THƯ TUỴT ṂNH CỦA OKITSU YAGOEMON

(Okitsu Yagoemon no isho, 1912)

Nguyn tác: Mori gai

Dịch: Nguỹn Nam Trn

 

https://f4.bcbits.com/img/a0171302065_16.jpg

Nakadai Tatsuya trong phim Harakiri của Kobayashi Masaki (1962)

 

D̃n nḥp:

Thư tuỵt ṃnh của Okitsu Yagoemon đã được Mori gai cho đăng trn tạp chí Chu Kron ś tháng 10 năm 1912 chẳng bao lu sau khi vợ ch̀ng Đại tướng Nogi Maresuke tũn tử theo Thin hoàng Meiji ngày 13/9 ngay hm l̃ tang của nhà vua. Đìu này chứng tỏ gai đã bị xúc đ̣ng mạnh và phản ứng ŕt nhanh trước cái ch́t b́t chợt của người qun nhn ưu tú này. Nó đã làm ng lin tưởng đ́n ṃt c̉ tục Nḥt Bản đã có ít nh́t từ th́ kỷ thứ 7 (vụ ṃt nhà Hoàng tử Yamashiro-no-e ch́t chung vào năm 643). Vịc tũn tử (Junshi) đã trở thành ph̉ bín dưới những chính quỳn vũ gia cho đ́n khi bị nghim ćm năm 1663 theo pháp ḷnh của Shgun Tokugawa Ietsuna.

Văn bản ra mắt trn Chu Kron vào tháng 10/1912 chỉ là bản tạm thời. Bản chúng ti dùng đ̉ dịch là bản thứ hai, có sửa chữa cho hoàn chỉnh vào đ̀u năm 1913. Phải nói là tác ph̉m này đã gy ra nhìu tranh cãi v̀ mặt ý thức ḥ l̃n ngḥ thụt vào thời ́y.

Truỵn k̉ lại ṃt sự ć đã xảy ra trong gia đình Hosokawa, lãnh chúa truỳn đời ở phin Higo (nay thục tỉnh Kumamoto trn đảo Kyuushuu). Những người này là con cháu Hosokawa Yuusai (1534-1610), ṃt võ tướng và chính trị gia uyn bác, ngḥ sĩ, rành rẽ lý lụn thơ Waka, từng theo học trà đạo với ṃt trà sư vĩ đại, Sen no Rikyuu (1522-1591). 

Đ̉ tịn b̀ theo dõi dĩn bín của cu chuỵn khá rườm rà và chi li như ṃt bản báo cáo hành chính và với ĺi hành văn thư tín ŕt c̉ kính, xin đ̣c giả tham khảo dưới đy gia ph̉ tóm tắt 6 đời của họ Hosokawa trong giai đoạn từ đ̀u th́ 16 cho đ́n đ̀u th́ kỷ 18.

Đời

Danh hịu

Tn ring

Năm sinh - ḿt

1

Taish-in Yuusai

Fujitaka

1534 -1610

2

Shkji Sansai

Tadaoki

1563 -1645

3

Myge-in

Tadatoshi

1585 -1641

4

Higo-no-kami

Mitsuhisa

1619 -1649

5

Etchuu-no-kami

Tsunatoshi

1642 -1714

Nhà Hosokawa phát xút từ họ Minamoto, ḥu dụ Thin hoàng Seiwa (cúi th́ kỷ thứ 9). Đ́n th́ kỷ 15 thì có võ tướng Hosokawa Mochiyuki (1400-1442) làm chức shugo (lãnh binh) trn đảo Shikoku, mìn trung Nḥt Bản. Dòng họ này là những samurai g̀m đủ tài thao lược, tuy sắt máu nhưng khng thíu ngḥ sĩ tính.

