại mọi hành động đều mang vẻ đần độn; trong khi người mù ngồi yên lặng cúi đầu như thể suy tư thiền tụng. Vậy đi một nhẽ, nhưng khi chúng ta đă quen với việc nh́n vào đôi mắt mở hờ đầy từ bi mà Đức Phật và các vị Bồ Tát dùng để quan sát chúng sinh th́ những đôi mắt ấy không chỉ bao dung mà c̣n hấp dẫn hơn những đôi mắt mở to. Và trước gương mặt hiền hậu, dịu dàng của Shunkin mà nói, tưởng như người ta có thể cảm nhận ḷng trắc ẩn trong đôi mắt lim dim tựa Quan Âm Bồ Tát của nàng. 

Văn hào Tanizaki Jun.ichirô (1886-1965)

Theo như tôi biết, đây là bức ảnh duy nhất của Shunkin. Khi nàng c̣n trẻ kỹ nghệ này chưa du nhập vào Nhật Bản, và chính cái năm bức ảnh này được chụp, có một tai họa đă xảy đến khiến nàng không bao giờ cho phép h́nh ảnh của ḿnh được lưu lại nữa. Như vậy chúng ta chỉ có thể mường tượng ra dung mạo của nàng qua một bức h́nh mờ nhạt. Thành thử ấn tượng của tôi về nhan sắc của Shunkin lơ mơ là điều dễ hiểu. Mà có khi, bức ảnh này c̣n mù mờ hơn cả ng̣i bút miêu tả của tôi nữa. Hóa ra người ta chụp Shunkin năm ba mươi sáu tuổi, là đúng cái năm Sasuke bị mù - vậy lần cuối ông trông thấy Shunkin nàng đại để giống như thế này. Gương mặt nàng trong trí nhớ ông những ngày cuối đời phải chăng cũng nhạt nḥa như bức ảnh? Hay trí tưởng tượng của ông đă vẽ ra một Shunkin khác để bù đắp cho kư ức ngày càng phai nhạt? Có bao giờ Sasuke tự mường tượng ra một mỹ nhân khác hoàn toàn với Shunkin trong ảnh không? Một đoạn trong cuốn Tiểu Sử Shunkin chép:      

V́ vậy, cha mẹ nâng niu nàng như viên ngọc quư, hết thảy năm anh chị em trong nhà chẳng ai được cưng chiều bằng. Thế mà khi lên tám, Shunkin lại không may mắc bệnh mắt mà sớm lâm vào cảnh mù ḷa. Song thân hết sức đau ḷng, về phần người mẹ suưt phát điên, oán hận cuộc đời cũng chỉ v́ thương con quá.  Từ ấy Shunkin thôi học múa, nàng dồn hết tâm trí vào đàn koto, đàn samisen và ca hát.  Nàng dành trọn đời ḿnh cho âm nhạc.

Không ai biết cụ thể về bệnh mắt của nàng, trong cuốn tiểu sử cũng không thấy nói ǵ hơn. Nhưng Sasuke từng bảo: "Chữ tài liền với chữ tai một vần, các cụ nói chẳng sai. V́ tài sắc vẹn toàn mà sư phụ ta trở thành nạn nhân của thói đố kị tới hai lần trong đời. Tai họa đổ lên đầu bà về sau cũng từ ấy mà ra.” Sasuke ngụ ư rằng có nhiều uẩn khúc phía sau tai nạn của Shunkin. Một lần khác, Sasuke bảo sư phụ ông bị mù do viêm mắt kết mủ. Bấy giờ Shunkin thành ra trái tính trái nết bởi bởi sự nuông chiều nàng hưởng thụ từ nhỏ, nhưng ngày bé nàng rất vui vẻ, duyên dáng, hoạt bát, lại tử tế với kẻ ăn người ở nên ai cũng mến. Nàng rất ḥa đồng với các anh chị ḿnh và được cưng nhất nhà. Tuy vậy, cô bảo mẫu của em nàng nghe đâu nảy sinh ḷng ghen ghét Shunkin v́ thấy nàng được cha mẹ yêu chiều hơn cả. Bệnh của Shunkin phát sinh từ nhiễm trùng màng nhầy mắt nên Sasuke đă bóng gió cảm tính rằng chính cô bảo mẫu ấy đă giở mưu hèn kế bẩn nào đó ḥng cướp đi đôi mắt của Shunkin. Chuyện này có thể do suy đoán từ tính khí ngược ngạo của Shunkin về sau mà ra, nhưng ư kiến của Sasuke cũng chỉ nên tin một phần - đây không phải lần duy nhất v́ ḷng thương yêu mù quáng dành cho Shunkin mà Sasuke nghĩ xấu cho người khác. Mối ngờ vực của ông về cô bảo mẫu có thể là hoàn toàn vô căn cứ. Dù sao, tôi chỉ cần ghi lại rằng Shunkin bị mù khi lên tám thay v́ t́m lời giải cho vấn đề. Và thế là: "Từ ấy Shunkin thôi học múa, nàng dồn hết tâm trí vào đàn koto, đàn samisen và ca hát.  Nàng dành trọn đời ḿnh cho âm nhạc." Nói cách khác, v́ mù ḷa mà Shunkin mới học nhạc. Sasuke bảo nàng vẫn thường nói với ông rằng: thực tài của nàng là múa, ai khen nàng hát hay đàn giỏi là không biết ǵ về bản chất con người của nàng hết -- nếu không mất đi đôi mắt, nhất định nàng sẽ trở thành vũ nữ. Shunkin nói vậy có vẻ sặc mùi khoe khoang thành tích trong môn nghệ thuật vốn không phải sở trường của nàng, nhưng cũng có thể là Sasuke tự ư phóng đại ra. Mà biết đâu, một lời nhận xét lúc cao hứng của Shunkin đă vô t́nh để lại ấn tượng mạnh mẽ cho Sasuke đến nỗi ông cứ đinh ninh lấy đó làm đảm bảo cho sự xuất chúng của sư phụ. 

Cụ bà ở Haginochaya thường đến chăn sóc hai ngôi mộ này là bà Shigizawa Teru, một đại diện tiêu biểu của nghệ thuật chơi Koto phái Ikuta. Bà đă hầu hạ tận tâm hai người từ những năm cuối đời Shunkin đến Sasuke sau này. "Tôi cũng từng nghe nói rằng bà giáo múa đẹp, nhưng bà khởi sự học đàn koto và samisen từ lúc bốn hay năm tuổi, và từ ấy bà luyện đàn thường xuyên. Không phải chỉ v́ mù mà bà học nhạc đâu. Ngày ấy các cô con gái đài các đều học nhạc từ nhỏ. Người ta bảo khi Shunkin lên chín, lắng nghe bản đàn koto dài có đúng một lần là bà đă tự chuyển thể sang samisen được rồi. Ông thấy đó, bà sinh ra đă là thiên tài, có người thường nào làm được như thế! Từ khi mắt không c̣n trông thấy nữa, tôi nghĩ bà càng luyện tập chăm chỉ hơn. Bà hẳn đă toàn tâm toàn ư học đàn." Có lẽ Teru đúng, và thiên tài của Shunkin đích thực là dành cho âm nhạc. Tôi có xu hướng ngờ vực tài múa của Shunkin. Ngay cả khi Shunkin "toàn tâm toàn ư," nàng có khi chẳng định trở thành nhạc công chuyên nghiệp, cơm áo gạo tiền nàng đau phải lo đến bao giờ. Shunkin làm cô giáo dạy đàn là v́ lư do khác, và dạy học chưa bao giờ là phương thức sinh nhai của nàng. Tiền trợ cấp của song thân tuy không đủ để thỏa măn thói xài sang của Shunkin nhưng vẫn lớn hơn nhiều số tiền nàng tự kiếm được. Ban đầu nàng chăm chỉ tập luyện là do sở thích, chẳng quan tâm ǵ tới tương lai, cứ thế mà gọt dũa tài năng v́ đam mê mà thôi. Có lẽ đúng như cuốn "Tiểu Sử" viết: "Khi Shunkin mười bốn tuổi, nàng đă tiến bộ vượt bực đến nỗi chẳng chúng bạn nào sánh kịp." C̣n theo Teru: "Bà giáo vẫn thường khoe rằng nhạc sư Shunsho, sư phụ của bà, vốn hà khắc với học tṛ là thế mà chưa mắng mỏ bà bao giờ, lại c̣n thường khen ngợi bà nữa. Shunkin bảo ông đặc biệt chú ư tới bà, lúc nào cũng dịu dàng mềm mỏng đến nỗi bà không hiểu sao người ta lại phải kinh sợ ông đến thế. Tôi nghĩ có lẽ nhờ tài năng mà bà được sư phụ cưng như vậy. Bà không phải chịu đựng gian khổ trong học hành như người khác."

Shunkin là ái nữ của họ Mozuya quyền quư, không thầy bà nào khó tính tới đâu lại nỡ o ép nàng như cách họ đối xử với con cái của các nhạc công chuyên nghiệp; vả lại, nhạc sư Shunsho có lẽ cũng muốn che chở ít nhiều cho cô bé đáng thương chẳng may tuổi thơ hạnh phúc không trọn vẹn v́ mù ḷa ấy. Tuy nhiên, tôi cho rằng nhờ tài nghệ thiên bẩm mà nàng đă chinh phục được cảm t́nh và ḷng ngưỡng mộ của sư phụ chứ không phải cái ǵ khác. Ông lo cho nàng c̣n hơn cả lo cho con đẻ: hễ nàng nghỉ ốm một buổi, ông không đích thân đến thăm th́ cũng cử người đến hỏi han bệnh t́nh của nàng ngay tắp lự. Ông cũng không giấu diếm niềm hănh diện khi có cô học tṛ Shunkin. Ông vẫn thường bảo với đám đệ tử con cái các nhạc công rằng: "Bọn bây phải noi gương con bé Mozuya nghe chưa! Bọn mây về sau kiếm cơm bang cái nghề này thế mà chả đứa nào b́ được với con nhỏ. (Ông gọi luôn gọi Shunkin theo sách thân mật như thế v́ ông vốn thân quen với gia đ́nh Mozuya và dạy dàn cho cả chị gái nàng nữa.) Một lần bị lên án v́ đối xử với Shunkin tử tế quá, ông cho gọi đám học sinh bảo chúng đừng có nói xàm. "Đă là sư phụ, th́ phải càng khó tính càng tốt. Ta muốn tử tế với con bé th́ ta phải quở trách nó. Nhưng con bé thông minh, tài năng như thế, nó tự học cũng được chứ cần ǵ đến ta.  Ta mà cho nó vào khuôn khổ, nó lại chẳng làm cho các người phải cúi đầu nhục nhă. Nhưng gia đ́nh nó có điều kiện, nó không cần phải học để nuôi thân, nên thay v́ rèn nắn nó th́ ta dồn hết năng lượng vào việc đào tạo bọn ngu độn các người thành nhạc công giỏi. Các người c̣n than thở cái ǵ?" 

Nhà sư phụ Shunsho ở Utsubo, cách hiệu thuốc Mozuya ở Dosho-Machi hơn nửa dặm, nhưng mỗi ngày Shunkin được cậu bé học việc của gia đ́nh dẫn đường. Cậu bé ấy là Sasuke. Hai người quen nhau từ ấy. Như tôi đă đề cập trước đó, Sasuke đă được sinh ra ở làng Hino, Omi. Song thân ông có một tiệm thuốc ở đó, cả cha và ông nội Sasuke đều học nghề buôn ở Osaka tại nhà Mozuya. V́ vậy Sasuke đến gia đ́nh Mozuya học việc cũng là làm nghĩa vụ cha truyền con nối với chủ nhân của ḿnh. Cậu hơn Shunkin bốn tuổi, khi cậu nhận việc ở nhà Mozuya năm mười hai tuổi th́ cũng đúng năm ấy Shunkin bị mù. Khi cậu đến th́ đôi mắt đẹp của Shunkin đă vĩnh viễn ch́m vào bóng tối. Tuy nhiên, lúc sinh thời Sasuke tự coi ḿnh là may mắn v́ chưa bao giờ trông thấy đôi mắt sáng của Shunkin. Giả dụ Sasuke biết đến Shunkin trước khi cô bé bị mù th́ sau đó gương mặt cô sẽ không c̣n hoàn hảo nữa, tuy nhiên cậu hạnh phúc v́ chưa bao giờ phải nh́n ra một khiếm khuyết nào trên dung mạo Shunkin. Ngay từ đầu, vẻ đẹp của cô bé đă hoàn mỹ rồi. 

Ngày nay, các gia đ́nh thượng lưu ở Osaka rất sẵn sàng sống ở ngoại ô, và các cô con gái hiếu động của họ đă quen chơi đùa ngoài trời nắng. Vẻ đẹp của những tiểu thư lá ngọc cành vàng được nuôi nấng nơi phủ đệ kín cổng cao tường đă đi vào dĩ văng.  Tuy nhiên, bọn trẻ thành thị thường có nước da trắng và mịn màng hơn hẳn trẻ con nông thôn. Chúng mảnh mai hơn, cũng có thể xem như yếu đuối hơn. Đặc biệt, người dân Osaka và Kyoto với nước da sáng hơn các vùng khác cũng có truyền thống tôn sùng làn da trắng. Ở Osaka, các chàng trai chốn danh gia vọng tộc đều mảnh khảnh và hơi nữ tính không khác các thiếu nữ cùng tuổi là mấy, chỉ đến khi bước sang tuổi ba mươi, gương mặt họ mới bắt đầu hồng hào, cơ thể vạm vỡ để bất ngờ lột xác thành một quư ông đường hoàng, thành đạt. C̣n trước đó, họ cũng xanh xao và trang phục yểu điệu như con gái. Vậy th́ c̣n phải hỏi làn da những thiếu nữ quyền quư, lớn lên ở chốn lầu son gác tía âm u của các nhà buôn trước thời Minh Trị c̣n trắng sáng, trong vắt, lung linh đến mức nào! Đối với Sasuke, các nàng thật là những tạo vật phi thường của hóa công. Vào thời điểm đó, chị Shunkin mười một tuổi, c̣n cô em mới lên năm. Trong mắt cậu bé nhà quê Sasuke, các cô tiểu thư Mozuya mới khả ái làm sao. Tuy nhiên, cậu bị mê hoặc hơn cả bởi vẻ duyên dáng bí ẩn của cô bé Shunkin tật nguyền. Đôi mắt nhắm của Shunkin với Sasuke dường như xinh đẹp, sống động hơn đôi mắt của chị và em gái cô, cậu thấy gương mặt cô bé mặc nhiên là cân đối hoàn hảo, không chệch một ly. Kể cả khi Shunkin đẹp nhất trong bốn chị em như người đời ca ngợi, th́ sự ái mộ dành cho nàng cũng ít nhiều phát sinh từ ḷng thương hại. Nhưng Sasuke phủ nhận điều đó. Năm tháng sau này, không có ǵ xúc phạm ông bằng việc bảo rằng ông yêu Shunkin v́ thương hại nàng. "Rơ nực cười!" Ông gay gắt. "Khi nh́n sư phụ, ta c̣n chẳng dám mơ được thương hại bà, hay nghĩ rằng bà đáng thương. Những kẻ tầm thường chúng ta so với bà mới thảm hại! Một người đàn bà tài sắc như thế đâu cần ai phải tội nghiệp cho? Chính là bà ấy mới là người thương hại ta, và gọi là là 'Sasuke tội nghiệp'. Các người và ta ai có sở trường của người đó, nhưng về mọi mặt khác th́ không thể sánh với bà được. Chính bọn người trần mắt thịt như ta và các người mới là kẻ tật nguyền." 

Nhưng về sau mới thế. Chứ lúc đầu Sasuke chỉ đơn thuần là người đầy tớ trung thành của Shunkin, mặc dầu ḷng ông hẳn đă âm thầm nung nấu mối t́nh si với nàng. Có lẽ cậu bé Sasuke ngày ấy c̣n chưa nhận ra ḿnh yêu cô tiểu thư ngây thơ con gái ông chủ ḿnh, chỉ cần được bầu bạn, dẫn đường cho cô hàng ngày là cậu vui sướng không tả xiết. Việc cậu đầy tớ học việc được hân hạnh đưa đón tiểu thư Mozuya kiêu kỳ nghe có vẻ lạ đời, nhưng thoạt tiên không phải chỉ ḿnh Sasuke làm việc đó. Đôi khi một trong số các cô đầy tớ hoặc thợ học việc lớn tuổi giúp cô đi lại. Nhưng một hôm Shunkin nói: "Cứ để anh Sasuke dẫn đường cho tôi." và từ ấy trở đi nhiệm vụ hộ tống cô bé chỉ dành cho Sasuke. Khi ấy Sasuke mới mười ba. Trên con đường đến nhà nhạc sư Shunsho, Sasuke bước đi bên cạnh Shunkin, ḷng phơi phới tự hào nắm bàn tay bé nhỏ của cô chủ trong tay ḿnh. Shunkin đi học th́ Sasuke chờ ở ngoài đến khi hết buổi để đón cô về. Trên đường, Shunkin không hề mở miệng nới với Sasuke và Sasuke cũng giữ im lặng, chỉ chuyên tâm làm sao đưa cô chủ nhỏ về nhà cho an toàn. Một lần, khi Shunkin được hỏi tại sao cô bé chọn Sasuke, cô trả lời: "V́ anh ấy biết điều, không lắm lời."  Thực sự, như tôi đă nói, Shunkin là một cô bé vô cùng khả ái và được ḷng mọi người. Nhưng sau khi hỏng mắt, cô trở nên rầu rĩ, lúc nào cũng lầm ĺ, hiếm hoi lắm mới cười. V́ thế, có lẽ Shunkin hài ḷng với Sasuke v́ cậu làm ǵ cũng thận trọng và kín đáo, không kháo chuyện bao giờ. (Họ nói Sasuke không thích thấy Shunkin cười. Tôi tưởng như ông thấy nụ cười của nàng có cái ǵ đau đớn, v́ tiếng cười của người khiếm thị luôn đượm nỗi chua cay.) Nhưng có thực là v́ Sasuke không bao giờ làm phiền Shunkin mà cô bé chọn cậu không? Hay chính cô bé cũng lờ mờ nhận ra ḷng ái mộ của cậu và lợi dụng điều đó? 

