Một hôm, Rikichi nhờ một tên bạn vốn cũng rắn mắt như anh mượn đỡ một áo kimono màu nâu, một áo chẽn haori, chiếc khăn bịt đầu, hàm râu giả lẫn lông mày giả từ mớ đạo cụ dùng trong phim trường, rồi bảo hắn mang đến cho mình.

-Râu và lông mày giả là loại đồ đắt tiền lắm đó! Nhưng có thế thì mới tinh xảo. Chỉ cần thấm một tí nước là khi cậu đeo vào, nó không cách chi bong ra!

Tên bạn xấu nết đó còn hối thúc Rikichi:

-Mau mau gắn thử coi nào!

Rikichi ra đứng trước tấm kính, diện cái áo kimono vốn dành cho vai trà sư, mặc thêm áo chẽn haori rồi bịt khăn lên đầu. Tấm kimono này đã phai màu và có hơi vấy bẩn một chút. Sau khi đã tra lông mày và gắn hàm râu bạc, anh kinh ngạc khi thấy bên trong tấm kính hình ảnh anh như một lão già.

Tên bạn vỗ tay nói như reo:

-Ôi cha! Đúng là gương mặt của Mito Kômon [1]đây mà! Kiểu này, không ai còn nhận ra cậu đâu!

-Thật à?

-Thật! Thật đứt đuôi đi chứ! Tớ bảo đảm cậu là sẽ rất thú vị.

Rikichi nhìn lại bóng mình trong tấm kính, nửa thì khoái chí nhưng nửa lại sượng sùng. Tuy Rikichi, một anh đàn ông trung niên 47 tuổi, nhưng cái đang hiện ra trước mắt anh lại là một ông lão tầm 70 đến 75. Đấy không phải một lão già đã tỉnh ngộ sau khi nếm đủ mùi đời mà là một ông lão hãy còn luyến tiếc cuộc sống và ham hố giống như anh bây giờ. Thế nhưng, anh lại chạnh nghĩ nếu mình sống thêm được 20 hay 30 năm nữa (với tấm thân bạc nhược hiện tại, e rằng anh khó lòng đạt đến mức đó), hình dáng của mình chắc sẽ hao hao như vậy nên lòng không khỏi buồn thầm.

-Chả lẽ mặt tớ lại là mặt một cụ cố như thế sao?

-Không! Không đến nổi như cậu nói! Chẳng qua cậu giống Tsukahara Bokuden[2] thời phải dùng nắp vung để đở một đường kiếm.

Nếu Rikichi giả trang, không phải là anh không có mục đích. Anh vốn là một kẻ tính tình nghịch ngợm nên mới giở những chiêu trò. Dĩ nhiên, anh giấu vợ, bởi vì nếu biết được, anh sẽ phải nghe những lời sỉ vả từ phía bà. Gia đình Rikichi xưa nay vẫn coi anh là kẻ sống bất cần đời nhưng đó là bản chất của anh nên anh đành chịu mang tiếng.

Với cách ăn mặc như thế, anh leo lên chiếc xe cũ do thằng bạn lái. Nhà anh nằm ở vùng ngoại ô. Khi xe đi vào thành phố, như mọi lần, anh lại bắt đầu đưa mắt nhìn những tòa bin-đinh nghèo nàn và xấu xí và những tấm biển quảng cáo cũng giống như thế nốt. Có lẽ bầu trời nặng mây đã khiến anh cảm thấy cái lạnh lẽo toát ra từ mấy bức tường. Bên dưới chúng và mấy biển quảng cáo trông nghèo nàn xơ xác, đám bộ hành đang bước đi vội vã. Tuy nhiên, hình ảnh những bức tường, biển quảng cáo lẫn đám khách bộ hành kia chẳng có gì làm anh xúc động. Bởi vì anh xem chúng là những vật thể không mảy may quan hệ với mình.

-Sao mà chán ngấy! Chán không chịu nổi.

Tên bạn xấu của anh vừa nắm tay lái, vừa than thở.

-Này, cậu tính sao nếu tụi mình đến đằng quán rượu để xem các ông đàn anh hay bạn đồng nghiệp có ai khám phá ra tớ dưới hình dáng lão già này hay không?

-Sác xuất đó có cỡ một trên hai. Thế nhưng, nếu muốn họ không đoán ra, cậu nên bớt nói lại một chút và không nên cử động nhiều. Hồi nãy tớ thử nhìn thì thấy cái dáng sau lưng của cậu vẫn còn giống cậu quá thể. Cho nên nhớ đừng quay lưng về phía người ta.

Về vẻ mặt và thân hình phía trước, mình còn trông cậy vào tài diễn xuất nhưng lưng là cái không biết nói dối vì nó bộc lộ cá tính của mình. Một người cô độc thì cái dáng đằng lưng cũng lộ ra sự cô độc của anh ta. Quả tình anh luôn luôn để ý về điều đó nhưng không biết điều đó có hiệu quả gì không?

