Bài số : 61
Thơ bà Ise no Taifu 伊勢の大輔
|
a) Nguyên văn: いにしへの 奈良の都の 八重桜 けふ九重に にほひぬるかな |
b) Phiên âm: Inishie no Nara no miyako no Yaezakura Kyô kokonoe ni Nioi nuru kana |
c) Diễn ư: Hoa anh đào kép tám tầng (bát trùng), Ngày xưa ở cố đô Yoshino. Ngày nay được nở ở trong cung vua (cửu trùng) Nên c̣n khoe hương sắc hơn một bậc.
|
d) Dịch thơ: Xưa anh đào tám lớp, (ngũ ngôn) Hoa tám tầng đẹp kinh xưa, (lục bát) |
|
e) Tác giả và hoàn cảnh sáng tác: Xuất xứ: Shika-shuu (Từ Hoa Tập), thơ Xuân, bài 29. Tác giả: Ise no Taifu (Y Thế Đại Phụ) là tên một nữ quan sống hồi tiền bán thế kỷ thứ 11. Bà là con gái của chức chủ tế ở đền thần Ise tên là Ônakatomi no Sukechika (Đại Trung Thần, Phụ Thân) nên được gọi theo chức vị của cha như thông lệ thời ấy. Bà là cháu của Ônakatomi no Yoshinobu (Năng Tuyên, tác giả bài 49). Theo hầu hoàng hậu Shôshi (Chương tử) của Thiên Hoàng Ichijô (Nhất Điều), sau bà kết hôn cùng quan trấn thủ vùng Chikuzen tên Takashina no Narinobu (Cao Giai, Thành Thuận). Thâm giao với các bà Izumi Shikibu (tác giả bài 56) và Sagami (bài 65). Trong Go-Shuui-shuu, bà có 27 bài được chọn, cùng với Izumi (67 bài) và Akazome (31 bài), là những nhà thơ nữ tiêu biểu thời ấy.
Minh họa thơ Ise no Taifu Theo lời thuyết minh trong Shika-shuu, thời Thiên Hoàng Ichijô, có lệ hàng năm các tăng quan dâng hoa yaezakura (anh đào dày tám lớp) của vùng cố đô Nara (kinh đô Heijô), nhân đấy, ở Kyôto (kinh đô Heian) có cuộc vịnh hoa. Trong tập thơ riêng của ḿnh, bà Ise no Taifu có ghi lại tường tận hoàn cảnh sáng tác của bài thơ này. Theo đó, việc nhận hoa người ta đem tiến là phận sự của một nữ quan đàn chị. Bà đă đảm nhận chức này sau khi Murasaki Shikibu (tác giả bài 57) rút lui, nhường vinh dự ấy cho các đàn em hay chữ. f) Thưởng ngoạn và phẩm b́nh: Đề tài: Ca tụng cái đẹp của hoa anh đào ở cố đô Nara tương xứng với phong cảnh thái b́nh thịnh trị đương thời. Tuy là một bài thơ có tính cách thù tạc nhưng Ise no Taifu dă khéo léo dùng chữ “bảy” (na) trong tên kinh đô Nara, “tám tầng” (yae) và “chín tầng” (kokonoe) để liên kết thời xưa (inishie) với đương thời (kyô). Tám tầng c̣n có nghĩa bát trùng lâu (gác 8 tầng) bên chùa Tôdaji ở Nara trong khi chín tầng là cung điện Heian hiện tại. Qua vẻ đẹp cành anh đào, tác giả ca tụng triều đại thái b́nh đương thời. Chữ kyô cũng có hai nghĩa, vừa là 今日kyô như hôm nay, vừa ám chỉ 京kyô (kinh) là kinh đô Heian. Yoshino, vùng núi non phía nam Nara không xa Kyôto, từng là kinh đô của 7 đời thiên hoàng kéo dài 74 năm (710-784). C̣n hoa anh đào kép là một sản vật vùng Nara nên có thể nói là quí hiếm đối với người Kyôto. Điều này, tu sĩ Kenko đă nhắc đến trong đoạn 139 của cuốn tùy bút Tsurezuregusa (Buồn buồn phóng bút) của ông. Tuy tác giả dùng chữ nioi (hương) nhưng nên hiểu ở đây là ...sắc (thưởng ngoạn bằng thị giác) như qui ước thi ca Nhật khi nói về hoa anh đào! g) Dư Hứng:
Thơ cung đ́nh, thù tạc khó làm hơn thơ thường v́ phải tránh rơi vào sự giả tạo hay xu phụ. Đời Đường có Trương Duyệt hay làm thơ chúc tụng nhưng cũng khó có người qua mặt ông ta ông thể loại ấy. Chưa kể là nếu không có thơ cung đ́nh Sơ Đường, khó thể có động cơ phát triển mạnh mẽ để thành thơ Thịnh Đường về sau. Tương truyền, năm ấy, khi đến dự và nghe thơ của bà Ise, đại quyền thần Michinaga, cha của hoàng hậu Shôshi, đă không ngớt lời khen tặng và “vạn nhân cảm thán, cung trung cổ động”. |
.........................
< Bản bổ sung mới nhất : Jan 5th 2009 >
®
"Khi phát hành lại bài viết
của trang này cần phải có sự đồng
ư của tác giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com