Nghe có vẻ hơi quá sức tưởng tượng với một cô bé chín tuổi; nhưng xét rằng Shunkin không chỉ sẵn thông minh, sớm già dặn mà c̣n phát triển cả một loại giác quan thứ sáu do hệ quả của sự mù ḷa th́ chúng ta cũng không dễ dàng phủ nhận giả thiết này. Kể cả sau này khi nhận ra ḿnh đă phải ḷng Sasuke, Shunkin vẫn quá kiêu hănh để thổ lộ với ông, và phải mất một thời gian dài, nàng mới trao thân cho ông. Thành thử cũng chẳng chắc chắn được ban đầu Shunkin đă nghĩ ǵ về Sasuke. Trong mọi trường hợp, Shunkin cư xử như thể Sasuke không tồn tại, hoặc chí ít là Sasuke cảm thấy như vậy. Sasuke thường ngửa bàn tay trái cao ngang vai Shunkin, c̣n cô bé đặt tay phải vào đó để cậu dắt đi. Sasuke đối với cô chủ không hơn một bàn tay dẫn đường mấy. Khi muốn sai bảo cậu, cô bé không bao giờ mở miệng mà ra hiệu bằng cử chỉ, bằng cái nhíu mày, bằng tiếng lầm bầm trong miệng như thể đang độc thoại mà thôi. Chẳng may Sasuke không nắm bắt được th́ cô giận lắm, nên cậu cứ phải căng mắt ra để ư từng cử chỉ, từng biểu cảm của Shunkin. Cậu cảm giác như cô bé đang kiểm tra xem cậu tinh ư đến đâu. Shunkin quen thói được cưng chiều, lại thêm sự tật nguyền khiến tính t́nh khắc nghiệt nên chẳng lúc nào để Sasuke được yên thân. Một lần ở nhà thầy Shunsho, trong lúc chờ vào học, bỗng Sasuke không thấy cô bé đâu. Cậu hớt hơ hớt hải t́m quanh, hóa ra là cô chủ bỏ đi vệ sinh. Mỗi lần như vậy, cô chỉ lẳng lặng đứng dậy, Sasuke phải biết đường nhanh nhẹn đi theo dẫn cô đến nhà vệ sinh; cô đi xong th́ cậu phải lấy gáo dội nước cho cô rửa tay.  Nhưng hôm ấy thế nào mà Sasuke lại sơ ư để Shunkin tự ṃ mẫm lấy. Khi cô bé với tay lấy cái gáo trong chậu rửa, th́ Sasuke mới ba chân bốn cẳng chạy tới. "Xin lỗi cô chủ ạ!" cậu nói, giọng run run. "Đừng bận tâm," Shunkin nói, lắc đầu. Nhưng Sasuke biết rằng nếu cậu để cô bé tự làm lấy th́ cứ mà liệu hồn. Trong hoàn cảnh đó, Sasuke chỉ biết là đón lấy chiếc gáo trong tay Shunkin mà dội nước cho cô bé rửa tay, mặc dầu cô bé cứ chối đây đẩy. Lại nữa, có một buổi chiều Shunkin đang chờ đến lượt vào học, c̣n Sasuke bên cạnh hầu kính cẩn, bỗng cô bé lầm bầm trong miệng: "Nóng." "Dạ, đúng là nóng thật phải không ạ?" cậu đồng t́nh một cách lịch sự. Cô im lặng vài phút, rồi nhắc lại: "Nóng." Hiểu ư Shunkin, Sasuke với ngay lấy cái quạt, quạt tới tấp cho cô bé từ sau lưng. Tưởng như cô đă vừa ư rồi, nhưng hễ Sasuke lơi tay quạt nhẹ một chút, cô lại bảo: "Nóng." 

Song le Shunkin chỉ tỏ ra cáu kỉnh, ương ngạnh trước Sasuke chứ không phải bất cứ người hầu kể hạ nào khác. V́ cậu luôn hết ḷng chiều theo tính khí thất thường của Shunkin, nên cô bé càng được thể phát huy bằng hết sự tai quái của ḿnh. Shunkin thấy Sasuke được việc một phần cũng là ở chỗ đó. C̣n đối với Sasuke, cậu đă không oán thán v́ bị bắt nạt mà c̣n lấy làm vui sướng trước những đ̣i hỏi của cô chủ. Có lẽ cậu xem sự đỏng đảnh tai ngược đó như thể Shunkin đang làm bộ làm tịch, tức là đang ban ơn cho cậu vậy. 

Tanaka Kuniyo, Shunkin phiên bản 1935                    

Căn pḥng mà Shunsho dạy học sinh của ḿnh nằm trên một tầng lửng ở mé nhà; khi nào đến lượt Shunkin vào học, Sasuke sẽ dắt cô bé lên cầu thang vào pḥng, ngồi trước mặt thầy giáo. Sau đó, cậu đặt cây đàn koto hoặc đàn samisen trước mặt cô và xuống nhà ngồi đợi. Tuy nhiên, ngay cả lúc đó cậu vẫn tỉnh táo nghe ngóng tiếng đàn của cô chủ để nhanh chóng đón cô về ngay khi giờ học kết thúc. Đương nhiên cậu bắt đầu quen thuộc với nhưng bản nhạc Shunkin chơi và hát, và từ đây sở thích âm nhạc của cậu h́nh thành. Ở địa vị một nhạc sư lẫy lừng th́ Sasuke ắt phải có khiếu âm nhạc. Nhưng nếu không hầu hạ Shunkin, không yêu nàng say đắm và chia sẻ đam mê, sở thích với nàng th́ suốt đời ông chỉ là một dược sĩ vô danh. Những năm tháng cuối đời, khi được chính thức công nhận là nhạc sư, ông vẫn nói rằng kỹ thuật của ḿnh chẳng sánh được với Shunkin. "Bà dạy ǵ th́ tôi biết đó." Sasuke bảo. V́ Sasuke vẫn quen tán tụng Shunkin lên tận mây xanh, nên những nhận xét như vậy không thể hiểu theo nghĩa đen được. Nhưng về thành tích nghệ thuật mà nói, không thể phủ nhận rằng Shunkin có sẵn tố chất thiên tài, c̣n những ǵ Sasuke đạt được là do khổ luyện. 

Trước khi sang năm mới, cậu bé Sasuke mười ba tuổi quyết định tiết kiệm món thù lao khiêm tốn cũng như số tiền thưởng cho những việc lặt vặt để mua một cây đàn samisen. Mùa hè năm sau, rốt cuộc cậu cũng sắm được một cây đàn rẻ tiền cho mục đích tập luyện; cậu tháo rời cổ và thân đàn ra để lén lút tuồn vào pḥng ngủ, tránh bị anh thầy kư phát hiện. Đêm đêm, khi các thợ học việc khác ngủ say, cậu lấy đàn ra luyện tập. Lúc đầu, cậu không có niềm tin vào khả năng của ḿnh và cũng không có ư định trở thành một nghệ sĩ chuyên nghiệp: tất cả chỉ v́ ḷng trung thành mà cậu cảm thấy muốn gần gũi hơn với sở thích của Shunkin. Sasuke trên thực tế c̣n cố gắng che giấu Shunkin niềm đam mê âm nhạc, chứng tỏ cậu t́m đến cây đàn samisen không phải để chinh phục cô bé. Sasuke phải chia sẻ một tầng áp mái chật chội với năm hay sáu thầy kư hay thợ học việc; cậu đă năn nỉ họ đừng cho ai biết cậu tập đàn và hứa sẽ không làm phiền họ. Vốn các cậu trai trẻ đặt lưng xuống giường là lăn ra ngáy, không phàn nàn ǵ, tuy nhiên Sasuke vẫn đợi họ ngủ thực say mới dám nhổm dậy, chui vào tủ đựng chăn màn luyện tập. 

Takada Kôji, Sasuke đầu tiên của điện ảnh (1935)

              

Pḥng gác mái b́nh thường đă nóng nực và bí hơi nữa là tủ quần áo trong pḥng gác mái giữa mùa hè. Tuy nhiên, nhốt ḿnh trong tủ đồ như vậy cậu mới có thể làm tiếng đàn nhỏ đi và song song với đó tránh bị phân tâm bởi động tĩnh bên ngoài, chẳng hạn như tiếng ngáy của mấy anh bạn cùng pḥng. Tất nhiên cậu phải hát rất khẽ và gảy đàn bằng ngón tay chứ không phải bằng miếng gảy: trong bóng tối dày đặc đó, cậu chỉ có thể ṃ mẫm với cây đàn bằng xúc giác. Nhưng Sasuke không bao giờ thấy bóng tối là bất tiện. Người mù lúc nào cũng sống trong bóng tối, và Shunkin cũng phải chơi samisen như thế này - cậu tự nhủ. Cậu sung sướng v́ đă t́m được chỗ của ḿnh trong thế giới không ánh sáng của Shunkin. Mặc dù về sau Sasuke được luyện tập thoải mái, cậu vẫn có thói quen nhắm mắt mỗi khi cầm đàn, bởi cậu muốn cảm nhận mọi thứ giống như Shunkin. Tóm lại, cậu muốn chịu cùng một cảnh ngộ tật nguyền với Shunkin, muốn được chia sẻ cuộc sống trong bóng tối của những người mù. Đôi khi, cậu c̣n ghen tị với họ. Và thái độ đó của Sasuke duy tŕ từ tuổi thiếu niên đến lúc về già, góp vần giải thích cho sự mù ḷa của ông về sau. Mấu chốt là ở chỗ đó. 

Tôi cho rằng để đạt được cảnh giới cao nhất của bí quyết diễn tấu đối với mọi loại nhạc cụ đều khó như nhau. Tuy nhiên, vĩ cầm và samisen gây trở ngại đặc biệt cho những ai mới học v́ hai loại đàn này không có phím, trước khi chơi nhạc công bắt buộc phải lên dây. Samisen và violin hoàn toàn không dành cho người tự học, và thậm chí ngày ấy c̣n không có bản nhạc cho đàn samisen.  Người ta bảo nếu được học với một thầy giỏi th́ phải mất ba tháng mới biết cách chơi koto, c̣n samisen là ba năm. Nhưng Sasuke không mua nổi một nhạc cụ đắt đỏ như đàn koto, cũng không thể bí mật đem một vật cồng kềnh như vậy vào cửa hiệu Mozuya mà không bị phát hiện. Cậu phải bắt đầu với đàn Samisen trước. Thoạt tiên, Sasuke đă có thể tự lên dây đàn, chứng tỏ cậu không chỉ lắng nghe hết sức chăm chú trong giờ học của Shunkin với thầy Shunsho mà c̣n có tai âm nhạc vô cùng tốt. Tất cả mọi thứ: từ nhịp điệu, phong thái, lời ca của các bản nhạc, cậu đều học bằng cách ghi nhớ những ǵ nghe được. Không c̣n cách nào khác. Cậu bí mật tập đàn được nửa năm, không ai biết ngoại trừ mấy anh bạn cùng pḥng. 

Thế rồi một buổi sớm mùa đông (chừng bốn giờ sáng, trời vẫn tối như nửa đêm), mẹ Shunkin tỉnh dậy đi vệ sinh, thế nào lại nghe được tiếng samisen yếu ớt đâu đó vọng qua khe cửa. Theo nề nếp xưa, các nhạc sỹ thường có những "bài tập giữa mùa đông": họ tỉnh dậy trước b́nh minh trong mùa rét, ngồi tập đàn trước những cơn gió cắt da cắt thịt. Nhưng Dosho-machi là một khu thương mại, với các cửa hiệu lầm lũi mọc lên san sát, không phải là nơi người ta có thể t́m được các nhạc sỹ, nghệ sỹ chuyên nghiệp hay phường hát múa vào giờ đó. Thực t́nh lúc ấy c̣n đang đêm, vẫn quá sớm để luyện các bài tập giữa mùa đông; tiếng đàn nghe rất nhẹ như thể đang chơi bằng ngón tay chứ không đanh và rõ như khi người ta chơi với miếng gảy như b́nh thường. Dù người này là ai, th́ có vẻ như anh ta đang chơi đi chơi lại một đoạn cho thật chuẩn. Bà Mozuya nghĩ: chắc là một cậu học tṛ siêng năng nào đó. Bà có đôi chút ngạc nhiên trước tiếng đàn nhưng cũng không quan tâm mấy và quay về ngủ tiếp. Tuy nhiên, sau vài lần tỉnh dậy nghe tiếng đàn lúc đêm hôm và người nhà cũng nói về tiếng đàn như vậy th́ bà tự hỏi là âm thanh ấy ở đâu ra - chắc chắn không phải ma làm rồi! Mọi người đồn ra đoán vào nhưng chẳng hề đả động tới các thầy kư và thợ học việc. Nếu Sasuke cứ nhốt ḿnh trong tủ đồ như vậy th́ mọi sự đã suôn sẻ, nhưng thấy h́nh như không ai biết đấy là đâu nên cậu hành động lộ liễu hơn. Từ khi thức khuya tập đàn cậu thiếu ngủ trầm trọng, vả lại cái xó bí bách khiến con mắt cậu cứ díp lại. V́ vậy vào cuối mùa thu, cậu bắt đầu trèo lên sân phơi đồ trên mái để tập đàn. Cậu đi ngủ lúc mười giờ cùng các thợ khác trong cửa hàng và tỉnh dậy vào ba giờ sáng, kẹp cây đàn samisen vào nách và trèo lên sân phơi tập luyện giữa trời giá rét đến khi chân trời phía đông chuyển sang màu xám. Khoảng đó cũng là lúc bà mẹ Shunkin nghe được tiếng đàn. V́ chỗ phơi đồ nằm ngay ở sân thượng, bên dưới là pḥng ngủ của các cậu học việc nên tiếng đàn bay xuống qua vườn vào nhà trong nơi gia đ́nh Mozuya sinh hoạt. Các nô bộc trong nhà đều bị tra hỏi và cuối cùng bí mật của Sasuke đă bại lộ. Thầy kư quản lư gọi ngay Sasuke đến mắng cho một trận, cảnh cáo cậu không được làm thế nữa và tịch thu cây đàn samisen. 

Shunkinshô ( 1935) với Tanaka Kuniyo trong vai Shunkin

Nhưng sau đó một bàn tay giúp đỡ bất ngờ đã ch́a ra cho cậu: Shunkin ngỏ ư muốn nghe cậu đàn xem sao. Sasuke e rằng việc biết cậu tập đàn ắt đem lại sự xúc phạm ghê gớm đối với Shunkin. Cô bé sẽ cho rằng, cậu thân là một thợ học việc mà không biết điều vui vẻ bằng ḷng với công việc dẫn đường. Dù thái độ cô bé với Sasuke là thương hại hay khinh miệt th́ đều không hay ho ǵ cho cậu. Và cậu càng căng thẳng hơn khi nghe Shunkin nói cô bé muốn nghe cậu chơi đàn. "Tiểu thư mà thực ḷng quan tâm tới ḿnh th́ vui quá" - cậu nghĩ. Nhưng cậu nghĩ rằng cô chủ nhỏ chỉ muốn đem cậu ra làm tṛ cười đó thôi. Vả lại, cậu thiếu sự tự tin để chơi đàn và hát trước mặt người khác. Tuy nhiên, Shunkin một mực đ̣i nghe Sasuke đàn, đến nỗi chị và mẹ cô bé cũng đâm ṭ ṃ. Cuối cùng Sasuke đă được gọi vào nhà trong để biểu diễn xem cậu đã tự mày ṃ được những ǵ. Quả là một màn ra mắt khốn khổ. Lúc đó Sasuke mới tương đối thạo được chừng năm hay sáu bài. Nhà chủ yêu cầu biết ǵ th́ gảy ra bằng hết, thế là khí thế của cậu bốc hơi sạch, chỉ biết bảo ǵ nghe nấy như thể màn tŕnh diễn quyết định sự sống c̣n của cậu vậy. Lẽ đương nhiên, cậu học lỏm tất cả các giai điệu bằng cách lắng nghe, từ bài sơ đẳng "Mái Tóc Đen" đến bài khó như "Khúc Hát Hái Chè", và thể hiện một cách chắp vá lộn xộn không có quy tắc ǵ cả. Có lẽ đúng như Sasuke nghi ngờ, Shunkin và người nhà chỉ định đem cậu ra cười cợt đấy thôi, nhưng khi nghe tiếng đàn của cậu họ nhận ra với một người tự học không có thầy cô nào chỉ vẽ, trong một thời gian ngắn đã chơi đàn và hát được như vậy là quá giỏi. Ai nấy đều trầm trồ ngưỡng mộ Sasuke.

Tiểu Sử ghi rằng:    

Thế rồi, Shunkin khởi sự cảm động trước đam mê âm nhạc của Sasuke, và bảo rằng: "Để thưởng cho công lao anh vất vả, từ nay, ta sẽ đích thân dạy đàn cho anh. Anh phải xem ta như sư phụ, rảnh được lúc nào th́ tập luyện lúc ấy." Rốt cuộc, cha Shunkin là ông Yasuzaemon, đă chấp thuận đề nghị này, và Sasuke thấy ḿnh sướng như tiên. Hàng ngày, cậu được dành ra một khoảng thời gian cố định để học đàn thay v́ thực hiện những nghĩa vụ của thợ học việc. Kết quả tốt đẹp là giữa cô chủ mười tuổi và cậu đầy tớ mười bốn nảy sinh ra một quan hệ mới gần gũi hơn: quan hệ thầy tṛ.

Nhưng tại sao một cô bé bốc đồng, cáu kỉnh như Shunkin bỗng nhiên lại thể hiện sự quan tâm tới Sasuke? Có người bảo chẳng phải là tự thân cô bé thấy thế, mà là nhờ những người xung quanh khuyên nhủ. Tôi nghĩ là, mặc dù sống trong điều kiện gia đ́nh tốt đẹp đầy đủ, Shunkin vẫn không nguôi buồn bã và đơn độc nên nô bộc khắp nhà trên nhà dưới (chưa nói đến cha mẹ cô bé) đều vắt óc t́m cách mua vui cho cô. Nhân việc Sasuke cũng yêu âm nhạc như Shunkin th́ họ phải nắm lấy ngay. Vốn đã bị tính t́nh tai quái của Shunkin xoay như chong chóng, họ chỉ mong được giải thoát ít nhiều khỏi nghĩa vụ của ḿnh nên cứ để Sasuke bên cạnh Shunkin thêm chút nào hay chút ấy chứ c̣n ǵ nữa. Có thể họ đã bốc Sasuke lên mây xanh, rồi lợi dụng tính tự kiêu của cô chủ, tán tỉnh rằng phải chi cô Shunkin mà hạ cố dạy cho cậu Sasuke th́ cậu sẽ đội ơn cô suốt đời suốt kiếp? Tuy nhiên, Shunkin vốn ghét thói xu nịnh, chẳng có căn cứ nào chứng tỏ cô bị thuyết phục để dạy đàn cho Sasuke bởi người ngoài. Cũng có thể cô bé bắt đầu quan tâm đến Sasuke bởi trái tim cô đă có chút rung động lạ lùng. Nói ǵ th́ nói, mọi người đều vui mừng trước việc Sasuke trở thành học tṛ của Shunkin. Không ai thắc mắc liệu cô bé mười tuổi, dẫu là thiên tài chăng nữa th́ có đủ tư cách dạy dỗ hay không. Chỉ cần cô chủ nhỏ đỡ chán chường, ai nấy trong nhà được thở phào nhẹ nhơm là đủ lắm rồi. Thế là mọi người bày ra tṛ chơi "đi học", Shunkin vai cô giáo, Sasuke làm học tṛ. Như vậy kế hoạch ban đầu để làm lợi cho Shunkin chứ không phải Sasuke, nhưng rốt cuộc cậu mới là người có lợi hơn cả. 