-Nếu để ý một chút thì cũng khá hơn chứ!

Đến Shimbashi, chiếc xe quẹo sang trái. Luồng ánh sáng từ các đèn xe hơi chạy lũ lượt trên đường giống như những tấm giấy pa-ra-phin mỏng để lót các hộp đựng hoa quả đang được ai đó ném ra. Cảnh tượng này cũng là cảnh anh vẫn thấy mỗi ngày. Hầu như chúng chẳng có gì thay đổi.

Tên bạn xấu và anh bèn đưa xe vào bến đỗ xe (parking) nằm không xa tòa bin-đinh nơi có quán rượu rồi từ đó đi bộ tới. Mấy thanh niên nam nữ có vẻ là bồ bịch quay lại nhìn họ với vẻ ngạc nhiên khi thấy một ông già đang đi giữa một xóm hoạt náo về đêm như nơi đây và xem ra không hợp tình hợp cảnh tí nào.

-Chết nỗi. Sao mà tớ mắc cỡ quá!

-Đừng nói tào lao. Phải tập dượt chứ! Tập cho quen đi cậu!

Lúc hai người đứng bên dưới tòa nhà và đợi thang máy, họ chợt thấy có ba người đàn ông trung niên, có lẽ vừa đi uống rượu về, đang bước xuống mấy bậc tam cấp. Khi nhìn thấy cái tướng mạo già nua giống Mito Kômon của Rikichi, họ chợt cứng đơ người lại như những con nộm chạy bằng điện.

-Ô kìa!

Một người trong bọn, có lẽ vì đã say nên mặt đỏ ke ke, nói như lẩm bẩm:

-Bác này già cả đến thế mà còn chịu chơi ra phết. Anh em mình cũng phải cố gắng noi gương bác ấy mới được.

Giọng nói của anh ta không pha chút đùa cợt hay mỉa mai nào. Chắc chắn là anh đã nói lên điều đó với tất cả sự thành thực.Hai người bạn đồng hành của anh cũng gật gù và À! À! mấy tiếng rồi cả ba cùng kéo nhau ra khỏi tòa bin-đinh.

-Tuyệt quá! Cậu thật tuyệt vời!

Vừa đưa tay bấm nút để gọi thang máy, tên bạn xấu reo lên:

-Này xem. Mấy cha đó cũng nghĩ cậu là một lão già đấy! Vậy hãy tự tin vào. Một khi đã đã quyết định làm việc gì rồi, cậu không cần phải rụt rè, bẽn lẽn nữa. Cái tật xấu của cậu là vừa mới chìa mặt ra đã vội co vòi.

Tên bạn xấu kéo cánh cửa màu đen và nặng nề của quán rượu rồi bước vào trong. Rikichi đi theo sau chân hắn. Dù vừa bị thằng bạn mắng cho mà Rikichi vẫn chứng nào tật ấy. Thân thể anh trông rúm ró và mắt thì chẳng dám nhìn lên.

Anh cảm thấy tiếng nói cười của đám khách và mấy người đàn bà đang rộn rã bỗng ngừng lại đột ngột và bao nhiêu ánh mắt đều đổ cả vào mình.Tuy mặt anh vẫn cúi nhưng có lẽ nhờ thành quả luyện tập, anh đã có thể hiểu rõ ràng rằng những cái nhìn của họ chỉ diễn tả sự ngạc nhiên và ngờ vực chứ không hàm chứa một chút khinh miệt hay chế diễu nào.

Anh và tên bạn xấu chọn mấy cái ghế nằm cạnh cửa ra vào mà ngồi và cố ý không đưa lưng ra. "Đừng có run nghe cha!". Tên bạn xấu thì thầm với anh. Không hiểu có phải vì họ còn ngại ngừng hay không mà chẳng thấy cô gái nào xáp tới bên cạnh.

-Có ai ở đây hôm nay vậy?

Mặt vẫn nhìn xuống, Rikichi hỏi nhỏ tên bạn.

-Tớ thấy có ông H. Cả ông K cũng có mặt.

Đối với Rikichi, H và K đều là ông đàn anh vai vế trong hãng.

-Hai ông có biết người đang ngồi đối diện là tớ không đấy?

-Họ không biết đâu. Tớ thấy họ làm bộ không muốn nhìn về phía mình nhưng đôi khi cũng liếc xéo một cái.

Thế nhưng nếu họ làm như không muốn nhìn về phía này thì rõ ràng họ chưa đoán ra cơ sự. Cuối cùng mới thấy một cô chiêu đãi viên với vẻ nghi hoặc hiện trên khuôn mặt tiến tới bàn Rikichi, hỏi thăm hai người muốn uống gì.

-Ngồi xuống đi em!

Tên bạn xấu của anh giọng điệu vui vẻ:

-Nhìn cho kỹ lão già này đi. Em có biết hắn ta là ai không?

-Hả?