Hosokawa Yuusai (U Trai) Fujitaka là khun m̃u của t̀ng lớp võ sĩ kim văn nhn đó. Có giai thoại Thin hoàng ra chíu chỉ bắt kẻ địch phải giải vy ngi thành ng đang ć thủ, sợ ńu ng ch́t, truỳn th́ng lụn lý thơ Waka sẽ ch́t theo ng vì ng là người nắm được bí ṃt. Con ng, Sansai (Tam Trai) Tadaoki, là ṃt tướng giỏi và khéo chọn chủ mà thờ, ḷp được nhìu cng tṛn khi theo Tokugawa Ieyasu th́ng nh́t Nḥt Bản nn được thưởng thm đ́t phong ở Higo (Kyuushuu). Đ́n đời cháu của Yuusai là Myge-in Tadatoshi, mới v̀ ở hẳn Higo (Kumamoto) trn đảo Kyuushuu. Chính Tadatoshi là người đã tự mình thử tài và sau đó thu dụng kím sĩ Miyamoto Musashi khi ng này đ́n nương náu ở phin ng.

Sn kh́u của cu chuỵn tũn tử sau đy đã xảy ra dưới thời Hosokawa Tadatoshi cũng như thời Mitsuhisa, người chủ mới, đích tử của Tadatoshi.

Ngoài ra, xin k̉ thm ṃt chuỵn bn l̀ là người mang họ Hosokawa n̉i tíng g̀n đy nh́t là cựu thủ tướng Hosokawa Morihiro, cháu 18 đời của Mochiyuki, cho dù chính quỳn của ng khng kéo dài được đ́n 1 năm (8/1993-4/1994).

Bạn đọc rành sinh ngữ phương Ty có th̉ tham khảo The Last Testament of Okitsu Yagoemon (1971) do William R. Wilson dịch và Le Testament dOkitsu Yagoemon (1986) do Jacqueline Pigeot dịch.

x x x x

Mai là ngày ti có th̉ thực hịn lời nguỵn ước m ́p mãi trong lòng từ ḿy năm nay nghĩa là được m̉ bụng tự sát trược ngi ṃ ngài Shkji-den (Tùng Hướng Tự Địn tức  Hosokawa Sansai Tadaoki), chủ qun của ti. Vì lý do đó, ti mới c̀m ĺy bút và ng̀i xúng trong ngi nhà ở Kyto của người em út là Matajir đ̉ trình bày mọi khúc ni h̀u quí vị lãnh đạo của phin th́u hỉu mà chm chước cho b̀y con cháu của ti.

ng ṇi ti tn là Okitsu Uhye Kagemichi (Cảnh Thng). ng sinh ra ở Okitsu (Trùng Tn) trong xứ Suruga vào năm Vĩnh Chính thứ 11 (Eish 11, 1514), trở thành ḅ hạ của lãnh chúa Imagawa Jibu-tayuu và cư ngụ ngay ở Kiyomi-ga-seki trong xứ Suruga. Từ khi ngài Imagawa tử tṛn vào ngày 20 tháng năm (m lịch) năm Vĩnh Ḷc thứ ba (Eiroku 3,1560) thì cụ ṇi Kagemichi của ti là ṃt trong những người đã ch́t theo chủ. Năm đó, ng mới 41 tủi. Pháp danh sau khi ng qua đời là Thin Sơn Tng C̣p cư sĩ (Senzan-sokyuu koji).

Saihachi (Tài Bát), cha ti, sinh vào năm Vĩnh Ḷc nguyn nin (Eiroku 1, 1558), mới có 3 tủi khi b́ ḿt và được ṃt tay mẹ mình nui dạy. Đ́n tủi thành nhn, ng mang tn là Yagoemon Kagekazu (Cảnh Nh́t) và đ́n nương nhờ gia đình Sano Kanjuur, ṃt người bà con bn ngoại ở Harima (Kobe by giờ). Nhờ đó mà ng có cơ ḥi đi theo h̀u ngài Akamatsu Sahy-no-kami. Đ́n năm Thin Chính thứ 9 (Tensh 9) thì được ăn ḷc 1.000 thạch.Th́ r̀i sang tháng 4 năm thứ 13 cùng nin hịu, khi lãnh chúa Akamatsu sáp nḥp thm xứ Awa vào trong bản đ̀ của mình, Kegakazu được giao phó giữ đ́t ́y và gia phong 300 thạch nữa. Lúc đó, ng mới mở phủ ở Inotsu trong xứ Awa và trụ lại nhịm sở này cho đ́n những năm đ̀u nin hịu Khánh Trường (Keich, 1596-1615).