"Tiểu Sử" viết: "Mỗi ngày, Sasuke được dành ra một quỹ thời gian cố định bên ngoài nghĩa vụ học việc." Nhưng cậu đă mất vài tiếng để dắt Shunkin đi học, thành thử giờ học đàn trong pḥng Shunkin đă ngốn hết thời gian Sasuke có thể nghĩ đến phần việc phụ giúp cửa hiệu của cha cô. Có lẽ Yasuzaemon cảm thấy có lỗi đối với cha mẹ Sasuke: thay v́ dạy cậu bé nghề buôn, ông lại biến cậu thành kẻ mua vui cho con gái ḿnh. Song tương lai của một cậu thợ học việc có đáng kể ǵ so với niềm vui của con gái yêu, vả lại Sasuke cũng ưng thuận. Có vẻ ông Yasuzaemon cũng ngầm ủng hộ cho sự sắp đặt đó, nghĩ rằng việc trước mắt cũng chả có hại ǵ. Từ đây Sasuke gọi Shunkin là "cô giáo" theo yêu cầu về lễ giáo của Shunkin trong giờ học. Cô bắt đầu nói chuyện cộc cằn hơn, cư xử với cậu y hệt như nhạc sư Shunsho cư xử với học tṛ, và cô cũng bắt chước tính t́nh khắc nghiệt của sư phụ. Thế là hai đứa trẻ hồn nhiên chơi tṛ "đi học" đúng như dự tính của người lớn và bản thân Shunkin cũng thấy rất thú vị. Nhưng hai tháng trôi qua, đôi trẻ không hề có biểu hiện chán ngán cuộc chơi. Hai hay ba năm nữa th́ cả thầy lẫn tṛ đều trở nên hết sức nghiêm túc, hoàn toàn không c̣n xem đây là tṛ giải trí nữa. Hàng ngày Shunkin đến nhà sư phụ ở Utsubo khoảng hai giờ chiều học khoảng hai mươi phút hay nửa tiếng, rồi về nhà luyện tập cả ngày. Sau bữa ăn, nếu có nhă hứng cô bé sẽ cho gọi Sasuke và dạy đàn cho cậu. Về sau ngày nào cô bé cũng gọi Sasuke vào học liên tục, đôi khi ép cậu ngồi đến chín, mười giờ tối. Đám nô bộc dưới nhà thường giật nảy người mỗi khi nghe tiếng quát tháo đáng sợ của Shunkin: "Sasuke! Tôi dạy anh thế đấy à!" hoặc "Giời ạ! Lại sai rồi! Ngồi tập đến đêm, khi nào đạt th́ thôi!" Chẳng khó để bắt gặp cảnh cô bé đang miệng th́ chửi: "Đồ ngu! Học măi không vào là sao?" c̣n tay th́ cầm miếng gảy đàn nện tới tấp vào đầu Sasuke đang khóc lóc thảm thương.

Chúng ta đều biết rơ: các nghệ nhân khi xưa rèn dũa học tṛ qua những phương pháp bạo lực, chẳng hạn như bằng đ̣n roi. Ví dụ như vết sẹo lưỡi liềm giữa hai lông mày của nghệ nhân rối nổi tiếng Koshiji-dayu II, người ta nói vết sẹo này ghi dấu cái lần sư phụ ông quát: "Bao giờ bây mới nhớ?" và nện miếng gảy đàn thật mạnh vào đầu ông. Ngoài ra, c̣n có trường hợp của nghệ nhân Yoshida Tamajiro của nhà hát Bunraku. Khi đang c̣n học nghề, có lần trong lúc ông giúp nghệ nhân Tamazo thao tác một con rối vai anh hùng tại một cảnh bắt bớ cao trào, khi diễn thử ông không thể hoàn thiện một động tác chân ḿnh được giao phó. Đột nhiên sư phụ ông quát: "Đồ ngu!" và chộp lấy thanh kiếm thật, chém một nhát vào phía sau đầu đệ tử. Cho đến ngày nay, vết sẹo vẫn c̣n. Chính Tamazo đánh đ̣n Tamajiro khi xưa cũng từng bị sư phụ ḿnh cầm con rối đập cho chảy máu đầu, ông bèn xin sư phụ được giữ lại cái chân rối bị găy dính bê bết máu của ḿnh ấy, lấy lụa bao lại và để vào một chiếc hộp gỗ mộc như hộp đựng tro cốt của người quá cố. Thỉnh thoảng ông đem cái chân con rối ra lạy lục như khấn vái cho hương hồn người mẹ quá cố của ḿnh. "Nếu sư phụ không đánh ta," ông vừa nói vừa rưng rưng, "th́ suốt đời ta chỉ là anh nghệ sỹ quèn!" Thời niên thiếu, nghệ nhân Osumi-dayu quá cố thường bị gọi là cù lần v́ có vẻ chậm hiểu. Sư phụ ông là Toyozawa Dambei, được biết đến với cái tên: "Đại Dambei". Một đêm hè nóng nực, trong lúc ngồi học ở nhà sư phụ Dambei, Osumi hát vấp mấy câu. Dambei bắt đầu từ tốn mắc màn rồi chui vào trong nghe tiếp, trong lúc Osumi cố hát cho đến lúc sư phụ hài ḷng mới thôi. Osumi cứ ngồi hát đi hát lại, để mặc cho muỗi chích, cho đến khi b́nh minh mùa hạ thức giấc, khởi sự chiếu sáng căn pḥng, và vị sư phụ nghe chừng đă thấm mệt mà ngủ quên đi mất. Tuy nhiên, Osumi hát mỗi lúc một say sưa với sự cần mẫn của một chàng cù lần đến lúc đạt th́ thôi. Cuối cùng Dambei nói vọng ra từ trong màn: "Cậu làm được rồi đó." Ông đă chăm chú lắng nghe cả đêm. Những giai thoại kiểu này không phải là hiếm, cũng không chỉ được truyền tụng giữa những đào kép và nghệ sỹ ở nhà hát múa rối. Những câu chuyện tương tự cũng xảy ra trong giới nghệ sỹ chơi đàn Koto và Samisen. Hơn nữa, những bậc thầy thường là người mù, nhiều người trong số họ ngang ngược đôi khi tàn ác -- tính cách này thường thấy ở người khuyết tật. Sư phụ Shunsho cũng là người như vậy. Shunsho từ lâu đă đă được biết đến bởi phương pháp dạy học vô cùng hà khắc. Ông thường chửi rủa đệ tử (trong số đó có cả người khiếm thị), có khi c̣n dùng đến bạo lực: mỗi khi bị ông sỉ nhục, họ thường lui lại phía sau; đôi khi một học tṛ mù sẽ cầm lấy đàn samisen, lui măi đến khi ngă ngửa lăn lông lốc xuống cầu thang. 

Năm tháng sau này khi trở thành một giáo viên chuyên nghiệp, tai tiếng về sự hà khắc của Shunkin lẽ đương nhiên phản ánh ảnh hưởng của thầy Shunsho. Nhưng từ khi c̣n bé, nàng đă hành xử như vậy rồi. Tṛ chơi "dạy học" ban đầu của cô bé Shunkin với Sasuke dần dần trở thành giờ học thực sự. Người ta hay nghe nói về các thầy giáo tàn bạo, nhưng một cô giáo đánh đập cả nam sinh như Shunkin có thể là hơi hiếm. Có ư kiến cho rằng Shunkin là một kẻ bạo dâm, và việc dạy học chỉ là cái cớ để nàng tận hưởng cái thú vui xác thịt đồi bại đó. Chuyện đă lâu rồi nên chúng ta khó có thể nói được điều đó có đúng sự thực hay không. Tuy nhiên, trong lúc chơi đùa trẻ con luôn bắt chước người lớn. Mặc dù Shunkin là học tṛ cưng chưa bị sư phụ Shunsho quở mắng bao giờ, cô cũng ư thức được phương pháp bất thường của ông, và tâm hồn con trẻ trong cô cảm nhận rằng đó mới là cách cư xử của bậc thầy. Một điều không tránh khỏi là cô bắt đầu rập khuôn cung cách của thầy Shunsho trong lúc chơi với Sasuke. Thói quen này ngày một lớn dần đễn nỗi nó trở thành bản chất thứ hai của Shunkin. Chắc là Sasuke hay mau nước mắt, nghe bảo hễ bị Shunkin đánh một cái là cậu đă sụt sùi rồi. Cậu khóc lóc bi thảm đến nỗi ai nấy đều phải nhíu mày ái ngại: “Cô chủ lại cho cậu Sasuke ăn đ̣n đấy!” Cha mẹ cô bé thoạt đầu chỉ mong con gái giải khuây, cũng phải sốt ruột trước sự t́nh. Tiếng đàn koto hay samisen nỉ non đến đêm cộng với tiếng la hét giận dữ của Shunkin và khóc mếu của Sasuke làm mọi người đinh tai nhức óc không chịu nổi. Các chị giúp việc đôi khi ái ngại cho tính t́nh của Shunkin và tội nghiệp cho sự chịu đựng của Sasuke, đành xen vào giờ học, t́m cách hạ hỏa cho cô bé: "Cô chủ làm ǵ vậy!  Đường đường là tiểu thư ai lại thượng cẳng chân hạ cẳng tay như thế bao giờ!" Nhưng Shunkin sẽ ưỡn ngực ngạo mạn và vặn lại: "Đi đi! Các người biết ǵ mà nói. Các người tưởng ta đang giỡn chắc. Ta thực ḷng muốn dạy cậu ấy, ta chỉ muốn tốt cho cậu ấy thôi. Dạy dỗ th́ phải đến nơi đến chốn, ta có nổi khùng hay ngược đăi cậu ấy th́ kệ ta. Các người rơ chưa?" 

Cuốn Tiểu Sử đă chép lại lời nàng như sau:  

"Mấy người nghĩ ta c̣n con nít mà coi thường ta ư?  Các người dám xâm phạm vào sự thiêng liêng của nghệ thuật ư? Bất kể già trẻ, đă dạy học th́ phải cư xử theo cách của người thầy. Ta chưa bao giờ dạy đàn cho Sasuke để tiêu khiển. Ta thương t́nh cậu ấy yêu âm nhạc mà lại không có cơ hội đi học ở một thầy nào, nên mới gắng sức đảm nhiệm vai tṛ người thầy của cậu. Ta chỉ muốn dốc ḷng giúp Sasuke thỏa nguyện. Các người làm sao mà hiểu được. Khôn hồn th́ xéo ngay tức khắc!" Tuyên bố đanh thép đi kèm với giọng điệu dơng dạc và thái độ nghiên khắc của Shunkin khiến cho những kẻ phá đám đều phải nhũn ra, lục tục lui về hết.

Chúng ta có thể tưởng tượng được Shunkin là người có khí chất mạnh mẽ phi thường thế nào. Dù bị cô bé bắt nạt cho phát khóc, Sasuke vẫn thấy biết ơn vô hạn mỗi khi nghe cô bé nói vậy. Những giọt nước mắt của cậu, phần v́ đau đớn, phần cũng v́ ḷng biết ơn sâu sắc trước sự nhiệt thành dạy dỗ của cô chủ, kiêm sư phụ ḿnh. Thành thử cậu không bao giờ tránh né những hành động tàn bạo của cô; nước mắt ngắn dài, Sasuke vẫn tiếp tục luyện tập đến khi Shunkin cho phép cậu nghỉ mới thôi. Tâm trạng của Shunkin thay đổi chóng mặt mỗi ngày. Được hôm mát tính th́ cô bé sẽ tuôn nguyên một tràng chửi bới ầm ĩ; nhưng đôi khi cô chỉ nhíu mày, bày tỏ sự tức giận bằng cách giật mạnh dây thứ ba của đàn Samisen đánh "choảng" một cái, hoặc cau có chẳng nói chẳng rằng mặc cho Sasuke chơi thế nào th́ chơi. Những lúc Shunkin im lặng Sasuke khóc dữ dội hơn cả. Một tối nọ, khi đang tập phần dạo samisen trong bài "Khúc Hát Hái Chè", Sasuke bỗng dưng trở nên lóng cóng ngẩn ngơ. Cậu cứ lặp đi lặp lại một lỗi sai hết lần này lần khác. Mất kiên nhẫn, Shunkin đặt cây đàn của ḿnh xuống, tay phải vỗ vào đầu gối, vừa đếm nhịp vừa xướng âm: chiri--chiri-gan, chiri-gan... Cuối cùng, cô bỏ cuộc, ngồi im phăng phắc. Sasuke tuyệt vọng rồi. Nhưng cậu vẫn phải gắng gượng hết sức cho đạt th́ thôi. Mặc cho Sasuke mắm môi mắm lợi, Shunkin chẳng mủi ḷng chút nào. Đầu váng mắt hoa, Sasuke càng chơi càng lỗi, ḿnh mẩy toát mồ hôi lạnh, chân tay lủng củng nghe không ra đâu vào đâu nữa. Shunkin vẫn im lặng, cô bé hơi mím môi, hai đầu lông mày nhíu lại. 

 

Tranh b́a Shunkinshô (nxb Kadokawa)

Khoảng hai tiếng sau mẹ Shunkin mặc đồ ngủ lên pḥng, toan giải tán buổi học. Bà dịu dàng bảo: "Một vừa hai phải thôi con ạ, cái ǵ quá đà cũng có hại cho sức khỏe." Hôm sau, ông bà Mozuya gọi Shunkin ra khuyên nhủ. "Con muốn dạy đàn cho cậu Sasuke là tốt, nhưng chỉ có những nhạc sư, bậc thầy mới được phép la mắng, đánh đ̣n học sinh thôi. Vả lại, con vẫn c̣n đang là học tṛ. Con bắt chước thầy giáo con như thế khác nào tự huyễn hoặc bản thân ḿnh, mà tự huyễn hoặc ḿnh th́ về sau không thể thành tài được. Con gọi cậu ấy là đồ ngu, lam dụng bạo lực với cậu ấy, thật chả ra dáng tiểu thư ǵ cả. Lần sau không được làm như thế nữa. Từ bây giờ, hai đứa học hành phải có giờ giấc. Đêm hôm nghe tiếng khóc lóc của Sasuke cha mẹ mệt đầu lắm, không ngủ được." 

Cha mẹ Shunkin, vốn chưa nặng lời với cô bé bao giờ, chỉ khuyên bảo hết sức nhẹ nhàng như vậy và Shunkin có vẻ cũng lắng nghe đâu ra đấy. Nhưng đó chỉ là bề ngoài thôi. Những lời khuyên can của cha mẹ với cô bé chỉ là nước đổ lá khoai. "Anh hèn lắm!" cô nói với Sasuke, giọng khinh bỉ. "Đàn ông con trai ǵ mà chẳng chịu nổi một tí đ̣n roi. Tại anh khóc mếu mà cha mẹ đổ tội lên đầu tôi, nghĩ rằng tôi xử tệ với anh. Nếu anh muốn trở thành một nghệ sỹ th́ đau đớn cách mấy cũng phải cắn răng mà chịu đựng. Anh không chịu được th́ tôi cũng không thèm dạy anh nữa! ". Từ sau đó, Shunkin đánh đập thế nào Sasuke cũng không khóc. 

Nghĩ về cô con gái bị thương tật giày ṿ thành ra tàn nhẫn vừa dạy học vừa đánh đập học tṛ, ông bà Mozuya đâm lo. Việc cậu Sasuke hầu hạ cô bé có cái hay cũng có cái dở. Họ biết ơn cậu đă làm Shunkin vui, nhưng cũng e ngại v́ thói quen quá nghe lời của cậu sẽ khiến cô được đằng chân lân đằng đầu. Chắc chắn cha mẹ Shunkin sau khi thấy rằng việc bắt chước thầy giáo đem lại ảnh hưởng thiếu lành mạnh cho con gái, đă để Sasuke bấy giờ mười bảy tuổi, chuyển sang học thầy Shunsho. Và sự thay đổi ấy đă quyết định sự nghiệp tương lai của Sasuke. Từ đó về sau, cậu được giải phóng khỏi mọi nhiệm vụ ở tiệm thuốc, vừa dẫn đường vừa trở thành bạn đồng môn của Shunkin. Không có ǵ có thể làm Sasuke hài ḷng hơn; và có thể suy ra rằng về phần Yasuzaemon, ông cũng đă nỗ lực rất nhiều mới thuyết phục được cha mẹ cậu sau khi trấn an họ rằng dù bỏ nghề chăng nữa th́ tương lai cậu vẫn sẽ được đảm bảo. 

Theo tôi, ông bà Mozuya bắt đầu nghĩ rằng với Shunkin, cậu Sasuke có thể trở thành một người chồng tốt. Xét hoàn cảnh tật nguyền của của con gái, ông bà khó ḷng hy vọng kiếm cho Shunkin một người đàn ông môn đăng hộ đối. Sasuke có thể xứng đôi với Shunkin. Hai năm sau (khi Shunkin mười lăm c̣n Sasuke mười chín), cha mẹ ướm hỏi nàng về chuyện cưới xin đó. Trước sự ngạc nhiên của họ, nàng từ chối thẳng thừng. "Suốt đời con sẽ không kết hôn," Nàng cau có tuyên bố, "và con thèm vào mà tương tư một gă con trai như Sasuke."  Tuy nhiên, khoảng một năm sau, mẹ Shunkin nhận ra sự khác thường trong dáng vẻ của con gái. "Không thể được!" Bà tự nhủ, nhưng mối nghi ngờ trong ḷng bà ngày càng được thời gian củng cố. "Bọn nô bộc sẽ làm ầm lên mất,, phải hành động thật nhanh để cứu văn t́nh h́nh." Bà nghĩ. Nhưng khi bà Mozuya hết sức tế nhị hỏi han, Shunkin tỉnh bơ làm bộ không hiểu mẹ ḿnh nói ǵ. Bà mẹ thấy khó xử, đành lờ đi một hai tháng ǵ đó, đến khi cái bụng chửa của Shunkin đă rơ mồn một. Bấy giờ, nàng thẳng thắn thừa nhận với cha mẹ rằng ḿnh có thai nhưng nhất quyết không chịu nói tên cha đứa bé. Bị thúc ép quá, nàng mới bảo: "Chúng con đă hứa với nhau là phải giữ bí mật." Khi họ hỏi có phải thủ phạm là Sasuke không, nàng gạt phắt đi. "Rơ hồ đồ! Con mà lại ngủ với một tên đầy tớ ư!" 

Đương nhiên Sasuke nằm trong ṿng nghi vấn nhưng cha mẹ của Shunkin khi nhớ đến những điều con gái nói năm ngoái th́ nghĩ rằng làm ǵ có chuyện. Mà mối quan hệ giữa hai thiếu niên hăy c̣n khờ dại như thế làm sao mà giữ bí mật được. Hơn nữa, kể từ khi Sasuke bắt đầu theo học thầy Shunsho th́ cậu chả có lư do ǵ để thức đêm học với Shunkin như trước. Trừ những lúc hướng dẫn Sasuke ôn luyện bài vở, Shunkin lúc nào cũng là cô tiểu thư kiêu kỳ, chỉ coi Sasuke là người dẫn đường. Không ai trong đám người hầu mảy may ngờ vực Shunkin có dan díu với Sasuke, nếu không muốn nói rằng nàng quá lạnh lùng, xa cách với cậu. Nhưng cha mẹ Shunkin tin rằng chắc chắn Sasuke biết điều ǵ đó. Thủ phạm hẳn là một cậu nào trong đám học tṛ của của thầy Shunsho. Tuy nhiên Sasuke nằng nặc bảo cậu không biết ǵ hết: "Thật là không thể tưởng tượng nổi kẻ nào mạo phạm tới cô chủ!"  Tuy nhiên, vẻ bồn chồn tội lỗi của Sasuke đă khiến mọi người càng lúc càng ngờ vực. Khi cha mẹ Shunkin hỏi dồn, Sasuke bắt đầu tự mâu thuẫn với ḿnh. Cuối cùng cậu nói: "Nếu con để lộ ra th́ cô nhà sẽ giận con!" rồi bật khóc. "Không, không!" cha mẹ Shunkin khẳng định. "Cháu muốn bảo vệ con bé là tốt, nhưng tại sau cháu lại kháng cự yêu cầu của chúng ta? Cháu giữ bí mật chỉ khiến mọi chuyện tồi tệ thêm. Nào, bố thằng bé là ai?" Sasuke kiên quyết giữ im lặng. Cuối cùng, cha mẹ Shunkin cũng nhận ra nghi phạm số một là Sasuke chứ không phải ai khác. Cứ theo khẩu khí của Sasuke, th́ có vẻ như cậu đă hứa với Shunkin là không được nói ra, nhưng cũng muốn cha mẹ nàng ngầm hiểu rằng cậu là thủ phạm. Cha mẹ Shunkin cũng nhẹ người, mặc dầu vẫn c̣n nhiều khúc mắc. Họ nghĩ: chuyện đă rồi th́ bỏ qua đi, ít nhất chúng ta cũng biết được Sasuke là cha đứa bé. Nhưng trong trường hợp đó, tại sao con bé qua mặt cha mẹ, không chịu kết hôn với Sasuke năm ngoái? Các cô con gái đúng là sớm nắng chiều mưa! Bây giờ việc đă đến nước này, th́ sắp xếp cho nó lên xe hoa sớm lúc nào hay lúc đấy, trước khi người đời kịp dị nghị. Nhưng khi họ đem chuyện đó ra bàn bạc với Shunkin, nàng lại gạt đi. "Con không muốn nghe thêm một lời nào về việc đó nữa." Nàng nhấn mạnh. "Năm ngoái con chẳng phải đă nói là thèm vào một người đầy tớ như Sasuke c̣n ǵ. Đa tạ cha mẹ đă thương hại, nhưng dẫu có đui mù th́ cũng không đời nào con hạ ḿnh làm vợ kẻ hầu người hạ trong nhà. Vả lại, làm thế là sỉ nhục cha đứa bé." "Vậy cha đứa bé là ai?" "Cha mẹ đừng hỏi nữa, nàng đáp, dù sao con cũng không có ư định kết hôn với anh ta." Bấy giờ những lời Sasuke nói càng trở nên khó hiểu, cha mẹ Shunkin chẳng biết tin vào đâu. Tuy nhiên, họ khó ḷng nghĩ ra ai khác có thể làm Shunkin có mang, chắc hẳn nàng phủ nhận v́ sợ mất mặt. Chắc mẩm Shunkin sớm muộn cũng phải nói ra sự thực, họ thôi không chất vấn nữa mà lập tức đưa nàng đến khu nghỉ mát suối nước nóng ở Arima để sinh con. 