Cô chiêu đãi viên vẫn đứng nguyên, đưa mắt quan sát Rikichi một đỗi. Thế rồi đột ngột thốt lên một tiếng kêu ngạc nhiên:

-Chết chửa! Mấy anh sao chơi ác thế. Mà xem nào! Hóa trang khéo quá đi mất. Làm em giật bắn người. Đúng là em không thể nào nhận ra. Ôi chao ôi. Chịu các anh thật.

Giọng nói của cô đã làm cả hai ông H và K cùng nhìn lại phía này. Nghe lời giải thích của cô chiêu đãi, mặt ông H lộ vẻ khó chịu. Trên mặt ông H vốn đã có sẵn một vết nám trông như cái nốt ruồi lớn.

-Này! Chú mày giở cái trò ma mãnh nầy để làm gì đấy hả?

Khi cùng nhau bước ra khỏi quán, tên bạn xấu đã an ủi Rikichi;

-Thôi kệ! Mặc cho ông ta nói gì thì nói! Bởi vì ông H không đoán ra nên mới nói cậu như thế. Nhờ uống hai ba cốc rượu mạnh nên Rikichi cảm thấy mình dạn dĩ hơn hồi nãy, do đó mà khi người qua đường có quay cổ lại nhìn mình, anh cũng chẳng tỏ ra nao núng hay mắc cỡ. Đôi khi hai ba người đàn ông ngoại quốc tình cờ đi ngang đã cất tiếng réo gọi anh một cách vui vẻ và đứng hỏi thăm người bạn xấu của anh một điều gì đó.

Tên bạn rượt kịp anh và kể lại sự việc:

-Chuyện gì ấy à? Tớ đã giải thích cho bọn họ rằng cậu là một vị trà sư hết sức nổi tiếng của Nhật Bản làm cho họ nhìn cậu mà phục lăn phục lóc.

"Chú mầy giở cái trò ma mãnh nầy để làm gì đấy hả?". Câu nói của người đàn anh giống như một miếng giẻ rách tung bay trong gió, đã bám lấy đầu óc anh rồi sau đó liền biến đi đâu mất. Để đuổi cho được cái câu nói đang ám ảnh tâm trí mình, anh không còn cách chi khác là tiếp tục bước đi với dáng dấp của một con người già nua còn hơn trước đó. Lạ lùng làm sao, kể từ lúc ấy, đám đông trên đường khi thấy Rikichi, đã không còn ngoái đầu lại để nhìn anh nữa. Có lẽ vì họ nghĩ rằng anh thực sự là một lão già.

Vừa đi, Rikichi vừa nhớ lại một câu nói của Alain[3]: "Không phải vì giận mà người ta vung nắm đấm. Họ vung nắm đấm trước rồi mới nổi giận sau". Câu nói đó vậy mà chí lý. Giông như điều đang xảy ra cho mình. Mình hiện không phải là một anh đàn ông trung niên mà là một lão già. Một ông lão 65 tuổi. Chỉ cần khoảng 25 năm nữa thôi, không cần phải cải trang, mi cũng sẽ là một lão già khú đế khi đi qua con đường này! Mấy cô chiêu đãi viên đang nói gì với đám khách khi tiễn chân họ ra khỏi quán rượu. Có những tấm vải màu sắc lòe loẹt đến nhức mắt đang được trưng bày trong tủ kính (show windows) của các hiệu buôn quần áo phụ nữ. Trong các quán cà phê, những đôi thanh niên nam nữ cũng đang đâu mặt vào nhau và nhỏ to tâm sự. Một chiếc xe hơi ngừng lại và một phụ nữ ăn mặc diêm dúa từ trên xe bước xuống. "Chú mày giở cái trò ma mãnh ấy để làm gì đấy hả?". Có lẽ những cảnh tượng như vậy đã hoàn toàn xa lạ đối với một người già ở độ tuổi sáu lăm!

Vào thời điểm đó, mi sẽ nhìn những sự vật ấy cách nào và sẽ cảm thấy ra sao? Có phải mi sẽ đâm ra ghen tị với những người tình cờ xuất hiện trên con đường này? Hoặc giả, để tự nhủ với lòng là mình hãy còn hiện hữu mà mi - dù có phải thở hổn hển như muốn đứt hơi - vẫn tìm cách lê la ở cái xóm đêm này để rồi bị mọi người xem như như là một lão già xấu nết và đáng ghê tởm?

-Chắc là bọn mình chưa biết được phải không?

-Biết được cái gì chứ?

-Cảnh người già!

Rikichi trả lời tên bạn xấu.