Th́ nhưng vào tháng 7 năm Keich thứ 5 (1600), ngài Akamatsu vì đứng v̀ phe Ishida Kazushige (tn cũ của Mitsunari chăng ?, NNT), nn đã bao vy thành Tanabe trong xứ Tango, bn cạnh Onogi Nuinosuke, xút thn từ Tanba. Lúc đó, người có nhịm vụ thủ thành là ngài Shkji Sansai (Hosokawa) Tadaoki. Th́ nhưng vì có ḷnh của T̉ng đại tướng Tokugawa Ieyasu bắt ng phải gia nḥp vào đoàn qun của mình đang tín đánh Uesugi Kagekatsu, ngài Shkji Sansai (Tadatoki) đành nhờ cha mình là Taish-in Yuusai Fujitaka thay mặt giữ thành ḥ. Th́ nhưng Kagekazu tức cha của ti thì khi h̀u vịc lãnh chúa Akamatsu ở Kyto, đã có dịp quen bít ṃt cng khanh là ngài Karasumaru Mitsuhiro, đ̣ tử v̀ thơ Waka của cụ Yuusai (Fujitaka). Hơn th́, con trai ńi dõi của ngài Mitsuhiro là Mitsukata lại cưới cng nương Man (Man.hime), ṃt trong những người con gái của ngài Sansai. Như ṿy, qua ḿi lin ḥ với ngài Mitsuhiro, cha ti đã trở thành người quen bít của cụ Yuusai cũng như của ngài Sansai, con trai cụ.              

                            

「細川 幽斎」の画像検索結果

Đời thứ 1: Hosokawa Yuusai Fujitaka (1534-1610)

Trong cục cng thủ thành Tanabe, thì từ mìn Đng, nơi ng đang tùng qun, ngài Sansai đã gửi Mori San.emon, ṃt thủ hạ thn tín mang tin tức v̀ thành. ng Mori đy có lin ḥ bà con bn ngoại với Kagekazu, b́ ti. Đ́n Tanabe, Mori bèn tìm gặp b́ ti và hé ḷ ṇi dung bức ṃt thư mà ng có trách nhịm mang trong người. B́ ti (Kagekazu) mới thng đ̀ng với ṃt tùy tướng của họ Akamatsu là Ikado Kame.emon, cho gắn ṃt bức thư vào đui tn r̀i bắn vào thành, qua khe hở của bờ tường bn trong, đúng vào ṃt đ̀n binh gọi là Myan -maru. Ngày hm sau, b́ ti (Kagakazu) lại b́ trí đ̉ Mori trà tṛn trong đám lính xích h̀u vào thành trót lọt đ̉ có th̉ trao bức ṃt thư ṭn tay cụ Yuusai. Xong vịc, đ́n chìu, ng ta ln đường trở lại mìn Đng. Th́ r̀i cũng vào năm đó, khi họ Akamatsu bị tiu dịt, b́ ti được ng Mori khuyn nn dời tới ḷp nghịp ở vùng Buzen (bắc Kyuushuu).Vì ṿy, năm Keich thứ 6 (1601), b́ ti mới vào h̀u vịc trong phủ ngài Sansai.

                            

「細川  興」の画像検索結果

Đời thứ 2: Hosokawa Sansai Tadaoki (1563-1645)

Qua đ́n năm Nguyn Hòa thứ 5 ( Gen.na 5, 1619) thì đương kim lãnh chúa là ngài Mitsuhisa (cháu đích tn Sansai, con trai của Myge.in) ra đời. ́u danh của ngài là Rokumaru. Cha ti được b̉ nhịm làm thủ hạ cho người chủ trẻ.Th́ nhưng khi ngài Sansai qui ̉n vào năm Genna thứ 7 (1621) thì cha ti (Kagekazu) cũng xúng tóc theo và ĺy đạo hịu là Tng Dã (Sya). Ngày 9 tháng 12 (m lịch) năm Khoan Vĩnh thứ 9 (Kan.ei 9, 1633), ngài Myge-in Tadatoshi, thn phụ của đương kim lãnh chúa, trở v̀ ́p phong là Higo thì b́ ti cũng đi theo. Ngày 17 tháng 3, ngài Myge-in tạ th́. Chẳng bao lu, ng Kagekazu, b́ ti, vì ḅnh, cũng ḿt vào ngày 2 tháng 9 cùng năm. Năm đó ng được 84 tủi.

