Bài số 44

Thơ quan Trung Nạp Ngôn Asatada　中納言朝忠

 

a) Nguyên văn:

逢ふことの

絶えてしなくは

なかなかに

人をも身をも

恨みざらまし

b) Phiên âm:

Au koto no

Taete shinaku wa

Nakanaka ni

Hito wo mo mi wo mo

Urami zara mashi

c) Diễn ư:

Nếu như trong cuộc đời này,

Trai gái tuyệt đối không bao giờ gặp gỡ để yêu nhau.

Thế th́ ḿnh chẳng cần hận ai,

Và cũng chẳng cần buồn cho số phận hẩm hiu của ḿnh.

d) Dịch thơ:

Nếu như trên trần thế,
Không gặp gỡ t́nh nhân.
Đâu cần hận người ấy,
Và cũng khỏi thương thân.

(ngũ ngôn) 

Sống đời chẳng nếm yêu đương,
Th́ ai trách bạn, tự thương làm ǵ?

(lục bát)

 

 e) Tác giả và hoàn cảnh sáng tác:

Xuất xứ: Shuui-shuu (Thập Di Tập), thơ luyến ái, phần 1, bài 678.

Tác Giả: Fujiwara no Asatada (Đằng Nguyên, Triêu Trung, 910-966) là con trai thứ năm của của Sanjô Udaijin (quan hữu đại thần dinh ở phường Sanjô, nội thành Kyôto) Sadakata (Định Phương, tác giả bài 25).Ông có tiếng trong làng thơ vào tiền bán thế kỷ thứ 10.  

Lời thuyết minh trong tập Shuui-shu cho biết bài 44 này đă được làm ra trong một hội b́nh thơ năm Tenryaku, cùng lúc với bài 40 của Kanemori và bài 41 của Tadami. Tuy không phải là thơ mô tả t́nh yêu nhưng là một suy gẫm về bản chất của ái t́nh.

f) Thưởng ngoạn và phẩm b́nh:

Đề tài: Mong mỏi một cuộc hẹn ḥ nên đâm ra oán người và tủi thân.

Ư nói nếu không có chuyện gặp gỡ, yêu đương th́ làm ǵ có việc oán trách người, tủi phận ḿnh. Tác giả dùng phương pháp 反実仮想 “phản thực giả tưởng” (việc đang có thật nhưng giả sử nếu như không có nó) hay 逆説 “nghịch thuyết” (paradoxal) qua cách biểu hiện shinaku wa ....mashi (thà không như thế c̣n hơn) để nói lên ḷng mong mỏi một cuộc hẹn ḥ (ôse) với người ḿnh yêu. Nó từa tựa như lối viết của vương tử Ariwara no Narihira trong bài thơ nổi tiếng:

Yo no naka ni
Taete sakura no
Nakariseba
Haru no kokoro wa
Nodokekara mashi 

(Cuộc đời nếu vắng anh đào,
Xuân về ḷng đỡ dạt dào v́ xuân)

 Nhà biên tập Teika xếp nó vào chủ đề “t́nh yêu sâu xa nhưng không thể trở thành hiện thực” trong tập Hyakunin-Isshu này. Chữ Taete trong cả hai bài nhấn mạnh nghĩa phủ định (hoàn toàn không).

 

g)      Dư Hứng:

Hán dịch:

Như nhược bất tương phùng.
如　若　不　相　逢

 

Như nhược căn bản bất tương phùng,
如　若　根　本　不　相　逢

Đa thiểu phiền năo tự nhiên không.
多　少　煩　悩　自　然　空

Bất tái oán hận nhân băng lănh,
不　再　怨　恨　人　氷　冷

Bất tất tàm quư[1] dĩ vô năng.
不　必　慚　愧　已　無　能

[1] Tàm quư: hỗ thẹn

Anh dịch:

To love, were it not human fate,

Them men their fellows would not shun,

Their very selves they would not hate,

As since love’s birth they’ve ever done.

(Dickins)

If a trysting time

There should never be at all,

I should not complain

For myself (oft left forlorn),

Or of her (in heartless mood).

(Mac Cauley)

Người viết nhớ lại một câu thơ Việt, t́nh cờ đă sử dụng cùng một thủ pháp:

Nếu như đời không sầu,
Th́ em đâu đẹp nữa.
Đôi đứa ḿnh muôn thuở,
Không c̣n tương tư nhau. 

Bài thơ này của Asatada (35 Au koto no) như thể chung một ḍng thơ với bài trước của Atsutada (34 Ai mite no). Nữ sĩ Shirasu Masako cho rằng, khi về già, Teika chuộng Renga (liên ca tức thơ liên tục do nhiều người hợp soạn) hơn là Tanka (Waka ngắn). Tiêu chuẩn chọn thơ của ông thành ra cũng bị ảnh hưởng của khuynh hướng thơ theo chủ đề. Do đó, việc đọc Hyakunin Isshu rời rạc từng bài hơn là một toàn thể có khi làm cho độc giả không thấy thâm ư của nhà biên tập.

 

  

.........................

< Bản bổ sung mới nhất : Dec 28th 2008 >

 

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com