-Khi già rồi, mình sẽ ra sao nhỉ? Bọn sồn sồn chúng mình hãy còn sống vô tâm vô tính. Vẫn không có gì khác so với thời thanh niên. Bọn thanh niên vì hẳn trẻ nên còn tha thứ được. Chỉ vì hai chữ "trẻ trung" nên có làm gì đi nữa, thiên hạ cũng đánh cho chúng hai chữ đại xá. Đến lúc trung niên cũng vậy. Tuổi trung niên vẫn được tha thứ vì bằng một hình thức nào đó, họ còn có thể đóng góp cho xã hội. Có lẽ vì thế, xã hội mới ngoảnh mặt làm ngơ cho những anh chàng sồn sồn dù không được việc bao nhiêu.Thế nhưng khi hỏi đến những lão già vừa không trẻ trung như đám thanh niên và cũng không được việc như lớp trung niên thì cách đối xử của xã hội sẽ không còn như vậy nữa. Khi họ đã trở thành già nua xấu xí và lại vô tích sự thì xã hội sẽ đối xử với họ một cách lạnh lùng...Lúc đó, thử hỏi họ phải sống làm sao cho đẹp mặt?

Tên bạn xấu trả lời:

-Chịu! Tớ không biết. Có lẽ họ phải sống cách nào để khỏi gây phiền phức cho mọi người.

Rikichi đứng sựng lại và suy nghĩ:

-Sống mà không gây phiền phức cho ai là một chuyện khó khăn vô cùng! Khó thật đấy cậu. Tớ không tự tin chút nào.

Rikichi biết rằng dù hóa trang như thế, anh còn chưa hiểu gì về cảnh ngộ của những người già. "Chú mày giở cái trò ma mãnh ấy để làm gì thế hả?", Bên đường có một xe đẩy bán khoai lang lùi tro (ishiyaki-iumoya). Hai ba cô chiêu đãi trong quán ra mua khoai nướng đang nhờ người bán cho vào bọc giấy để mang về.

Rikichi bèn đưa ra một lối giải quyết cho tên bạn xấu của anh:

-Vì không còn cách nào khác nên tớ xin đề nghị như thế này. Tạm xem chỗ chúng mình đang đứng là thế hệ những anh sồn sồn ở lứa tuổi năm mươi. Hãy tưởng tượng là nếu bước thẳng về phía trước và gặp được con đường thứ nhất là chúng ta vừa đạt được cái mốc sáu mươi. Đến con đường tiếp theo, chúng ta coi như bước vào những năm bảy mươi tuổi đi.

-Ủa? Cậu định sống đến tuổi bảy mươi à?

-Thôi, sao cũng được. Cứ xem là khi tiến tới chỗ đó rồi, mình sẽ xin rút lui. Thực ra thì nếu tiếp tục chơi cái trò này mãi, có ngày tớ cũng hóa điên thôi.

Trước mặt hai người, con đường chạy thẳng ra để gặp đại lộ có xe điện thì vẫn còn kéo dài đến tít xa. Để đến được nơi đó, hãy còn hai con đường khác cắt ngang và tạo thành hai ngả tư, Đi trên con đường của lứa tuổi năm mươi, Rikichi cố tình tưởng tượng ra hình ảnh của mình lúc đang ở vào lứa tuổi đó. Lúc ấy, sức lực của anh chắc chưa khác xa thời điểm bây giờ. Anh vẫn còn có thể đưa mắt nhìn ngang liếc dọc những cô gái đang đi ngang qua hay bất chợt dừng chân trước một quầy hàng trưng bày những món đồ lạ mắt. Trong đầu anh lại hiện ra bộ mặt khó chịu của ông H khi thốt ra cái câu: "Chú mày giở cái trò ma mãnh nầy để làm gì thế hả?". Ông ấy thuộc lứa tuổi năm mươi đấy! Và ông ta là người bên má có một vết nám xấu xí trông giống như cái nốt ruồi lớn.

Bỗng tên bạn xấu lên tiếng:

-Đến lứa tuổi sáu mươi rồi đây!

Thì ra hai người vừa đi hết con đường tượng trưng cho lớp tuổi năm mươi. Khúc sáu mươi này có hơi tối. Rikichi chợt nghĩ về người cha của mình. Anh nhớ là từ khi ông thôi việc giám đốc một hãng buôn, anh đã nhận ra cái dáng của ông chợt gầy guộc đi khi đứng trong khu vườn dưới cơn mưa, chìa lưng về phía anh và lúc đó, anh đã nhìn chăm chăm vào nó. Đó là tấm lưng của một người sống sót sau khi đã chiến bại. Không biết ông đã thua trong mặt trận nào nhưng nếu không phải là một kẻ bại trận thì nhất quyết ông không thể nào có một tấm lưng như thế và cũng không thể nhìn cảnh vật trong vườn với cặp mắt bất động như thế.

-Tới địa điểm trên bảy mươi rồi đó!

Tên bạn xấu lại bảo anh:

-Và đến đây là điểm kết thúc.