Yamaguchi Momoe, Shunkin thế hệ 1970 (1976

Đó là tháng Năm, khi Shunkin mười sáu tuổi. Sasuke ở lại Osaka, c̣n Shunkin bỏ đi Arima với hai chị giúp việc cho đến lúc sinh được một bé trai năm tháng sau đó. V́ thằng bé giống Sasuke như đúc, nên có vẻ sự việc đă hai năm rơ mười. Tuy nhiên, Shunkin vẫn một mực khước từ chuyện cưới hỏi, và phủ nhận việc Sasuke là cha đứa bé. Khi cả hai bị buộc phải đối chất trước khi cha mẹ Shunkin, nàng ngồi nghiêm nghị và ra lệnh: "Sasuke, anh ba hoa ǵ mà ai nấy đều đem tội vạ đổ lên đầu tôi thế? Tôi gặp nhiều rắc rối lắm rồi, sao anh không khẳng khái nói ḿnh vô tội từ đầu." Đến nước này, Sasuke cảnh giác thu ḿnh, tuyên bố: "Làm sao con dám đụng vào con gái của ông bà chủ? Từ ngày bé con đă mang nợ ông bà Mozuya, có mơ con cũng không dám ăn cháo đá bát như vậy! Thật là quá lắm!" Thế là cậu cùng Shunkin một mực chối tội. Vấn đề càng trở nên khó giải quyết hơn bao giờ hết. "Con không thương thằng bé chút nào sao?" cha mẹ Shunkin hỏi. "Ǵ chứ làm sao nhà ta nuôi nấng một đứa bé không có bố được. Nếu con cứ khăng khăng không chịu lấy chồng th́ chỉ c̣n cách đem đứa bé cho người khác nuôi." Lời thỉnh cầu bản năng làm mẹ chẳng mảy may làm Shunkin xúc động. "Cha mẹ thích đem cho ai nuôi cũng được," nàng b́nh thản trả lời. "Con không bao giờ lấy chồng nên đứa bé chỉ làm vướng chân vướng tay con thôi." Chẳng bao lâu đứa bé đă được gửi đi làm con nuôi. (Đó là năm 1845, c̣n số phận đứa trẻ sau này không ai rơ, chắc cha mẹ Shunkin cũng lo liệu chu toàn cho nó rồi.) Thế là Shunkin vừa dàn xếp ổn thỏa việc mang thai, vừa bịt miệng được thiên hạ về đứa con ngoài giá thú của nàng.

Chẳng bao lâu, nàng lại ngạo nghễ để Sasuke dắt đến đến lớp học. Đến nước này th́ t́nh cảm của họ đă trở thành một bí mật ai ai cũng ngầm hiểu cả. Tuy nhiên, hễ có người manh nha chuyện cưới hỏi là hai bên đều chối phăng, không chịu thừa nhận ǵ hết. Quá rơ tính khí ngạo ngược của con gái nên ông bà Mozuya của Shunkin đành nhắm mắt làm ngơ. Mối quan hệ vừa chủ tớ, vừa thầy tṛ, vừa nhân t́nh nhân ngăi giữa hai người kéo dài hai hay ba năm, đến khi Shunkin lên mười chín tuổi. Rồi nhạc sư Shunsho qua đời, nàng trở thành cô giáo dạy nhạc. Shunkin cáo biệt cha mẹ bỏ ra ở riêng tại Yodobashi cùng Sasuke. Tất nhiên tài năng của nàng đă được thầy Shunsho công nhận từ lâu và ông cho phép nàng đi dạy học. Nghệ danh Shunkin (Xuân Cầm) cũng là do ông đặt cho nàng với chữ Xuân trong nghệ danh của ông (Shunsho - Xuân Chương) và ông đă làm mọi điều có thể để chắp cánh cho sự nghiệp tương lai của nàng, chẳng hạn cùng nàng song tấu trước công chúng, hay cho nàng chơi khúc dạo đầu. V́ vậy, việc nàng mở lớp là chuyện dễ hiểu. Tuy nhiên, xét về tuổi tác và hoàn cảnh của nàng, tôi lấy làm lạ tại sao nàng tự lập sớm như vậy. Có lẽ việc này liên quan tới quan hệ giữa nàng và Sasuke. Cha mẹ Shunkin có thể đă quyết định rằng nếu để chuyện trai gái nhập nhằng này tiếp tục th́ sẽ gây ra tấm gương xấu cho những gia nhân nô bộc trong nhà, thành thử để hai đứa ra ngoài sống th́ hơn. Shunkin khó ḷng phản đối chuyện đó. Thế nhưng nàng vẫn giữ thái độ lạnh lùng với Sasuke. Cả khi đă sống cùng nhau ở Yodoyabashi, Sasuke vẫn là đầy tớ của nàng mà thôi. Ngoài ra, v́ sư phụ Shunsho đă từ trần nên cậu lại tiếp tục học Shunkin - và lần này trước mắt thiên hạ họ giữ nghiêm chức phận của sư phụ và đệ tử. Shunkin mạnh mẽ rất ghét phải xuất hiện với tư cách là vợ Sasuke. Nàng hết sức khắt khe trong việc đ̣i hỏi Sasuke cư xử cho đúng phép tắc của một học tṛ cũng như đầy tớ; nàng vạch ra một loạt các quy tắc xưng hô cho anh, chi li đến cả những t́nh huống nhỏ nhặt nhất. Lỡ Sasuke mà phạm phải các quy định này th́ sẽ chị Shunkin chửi mắng không thương tiếc v́ tội vô lễ, mà nàng cũng không dễ dàng chấp nhận lời xin lỗi của Sasuke bất kể cậu khẩn khoản tới đâu. Cho nên, các học tṛ của Shunkin măi mới nhận ra hai người là t́nh nhân. Chắc đám người giúp việc cũng kháo nhau rằng: "Chả biết ở trên giường cô chủ với Sasuke cư xử ra sao nhỉ? Khi nào phải đi ŕnh mới được." 

Miura Tomokazu, Sasuke và chồng của Shunkin Momoe ngoài đời        

Tại sao Shunkin lại đối xử với Sasuke như thế? Người Osaka luôn luôn câu nệ khắt khe về gia thế, tài sản, địa vị trong việc cưới hỏi hơn người Kyoto nhiều: Thành Osaka nổi danh về những ḍng họ quư tộc có truyền thống thương nghiệp, vào thời phong kiến trước Minh Trị danh giá và địa vị của họ hơn hẳn bây giờ. Một cô tiểu thư như Shunkin chắc chắn nh́n vào một cậu học việc có gia đ́nh đă mấy đời làm đầy tớ cho nhà ḿnh như Sasuke chẳng khăc nào cỏ rác. Ngoài ra, với thái độ cay nghiệt của một người mù, Shunkin quyết không thể để lộ một sự mềm yếu nào hay trở thành tṛ cười cho kẻ khác. Tôi cho rằng nàng cảm thấy lấy một người chồng như Sasuke th́ chẳng c̣n mặt mũi nào nữa. Có lẽ nàng nhục nhă khi phải ăn nằm với một kẻ hèn hạ như vậy, nên phản ứng bằng cách đối xử lạnh lùng với Sasuke.  Vậy nàng có đơn thuần chỉ coi Sasuke như đối tượng cần thiết để giải tỏa nhục dục không? Tôi dám nói rằng với khả năng nhận thức của Shunkin, nàng đă chủ ư như vậy. Xin được lần nữa trích dẫn từ "Tiểu Sử":      

Shunkin là một phụ nữ của những thói quen khắt khe và trang phục vô cùng tinh tế. Nàng thay đồ lót hàng ngày, yêu cầu pḥng ốc luôn luôn phải được lau chùi sạch sẽ mỗi sáng và mỗi tối: Trước khi ngồi bao giờ nàng cũng dùng tay vuốt cẩn thận đệm ngồi và chiếu, nàng thậm ghét bụi bặm dù chỉ một tí ti.  Nghe nói có cậu tṛ nọ của Shunkin một hôm đi học bị hôi miệng v́ bệnh khó tiêu. Shunkin nện dây thứ ba của chiếc samisen đánh "choảng", rồi đặt đàn xuống trước mặt, im lặng cau mày. Cậu học tṛ xấu hổ rụt rè hỏi có chuyện ǵ. Khi cậu bé nhắc lại câu hỏi, nàng bảo: "Mắt tôi mù chứ mũi th́ không điếc. Cậu ra ngoài súc miệng đi!"

V́ hỏng mắt nên Shunkin yêu sự sạch sẽ đến bệnh hoạn đă đành, nhưng với một phụ nữ đă mù c̣n khẳn tính th́ khó khăn dành cho những người hầu hạ nàng quả là không tả xiết. Nhiệm vụ dẫn đường cho Shunkin không chỉ giới hạn ở việc dắt tay nàng đi đến chỗ này hay chỗ kia, mà c̣n phải quan sát thói quen ăn uống, ngủ nghỉ, tắm giặt, vệ sinh của nàng, vân vân. Và bởi Sasuke có bổn phận phục dịch Shunkin từ nhỏ, tường tận mọi đặc điểm nhân cách của nàng nên không ai ngoài anh có thể chăm sóc chu toàn cho nàng. Theo lẽ này chứ không phải v́ nhu cầu sinh lư của Shunkin mà Sasuke không thể thay thế bởi người khác. Hơn nữa khi ở Dosho-machi Shunkin ít ra c̣n chịu sự kiềm tỏa của cha mẹ và anh chị, song từ lúc thành bà chủ tính khắt khe và ương ngạnh của nàng càng ngày một tăng tiến đến mức thậm tệ. Nhiệm vụ của Sasuke cũng nặng nhọc thêm. Nhờ có bà Shigizawa Teru, tôi được biết thêm nhiều chi tiết giá trị thường t́nh đă bị lược bỏ trong cuốn Tiểu Sử. Bà kể: "Kể cả đi vệ sinh xong, bà chủ cũng không tự rửa tay, bà không có thói quen tự làm việc ǵ mà toàn Sasuke phải làm hộ hết. Ông c̣n tắm cho bà nữa. Người ta nói những người đàn bà quyền quư thường chẳng ngại ngần xấu hổ khi để cho kẻ hầu người hạ ḱ cọ từ đầu đến chân, và thái độ của bà chủ với ông Sasuke cũng vậy. Có thể v́ bà bị mù, nhưng tôi nghĩ chính ra là bởi bà đă quen được hầu hạ nuông chiều từ nhỏ nên cứ hành xử vô tư như thế. Shunkin c̣n rất điệu đàng nữa chứ. Ngay cả khi không c̣n soi gương được th́ bà vẫn tin tưởng sâu sắc vào nhan sắc của ḿnh. Bà cũng trang điểm, tóc tai, áo quần kỹ càng lâu la chẳng thua ǵ những phụ nữ b́nh thường khác. Tôi tưởng như trí nhớ siêu phàm của Shunkin sau ngần ấy năm vẫn khắc ghi vẻ đẹp của bà khi hăy c̣n là đứa trẻ lên tám. Vả lại, sau khi nghe những lời tán dương không ngớt, chắc chắn bà biết bà đẹp.  V́ vậy, bà luôn dành thời giờ đáng kể cho việc tô điểm nhan sắc vốn đă rất hoàn mĩ của ḿnh." 

Shunkin lúc nào cũng nuôi nhiều chim chóc, chẳng hạn chim chiền chiện, chim sơn ca, và trộn phân của chúng với cám gạo để sử dụng như một loại đá bọt tẩy da chết; nàng c̣n dùng nước quả bầu để làm đẹp. Da dẻ mà không được mịn như nhung th́ nàng khó chịu lắm -- Shunkin ghét nhất là làn da thô ráp. Người chơi đàn dây thường cắt móng tay v́ phải dùng đầu ngón tay giữ dây đàn, nhưng hai bàn tay Shunkin đều để móng và cả chân cũng vậy, ba ngày nàng lại dũa tỉa một lần. Tất nhiên, ba ngày đó móng chưa thể mọc dài lắm, nhưng lúc nào nàng cũng đ̣i móng chân móng tay đều chằn chặn. Sau đó, nàng cẩn thận sờ nắn từng móng tay móng chân, không cho phép có chuyện cái dài cái ngắn. Những công việc chẳng hạn như làm móng đó đều do một ḿnh Sasuke đảm nhiệm. C̣n bao nhiêu thời gian th́ anh được Shunkin dạy đàn và thỉnh thoảng thay cô đứng lớp. Quan hệ chăn gối giữa họ gắn kết vô tận trong thế giới của hai người. Chẳng hạn, Sasuke hiểu rơ cơ thể Shunkin cực kỳ chi tiết, mối ràng buộc thầm kín giữa họ sâu sắc hơn bất kỳ điều ǵ những cặp vợ chồng hay t́nh nhân khác mơ ước. Cũng không đáng ngạc nhiên khi sau này kể cả khi đă mù, Sasuke vẫn chăm sóc được mọi nhu cầu của Shunkin không mấy khó khăn. Đến khi kết thúc đời người ở tuổi 82, ông không hề lấy vợ hay có qua lại t́nh cảm hoặc trải nghiệm với một người đàn bà nào ngoài Shunkin. Nhiều năm sau khi Shunkin qua đời, mặc dù Sasuke chẳng có căn cứ nào để so sánh một cách khách quan nhưng ông vẫn không ngừng khoe về làn da mịn màng và đôi chân, cánh tay thon nhỏ mềm mại của nàng với bạn bè. Nhắc đến chủ đề này là ông lại kể lể tràng giang đại hải như mọi ông già lẩm cẩm khác. Đôi khi ông sẽ khum khum tay và nói: "Bàn chân nhỏ xinh của bà nằm trọn trong tay tôi đấy." Hoặc ông sờ má, bảo: "Đến gót chân của Shunkin c̣n mịn hơn thế này cơ!" 

Tôi đă đề cập về vóc dáng nhỏ nhắn của Shunkin. Nhưng khi trút bỏ xiêm áo, nàng hóa ra rất là nở nang đầy đặn chứ không hề mảnh khảnh như người ta tưởng. Và làn da nàng lúc nào cũng trắng mịn, tươi tắn, mỡ màng luôn luôn cho tới khi mất, có lẽ là nhờ cái lạc thú xa hoa của một phụ nữ quư tộc thời ấy mang lại. Nghe nói nàng rất thích thịt gà và cá, đặ biệt là món cá vền phi-lê, cũng như không quên nhấm nháp vài chén rượu sake trong bữa tối. (Có điều ǵ rất đau đớn khi phải trông thấy một người mù ăn, nhất là khi người mù ấy lại là một người con con gái trẻ đẹp. Dù Shunkin có ư thức được điều đó hay không, nàng cũng không thích ngồi ăn khi có mặt ai khác ngoại trừ Sasuke.) Khi được mời đi ăn tối, Shunkin có vẻ kén chọn, hầu như không đụng đũa vào món ǵ, kỳ thực nàng là người có khẩu vị rất tinh tế sang trọng. Nàng không phải người ăn nhiều: mỗi bữa chỉ hai lưng bát, mỗi món chỉ gắp một miếng. Tuy nhiên, v́ mỗi món Shunkin chỉ ăn một chút thành thử số món ăn phải là rất nhiều. Dường như nàng đang cố gây khó dễ cho Sasuke. Thành thử Sasuke rất giỏi lọc thịt cá, bóc vỏ tôm hùm hoặc cua, và c̣n có thể rút xương từ đuôi một con cá nhỏ mà không làm thay đổi h́nh dạng.

Shunkin có mái tóc dày mượt mà. Bàn tay nàng mảnh mai, rất dẻo, và đầy sức mạnh nhờ những năm tháng tập đàn koto và samisen -- tay ấy mà tát một cái th́ đau phải biết. Mặc dù trong người hay bị bốc hỏa và choáng váng, nàng cũng rất nhạy cảm với thời tiết lạnh: giữa mùa hè hai bàn chân Shunkin vẫn lạnh ngắt và nàng không bao giờ toát mồ hôi. Quanh năm nàng ngủ trong chiếc áo lụa hoặc sa tanh nhồi bông, đuôi áo rất dài bọc lấy bàn chân nàng. Shunkin lúc ngủ nằm nguyên một chỗ đến nỗi chiếc áo không mảy may xê dịch. Sợ máu dồn lên năo, nàng tránh dùng b́nh nước nóng và các đồ dùng giữ nhiệt khác: lúc nào chân Shunkin lạnh quá, Sasuke phải nằm xuống nhét hai bàn chân nàng vào ngực và lập tức anh thấy buốt thấu xương. Mỗi khi đi tắm, nàng phải mở toang cửa sổ (ngay cả giữa mùa đông) để hơi nước thoát đi. Nàng phải ra vào bồn tắm nhiều lần, mỗi lúc chỉ dám ngâm ḿnh vài phút mặc dù nước trong bồn chỉ hơi âm ấm. V́ ngâm ḿnh quá lâu th́ tim Shunkin sẽ đập mạnh và hơi nước làm nàng chóng mặt, nên nàng chỉ dám ở trong nước nóng càng nhanh càng tốt, và việc tắm táp thân thể phải được thực hiện cực kỳ nhanh gọn. Càng biết rơ về Shunkin, người ta càng nhận ra nàng làm khó Sasuke kinh khủng thế nào. Tuy nhiên, thù lao về vật chất của anh rất ít ỏi. Về tiền lương, anh chỉ thỉnh thoảng nhận được một khoản trợ cấp nho nhỏ chẳng đủ mua thuốc lá mà hút, quần áo th́ cô chủ cho ǵ vào hội Bon giữa mùa hè và lễ tết anh chỉ mặc nấy, đúng theo nề nếp phong kiến. Đôi lúc Sasuke dạy thay Shunkin nhưng anh chẳng có danh phận ǵ đặc biệt. Đệ tử cũng như hầu gái đều được Shunkin ra lệnh xưng hô với Sasuke ngang hàng, c̣n mỗi lần đưa Shunkin đến nhà đệ tử anh phải đứng ngoài cửa đợi. 