Anh ti là đích tử của b́ (Kagekazu) tn gọi Kurob Kazutomo (Nh́t Hữu), xưa kia đã theo cha đ́n Buzen. Anh ṭp ́m chức của cha, ́y vào h̀u vịc ngài Sansai vào năm Khánh Trường thứ 17 ( Keich 17, 1612) và được tuỷn làm c̣n ṿ. Sau đó, vì đau ́m, anh chỉ còn được cho làm những vịc phụ. Đ́n khi ngài Myge-in ńi nghịp cha vào mùa đng năm Khoan Vĩnh thứ 14 (1637) và tham gia tŕn cng qun phín loạn ở Shimabara thì anh Kurob ti cũng được tháp tùng. Năm sau, vào ngày 27 tháng 2, có tin là anh cùng với Kaneta Yaichiemon là hai người đ̀u tin trong phin đã xng được vào bn trong tṛn tuýn của địch qun. Và trn đỉnh cao của bức tường thành nhìn xúng mặt bỉn, anh ti đã ch́t như ṃt chín sĩ. Thụy hịu nhà Pḥt của anh là Gishin-eiryuu-koji (Nghĩa Tm Anh Ḷp cư sĩ).

                        

「細川 利」の画像検索結果

Đời thứ 3: Myge-in  Hosokawa Tadatoshi (1585-1641)

Ti là con thứ hai của Kagekazu, sinh vào năm Văn Ḷc thứ tư (Bunroku 4), h̀i nhỏ có tn là Saisuke. Năm ln 7, ti theo cha đ́n Kokura (Okitsu) trong vùng Buzen (phía bắc Kyuushuu by giờ).Ti được vào h̀u vịc ngài Sansai vào năm Khánh Trường thứ 17 (Keich 17) lúc ln 18. Đ́n năm Nguyn Hòa thứ 7 (Genna 7), khi ngài Sansai lui v̀ ̉n cư và cha ti cũng xúng tóc như ngài thì ti vừa 28. Ti ĺy tn mới là Yagoemon Kageyoshi (Cảnh Cát) và theo ngài Sansai đ́n ngụ tại vùng Nakatsu thục Buzen.

Th́ r̀i vào tháng 5 năm Khoan Vĩnh nguyn nin (Kan.ei 1), có ṃt chíc thuỳn bun An Nam c̣p b́n Nagasaki. Ngài Sansai, lúc đó đã tu tại gia được 3 năm, mới gửi ti và ṃt bạn đ̀ng sự tn là Yokota Seib đi mua những món hàng quí hím mà ngài có th̉ sử dụng vào những bủi l̃ trà đạo. May mắn là l̀n đó, trong kho thuỳn có hai khúc g̃ tr̀m hương (kyara) loại thượng thặng, ṃt khúc tương xứng với ph̀n bn dưới ǵc cy (motoki) và ṃt khúc ĺy từ phía ngọn (uraki). Chẳng may cho chúng ti, ṃt người nhà của ngài Date chức Gonhuunagon (1) - được gửi từ phin Sendai xa xăm đã tỏ ý mún mua với b́t cứ giá nào khúc g̃ tr̀m hương nằm ở dưới đ̀ tức là ph̀n có giá trị hơn. Ti cũng ngỏ ý mún mua món đó và cả hai bn bắt đ̀u đ́u giá làm cho giá cả của khúc cy đó ngày càng cao.

Lúc đó Yokota, người bạn đ̀ng sự của ti mới phát bỉu:

-Đành rằng chúng ta phải hành đ̣ng đúng theo ḷnh của tướng cng ban b́, th́ nhưng g̃ tr̀m hương chỉ là ṃt món đ̀ đ̉ mua vui chứ nào đem đ́n lợi ích cho ai. Cho nn chúng ta khng c̀n phung phí tìn bạc kỉu đó! Theo ý ti thì mình nn nhường khúc g̃ dưới ǵc cho gia th̀n của ngài Date. Còn mình ĺy khúc trn thi cũng đủ.