Rikichi nhận ra ở cuối đoạn đường có một ngôi nhà cao khoảng bốn tầng mà đèn đuốc đã tắt ngấm. Hãy xem ngôi nhà ấy như là cánh cửa đi vào chỗ chết. Khoảng cách giữa anh và ngôi nhà ấy không còn bao xa. Khi cái chết gần kề, không biết con người sẽ suy nghĩ như thế nào nhỉ? Nỗi cô độc của người già là cái họ không thể đánh tráo với cái gì khác. Họ không còn cách nào quay lại con đường sau lưng và bước lên trên đó thêm một lần thứ hai để hòng sửa những lỗi lầm. Ở cái tuổi đó, hơn bao giờ hết, là lúc người ta cảm thấy rất rõ ràng một cuộc đời không thể làm được hai lần. Họ đã kéo theo một nắm hài cốt để đi được đến chỗ này. Tuy nhiên nắm hài cốt đó sẽ không bao giờ có được sức sống thêm lần thứ hai. Họ còn không còn đủ thời giờ để đền bù những tổn hại đã gây ra cho cuộc đời của họ nữa là!

Dù vậy, cuộc đi chơi ban đêm hôm nay đã đem đến cho Rikichi một niềm vui thỏa vì anh đã có thể sống dưới cái vỏ bọc của một con người khác. Dĩ nhiên không phải sự cải trang giúp anh thấm thía được tình cảm và nỗi cô độc của một ông già. Tuy cái mà anh muốn cho nó thấm vào người chỉ là những cảm tưởng mong manh và hời hợt nhưng anh đã có một khoái cảm không cách nào diễn tả là - trong một khoảnh khắc - được thu mình dưới cái vỏ bọc của một con người khác và còn khiến những kẻ chung quanh phải nhầm lẫn. Nó đem đến cho anh một tình cảm ưu việt khi nghĩ rằng mình đã có thể ngạo nghễ trước cái hạn chế về thời gian của sinh mệnh cũng như bao qui luật phi lý của loài người vốn là những điều vượt khỏi thân phận của anh. Anh dặn với lòng là từ đây, mình sẽ tiếp tục cái trò chơi này thêm nhiều lần nữa. Anh lại nhờ tên bạn xấu không chỉ đi mượn đỡ mà còn mua hẳn râu giả và tóc giả cho anh. Thế rồi, dù là dịp ra ngoài một tẹo, anh cũng gắn lông mày giả lên và đổi cả cặp kính đang đeo.

Những điều này cho thấy sự hiểu biết của con người về tha nhân chỉ là những nhận thức mông lung và ký ức nhất thời. Có một hôm, anh đã ăn mặc như một chuyên gia dự đoán kết quả (yosôya) ở trường đua ngựa với áo khoác jumper rộng thùng thình và quần nhung, mắt đeo kính đen vè thật to, lại gắn thêm vài sợi râu lưa thưa và ra tận con phố lớn Shinjuku. Trong trang phục như thế, anh đã ghé vào một hiệu sách rồi đến uống cà phê ở một quán nước. Không lấy một người ở đó cho anh là kỳ quái. Mỗi cái cô bán hàng ở hiệu sách, khi bọc bìa cho quyển sách anh mua, có biểu lộ một chút ngỡ ngàng trên khuôn mặt khi thấy nội dung cuốn sách người khách đang mua không ăn khớp với trang phục ông ta mặc. Dù sao, Rikichi vẫn cảm thấy vui vì anh vừa qua mặt được cô ta. Thế rồi, trong khi nhâm nhi cốc cà phê nóng trong cái quán nhỏ, anh đã chậm rãi tận hưởng cảm giác thú vị là giờ đây, mình không phải là con người xưa nay. Này xem, kẻ đang ngả lưng lên thành ghế và đưa cốc cà phê lên bờ môi phải chăng là một con người phi hiện thực, chưa từng đăng ký trong một danh sách nào trong cuộc đời này. Chuyện đó thì ngoài anh, không một ai hay biết. Và chỉ cần nghĩ như thế thôi, Rikichi đã cảm thấy có một luồng khoái cảm lạ lùng chạy dọc sống lưng làm anh phải rùng mình. Vì bây giờ anh đã là một con người phi hiện thực nên, đối với anh, những thứ như đạo đức, qui ước hay hạn chế của xã hội chỉ còn là những món đồ cáu bẩn và hôi tanh. Một cảm giác như được giải phóng bắt đầu thấm vào bên trong lồng ngực.

Ra khỏi quán cà phê, anh cố tình nhổ toẹt một bãi nước bọt xuống lề đường.Vừa ngáp, anh vừa bước về hướng nhà ga. Ngay lúc đó, anh nhận ra một nhân viên trong ban biên tập đang ở hướng trước mặt và từ từ đi về phía mình. Anh bất chợt ngừng lại một giây, rồi như để cố gắng che đậy sự hổ thẹn, đồng thời cũng là làm một hành động khiêu khích, anh đã cho vai mình đụng vào vai người đó khi hai bên đi lướt qua nhau. Thế nhưng người kia chỉ nhìn anh với vẻ mặt giận dữ rồi sau đó lại tiếp tục đi. Anh ta dường như không nhận ra Rikichi. Lần nữa, một luồng khí lạnh lại chạy trên sống lưng làm anh cảm thấy choáng váng.