Một hôm Sasuke bị đau răng dữ dội, má bên phải sưng vù lên. Đến đêm cơn đau nhức dữ dội không chịu nổi, nhưng anh phải cố nén đau. Một lúc anh lại lén đi súc miệng, và trong khi hầu hạ phải cẩn thận tránh cho Shunkin ngửi thấy hơi thở của ḿnh. Cuống cùng Shunkin cũng về giường, sai Sasuke bóp vai đấm lưng. Một lúc sau, nàng bảo: "Đủ rồi. Bây giờ anh có thể sưởi ấm chân ta. " Nghe lời, Sasuke nằm xuống, nới lỏng áo kimono của ḿnh và ép ḷng bàn chân lạnh ngắt của Shunkin vào ngực. Nhưng lúc vùi đầu trong chăn,mặt anh nóng bừng và cơn đau răng trở nên tồi tệ hơn bao giờ hết. Cuối cùng, trong tuyệt vọng, anh đặt bàn chân Shunkin lên cái má sưng của ḿnh. Đột nhiên Shunkin đạp thật mạnh vào mặt Sasuke, khiến anh thét lên đau đớn. "Anh không cần bận tâm nữa!" nàng nói, giọng cay độc. "Ta bảo anh ủ ấm chân ta, chứ không phải chườm mát cái mặt anh! Anh tưởng ta đui mù th́ có thể qua mặt ta chắc? Ta biết anh đau răng cả ngày nay, lúc chân ta chạm vào má bên phải của anh ta đă biết tỏng là nó đang sưng tướng lên rồi. Nếu đau th́ anh phải nói - ta không phải kẻ bạo ngược thích hành hạ đầy tớ. Thế mà anh dám hỗn xược, giả vờ tận tụy để lợi dụng ta! Anh tưởng thế là khôn lắm hả, cái đồ đáng xấu hổ kia!" Shunkin cư xử như vậy thường xuyên. Nhưng nàng đặc biệt khó chịu khi Sasuke để lộ một chút quan tâm đến các học tṛ là nữ, hay đối xử tử tế hoặc giúp đỡ các nữ sinh học bài. Nàng càng cố che giấu sự ghen tuông của ḿnh bao nhiêu th́ càng đối xử tàn bạo với Sasuke bấy nhiêu. Những lúc như thế, Sasuke phải chịu nhiều đau đớn hơn cả. 

Đối với một người đàn bà mù độc thân, sự xa xỉ có giới hạn của nó. Dù Shunkin xài sang, ăn ngon mặc đẹp đến mấy, th́ cũng không thể tốn kém quá nhiều. Tuy nhiên, nàng lại có cả nửa tá đầy tớ trong nhà, và số tiền công phải trả mỗi tháng không hề nhỏ. Lư do Shunkin tiêu xài khủng khiếp và đ̣i hỏi nhà cao cửa rộng đến thế là bởi nàng rất mê chim chóc, đặc biệt là sơn ca. Hiện tại, giá một con sơn ca có tiếng hót hay có thể lên đến mười ngàn yên nữa là thời buổi mà Shunkin sống. Vả lại, thị hiếu chơi chim kiểng đă thay đổi ít nhiều nhưng thực tế những con sơn ca đắt giá nhất hiện nay, bên cạnh việc sở hữu điệu hohokekyo thông thường c̣n có thể hót điệu kekkyo-kekkyo "bay trên thung lũng gọi mời" và những nốt cao hokiibekakon. Những con sơn ca hoang dă không thể hót những điệu đó. Cùng lắm chúng chỉ hót được điệu hokiibecha chướng tai -- để đạt được nốt "kon" khả ái thánh thót, con chim phải tập luyện công phu. Những con sơn ca phải được bắt nuôi từ bé trước khi lông đuôi mọc, và được "dạy dỗ" bởi một con sơn ca "sư phụ". Một khi đă mọc đuôi, con chim đă nằm ḷng những âm thanh thô thiển của cha mẹ chúng th́ chẳng làm ǵ được nữa. Các "sư phụ" ngay từ đầu được đào tạo bởi con người, những con nổi danh đều có tên, chẳng hạn con "Phượng Hoàng" hay "Người Bạn Vĩnh Hằng". V́ vậy, chỉ cần nghe nói ở đâu có một vị đại gia sở hữu con sơn ca quư là những người chơi chim khắp nơi đem con chim của ḿnh đến thụ giáo giọng hót của "sư phụ". Giờ học thường bắt đầu từ sáng sớm đến hết buổi, ngày này qua ngày khác. Đôi khi "sư phụ" được đưa đến một địa điểm đặc biệt, lồng của các "đệ tử" quây quần xung quanh, chẳng khác nào một lớp học xướng âm thực thụ. Dĩ nhiên mỗi con sơn ca có phẩm chất độc đáo và bài ca của riêng nó: với một làn điệu nhất định mỗi con có thể biến tấu theo vô vàn cách hoặc ngân dài hay ngắn tùy khả năng. Rất khó để t́m thấy những con sơn ca xuất sắc, cộng thêm cả công huấn luyện chúng nữa nên của nào ắt phải đi kèm tiền ấy. 

Shunkin đặt tên cho con sơn ca hót hay nhất là Tenko, nghĩa là Trống Trời, và say mê nghe nó hót từ sáng tới đêm. Tenko có chất giọng vô song, tiếng hót trong sáng, thánh thót của nó ở những nốt cao làm chúng ta nghĩ đến một nhạc cụ tinh xảo: đó là một giọng đàn ổn định, vững vàng mà không kém phần ngọt ngào quyến rũ. Và v́ thế, Tenko được nâng niu từng li từng tí, khẩu phần của nó được chuẩn bị vô cùng tỉ mỉ. Bấy giờ, thức ăn của sơn ca được làm từ hỗn hợp đậu nành khô và gạo xát rối xay ra, có thêm ít cám gọi là "món trắng", c̣n "món cá" được làm từ cá chép hay cá nước ngọt khác phơi khô đem nghiền nhỏ. Hai món được trộn lại tỷ lệ bằng nhau với một ít nước cốt lá củ cải. Bên cạnh món ăn cầu kỳ đó, con chim c̣n phải được ăn một ít côn trùng mỗi ngày, mà là loại côn trùng sống ở thân cây nho dại th́ mới tiếng hót mới du dương. Shunkin có khoảng nửa tá chim yêu cầu chế độ dinh dưỡng như vậy, và một hay hai đầy tớ trong nhà lúc nào cũng bận rộn chăm sóc chúng. V́ sơn ca không bao giờ hót khi có sự hiện diện của con người, chúng được nuôi trong những lồng gỗ cây hông rất quư, gắn những cửa kéo bằng giấy rất khít, chỉ cho phép ánh sáng lờ mờ lọt qua. Nẹp cửa làm bằng gỗ hồ hồng mộc, gỗ mun hoặc các loại gỗ quư khác được chạm khắc tinh vi hoặc thếp vàng, khảm trai. Vài chiếc lồng c̣n có giá trị nghệ thuật đáng kể, ngày nay khối người sẵn sàng rút hầu bao cho những lồng chim như vậy. Lồng Tenko được gắn toàn những tấm nẹp rất thanh lịch, nghe nói nhập từ Trung Quốc: phần khung làm bằng hồng mộc khảm ngọc bích h́nh những thắng cảnh, đền đài rất tinh tế. Đúng là một sản phẩm tinh xảo. 

Shunkin để chiếc lồng này ở cửa sổ cạnh góc tường pḥng ḿnh, nơi nàng có thể lắng nghe Tenko bất cứ khi nào nó hót. Bởi tiếng hót đáng yêu của Tenko luôn làm Shunkin phấn chấn nên nô bộc trong nhà xoay sở hết sức, có khi c̣n tạt nước con chin để nó chịu líu lo. Hôm nào nắng đẹp chim hót hay hơn cả, và tâm trạng Shunkin cũng vui vẻ theo thời tiết. Tenko năng hót nhất vào dịp cuối đông đến hết mùa xuân, vào mùa hè sự im lặng của Tenko kéo dài càng khiến Shunkin mặt ủ mày chau. Sơn ca nếu được chăm sóc tử tế có thể sống lâu, nhưng chúng đ̣i hỏi nhiều sự tinh ư. Phải tay những người chăm nom thiếu kinh nghiệm chúng sẽ chết sớm. Được đối đăi như vậy nên Tenko ra đi năm bảy tuổi, và cũng như những chủ nhân khác, Shunkin cố gắng t́m một con chim xứng đáng để kế nghiệp Tenko. Sau nhiều năm, nàng đă luyện được một con sơn ca tuyệt đỉnh mà nàng đánh giá rất cao, cũng gọi tên là Tenko.    

Tenko Đệ Nhị cũng sở hữu tiếng hót đẹp tuyệt vời, như thể nó là con chim trên Thiên Cung xuống trần gian. Shunkin yêu nó lắm, lúc nào cũng kè kè chiếc lồng của Tenko bên cạnh cả ngày lẫn đêm. Nàng bắt đám học tṛ im lặng nghe Tenko hót và bảo chúng rằng: "Các cô cậu nghe Tenko hót chưa! Lúc bé nó chỉ là con sơn ca tầm thường, nhưng có công mài sắt, có ngày nên kim. Chim sơn ca hoang dă không thể hót hay như thế. Một số người có thể nói rằng nó chỉ là một vẻ đẹp giả tạo, họ nói không ǵ đáng yêu bằng lúc ta lang thang trong thung lũng ngắm hoa xuân, bắt gặp tiếng hót của con sơn ca rừng vút cao trong sương phủ trên ḍng suối. Ta không thể đồng ư với họ. Chẳng qua là thời gian và địa điểm tác động mới làm tiếng hót của nó gây xúc động đến thế, chứ nếu các cô cậu dừng lại lắng nghe th́ mới nhận ra tiếng hót đó c̣n lâu mới gọi là hoàn mỹ. Mặt khác, khi được nghe một con chim xuất sắc như Tenko, các anh chị sẽ nhớ về vẻ trữ t́nh lặng lẽ của một khe suối xa vắng nơi nước chảy ŕ rầm bên tai, những đóa anh đào trôi trước mắt. Hoa và sương mù đều ở trong khúc ca đó, và chúng ta quên đi cuộc sống thực tại nơi đô thành bụi bặm. Đấy là khi nghệ thuật thách đố tự nhiên. Và đấy cũng là bí mật của âm nhạc." Thường th́ nàng sẽ làm các học sinh chậm hiểu phải xấu hổ, nhạo báng hỏi chúng rằng có phải con chim kia đă chạm vào những bí mật của nghệ thuật không. "Các cô cậu chỉ đáng xách dép cho Tenko," nàng bảo. Th́ trong lời Shunkin nói cũng có ít nhiều sự thật. Tuy nhiên, Sasuke và các đệ tử hẳn cảm thấy rất nặng nề khi suốt ngày bị so sánh một cách khập khiễng với một con chim như vậy.

Bên cạnh sơn ca, Shunkin c̣n rất mê chiền chiện nữa. Theo bản năng, chiền chiện sẽ tung cánh bay lên trời, và kể cả trong lồng nó cũng cố bay cao hết mức có thể. Đó là lư do tại sao lồng của chiền chiện rất cao (khoảng mét rưỡi) và hẹp. Tuy nhiên, để thưởng thức trọn vẹn tiếng hót của chiền chiện, người ta phải thả cho chim bay vượt tầm nh́n, và lắng nghe tiếng hót ngân vang trên mây xanh. Cái đó gọi là tiếng hót "xuyên mây". Thông thường, con chiền chiện sẽ về lồng sau một khoảng thời gian bay lượn nhất định tầm mười phút hay nửa tiếng; con nào lâu về con đó là chim quư. Do đó, khi có cuộc thi tổ chức, các lồng chim được sắp hàng ngang, chủ nhân sẽ mở cửa cùng lúc để thả chim. Con nào về cuối cùng, con đó thắng. Những con chiền chiện kém cỏi đôi khi về nhầm lồng, con nào tồi nhất th́ chỉ bay độ vài trăm mét. Nhưng chiền chiện ít khi sai lầm kiểu đó, chắc chắn v́ chúng thường bay theo đường thẳng đứng lên trời, rồi lại đâm bổ xuống nên đương nhiên là về đúng lồng. Mặc dù người ta gọi đó là "xuyên mây", chim chiền chiện không thực sự bay vào những đám mây - chẳng qua là những đám mây bay ngang qua chúng. Vào ngày mùa xuân đẹp trời, những người hàng xóm của Shunkin ở Yodoyabashi sẽ trông thấy cô giáo mù bước lên sân phơi trên mái thả chiền chiện. Sasuke luôn đứng cạnh nàng, cùng với họ là người cầm lồng chim. Khi Shunkin ra lệnh, cô đầy tớ gái sẽ mở cửa lồng và con chiền chiện mừng rỡ vụt ra ngoài, hát "tsun tsun" trong lúc bay lên cao, cao măi rồi biến mất trong lớp sương mù dày đặc của mùa xuân. Shunkin ngửng đầu dơi theo con chim tung cánh với đôi mắt lim dim, và hân hoan lắng nghe giai điệu thiết tha tŕu mến vọng xuống từ những đám mây.  Đôi khi những người yêu chim khác sẽ tham gia cùng họ, mỗi người mang theo con chiền chiện cưng của ḿnh và giải trí bằng một cuộc thi. Trong những dịp như vậy người dân khu phố sẽ trèo lên mái nhà nghe chiền chiện hót. Tuy nhiên, cũng có vài ngưởi ở đó không mê chim chóc mà mê cô giáo mù xinh đẹp. Mặc dù cả năm đều được nh́n ngắm Shunkin nhưng trong số những chàng trai trẻ láng giềng cũng có những kẻ phóng đăng, hễ nghe tiếng chiền chiện hót là ba chân bốn cẳng leo lên mái nhà hí hửng nghĩ thầm: "Cô nàng lại ra thả chim đấy!" Có lẽ v́ mù nên Shunkin đă kích thích sự hiếu kỳ bệnh hoạn ở họ. Hoặc có lẽ nàng đẹp lạ thường mỗi lần thả chim: nàng sẽ mỉm cười, khuôn mặt tươi tỉnh, không c̣n là Shunkin cau có, lặng lẽ như lúc Sasuke tháp tùng lên lớp dạy học. Bên cạnh chiền chiện và sơn ca, Shunkin c̣n nuôi cả chào mào, vành khuyên, sẻ và vài loài khác, đôi khi mỗi loài nửa tá. Lũ chim chóc này cũng kéo theo rất nhiều chi phí. 

Shunkin thuộc dạng "mạnh bạo xó bếp" chứ ra ngoài th́ rất đỗi nhu ḿ; như khi được mời cơm tối chẳng hạn, nàng cư xử rất nhă nhặn, duyên dáng, ai ngờ được là ở nhà nàng lại ngược đăi Sasuke, mắng chửi đánh đập học tṛ. Đối với các bổn phận xă hội, nàng có xu hướng khoa trương. Tặng phẩm nàng dành cho ngày hội Bon hoặc ngày Tết, hay bất kỳ dịp lễ lạc nào, đều thể hiện đầy đủ sự hào phóng người ta mong đợi từ một tiểu thư con nhà quyền quư. Shunkin cũng rất chịu chi tiền thưởng cho các cô hầu gái ở trà quán, phu kiệu, kéo xe. Tuy nhiên, chớ tưởng rằng nàng là một kẻ phá gia chi tử. Người Osaka có thói quen tiết kiệm. Sự say mê với lối sống xa xỉ của họ khác xa thói hoang toàng của người Tokyo: Họ kiểm soát kỹ lưỡng việc thu chi, và một cách kín đáo tiết kiệm hết mức có thể. Shunkin, con gái một gia đ́nh nhà buôn bề thế ở Dosho-machi, cũng y như vậy. Tính xa xỉ của nàng c̣n kết hợp với thói keo kiệt và hám lời. V́ bản tính đua đ̣i, nàng không bao giờ tiêu tiền nếu không v́ mục đích chơi trội cho khỏi kém chị kém em. Thay v́ lăng phí tiền bạc hoặc vung tay quá trán theo cảm hứng, nàng lên kế hoạch chi tiêu rất kỹ càng. Về phần đó, nàng lạnh lùng và tính toán. Nhưng thỉnh thoảng, tính đua đ̣i của Shunkin biến thành tham lam. Chẳng hạn các khoản học phí Shunkin đ̣i hỏi học tṛ của ḿnh cao hơn hẳn các cô giáo khác, nàng bắt học sinh phải nộp số tiền ngang với tiền học ở chỗ các nhạc sư bậc nhất. Hơn nữa, Shunkin thường lộ liễu gợi ư với học tṛ rằng nàng mong đợi những món quà dịp giữa hè và lễ tết phải càng đắt tiền càng tốt. 

Có cậu học tṛ mù nọ của Shunkin, nhà quá nghèo thường khất tiền học hàng tháng. Cậu bé hoàn toàn không đủ khả năng mua một món quà thích hợp cho cô giáo vào dịp lễ mùa hè, nên đem một hộp bánh gạo đến để tạ lễ. Cậu bé khẩn khoản bảo Sasuke: "Mong chú nói giúp con vài lời để sư phụ nhận món quà hèn mọn này." Sasuke cảm thấy thương t́nh nê rụt rè thay mặt cậu bé xin lỗi. Nhưng Shunkin giận tái mặt, lớn tiếng: "Anh tưởng ta thu học phí cao, đ̣i quà đắt tiền là ta tham đấy phỏng? Tiền với ta chả có ư nghĩa ǵ, nhưng không vạch ra những quy củ như vậy th́ làm sao ra phép tắc của tṛ với thầy. Thằng bé đă khất tiền học th́ chớ, mà giờ c̣n dám mặt dày đem biếu ta cái hộp bánh gạo khốn nạn thế này! Ta không thể đổ cho nó là thiếu tôn trọng ta. Cứ cho là số nó khổ nhưng đă nghèo xơ nghèo xác đén thế th́ cũng đừng mơ đạt được đỉnh cao ǵ trong âm nhạc. Nếu nó tư chất hơn người th́ ta chẳng màng đến thù lao đâu. Nhưng phải hạng thần đồng tương lai xán lạn hăng bàn. Hiếm hoi lắm mới có kẻ vượt qua nghèo đói để đạt được đỉnh cao nghệ thuật – đâu phải cứ lấy cần cù bù thông minh là xong. Phần ta, ta không tin thằng bé này có năng khiếu ǵ, ngoài cái năng khiếu hỗn xược. Nó nghĩ nó là ai mà đ̣i hỏi sự cảm thông của ta! Thay v́ tự hạ thấp ḿnh và gây phiền hà cho người khác, nó nên từ bỏ âm nhạc đi. Nếu nó vẫn khăng khăng muốn học tiếp th́ ở Osaka này chả thiếu ǵ thầy giỏi, ra đấy mà xin học. Nhưng với ta đến đây là hết. Ta không muốn dây dưa với tên học tṛ này nữa." Shunkin đă nói là làm, xin xỏ thế nào cũng vô ích. Tuy nhiên, khi có ai đó mang đến cho nàng một món quà đặc biệt đắt tiền, nàng sẽ trở nên dịu dàng hẳn so với b́nh thường. Cả ngày nàng sẽ mỉm cười, tán dương cậu học tṛ kia không ngớt đến mức cậu ta phải thấy khó chịu. Lời khen của sư phụ cũng khiếm đệ tử phải lợm giọng. Shunkin cẩn thận đích thân xem xét từng hộp quà, tự tay mở và săm soi từ những hộp bánh nhỏ nhất. Tương tự như vậy, nàng sẽ kiểm tra các khoản chi tiêu hàng tháng rồi chuyển cho Sasuke để anh dùng bàn tính cộng trừ ra kết quả. Shunkin rất giỏi tính toán, chỉ cần nghe qua một lần là con số sẽ nằm trong đầu nàng, hai hay ba tháng sau nàng vẫn nhớ lại được chính xách số tiền mua gạo hay rượu sake. Thói xa hoa của nàng chỉ dành riêng cho bản thân, và món tiền nàng bỏ ra để thỏa măn sở thích của ḿnh phải được bù vào bởi các khoản chi li nào đó, mà cụ thể, người làm công của Shunkin là nạn nhân của các khoản chi li này. Trong khi Shunkin xa xỉ như bà hoàng trong ngôi nhà của ḿnh, th́ đám người làm và Sasuke ai nấy đều phải giật gấu vá vai. Chén cơm của người ở hàng ngày nhiều khi c̣n chẳng được đầy, nhiều lúc họ phải rời bàn ăn với cái bụng đói meo. Sau lưng Shunkin, họ x́ xầm trách móc: "Cô chủ lúc nào cũng lải nhải là kẻ ăn người ở chúng ta chẳng trung thành bằng mấy con chiền chiện, sơn ca. Lại chả! Cô ta đối xử với đám chim chóc tốt thế cơ mà!" 