Ti trả lời:

-Anh nói th́ ti khng đ̀ng ý. Ḷnh của chủ qun chúng ta là đi mua ṃt món tḥt quí hím.Th́ nhưng, trong cả chuýn hàng nḥp kh̉u này, cái quí hím nh́t là g̃ tr̀m hương. Và trong món g̃ đó, khúc nằm dưới ǵc mới là thứ hím hoi ḅc nh́t. Như ṿy, ńu mua được khúc g̃ cực hím ́y, chúng ta mới có th̉ nói là hoàn thành sứ mạng giao phó. Ńu by giờ đi nhường cho nhà Date món đó thì khng những sẽ khín cho cánh Date có dịp vnh váo và lại còn làm múi mặt cả dòng họ Hosokawa nữa (2).

Yokota cả cười, giọng khinh mạn:

-Ṿy là anh l̀m to. Đ̀ng ý là trong vịc ĺn đ́t giữ thành (nh́t thành nh́t qúc), chúng ta sẵn sàng đọ kím với dòng họ Date. Nhưng đy chỉ là ṃt khúc g̃ con chỉ đáng đ̉ ném vào cái lò đặt trong ṃt gian phòng ṛng khng hơn 4 chíu rưỡi tatami (ý nói trà th́t).Ti khng tưởng tượng n̉i tại sao mình có th̉ bỏ ra cả ṃt gia tài đ̉ có được ng̀n ́y. Ngay cả khi chính tướng cng đứng ra đ́u giá đ̉ tranh cho được nó, thì kẻ b̀y ti như chúng ta cũng phải can gián. Đúng ṿy. Ńu ngài mún thắng cho được đ̉ có khúc tr̀m hương quí hím nh́t và chúng ta giúp cho ngài thực hịn được ý nguỵn thì chúng ta chỉ là những kẻ a dua nịnh bợ chủ mà thi.

Năm đó ti mới 31 tủi, tính tình còn nóng nảy. Nghe Yokota nói ṿy, ti đã căm gan nhưng ṽn ć ghìm, bảo:

-Lời anh đúng là lời của ḅc hìn nhn qun tử nhưng ring ti thì chỉ bít m̃i ṃt đìu, ́y là ṃnh ḷnh của chủ qun. Ńu ngài bảo: Trịt hạ cho ta cái thành này! thì ti sẽ khng ng̀n ngại xng ln đánh phá cho dù va phải tường đ̀ng vách sắt. Ńu ngài bảo:Ĺy đ̀u tn này cho ta! thì ti sẽ chém ch́t kẻ đó dù hắn có là quỷ dữ chăng nữa. Cũng gíng như th́, ńu ngài c̀n ṃt món đ̀ quí hím thì ti sẽ quýt tm tìm cho ra loại ph̉m ch́t cao nh́t. Đã là ṃnh ḷnh của chủ qun thì khng còn có gì đ̉ mà bàn cãi v̀ mặt đạo đức. Dù ai ch bai th́ nào, ti cũng chẳng lung lay.

Yokota còn cười giòn giã hơn trước:

-Thi đi anh. Chẳng nhẽ anh mún nói với ti là anh coi thường cả lun lý đạo đức? Ring ti thì ti có th̉ bỏ ra ŕt nhìu tìn mua vũ trang khí giới đánh giặc chứ bỏ tìn mun bạn vạc như anh cho ṃt khúc g̃ tr̀m thì đừng hòng. Đó là m̃i l̃i l̀m sơ đẳng.

Ti cự lại:

-Vũ khí và hương lịu là hai món đ̀ hoàn toàn khác nhau, đìu đó dù là người thíu đ̀u óc như ti cũng khng phải khng bít. Vào thời ngài Taish-in (Thái Thắng Vịn, ám chỉ Yuusai), có l̀n ngài Gam (3) ngỏ ý xin tới nhà họ Hosokawa đ̉ xem những báu ṿt sưu ṭp được. Tới ngày hẹn, khách kéo nhau đ́n. Ngài Taish-in mới trưng bày ra nào mũ trụ, áo giáp, cung kím thương kích đủ loại. Ngài Gam nhìn t́t cả r̀i ra dáng ngạc nhin, sau mới thưa tḥt chủ ý của ngài là mong được xem ḿy thứ trà cụ. Lúc đó, ngài Taishin bèn cười mà đáp rằng; Hm trước, ngài có nói mún xem những gì ti sưu ṭp được. Do đó ti mới đem trình ngài vài thứ vũ trang. Th́ nhưng ńu nói v̀ trà cụ thì ti cũng có được ṃt ít.  Và ngài bắt bục phải đưa ṃt ś ra cho ngài Gam xem.