Anh nói với tên bạn xấu:

-Tớ không thể ngờ là có một trò chơi thú vị như vậy...Thế nhưng tớ nghĩ mình cũng nên ngừng lại ở đây!

-Sao thế?

 -Dù muốn già, cậu cũng chẳng cần cải trang mãi vì trước sau gì ai nấy đều sẽ già thôi. Tớ không biết nói sao cho phải nhưng dù ăn mặc có giống như một tên du thủ du thực (yakuzappoi) cảm giác của con người đối với ngoại giới trong trường hợp đó hay bây giờ đều giống y nhau. Phố xá lúc nào cũng là phố xá, nhà cửa vẫn là nhà cửa. Kết cục là khi nhìn chúng, mình vẫn chán phè phè!

Anh không biết cách nào giải thích cho tên bạn xấu về điều đó nhưng cứ mỗi lần có dịp cải trang và đi trong phố thì câu nói "Chú mày giở cái trò ma mãnh ấy để làm gì thế?" lại giống như một miếng giẻ rách tung bay trong gió đã ngáng lấy sự suy nghĩ của anh. Đúng như vậy thật. Nhiều khi anh tự hỏi mình có mục đích gì khi chọn một con người tính khí hời hợt như tên bạn xấu này để giao du?

Mỗi lần như vậy, Rikichi lại nhớ đến một trải nghiệm anh có cách đây đã năm năm. Năm năm về trước, người ta đã hai lần đưa anh lên bàn mổ. Cả hai cuộc đại phẫu ấy đều thất bại. Còn như việc lên kế hoạch mổ thêm một lần thứ ba thì khá nguy hiểm đến độ các bác sĩ cũng không sao quyết định. Nhưng vì phía Rikichi vẫn tỏ ra thôi thúc nên rốt cuộc, bệnh viện đành phải chấp thuận.

Chiều hôm trước ngày giải phẫu, Rikichi đã áp sát mặt vào cánh cửa sổ gian phòng của mình trong bệnh viện và chăm chú nhìn một thân cây mọc ở cái sân giữa. Anh không biết người ta gọi cây ấy bằng tên nào, Anh chỉ biết là mỗi lần gió nổi thì từ những cái cành hầu như sắp chết khô đến nơi của nó có những chiếc lá đang chao đảo. Rikichi lo lắng vì biết đâu trong cuộc giải phẫu ngày mai, có khi anh sẽ chết trên bàn mổ khi bị mất quá nhiều máu (Việc màng phổi của anh dính vào be sườn vẫn là mối ưu tư thường xuyên của các bác sĩ khi nghĩ về khả năng đó). Anh lại lo chắc mình sẽ khó lòng thấy lại những cành cây quằn quại trong gió và những chiếc lá mong manh đang cố bám vào cành kia. Lúc đó, đôi mắt anh đã thấy rõ mồn một từng chiếc lá làm như từng đường gân của nó đang được soi dưới một lăng kính khuếch đại. Lý do là gì thì anh không biết nhưng rõ ràng mỗi chiếc lá đó đều đang lay động như muốn chứng minh sự tồn tại của mình. Cảm giác ấy rất đỗi kinh dị và đã làm cho anh đau như xé ngực khi chứng kiến sự tha thiết đối với cuộc sống nơi những chiếc lá đó.

Tuy vậy, may mắn đã đến với anh vì cuộc đại phẫu này rốt cuộc thành công. Hai tháng sau cái ngày áp mặt vào cửa sổ bệnh viện, hầu như mọi chiếc lá của cái cây trong sân đều đã rụng hết. Chỉ còn thân cây và những cái cành tầm thường vốn là cảnh tượng mỗi ngày anh nhìn đến phát chán. Sau đó thì không còn có một biến chuyển tâm lý đáng kể nào đến với anh nữa.

-Tớ chỉ mong sao sẽ có một sự thay đổi lớn nào đó trong cuộc đời vốn là nơi tớ chưa bao giờ dành quyền chủ động. Dù một lần thôi cũng đủ.

Tên bạn xấu rộ lên cười, bảo anh:

-Cái mà cậu không thể thay đổi được có lẽ là việc biến thành phụ nữ chăng?

-Thành đàn bà ư? Không được đâu. Như thế, mỗi ngày tớ sẽ phải nhìn mặt và ở bên cạnh cậu thì khó cho tớ lắm!

Thực ra, trong người Rikichi không phải là không có một sự thèm khát được hóa thân thành đàn bà. Ngày còn trẻ, có lần anh đã nửa đùa nửa thật lấy bộ đồ đầm của cô em họ đem ra mặc thử. Dĩ nhiên, anh chỉ xem chuyện đó như một trò chơi con nít.

-Trong mấy cuốn tiểu thuyết, tớ không hề viết về đàn bà. Không phải là không muốn viết nhưng chính ra tớ không đủ sức viết.

-Chỉ khi nào viết được như thế, cậu mới trở thành một nhà văn thực thụ.