Cha Shunkin c̣n sống ngày này nào th́ nàng c̣n muốn ǵ được nấy, nhưng từ lúc ông qua đời, người anh trai thay cha cai quản gia đ́nh, th́ tiền trợ cấp của nàng cũng có hạn. Ngày nay, những người đàn bà xa xỉ nhàn rỗi không phải của hiếm, nhưng ngày xưa kể cả các quư ông bề thế cũng có thói quen tằn tiện. Thành viên của những gia đ́nh ḍng dõi dù có giàu đến mấy, cũng không muốn bị sánh với hạng trọc phú hoặc bị đàm tiếu là phô trương. Song thân của Shunkin v́ thương con mù ḷa, bị tước đoạt nhiều niềm vui trong cuộc sống nên chiếu cố cho nàng, nhưng từ lúc ông anh thừa kế gia nghiệp, trong nhà đã dậy lên những lời chỉ trích cung cách của Shunkin, và tiền chi tiêu tối đa mỗi tháng của nàng chỉ được giữ ở mức cố định. Đề nghị tăng trợ cấp đều bị anh nàng gạt đi, nên chẳng ai nghi ngờ việc này khiến Shunkin keo kiệt lên trông thấy. Tuy nhiên, số tiền trợ cấp cũng đă đủ và Shunkin đâu cần phải kiếm thêm thu nhập bằng nghề dạy học. Nàng dạy học có khi chỉ để quát nạt học tṛ cho sướng.

Thực t́nh rất ít người t́m đến cô giáo Shunkin và nàng sống một cuộc đời tách biệt cô đơn nên có rất nhiều thời gian dành cho bầy chim của ḿnh. Nhưng không chỉ Shunkin kiêu ngạo nghĩ rằng nàng là một trong những nghệ sỹ koto và samisen hàng đầu ở Osaka. Không ai có thể phủ nhận điều đó. Kể cả những người ghét cay ghét đắng thói hợm hĩnh của nàng cũng ngầm ganh tị hoặc phải sững sờ trước kỹ thuật đỉnh cao của nàng. Một ông bạn già nhạc sỹ của tôi thời trẻ thường được nghe Shunkin đàn. Mặc dầu chuyên môn của ông là nhạc kịch chứ không phải nhạc hát như Shunkin, nhưng ông nói các nhạc công đương thời không ai có thể là đối thủ với phong thái điệu nghệ của Shunkin.  Và ông bảo Dambei cũng từng nghe Shunkin đàn, đă than vắn thở dài thế nào v́ Shunkin lại là phụ nữ: "Shunkin mà chơi đàn samisen lớn th́ đă trở thành một bậc kỳ tài rồi." Có phải Dambei tiếc nuối v́ có tài năng xuất chúng nhưng Shunkin lại thiếu sức mạnh để chơi cây đàn samisen lớn, nhạc cụ danh giá nhất? Hay ông muốn thể hiện sự ngưỡng mộ với tinh lực dồi dào không kém ǵ đàn ông trước nghệ thuật chơi đàn của Shunkin? Theo bạn tôi, tiếng đàn của nàng trong sáng rành rọt không thua ǵ đàn ông. "Nhưng tiếng đàn ấy không chỉ đẹp mà thôi, nó c̣n gây xúc động đến nỗi có thể làm người ta rơi lệ." Shunkin cũng có vẻ là một nghệ sỹ biểu diễn tài ba. Nếu khôn khéo và khiêm nhường hơn một chút trong giới nhạc công chuyên nghiệp, hẳn nàng đã thành công lớn. Tuy nhiên, được bao bọc trong sự xa hoa từ bé và chẳng bao giờ lo đến miếng cơm manh áo nên nàng cư xử ích kỷ đến nỗi các nhạc sư khác đều xa lánh nàng, c̣n tài năng của nàng chỉ khiến nàng có thêm kẻ thù. Mặc dầu sống suốt đời trong sự vô danh là một bất hạnh, nhưng bất hạnh đó cũng do nàng tự chuốc lấy mà thôi.

V́ vậy, học tṛ ruột của Shunkin đều là những người bị tài nghệ của nàng chinh phục, họ bị ám ảnh bởi ư nghĩ chỉ có Shunkin dạy được cho họ, và đă chuẩn bị sẵn sàng cho những h́nh thức kỷ luật hà khắc nhất kể cả sỉ nhục hay đánh đ̣n để đối lấy việc có Shunkin làm cô giáo. Rất ít người trụ được lâu. Thông thường, họ thấy rằng phương pháp của nàng vượt quá sức chịu đựng, những người không có ư định học chuyên sâu sẽ bỏ cuộc sau một tháng. Tôi cho rằng nhận thức của Shunkin về tư cách nghệ sỹ của nàng có liên quan tới những h́nh phạt đầy bạo lực, nếu không muốn nói là tàn ác mà nàng áp dụng. Nói như kiểu v́ Shunkin nổi danh nhờ sự bạo ngược, nên ắt nàng cho rằng, càng bạo ngược với học tṛ bao nhiêu th́ địa vị của người nghệ sỹ trong nàng càng cao bấy nhiêu. Nàng càng lúc càng nghiệt ngă và cuối cùng hoàn toàn mất kiểm soát. Shigizawa Teru nói với tôi rằng Shunkin chỉ có một dúm học tṛ. "Một vài người t́m đến chẳng qua v́ bà giáo rất xinh đẹp. Chủ yếu là nhan sắc của bà lôi kéo những người không có ư định trở thành nhạc công." Xin đẹp, độc thân, lại là con gái nhà giàu - chả lạ ǵ nếu nàng có sức hấp dẫn với cả những người đàn ông không có tí đam mê âm nhạc nào. Người ta bảo nàng hà khắc như vậy, một phần cũng để xua đuổi bọn đàn ông đó. Nhưng mỉa mai thay, sự bạo ngược của nàng thế mà lại có nét mê hoặc. Ngay cả trong số các học sinh nghiêm túc của nàng, tôi ngờ rằng hẳn có những người thấy phần hay ho nhất của giờ học là khoái cảm dị thường mà đ̣n roi của người đẹp mù mang lại.

Bây giờ xin nói đến tai họa lớn thứ hai xảy ra với Shunkin, rất tiếc v́ cuốn Tiểu Sử đã né tránh thuật lại rõ ràng sự kiện này nên tôi không biết duyên cớ nào khiến Shunkin bị hãm hại và ai là kẻ ra tay. Nhưng cũng ít nhiều có lư khi cho rằng chính nàng đã gây thù chuốc oán với ai đó trong số các đệ tử, và tên này đã rắp tâm trả đũa nàng.  Một sự việc có thể liên quan qua xảy ra dính líu tới một gã thanh niên tên là Ritaro, con trai một thương lái ngũ cốc giàu có ở Tosabori. Ritaro từ lâu đă tự đắc về khả năng âm nhạc của ḿnh, và học koto và samisen ở nhà Shunkin một thời gian. Y luôn khoe khoang về gia sản của cha y và đi đâu cũng ba hoa về của cải, khinh thường bạn hữu, cư xử như thể họ làm công cho cha y vậy. Mặc dù Shunkin trong ḷng không ưa Ritaro, nhưng trước những món quà xa xỉ y tặng, nàng cũng cố gắng tỏ ra mềm mỏng. Tuy nhiên, Ritaro bắt đầu kháo chuyện rằng cô giáo nghiêm khắc đă phải ḷng y, và y khinh miệt Sasuke ra mặt, hễ anh đứng lớp thay Shunkin th́ y không thèm học hành ǵ cả. Y bắt đầu trơ trẽn và nghênh ngang đến mức Shunkin không chịu nổi nữa. 

Sự cố bắt nguồn từ một ngày đầu xuân, khi Ritaro mời cô giáo đi dự tiệc xem hoa ở Tengajaya. Nơi này cha y dựng một căn nhà gỗ nhỏ giữa những gốc mận già trong một khu vườn yên tĩnh. Toàn bộ chuyến thăm quan được gă ăn chơi đàng điếm Ritaro sắp xếp, y lúc nào cũng kè kè với một đám geisha và những kẻ làm nghề mua vui khác. Như thường lệ, Shunkin được Sasuke tháp tùng. Ngày hôm đó Ritaro và bạn bè của y tiếp đăi mời mọc nhiệt t́nh quá làm Sasuke rất ngại. Anh không hay uống rượu, gần đây anh mới chỉ quen nhấm chút ít sake trong bữa ăn với Shunkin, nhưng không được phép của nàng th́ đi đâu dù một giọt cũng không được uống. Rượu chè sẽ khiến Sasuke khó ḷng làm tṛn nghĩa vụ dẫn đường cho cô chủ nên anh chỉ vờ nhấp môi vào chén rượu. Nhưng Ritaro phát hiện ra ngay, y bảo Shunkin với cái giọng ngà ngà, ỡm ờ: "Cô giáo ơi, cô không cho th́ anh Sasuke không dám uống. Nhưng bữa nay có tiệc vui thế này, cô để anh ấy phá cũi sổ lồng lấy một hôm! Chẳng may Sasuke say th́ ở đây cũng có hai, ba anh bạn sẵn sàng dẫn đường cho cô mà!" "Chắc một chút cũng không hại ǵ." Shunkin cười gượng, lịch sự đáp. "Các cậu đừng có chuốc rượu bừa băi đấy." Nghe thế, Ritaro và đám bạn lớn tiếng: "Uống đi! Cô giáo bảo không sao mà!" và bắt đầu dồn vào chúc rượu Sasuke. Tuy nhiên, anh vẫn giữ ḿnh kiểm soát, và lén đổ gần hết rượu vào một cái b́nh hoa cạnh đó. 

Có vẻ như đám choai choai và các cô geisha đều sững sờ trước vẻ quyến rũ gợi cảm của cô giáo samisen mà họ thường nghe người đời ca tụng. Tai nghe mắt thấy mới biết quả nhiên lời đồn không hề phóng đại về nhan sắc của Shunkin, và ai nấy đều tấm tắc khen. Có thể vài kẻ trong số đó nịnh Shunkin để lấy ḷng Ritaro, nhưng không ai phủ nhận được nhan sắc của nàng. Ba mươi sáu tuổi nhưng Shunkin trông trẻ như hai mươi sáu; nước da nàng trắng mịn, và chỉ cần ngó qua vai và gáy nàng cũng đủ để rùng ḿnh ngây ngất. Khi nàng khiêm nhường ngồi đó, hai bàn tay xinh xắn để trên đùi, đầu hơi cúi về phía trước, gương mặt khả ái của người đẹp mù đă lôi cuốn tất cả mọi người. 

Buổi chiều, trong khi mọi người ra vườn tản bộ, Sasuke dắt Shunkin đi chậm rãi giữa những khóm hoa mận nở rộ và dừng lại trước mỗi cây mận trên đường. "Một cây nữa này!" anh bảo, cầm tay nàng đặt lên lớp vỏ cây. Giống như tất cả những người mù, Shunkin phụ thuộc vào xúc giác để đảm bảo về sự hiện diện của sự vật, đó cũng là cách nàng thưởng hoa. Một cậu trong đám choai choai thấy Shunkin đang vuốt ve vỏ cây mận già xù x́ với bàn tay thanh tú, liền ré lên eo éo: "Ối giời, tớ phát ghen với cái cây!" Rồi một cậu choai choai nữa chạy ra đứng chắn trước mặt Shunkin làm dáng uốn éo, vẹo vọ chân tay, nói: "Tôi cũng là cây mận đấy cô giáo ạ!" Mọi người phá lên cười. Những hành động đó chỉ nhằm nịnh nọt chứ không có chủ đích biến Shunkin thành tṛ hề. Tuy nhiên, v́ không quen với sự cḥng ghẹo của đám thanh niên lông bông, Shunkin cảm thấy bị xúc phạm. Trong ḷng nàng chỉ mong được đối xử như một người b́nh thường, nên những lời cợt nhả kiểu này làm nàng khó chịu vô cùng. 

Rốt cuộc, khi trời tối mọi người vào nhà và tiếp tục chè chén liên hoan. "Chắc anh Sasuke mệt rồi," Ritaro bảo. "Tôi sẽ trông chừng cô Shunkin cho. Anh ra pḥng kia làm bữa tráng miệng với vài chén rượu đi!" Nghĩ rằng ḿnh cũng nên lót dạ bằng một bữa ăn ngon, Sasuke nghe lời, lui vào pḥng khác ăn tối một ḿnh trước mọi người. Mặc dù anh bảo ngay với họ là chỉ ăn cơm, một geisha có tuổi ngồi cạnh cứ nằng nặc đ̣i rót rượu cho anh hết chén này đến chén khác. V́ vậy, bữa ăn diễn ra lâu hơn dự tính, nhưng ăn xong là anh sẵn sàng chờ Shunkin gọi. Khi đó, ở pḥng trong có chuyện xảy ra: h́nh như Shunkin đứng dậy, muốn đi vệ sinh và hỏi Sasuke đâu nhưng bị Ritaro chặn đường, nói rằng nếu nàng cần th́ hắn dẫn đi cũng được. Chắc y cố ép nàng ra ngoài hành lang. Đại để không rơ, chỉ có tiếng Shunkin la: "Không! Gọi Sasuke lại đây!" Nàng vùng chạy khỏi Ritaro và đúng co rúm trong góc pḥng khi Sasuke đến. Nh́n mặt Shunkin, anh hiểu ngay t́nh h́nh. 

Sau vụ đó, Shunkin cũng bớt lo lắng, nghĩ rằng Ritaro sẽ không c̣n dám giở tṛ với nàng nữa. Nhưng có vẻ như Ritaro không thể chấp nhận được cú đ̣n đánh vào cái danh sát gái nổi như cồn của y. Y vẫn trơ tráo vác mặt đến học ngày hôm sau, thản nhiên như không có chuyện ǵ xảy ra. Điều này dẫn đến một sự thay đổi thái độ đột ngột của Shunkin. Nàng nghĩ: "Nếu hắn thích học, th́ ta cho hắn biết tay. Xem hắn có chịu được kỷ cương nề nếp không." Từ đó nàng không nể nang ǵ nữa. Ngày qua ngày, Ritaro hoang mang cực độ v́ phải luyện tập đến toát mồ hôi, thở hổn hển. Luôn tự cho ḿnh là giỏi, y chỉ quen nghe tâng bốc nhưng khi bị phê b́nh nghiêm khắc th́ hiển nhiên là cách chơi của y c̣n quá nhiều lỗi. Bây giờ Shunkin lạm dụng bạo lực với y, y bắt đầu chán học -- mà học đàn cũng chỉ là cái lư để y thực hiện một tham vọng khác. Nàng càng gây áp lực lên y, y càng cố t́nh chơi một cách hờ hững, cẩu thả. Cuối cùng, Shunkin quát: "Đồ ngu!" và dùng miếng gảy đàn nện một phát vào giữa hai lông mày y tóe máu. Ritaro rú lên đau đớn, vừa thấm máu chảy ṛng ṛng trên trán vừa lao ra khỏi pḥng, nghiến răng lầm bầm: "Cô sẽ phải trả giá!" Y không bao giờ quay lại. 

Một ư kiến khác cho rằng, người làm Shunkin bị thương là cha của một bé gái. Cô bé đang được huấn luyện để trở thành geisha nên phải ráng sức tiếp thu mà chịu đựng sự khắc nghiệt của cô giáo. Nhưng một hôm, Shunkin cần miếng gảy đàn giáng mạnh vào đầu cô bé, khiến cô bé khóc lóc bỏ chạy về nhà. V́ vết thương để lại một vết sẹo nh́n thấy được, nên người cha xem đó là chuyện vô cùng nghiêm trọng. Bừng bừng lửa giận, ông t́m đến Shunkin làm cho ra nhẽ. "Cô muốn nói chuyện kỷ luật này nọ ǵ cũng được, nhưng cô không có quyền tra tấn con nhà người ta!" ông gằn giọng. "Khuôn mặt con bé là cả gia tài với nó, giờ cô lại làm nó có sẹo thế này! Tôi không bỏ qua cho cô đâu. Cô tính thế nào đây?" Lời dọa nạt của người đàn ông ngay lập tức khiêu khích tính ngông cuồng của Shunkin. "Mọi người t́m đến học tôi là v́ tôi nghiêm khắc," nàng vặn lại. "Nếu ông không ưng sao c̣n gửi gắm con bé cho tôi?" Nhưng cha của cô bé kiên quyết không bỏ qua. "Cô giáo đánh đập học tṛ đă sai lè lè, đằng này không thấy ǵ mà vẫn cứ đánh th́ thành tội ác rồi! Cô mù, th́ phải cư xử cho phải phép của người mù!" Ông bố ấy nổi điên ư chừng sắp dùng đến bạo lực nên Sasuke buộc phải can thiệp, năn nỉ ỉ ôi một hồi mới thuyết phục được ông ta về nhà. Trong khi đó, Shunkin tuy sợ chết điếng, run lẩy bẩy, mặt xanh mét nhưng ngoan cố không thèm nói một câu xin lỗi. Một số người nói rằng ông ta đă trả thù Shunkin bằng cách hủy hoại nhan sắc của nàng. Tuy nhiên, vết thương mà Shunkin gây ra cho cô bé có lẽ chỉ để lại vết sẹo nhỏ ở trán hay sau tai. Để làm một việc như hủy hoại dung nhan của một người đàn bà vĩnh viễn, phải có động cơ báo thù ghê gớm lắm, một người cha nóng giận không thể làm thế được. Shunkin không thể nh́n thấy gương mặt của ḿnh, vậy th́ hủy hoại sắc đẹp của Shunkin chưa chắc đă là cách thức thâm độc nhất để trừng phạt Shunkin. Tôi tự hỏi phải chăng mục đích của hắn c̣n là đánh vào Sasuke, v́ vậy mà Shunkin càng đau khổ hơn. 