Anh có th́y là trong nhà họ Hosokawa chúng ta, ṃt kín thức su xa v̀ Vũ đạo lun lun đi kèm theo sự hỉu bít v̀ Thi đạo cũng như Trà đạo. Có phải là ṃt gia ṭc có ṃt khng hai trn đời này khng? Ńu ta xem Trà đạo chỉ là những nghi thức r̃ng túch và v nghĩa  thì những đại l̃ của nhà nước, vịc t́ kỵ t̉ tin cũng chẳng phải đ̀u là hư sức cả hay sao?  Ṃnh ḷnh chủ qun trao cho chúng ta là kím cho ra ṃt món đ̀ quí hím đ̉ ngài dùng vào nghi l̃ Trà đạo. Đó là ḷnh của chủ, ch́ng lại nó là ḿt mạng. Ńu anh cho rằng vịc bỏ ṃt ś tìn lớn đ̉ mua khúc g̃ tr̀m là sai l̀m thì coi như anh đã bướng bĩnh, coi thường nguyn tắc cơ bản đó.

Yokota ngắt lời:

-Đúng th́! Ti khng bít gì v̀ ngḥ thụt úng trà. Ti chỉ là ṃt kẻ vũ bìn gàn bướng. Nhưng ti mún xem anh, người rành rẽ khng bít bao nhiu là ngành ngḥ thụt, anh có hỉu gì v̀ cái ngh̀ nghịp chính của mình chăng?

Nói vừa chưa dứt, anh đã nhảy len, rút thanh đoản đao và phóng nó v̀ phía ti.Th́ nhưng ti đã né được qua ṃt bn. Nhn vì ti có đ̉ thanh trường kím trn ch̃ gác kím bn dưới chigai dana (4), ti bèn th́i lui vài bước r̀i chụp ĺy nó. Hai chúng ti đ̀u tút kím khỏi vỏ và chỉ c̀n ṃt nhát, ti đã chém ch́t Yokota.

Ti bèn mua ngay khúc g̃ tr̀m hương giá trị nh́t và đem v̀ Nakatsu. Gia th̀n nhà Date đành chịu lãnh khúc nằm trn ngọn cho phin Sendai. Ph̀n ti thì sau khi dng ṿt mua v̀ ln ngài Sansai, ti đã xin ngài ṃt đìu: Bởi vì th̀n mún ch́p hành ṃnh ḷnh tướng cng, th̀n đã gít ch́t ṃt người samurai phục vụ dưới trướng của ngài. Th̀n v cùng b́i ŕi. Th̀n xin phép tướng cng hạ ḷnh m̉ bụng đ̉ th̀n được đ̀n ṭi.

Nghe ti thưa xong, ngài đã phán như sau:

-Khng ai có th̉ ḷp lụn đúng hơn mi v̀ những đìu mi trình bày  cho hắn nghe. Cho dù ṃt khúc g̃ tr̀m hương chỉ là ṿt khng đáng k̉ nhưng phải gán cho nó ṃt ý nghĩa quan trọng vì nó là món đ̀ quí mà ta đã sai các ngươi đi tìm cho ra. Hơn nữa, ńu chúng ta chỉ đánh giá mọi ṿt bằng lợi ích do nó đem lại thì trn đời này chẳng có cái gì còn gọi là đáng tn kính nữa.

Ngoài ra, ta đã thử đ́t ṃt nhúm tr̀m mà ngươi mang v̀. Quả tḥt là ṃt loại tr̀m hảo hạng xưa nay hím có. Ta bèn đặt tn cho nó là Hatsune (Sơ m) (5), đ̉ nhớ bài thơ xưa v́n có ṇi dung như sau:

M̃i l̀n nghe cúc ku,
Th́y sao mà tuỵt dịu.
Vì lun mang tm cảnh,
Nghe được tíng đ̀u tin.