-Nhưng biết nói thế nào nhỉ? Xưa nay, những nhân vật nữ mà các tiểu thuyết gia viết ra có lẽ không ai thực sự là đàn bà. Tớ thấy họ được mô tả như đàn ông. Có lẽ vì họ là sản phẩm đến từ trí tưởng tượng của đám đàn ông chăng?

Chẳng hạn như khi có một phong cảnh nào đó mà đàn ông cho là đẹp và đàn bà cũng cho là đẹp. Thế thì cái đẹp ông ta đưa ra có giống như cái đẹp mà bà ấy cảm thấy hay không? Hoặc giả, hai sự đánh giá ấy đã khác nhau từ căn bản và khái niệm "đẹp" chỉ được diễn đạt một cách thô vụng và mơ hồ bằng ngôn ngữ? Cũng như sự khác nhau giữa cảm giác về tính dục giữa người nam và người nữ và cả sự khác nhau ở những cảm giác khác của họ. Bề ngoài trông giống nhau mà thực sự lại hoàn toàn khác. Thế nhưng, ngay cả những dị biệt như vậy, Rikichi hãy còn chưa hiểu thấu.       

 ***   

Cho đến lúc đó, Rikichi vẫn chưa có cơ hội tiếp xúc với một loại người được thiên hạ gọi là "đĩ đực" (danshô, male prostitute). Bất chợt nghĩ về họ, tự dưng anh muốn gặp ngay một lần để trò chuyện. Vì bản thân không thể biến thành phụ nữ, anh muốn tìm hiểu về "đĩ đực", những kẻ dù mang thân xác đàn ông vẫn có những cử chỉ và hành động của phụ nữ. Anh Y, một bạn xấu khác của Rikichi, vốn là người sành sỏi về cái thế giới dị dạng này.

-Được thôi. Này nhé! Bên dưới chân tháp quảng cáo ở Asakusa, cậu đi về hướng xóm Yoshiwara, khi đến được chỗ có nơi xe luân phiên đổ người xuống (rotary), rẽ qua con đường bên phải một đổi thì cậu sẽ gặp cái quán tên K.

Là người đầu óc nhạy bén, anh Y không cần hỏi Rikichi muốn đến đó với mục đích gì mà chỉ vẽ đường cho anh một cách thật rành rọt.

Tối hôm đó, tuy trời đổ mưa nhưng sau khi nghe anh cho biết lộ trình, ông tài xế tắc-xi đã đưa anh đi kiếm cái quán như thế.

-Không biết đúng là nó đó không? Hàng quán gì đâu! Chỉ là một tiệm nhậu.

Rikichi lặng lẽ bước vào bên trong tiệm nhậu đằng trước có treo rủ một cái đèn lồng (chôchin). Hãy còn chưa thấy bóng khách nào. Một người đàn ông trẻ giữ quầy rượu đang dùng miếng khăn vải lau mấy cái cốc. Trên tường của tiệm, Rikichi thấy có treo hai ba tấm ảnh phụ nữ.

O-Saki-san có đó không anh?

Rikichi nói ra cái tên người mà anh Y đã cho anh hay. Anh chàng đứng quầy rượu (bartender) bèn ra phía sau để kiếm nhân vật O-Saki. Phía bên kia lối vào quán, Rikichi thấy mưa đang lún phún rơi như những mũi kim. Anh nghe có tiếng guốc gỗ (gheta) vang lên rồi một bóng đàn bà trong bộ kimono xốc xếch vừa xoa tay than lạnh, vừa bước vào bên trong:

-Xin lỗi anh nghe. Tiếc quá! Hiện giờ O-Saki không có nhà. Em thế cho chị ấy thì có sao không?

Chỉ nghe cái giọng khàn như vịt đực, Rikichi biết ngay "cô nàng" là một anh "đĩ đực".Anh nhận ra cái trái cổ nằm trên yết hầu và bàn tay của "nàng" khá thô, đúng là bàn tay đàn ông.

Anh chàng "đĩ đực" bỗng lên tiếng:

-Coi kìa, ông khách. Có lẽ em không phải là người hợp với "gu" của anh đâu nhỉ?

-Sao có thể biết ngay như thế?

-Cái đó thì phải biết ngay chứ. Chuyện mình đúng "gu" hay không đúng "gu" của khách!

Rikichi rót rượu bia mời "nàng" nhưng trong thâm tâm, anh không biết mình phải bắt đầu câu chuyện như thế nào. Anh cố gắng để khỏi lộ cái tình cảm bất khoái hiện ra nét mặt vì nó có thể làm tổn thương người đối diện nên chỉ nói dăm ba câu vô thưởng vô phạt. Tuy vậy, anh cũng không thể nào không nói vài câu về chủ đề đang muốn tìm hiểu:

Rikichi nhìn lên mấy bức ảnh trên tường rồi hỏi:

-Mấy tấm kia là ....hình "em" chụp với O-Saki đấy à?

-Phải. Em đứng ngay chính giữa. Còn chị O-Saki ở bên tay mặt.