Nếu theo hướng suy luận này, th́ mọi nghi ngờ đều đổ về phía Ritaro. Chúng ta không thể nói được gă trai đó đă si mê Shunkin đến mức độ nào, nhưng những người đàn ông trẻ tuổi dễ bị vẻ đẹp mặn mà, chín chắn của người đàn bà hơn tuổi hấp dẫn. Không c̣n nghi ngờ ǵ, sức quyến rũ lạ lùng của người đẹp mù đă khơi dậy một sự thèm khát dai dẳng, vô vọng với y. Tuy nhiên, kể cả khi y chỉ mới manh nha tán tỉnh nàng, th́ việc không chỉ bị Shunkin làm nhục mà c̣n cho ăn đ̣n một nhát vào giữa trán đă đủ để khiến y điên tiết t́m cách thâm độc nhất để trả thù.  Tuy nhiên, Shunkin c̣n có bao nhiêu kẻ thù khác nên khó ḷng nói ai hận nàng hơn cả và lư do tại sao. Chúng ta không thể kết luận chắc chắn rằng Ritaro đă ra tay. Cũng chẳng nhất thiết là v́ chuyện trai gái ghen tuông, mà biết đâu tiền mới là góc rễ vấn đề, bởi đă có vài học tṛ nghèo bị Shunkin nhẫn tâm đuổi học. Đâu đó cho rằng không chỉ Ritaro mà là mấy cậu tṛ khác cũng ganh tị với Sasuke, dù mức độ th́ không bằng. Trên thực tế, vai tṛ của một người "dẫn đường" đáng ngờ như Sasuke trong nhà cô giáo Shunkin không thể che được con mắt người đời. Tất cả học tṛ sớm muộn đều biết chuyện ǵ xảy ra, và những kẻ thầm thương trộm nhớ sư phụ đều ngấm ngầm ghen tị với hạnh phúc của Sasuke -- có kẻ c̣n bực ḿnh trước sự tận t́nh phục vụ của Sasuke với Shunkin. Nếu Sasuke là chồng, hay ít ra là t́nh nhân của Shunkin th́ đă đi một nhẽ, chả ai có lư do phản đối họ. Đằng này, Sasuke chỉ là người dẫn đường, người ở, Shunkin bảo ǵ làm nấy, kể cả tắm rửa xoa bóp cho nàng, y như một nô lệ trung thành. Đối với những ai biết rơ quan hệ riêng tư thầm kín của hai người th́ sự khúm núm của Sasuke càng tỏ ra lố bịch. Một số nhận xét mỉa mai: "Trông có vẻ vất vả, nhưng phải tớ th́ tớ cũng chả cằn nhằn ǵ. Cái thằng, nó cũng có thiệt mấy đâu!" Và một trong các đệ tử đố kị với Sasuke có thể tự nhủ rằng: "Nếu chẳng may Shunkin xinh đẹp qua một đêm thành ra xấu xí, cái thằng cha kia sẽ ra sao nhỉ? Chắc ǵ hắn vẫn nguyện làm tôi tớ trung thành phục dịch cô ả. Tớ mà được thấy cảnh ấy th́ sướng!" Cũng rất có thể động cơ thực sự là để đánh vào Sasuke. 

Quả thực khó ḷng xác định nguyên nhân khi có quá nhiều giả thuyết về việc Shunkin bị hăm hại. Một số người cho rằng kẻ chủ mưu không phải là học tṛ của Shunkin mà là đồng nghiệp của nàng. Mặc dù không có bằng chứng cụ thể, nhưng quan điểm này biết đâu lại thấu đáo hơn cả. Shunkin có thói quen ngạo mạn và tự kiêu về tài năng của ḿnh -- một điều mà bộ phận công chúng sành sỏi có vẻ chấp nhận -- và vô h́nh chung làm tổn thương ḷng tự trọng của các nghệ sĩ khác, thậm chí là đe dọa địa vị của họ. Trong số các nhạc sĩ mù, có vài người đàn ông đạt danh hiệu "nhạc sư" do Triều đ́nh ban tặng được hưởng những ân sủng đặc biệt cũng như sự ngợi ca vượt xa những nghệ nhân khác từ phía của quần chúng. Khi xuất hiện những lời đồn đoán rằng các nhạc sư này c̣n thua tài Shunkin, chắc hẳn họ vô cùng phẫn nộ, chưa kể là họ cũng mù nữa. Biết đâu họ đă cố gắng bày mưu để chấm dứt vĩnh viễn sự nghiệp của nàng. Có những nghệ sỹ v́ đố kỵ đă dùng thủy ngân đầu độc đối thủ, nhưng bởi Shunkin vừa là ca sỹ vừa là nhạc công, lại rất kiêu hănh về sắc đẹp của ḿnh, nên kẻ hăm hại nàng có thể đi đến quyết định làm gương mặt Shunkin biến dạng khiến nàng không dám tŕnh diễn trước công chúng nữa. Nếu y là phụ nữ, cũng dạy nhạc như Shunkin, hẳn y căm ghét Shunkin xinh đẹp hợm hĩnh vô cùng nên phá hủy dung nhan nàng sẽ làm y hả dạ lắm.  Xét thấy bao nhiêu người có lư do để ghen ghét Shunkin như vậy, th́ sớm muộn ǵ chắc chắn cũng có kẻ rắp tâm hăm hại nàng. Chính Shunkin đă vô t́nh gieo rắc sự bất hạnh cho ḿnh. Chuyện xảy ra lúc ba giờ sáng cuối tháng tư, khoảng sáu tuần sau hội thưởng hoa ở Tengajaya: 

Giật ḿnh thức giấc bởi tiếng rên rỉ của Shunkin, Sasuke chạy bổ tới pḥng bên cạnh và nhanh tay thắp đèn.Có vẻ ai đó đă cậy cửa chớp và lẻn vào nhưng nghe tiếng chân Sasuke nên đă bỏ đi mà không lấy thứ ǵ. Lúc Sasuke đến th́ đă quá muộn để thấy mặt y. Tên trộm trong lúc cuống đă vớ một cái ấm ở gần đó ném vào đầu Shunkin, làm vài giọt nước bắn tung lên má nàng. Rất tiếc, những giọt nước sôi đó đă để lại sẹo. Tất nhiên t́ vết để lại rất nhỏ, nàng vẫn cứ xinh đẹp như thường. Nhưng từ sau Shunkin cảm thấy hết sức hổ thẹn v́ cái sẹo bé tí đó, lúc nào cũng giấu mặt sao chiếc khăn choàng lụa. Nàng dành cả ngày ngồi trong pḥng kín, không dám ra ngoài giao du để họ hàng và học tṛ không ai có thể thấy mặt cô. Thành ra mới nảy sinh đủ lời đồn đại, đoán ṃ về sự việc.

Nagazawa Nao, nàng Shunkin năm 2008

Cuốn "Tiểu Sử" đă mô tả sự việc như trên, và chép lại diễn biến như sau:

Tóm lại, đó chỉ là một khuyết điểm không đáng kể, nhưng v́ quá coi trọng nhan sắc mà nàng rất ghét bị người khác trông thấy. Có lẽ, v́ sự nhạy cảm đến mức bệnh hoạn của người mù, nàng tưởng như đó là cả một nỗi nhục.

Và rồi..  

 
Mệnh trời khó đoán, Sasuke mấy tuần sau cũng mù theo v́ đục thủy tinh thể. Tới lúc đôi mắt bắt đầu ḷa đi, mọi thứ xung quanh trở nên mờ mịt, ông mới ḍ dẫm t́m đến Shunkin, và tuyên bố một cách hả hê: "Thưa cô chủ, tôi sắp mù đến nơi đây! Từ giờ đến lúc chết, tôi chẳng phải lo nh́n thấy vết sẹo trên mặt nàng nữa. Tôi bị mù ngay lúc này, thật là may! Đây đúng là ư trời!" Một thời gian dài sau đó Shunkin ch́m sâu trong mặc cảm."   

Saitô Takumi, Sasuke đầu thế kỷ 21

Người ta có thể thông cảm với mong muốn che đậy sự thật của Sasuke, nhưng không thể phủ nhận rằng ông đă bịa ra câu chuyện nói trên. Tôi không tin rằng bỗng dưng mà Sasuke bị đục thủy tinh thể, hoặc Shunkin tôn thờ nhan sắc mù quáng đến mức độ phải giấu kín gương mặt ḿnh trước người đời chỉ v́ một vết sẹo cỏn con. Sự thực là dung mạo nàng đă trải qua một biến chuyển khủng khiếp. Theo như bà Teru (và một số người khác), kẻ đột nhập đă vào hẳn bếp nhóm lửa đun nước, rồi lẻn vào pḥng Shunkin, trút nguyên cái ấm sôi sùng sục lên mặt nàng. Đó là chủ ư có sắp đặt của y - y không phải trộm cắp b́nh thường bị đẩy vào đường cùng nên làm quấy. Vết thương rất nghiêm trọng: Shunkin bị bất tỉnh cho đến sáng hôm sau và mất hai tháng mới lên da non. Điều đó giải thích lư do tại sao có rất nhiều tin đồn về một sự thay đổi khủng khiếp trên ngoại h́nh của nàng; có lẽ người ta bảo nhau tóc nàng bị rụng đến trọc một nửa đầu cũng có ít nhiều sự thật. Sasuke mù th́ không thấy được gương mặt biến dạng của Shunkin đă đành, nhưng có thật là "hết thảy học tṛ và gia quyến đều không thấy" chăng? Chắc chắn, ai đó như Teru chẳng hạn, phải trông thấy chứ? Nhưng bà Teru v́ trân trọng cảm xúc của Sasuke nên không bao giờ để lộ bí mật về nhan sắc bị tàn phá của Shunkin. Tôi có hỏi thẳng bà, nhưng bà chỉ nói: "Sasuke luôn nhớ đến bà chủ như một tuyệt sắc giai nhân th́ tôi cũng tin vào điều đó." 

Hơn mười năm sau cái chết của Shunkin của Sasuke cuối cùng đă tiết lộ với một vài bạn hữu thân thiết nhất một cách chi tiết và đáng tin cậy hơn câu chuyện phía sau sự mù ḷa của ḿnh. Vào đêm Shunkin bị tấn công, ông ngủ ở pḥng bên cạnh như thường lệ. Bị tiếng động đánh thức, ông nhận thấy ánh đèn đêm đă tắt. Sau đó, ông nghe tiếng rên rỉ phát ra từ căn pḥng tối om của Shunkin. Giật ḿnh, ông bật dậy thắp đèn, cầm đèn chạy tới giường Shunkin phía sau bức b́nh phong. Căn pḥng trông vẫn y nguyên, ông liếc nh́n tứ phía trong ánh đèn yếu ớt phản chiếu từ bức b́nh phong thếp vàng. Thứ duy nhất rời khỏi vị trí là một ấm trà bên gối. Shunkin nằm ngửa, rên rỉ bên dưới tấm chăn trùm kín. Ban đầu Sasuke tưởng nàng gặp ác mộng, toan đỡ nàng dậy hỏi chuyện ǵ. Nhưng đang định lay nàng tỉnh th́ ông giật ḿnh thét lên, bịt mắt lại.                     

"Sasuke, Sasuke!" Shunkin hổn hển. "Ta xấu xí lắm! Đừng nh́n ta!" Quằn quại trong đau đớn, nàng điên cuồng lấy tay che mặt. "Xin đừng lo lắng," Sasuke bảo, quay đèn ra chỗ khác. "Tôi sẽ không nh́n nàng đâu, tôi nhắm mắt rồi." Nghe vậy, Shunkin nhẹ ḷng đi đôi chút rồi lại ngất đi. Nhưng nàng vẫn th́ thào trong lúc mê man: "Đừng để bất cứ ai thấy mặt ta ...! Đừng nói với ai..." Và Sasuke sẽ cố gắng trấn an nàng. "Cô chủ đừng lo. Khi nào vết bỏng lành nàng sẽ lại xinh đẹp như trước." Nhưng sau khi tỉnh lại, nàng càng vật vă đau đớn hơn. "Làm sao nhan sắc của ta c̣n nguyên vẹn sau khi bị bỏng nặng đến thế?" nàng bảo. "Đừng an ủi ta nữa, đừng nh́n mặt ta!" Nàng không cho phép bất kỳ ai xem xét t́nh trạng vết thương, trừ bác sĩ. Mỗi lần thay băng, không một ai, kể cả Sasuke được phép ở trong pḥng nàng. V́ vậy, có lẽ Sasuke tuy đă có nh́n thoáng qua khuôn mặt sưng đỏ v́ bỏng của Shunkin đêm ấy khi chạy đến giường nàng nhưng trước cảnh tượng kinh hăi đó, ông đă ngay lập tức nhắm mắt lại để tâm trí chỉ kịp giữ lại kư ức về một ảo ảnh lập ḷe trong ánh đèn dầu.  Rồi toàn bộ khuôn mặt Shunkin phải quấn băng, trừ miệng và lỗ mũi. Tôi nghĩ Shunkin sợ bị người khác nh́n thấy bao nhiêu, th́ Sasuke cũng sợ phải nh́n thấy nàng bấy nhiêu. Bất cứ khi nào đến gần giường nàng, ông đều nhắm mắt lại hoặc ngoảnh đi chỗ khác, nhất quyết không để tâm đến sự thay đổi trong diện mạo của Shunkin. Nhưng một ngày kia, khi quá tŕnh điều trị kết thúc và vết thương sắp lành hẳn, nàng chợt quay sang Sasuke đang ngồi bên giường. "Sasuke," nàng hỏi, giọng nghẹn ngào "Anh đă thấy mặt ta rồi phải không?" "Không, tuyệt nhiên không!" Ông đáp rất nhanh. "Nàng bảo tôi không được nh́n, làm sao tôi dám trái lời." Nhưng Shunkin mạnh mẽ ngày nào đă có vẻ nhụt chí lắm rồi. "Sắp đến lúc phải tháo băng." Nàng nói. "Bác sĩ cũng không đến nữa. Sớm muộn ǵ ta cũng phải để anh trông vào bộ mặt gớm ghiếc này, mặc dầu chỉ có anh là người được nh́n thấy nó."  Shunkin h́nh như chưa bao giờ khóc, nhưng những giọt lệ hiếm hoi bắt đầu thấm qua lớp băng trên mặt nàng. Sasuke yên lặng trong đau đớn, hai người để mặc cho nước mắt rơi lă chă. Cuối cùng, ông quả quyết lên tiếng đưa ra quyết định: "Xin nàng chớ lo", ông bảo. "Mọi chuyện sẽ ổn thôi. Tôi đảm bảo tôi sẽ không bao giờ nh́n mặt nàng đâu." 

Một vài ngày sau Shunkin đă có thể tự rời khỏi giường và băng cũng đă đến lúc phải tháo. Sáng sớm hôm đó, Sasuke lén lút lấy một chiếc gương và một cây kim khâu trong buồng của các đầy tớ gái vào giường ḿnh, và ở đó, ông ngồi thẳng trước gương, cố chọc chiếc kim vào con ngươi bên trái. Ông không biết chắc chọc kim vào mắt có thể khiến ḿnh mù hẳn, nhưng nghĩ rằng cách này dễ và ít đau đớn hơn cả. Xuyên được cây kim vào chính giữa con ngươi đă khó, mà ḷng trắng rất cứng cáp không phải chọc một lần đă thủng ngay nên sau mấy lần làm đi làm lại, ông mới xuyên được trúng và thọc mũi kim vào phần nhăn cầu mềm vào sâu khoảng nửa phân. Ngay lập tức toàn bộ nhăn cầu của ông mờ đục, ông nhận ra ḿnh đang mất dần thị giác. Chẳng thấy máu, chẳng thấy nôn nao, cũng chẳng thấy đau đớn. Không nghi ngờ ǵ nữa, Sasuke đă đâm thủng thủy tinh thể, gây chấn thương cho nhân mắt. Tiếp theo, Sasuke làm tương tự với mắt phải, một lúc sau cả hai mắt đêu bị chọc mù. Chắc chắn trong một tuần, Sasuke vẫn c̣n thấy mờ mờ những đường nét của sự vật, rồi ông mới hoàn toàn mù hẳn. Sáng hôm sau, khi Shunkin tỉnh dậy, ông ṃ mẫm đến pḥng nàng. Cúi chào một cách khiêm nhường trước mặt nàng, ông nói: "Tôi mù rồi. Từ giờ đến lúc xuống mồ, tôi sẽ không bao giờ nh́n thấy khuôn mặt của nàng nữa." Shunkin chỉ nói: "Thật chứ, Sasuke?" Nàng ngồi một lúc, ch́m đắm trong suy nghĩ. Trong khoảnh khắc im lặng ấy của Shunkin, Sasuke cảm thấy niềm hạnh phúc vô bờ bến chưa từng có từ trước đến giờ. 

Cách đây mấy trăm năm, tương truyền tướng Kagekiyo, uất ức v́ thua kém kẻ thù không đội trời chung là Yorimoto đă từ bỏ ư định phục thù, móc mắt mà thề không bao giờ nh́n Yorimoto nữa. Mặc dù động cơ khác nhau nhưng hành động của Sasuke cũng anh hùng không kém. Nhưng có thực là Shunkin cũng muốn Sasuke phải mù theo không? Có phải những giọt nước mắt của nàng hôm nọ hàm ư rằng: "Ta đă gánh chịu tai họa này th́ anh cũng phải mù như ta?" Rất khó nói, nhưng câu "Thật không, Sasuke?" dường như đem lại cho Sasuke niềm hân hoan vô cùng. Khi ngồi đối diện nhau trong im lặng, Sasuke bắt đầu cảm nhận giác quan thứ sáu của người mù lớn lên trong ông, và ông có thể nói rằng sâu trong ḷng Shunkin không có ǵ khác ngoài ḷng biết ơn vô hạn. Trước kia, ngay cả khi đầu ấp tay gối, giữa nàng và ông vẫn tồn tại một vực sâu ngăn cách giữa thầy và tṛ. Nhưng bây giờ Sasuke cảm thấy rằng họ đă thực sự được ḥa làm một, được siết chặt ṿng tay. Những kỷ niệm thời niên thiếu trong ngăn tủ đồ tối tăm chợi ùa về tâm trí ông, nhưng bóng tối ông đang sống lúc này dường như hoàn toàn khác. Hầu hết người mù có thể cảm nhận hướng ánh sáng chiếu tới, họ sống trong một thế giới huyền ảo, không hẳn chỉ là một màu đen tuyệt vọng. Bây giờ Sasuke biết rằng ông đă t́m thấy một viễn cảnh khác, thay cho thế giới thực tại đã ra đi cùng đôi mắt của ông. A, ông tự nhủ, đây là thế giới mà sư phụ ta sống, cuối cùng ta đă chạm đến rồi. Ông không c̣n có thể phân biệt được đồ vật xung quanh, hay vẻ ngoài của Shunkin nữa, ông chỉ thấy cái đám mờ mờ của những dải băng quanh mặt nàng. Tuy nhiên, ông không nghĩ đến những dải băng ấy. Chỉ có gương mặt trắng đẹp tuyệt trần của Shunkin - vẹn nguyên như hai tháng trước - đang tỏa sáng lung linh trước ông như vầng hào quang rạng ngời của Đức Phật. 