Sau khi hỏi thăm về phương pháp "nâng vú cho to", anh xin phép được sờ lên vùng ngực đang nằm bên dưới lớp áo kimono của "nàng". Và anh thấy nó thật đầy đặn và mềm mại, không khác gì ngực phụ nữ.

-Khi còn là đàn ông và khi trở thành phụ nữ, cảm giác của em mỗi ngày có khác đi không?

-Anh định hỏi về cái gì mới được chứ?

Ờ chẳng hạn khi còn là đàn ông, "em" cũng từng nhìn bầu trời và cây cỏ. Thế thì cái cảm giác lúc ấy và cảm giác từ khi trở thành đàn bà, em có thấy nó có khác đi không?

-Khác chứ sao không! Thế nhưng từ lúc còn nhỏ, "em" vẫn xem mình là con gái.Tuy khi ấy "em" rất đau khổ nhưng so với hồi đó thì bây giờ thì ...

-Không! Tôi không có ý định hỏi "em" về chuyện đó đâu! Bất cứ phong cảnh hay thứ gì khác cũng được. Tôi chỉ muốn biết cảm giác khi "em" nhìn chúng có đổi khác đi không thôi! Lúc "em" là đàn ông, so với lúc "em" là đàn bà!

-Cái đó thì không có gì khác.Phong cảnh bao giờ vẫn là phong cảnh.Không phải thế sao anh?

-Thế thì theo tôi có lẽ vì em chưa hoàn toàn là một người đàn bà!

-"Em cũng định trở thành đàn bà một cách trọn vẹn đấy chứ! Thế nhưng khi biết còn có một rào cản là việc sinh đẻ, "em" mới hiểu mình sẽ không bao giờ là một người đàn bà thực sự. Cho nên em mới nói bà chủ tiệm (Mama-san) cho em xin một đứa con nuôi đó chứ.

-Cái tôi muốn hỏi không phải là vấn đề ngoại hình, nhưng tôi vẫn không biết giải thích làm sao cho "em " hiểu.

Rikichi ngập ngọng:

-Có phải đó là hai thế giới khác nhau không?

-Về mặt sinh hoạt thì có khác thật!

Câu chuyện lập đi lập lại không biết bao nhiêu lần nhưng vẫn không đưa đến cái kết. Hình như chàng "đĩ đực" vẫn chưa hiểu được thâm ý mấy câu hỏi của anh.

Rikichi bước ra khỏi quán trong một trạng thái chưa thỏa mãn. "Lần sau, anh lại đến chơi nhé!". Chàng "đĩ đực" vẫn chào mời một cách dễ thương và tiễn anh ra đến bên ngoài trong lúc trời hãy còn lất phất mưa.

Chân Rikichi bước nhưng anh vẫn thấy cái câu : "Chú mày giở trò ma mãnh ấy để làm gì thế? " đang vướng mắc trong đầu. Tiếng nói đó giống như một miếng giẻ rách không biết từ đâu đã bay theo gió và ngáng lấy anh.Ông H những muốn hỏi anh tại sao anh lại chơi cái trò cải trang kỳ cục như vậy và Rikichi cũng thấy là ông ấy có lý.

Con đường trước mặt Rikichi vẫn thẳng và dài về phía trước. Hai bên lề, anh thấy có nhiều tiệm quán, từ hiệu thuốc tây cho đến tiệm bán xe đạp, nối tiếp bên nhau. Bên dưới những trụ điện ướt át là những mớ giấy báo cũ rơi lả tả. Phía bên kia là ánh đèn của khu vực Asakusa nhòe đi trong màn mưa. Anh đã từng thấy phong cảnh giống như thế ở nhiều nơi khác. Ngoại giới không làm cho anh xúc động. Cái cảm giác len vào trong lòng anh đúng cái hôm trước cuộc giải phẫu quan trọng, khi anh nhìn cái thân cây mà anh không biết đến cả tên, nay lại không thấy nó có mặt ở đâu khi anh đứng trước cái phong cảnh nhàm chán như thế này. Rikichi chắc chắn là dù có một cuộc cách mạng xảy ra, cảnh vật này cũng chẳng bao giờ thay đổi.

(Thế thì mi đang mong đợi điều gì đây?). Đến một hôm nào đó, khi màu ráng chiều đỏ rực như một đám cháy nhuộm lên những ngôi nhà, những kiến trúc khác, những cột điện thoại và những con đường, không biết cái thế giới anh đang ngắm đây sẽ có gì thay đổi hay không? (Thế nhưng mục đích của mi là gì khi mi muốn tìm đến nơi này?).

 

Dịch ngày 23/03/2025 

 

Thư mục tham khảo: 

Endo Shusaku, Funso suru otoko (1967) (Người đàn ông giả trang / Trò cải trang), in trong Toàn tập của Endo Shusaku do nhà xuất bản Shinchô phát hành, quyển 7/15 từ trang 263 đến 274. Nguyên tác Nhật ngữ.