"Có đau lắm không, Sasuke?" Nàng hỏi. "Không," ông nói, hướng đôi mắt đă ḷa về phía gương mặt của Shunkin, bấy giờ chỉ c̣n là một vùng sáng lờ mờ. "Đau đớn này chẳng thấm vào đâu so với những ǵ nàng đă phải gánh chịu. Tôi không thể tha thứ cho ḿnh v́ đă ngủ quên trong lúc tên khốn ấy lẻn vào. Trách nhiệm của tôi là ngồi ở pḥng bên cạnh mỗi đêm bảo vệ nàng, thế mà tôi lại để nàng bị hăm hại như vậy trong khi bản thân không mảy may xây xước. Tôi thấy ḿnh bị trừng phạt là đáng lắm. Ngày đêm tôi khấn lạy tổ tiên ông bà ban cho tôi tai nạn nào đó, v́ không có cách nào khác để tôi chuộc tội cho sơ suất của ḿnh. Trời phật cuối cùng đă rủ ḷng xót thương, nên sáng nay tỉnh dậy tôi đă không trông thấy ǵ nữa rồi. Thưa cô chủ! Tôi sẽ không bao giờ nh́n thấy những thay đổi trên gương mặt nàng đâu! Tất cả những ǵ tôi có thể nh́n thấy bây giờ chỉ có dung nhan tuyệt sắc của nàng mà thôi - dung nhan đă ám ảnh tôi ba mươi năm trời. Hăy để tôi được hầu hạ nàng như trước đến giờ. V́ chưa quen sống trong bóng tối, nên e rằng tôi không thể đi lại dễ dàng, không thể hầu nàng khéo như trước, nhưng tôi vẫn muốn làm người săn sóc cho mọi nhu cầu của nàng.” "Ta ngưỡng mộ ḷng can đảm của anh." Shunkin đáp. "Anh làm ta hạnh phúc vô ngần. Ta không biết kẻ nào căm thù ta đến mức giở một thủ đoạn như vậy, nhưng thực ḷng mà nói anh là người mà ta không muốn phải trông thấy gương mặt ta bây giờ nhất. Ta biết ơn anh, v́ anh đă nhận ra điều đó." "Than ôi!" Sasuke khóc. "Có được niềm sung sướng khi nghe những lời nói đó của nàng, tôi đánh đổi đôi mắt này th́ sá ǵ. Không biết kẻ nào đă tàn nhẫn với chúng ta đến thế, làm chúng ta đau khổ đến thế, nhưng nếu hắn rắp tâm tấn công tôi bằng cách hủy hoại dung mạo của nàng, th́ âm mưu đê tiện của hắn đă thất bại rồi. Tôi đă mù, th́ coi như dung mạo nàng vẫn vẹn nguyên. Thực t́nh, tôi đă không thấy ḿnh bất hạnh, mà c̣n vô cùng may mắn nữa! Nghĩ đến chuyện đă chiến thắng tên hèn nhát đó mà trái tim tôi chỉ muốn nhảy ra ngoài!" 

"Sasuke!" 

Và rồi đôi t́nh nhân mù ôm chặt lấy nhau trong nước mắt. 

 

          

Shunkin lên sân khấu kịch nói với nữ diễn viên Fukazu Eri

Shigizawa Teru là người duy nhất tường tận của cuộc sống chung sau này của đôi t́nh nhân sau khi họ chuyển họa thành phúc. Năm nay bà bảy mươi tuổi; c̣n năm 1874 bà mới có mười một, đến nhà Shunkin vừa làm học tṛ vừa làm đầy tớ. Bên cạnh việc học đàn dưới sự hướng dẫn của Sasuke, bà bằng nhiều cách đă san sẻ giúp đỡ đôi t́nh nhân mù ḷa với tư cách người dẫn đường cũng như mối liên hệ giữa hai người. Shunkin và Sasuke chắc chắn phải nhờ đến người thứ ba hỗ trợ, v́ phần Sasuke th́ vừa mới bị mù, c̣n Shunkin tuy mù từ nhỏ nhưng đă quen sống trong nhung lụa, chẳng phải động chân động tay bao giờ. Họ đă quyết định thuê một bé gái có thể khiến họ thấy thảnh thơi, và ngay lúc tŕnh diện, sự chân thành và đáng tin cậy của Teru đă hoàn toàn chinh phục sự tin cẩn ở họ. Teru ở lại hầu hạ họ sau nhiều năm. Sau khi Shunkin qua đời, Teru chăm sóc Sasuke đến năm 1890 khi ông chính thức được phong danh hiệu nhạc sư. 

Khi Teru đến nhà Shunkin lần đầu năm 1874, Shunkin đă 45, trên bờ vực của tuổi già. Chín năm đă trôi qua kể từ ngày nhan sắc của bà bị hủy hoại. Teru đă nói rằng, v́ một số lư do, bà chủ không bao giờ lộ mặt trước người ngoài và chính bà cũng không được phép nh́n gương mặt thật của Shunkin. Toàn bộ đầu của Shunkin, ngoại trừ chút ít chỏm mũi, đều được bao bọc bởi một tấm lụa màu xám. Lúc chọc mù mắt, Sasuke đă bốn mươi. Vào tuổi trung niên, sự mù ḷa đă gây đủ trở ngại với ông, nhưng ông vẫn săn sóc Shunkin tận t́nh, đoán biết được mọi yêu cầu và bất tiện bà có thể gặp phải. Shunkin không thích bất kỳ ai khác phục vụ của ḿnh. "Người thường không thể chăm sóc cho ta", bà nói. "Sasuke đă sống với ta bao lâu nay, chỉ có ông ấy làm tốt nhất." Bà vẫn để ông mặc quần áo, xoa bóp, tắm rửa, và dẫ đi vệ sinh. Cho nên nhiệm vụ chủ yếu của Teru là chăm nom Sasuke, chứ hiếm khi bà được chạm tới Shunkin. Chỉ trong bữa ăn, vai tṛ của bà mới không thể thiếu. C̣n không cùng lắm bà chỉ lấy thứ ǵ đó Shunkin bảo, hoặc đỡ việc cho Sasuke. Khi Shunkin đi tắm, Teru chỉ tháp tùng bà chủ và Sasuke đến cửa pḥng tắm và đợi đến khi Sasuke vỗ tay ra hiệu lúc Shunkin đă xong xuôi, quàng sẵn áo kimono vào trùm khăn kín mặt. Mọi việc Sasuke đă lo liệu hết rồi. Ông đă làm thế nào? Chắc hẳn ông đă dịu dàng mơn trớn Shunkin như nàng mơn trớn cây mận ngày nào - công việc ấy với ông không dễ. Mọi người tự hỏi làm sao hai người có thể ḥa hợp đến thế khi Sasuke luôn phải đối phó với những phiền toái mà Shunkin vẽ ra? Nhưng Sasuke và Shunkin có vẻ hài ḷng tận hưởng khó khăn hơn bao giờ hết, và theo cách thức đó họ trao cho nhau t́nh yêu không lời. Theo tôi, những người b́nh thường chúng ta không thể hiểu được những lạc thú của đôi t́nh nhân mù chỉ sống trong thế giới của xúc giác. Được Sasuke phục vụ với ḷng sùng kính như thế, chẳng lạ ǵ việc Shunkin cũng thích được ông hầu hạ, và họ không bao giờ mệt mỏi khi bầu bạn cùng nhau. 

Bên cạnh đó, những lúc Shunkin dành cả ngày ngồi trong pḥng, Sasuke dạy học cho rất nhiều học tṛ. Nàng đặt cho ông nghệ danh Kindai (Cầm Đài), và trao cho ông toàn quyền giảng dạy: Nghệ danh của ông được khắc bên cạnh Shunkin (với ḍng chữ nhỏ hơn) trên tấm biển trước cửa nhà. Hàng xóm láng giềng đều cảm kích ḷng trung thành và nhân hậu của Sasuke, và số lượng học tṛ theo ông đông hơn hẳn. Trong khi Sasuke giảng bài, Shunkin ngồi ở pḥng trong, lắng nghe chim sơn ca hót. Tuy nhiên, bất cứ khi nào cần, kể cả giữa buổi học, hễ Shunkin cất tiếng gọi: "Sasuke!" là ông sẽ lập tức ngưng dạy để đến bên nàng. Cũng v́ muốn được gần nàng nên ông nhất định không ra ngoài, mà chỉ dạy tại nhà. Nói đến đây, tôi xin lưu ư rằng khi đó cơ nghiệp nhà Mozuya đang suy tàn, và Shunkin không được nhận trợ cấp từ gia đ́nh thường xuyên nữa. Nếu không th́ chưa chắc Sasuke đă phải dạy đàn. Rảnh được lúc nào ông bầu bạn với nàng lúc ấy, cả khi đang bận dạy học ông cũng nôn nóng xem nàng thế nào. Có lẽ Shunkin cũng thấy lạc lối nếu không c̣n Sasuke bên cạnh. Bấy giờ Sasuke đă thay nàng đảm nhận việc dạy học, kiếm tiền, tại sao ông không trở thành chồng hợp pháp của nàng? Phải chăng trở ngại lớn nhất vẫn là tính tự kiêu cố hữu của Shunkin? Theo lời kể của Teru, Sasuke nói rằng từ khi Shunkin tuyệt vọng như vậy, ông đau đớn vô cùng -- ông không thể chịu đựng nổi ư nghĩa rằng nàng là một người thiểu năo, đáng thương hại. Có vẻ như Sasuke chọc mù mắt là để vĩnh viễn ở lại với Shunkin lư tưởng của quá khứ. Đối với ông, chỉ c̣n một thế giới của những hoài niệm mà thôi. Nếu những tai ương ấy đă làm tính t́nh Shunkin thay đổi, th́ nàng chẳng c̣n là Shunkin nữa. Ông muốn nghĩ về nàng như người con gái kiêu kỳ, ngạo nghễ trong quá khứ; nếu không h́nh ảnh nàng Shunkin xinh đẹp trong trí tưởng tượng của ông sẽ tan tành. Và do đó có vẻ như ông mới là người có lư do chính đáng hơn cả để sống độc thân suốt phần đời c̣n lại. 

Sasuke đă cẩn trọng ghi nhận những nghi thức đặc biệt giữa đầy tớ và chủ nhân, v́ thông qua Shunkin ngoài đời thực, ông muốn tái hiện lại Shunkin trong kư ức.  Thật vậy, ông tự hạ ḿnh hơn bao giờ hết, dốc ḷng phục vụ nàng để nàng sớm quên đi nỗi đau và trở về con người tự tin như trước. Ông dành tất cả cho Shunkin, c̣n bản thân th́ an phận với thù lao ba cọc ba đồng, bữa ăn đạm bạc, quần áo cũ sờn. Ngoài việc chi li tiết kiệm các khoản khác, ông c̣n cắt giảm số người làm công cho ḿnh. Tuy nhiên, ông thấy ít ra Shunkin cũng không phải chịu thiếu thốn ǵ, mặc dầu ông phải làm lụng vất vả gấp đôi so với trước kia. Teru nói rằng một số học tṛ thấy thương cảm trước dáng vẻ tiều tụy của sư phụ mới bảo thầy phải để ư đến bề ngoài một chút. Nhưng Sasuke không quan tâm. Thêm nữa, ông bảo họ cứ gọi ông là Sasuke, đừng gọi bằng "nhạc sư", nhưng điều này làm họ hổ thẹn đến nỗi c̣n không dám gọi ông. Tuy nhiên Teru với bao trọng trách trong nhà không thể đế ư chuyện đó. Bà luôn gọi Sasuke bằng tên và gọi Shunkin là "bà chủ." V́ mối quan hệ đặc biệt của bà với hai người nên sau khi Shunkin mất, Sasuke bắt đầu tâm sự với Teru. Thỉnh thoảng ông c̣n ôn lại những kỷ niệm về Shunkin với bà. 

Về sau, khi tài năng được công nhận và tất cả mọi người đều gọi Sasuke là nhạc sư, ông vẫn muốn Teru gọi ḿnh bằng tên. Ông sẽ không cho phép bà được xưng hô trịnh trọng với ông. Một lần ông bảo với bà: "Trước kia nghe người đời nói ta cứ tưởng nói mù ḷa là điều bất hạnh ghê gớm lắm, nhưng ta chưa bao giờ thấy thế. Ngược lại, từ lúc mù ta mới thấy trần gian này là thiên đường, nơi chỉ có ta và Shunkin bên nhau. Khi con không c̣n trông thấy nữa, con mới nhận ra những điều con chưa bao giờ để ư đến. Sau khi bị mù, ta mới thực sự nhận ra bà đẹp thế nào. Cuối cùng, ta đă hoàn toàn tận hưởng được cơ thể mềm mại của bà, làn da mịn màng của bà, giọng nói thanh nhă của bà... Tại sao trước đó ta chưa bao giờ bị xúc động bởi vẻ đẹp của Shunkin đến thế? Nhưng trên hết, ta vô cùng sững sờ trước tài năng bà bộc lộ trên cây đàn Samisen. Ta luôn luôn nói rằng tài nghệ của bà vượt xa tŕnh độ khiêm tốn của ta, nhưng sự siêu việt đích thực của Shunkin khiến ta sững sờ. Ta nghĩ ḿnh quả có mắt mà không thấy Thái Sơn. Nếu ông trời có hảo ư trả lại cho ta đôi mắt, ta tin ḿnh sẽ từ chối. Nhờ sống trong mù ḷa, ta với bà mới được trải qua niềm hạnh phúc lớn lao những người b́nh thường không bao giờ biết được." 

Lẽ đương nhiên không thể hiểu lời Sasuke nói bằng nghĩa đen được. Song ta có thể cho rằng việc nhan sắc bị hủy hoại là bước ngoặt trong sự nghiệp âm nhạc của Shunkin không? Kể cả được trời phú cho năng khiếu thế nào đi nữa, nàng khó mà đoạt được cảnh giới cao nhất trong nghệ thuật nếu không một lần nếm trải vị đắng đời người. Shunkin đã luôn luôn được cưng chiều. Mặc dù luôn yêu cầu khắt khe với người khác, bản thân nàng chưa bao biết đến khổ cực hay bị khuất nhục. Chẳng có ai khiến nàng mất mặt. Nhưng chính ông trời đă chủ ư giáng xuống đầu nàng một thử thách tàn bạo, đe dọa tính mạng và đập vỡ tan tành thói tự cao tự đại của nàng. Tôi cho rằng, biến cố nhan sắc bị hủy hoại tự nó theo cách này hay cách khác, đă bồi đắp cho con người Shunkin. Hẳn nàng đă khám phá được miền cực lạc trong cả nghệ thuật lẫn ái t́nh. 

Teru kể lại rằng, Shunkin từng chơi samisen hàng giờ liền, Sasuke ngồi cạnh cúi đầu lắng nghe trong hân hoan. Sững sờ trước những âm điệu trác tuyệt vọng ra từ pḥng trong, các học tṛ thường th́ thầm với nhau rằng một nhạc cụ tầm thường không thể phát ra âm thanh như vậy. Trong những ngày ấy, Shunkin không chỉ chơi Samisen mà c̣n dành rất nhiều thời gian để soạn nhạc nữa. Ngay cả vào ban đêm, nàng vẫn lặng lẽ bên ngón đàn t́m ṭi những giai điệu mới. Teru nhớ hai bản nhạc của bà: "Hoa Tuyết" và "Sơn Ca Mùa Xuân." Một ngày nọ tôi đă được nghe Teru chơi hai khúc ấy. Cả hai đều rất độc đáo, và thật không c̣n ǵ để nghi ngờ về tài năng viết nhạc của Shunkin cả. 

Shunkin ngă bệnh vào đầu tháng Sáu năm 1886. Mấy ngày trước, nàng và Sasuke dắt nhau ra vườn thả một trong số những con chiền chiện quư, để nó mặc sức bay lượn. Trong lúc ấy, Teru ngắm nh́n đôi t́nh nhân mù đứng tay trong tay, ngửng mặt lên dơi theo tiếng chim hót từ trên cao vọng xuống. Con chim chiền chiện hót véo von, cứ bay lên cao, cao vút cho đến khi biến vào những đám mây. Chờ một lúc không thấy nó quay lại, Sasuke và Shunkin bắt đầu lo lắng. Họ đă chờ cả tiếng, nhưng con chim không trở lại nữa. Từ ngày hôm ấy Shunkin trở nên rầu rĩ. Không lâu sau, nàng mắc bệnh phù thũng, sang mùa thu t́nh trạng của nàng trở nên nguy kịch. Nàng qua đời v́ một cơn đau tim vào ngày 14 tháng Mười.

Ngoài con chim chiền chiện nói trên, Shunkin c̣n có một con sơn ca mà nàng gọi là Tenko đệ Tam. Trong nhiều năm sau đó, mỗi lần nghe Tenko hót là Sasuke lại khóc. Ông thường thắp nhang trước bài vị Shunkin rồi cầm đàn samisen hay koto gảy khúc "Sơn Ca Mùa Xuân." Câu hát mở đầu là: "Tiếng hát sơn ca bừng sáng những ngọn đồi." Đó là tuyệt tác của Shunkin mà nàng dành trọn tâm huyết viết ra. Bản nhạc không dài, nhưng có những đoạn diễn tấu phức tạp mà Shunkin h́nh thành ư tưởng khi nghe Tenko hót. Giai điệu của những đoạn này gợi lên biết bao ư thơ trong tiếng hót của muôn loài chim chóc rủ nhau vờn qua cành lá, tung cánh trên những thung lũng để tận hưởng sắc xuân muôn màu muôn vẻ. Khởi sự là một chút hơi ấm làm tan chảy tuyết đọng sâu trong các ngọn đồi, và khi phần "Những giọt nước mắt sơn ca đă hóa thành băng" vang lên, ta nghe như tiếng suối chảy róc rách từ trên núi xuống, tiếng thông reo ŕ rào trong gió đông, ta nh́n thấy sương giăng miền sơn cước, ngửi thấy hương thơm của hoa mận của những khóm hoa anh đào nở rộ… Mỗi lẫn Shunkin chơi samisen, con Tenko lại hót vang, ráng sức cất cao giọng hát đua tài với tiếng đàn của nàng. Có lẽ bản nhạc làm Tenko khao khát ánh sáng mặt trời và tự do nơi thung lũng quê nhà củanó. Nhưng những kỷ niệm nào đă hiện lên trong trí nhớ Sasuke, khi ông chơi bản nhạc ấy? Trong nhiều năm qua, ông cảm nhận Shunkin lư tưởng của ḿnh qua xúc giác và thính giác, phải chăng bây giờ ông t́m đến âm nhạc để lấp chỗ trống? Chừng nào c̣n nhớ về những người thân yêu quá cố, ta có thể tái ngộ họ trong giấc mơ, nhưng với Sasuke, người chỉ nh́n thấy t́nh nhân trong những giấc mơ kể cả khi nàng c̣n sống, th́ ranh giới giữa mộng và thực chẳng c̣n rành mạch nữa. 

Shunkin búp bê hóa (2013)

Ngoài đứa bé nói trên, Shunkin và Sasuke c̣n có ba đứa con khác, hai trai một gái. Bé gái qua đời ít lâu sau khi sinh, c̣n hai bé trai được một gia đ́nh nông dân ở Kawachi nhận nuôi từ lúc lọt ḷng. Ngay cả khi Shunkin không c̣n nữa, Sasuke cũng chẳng lấy làm quyến luyến bọn trẻ hay mong mỏi nhận lại chúng, phần hai đứa con cũng không tha thiết quay về với người cha mù ḷa. Những năm tháng sau này Sasuke sống không vợ con, từ trần mười bốn tháng Mười năm 1907 trong sự quây quần của đệ tử, đúng ngày giỗ của Shunkin, hưởng thọ 82 tuổi. Tôi cho rằng trong hai thập kỷ sống độc thân, ông đă tạo ra một Shunkin trong hồi ức khác xa với Shunkin thực, nhưng sống động hơn. H́nh như khi câu chuyện Sasuke tự chọc mù mắt lưu truyền đến tai vị cao tăng Gazan ở Thiên Long Tự, ngài đă ngợi khen ông đạt tới tinh thần Thiền cao quư khi thay đổi số mệnh, biến xấu thành đẹp trong chỉ một chớp mắt, rất gần với hành động cao thượng của một thánh nhân. Tôi tự hỏi mấy ai đồng ư với ngài. 


 

[1] Nhật Chiêu đă dịch dưới nhan đề “Yêu Trong Bóng Tối”, NXB Văn Nghệ, TPHCM, 2008.

[2] Bản dịch “Người Cắt Lau” của Nguyễn Nam Trân, lưu hành tự do trên mạng.

 


® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả (diepyxelynol@gmail.com)
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com