(Kiku tabi ni / mezurashikereba / hototogisu / itsumo hatsune no / kokochi koso sure )

Ta khen cho ngươi đã khéo tìm ra được ṃt ṿt báu. Th́ nhưng ta khng bít làm sao đ̉ ngăn con cháu của Yokota Seibei đừng có mang ḿi ḥn thù nào với ngươi.

Th́ r̀i ngài cho gọi c̣u trưởng nam của Seibei tới đ̉ úng cùng ti ṃt chén rượu sake giải hòa và bắt hai bn th̀ th́t khng được gy ra sự ć. Tuy ṿy, cánh nhà Yokota nghĩ rằng ti ṽn nui những ý đ̀ khác đ́i với họ nn cúi cùng đã lánh v̀ vùng Chikuzen (ty bắc Fukuoka). Sau đó, ngài Sansai cho ti bít ti được phép dùng chữ Oki (Hưng) trong tn của ngài (Tadaoki) đ̉ đ̉i tự dạng tn sẵn có của ti là Okitsu (Trùng Tn) thành Hưng Tn (6).

Hai năm sau những sự ć vừa k̉, ngày 6 tháng 9 (m lịch) năm Khoan Vĩnh thứ 3 (Kan.ei 3), Chúa Thượng khi ngự đ́n thành Nij (Nhị Đìu Thành ở Kyto) (7) đã ngỏ ý mún xem loại tr̀m hương mà ngài Myge-in (tḥt ra là Sansai, cha ng) mua được và người đã đ́n ch̀u. Ngài lúc ́y mới ban lời khen ngợi và có nhắc lại ṃt bài Waka xưa:

Ai dám đem mình sánh.
Với loài cúc trắng kia.
Dù mùa thu đà h́t,
Ṽn thoảng ṃt làn hương.

(Tagui ari to / dare ka wa iwamu / sue nio / aki yori ato no / shiragiku no hana)

Ngài bèn ban cho loại tr̀m hương này cái tn Bạch Cúc. Như th́, khúc g̃ mà ti đưa v̀ đã có may mắn được ḅc chí tn ban khen và như th́, gia đình của chủ qun ti cũng ĺy làm vinh hạnh. Hạnh phúc ́y đã vượt trn mọi sự chờ đợi, làm ti vui mừng đ́n ứa nước mắt.

Sau đó, ti đã nḥn được nhìu n hụ đặc bịt từ ngài Myge-in (Dịu Giải Vịn, ám chỉ Tadatoshi, con của Sansai). Vào năm Khoan Vĩnh thứ 9 (Kan.ei 9), nhn xảy ra vịc phn ph́i lại ́p phong, ngài Sansai bèn sai ti vào h̀u vịc cho mình trong cư thành Yatsushiro. Hơn nữa, m̃i l̀n ngài ln kinh đ đ̉ ch̀u, lúc nào cũng cho ti dự vào đoàn tùy tùng.

Song song với những vịc đó, năm Khoan Vĩnh thứ 14 (Kan.ei 14) đã xảy ra cục tỉu trừ phín loạn ở Shimabara. Ti được chỉ định theo đoàn qun của người em trai thứ ngài Myge-in là ngài Nakatsukasa Shyuu (8) Tatsutaka. Ngài Tatsutaka có giao cho ti giữ ṃt lá qun kỳ. Ngài 22 tháng 2 năm sau, nó trở thành lá cờ đ̀u tin được cắm ln ở khu vực tường thành mà chúng ti đã đánh ṣp được đ̉ tín vào. Th́ nhưng lúc đó, vì trúng ṃt phát đạn vào đùi, ti đành phải bỏ ngang tṛn đ́u. Năm đó ti 45 tủi. Đ́n năm Khoan Vĩnh thứ 17 (Kan.ei 16), v́t thương lành hẳn, ti được b̉ làm vịc ở Edo.

Năm Khoan Vĩnh thứ 18 (Kan.ei 18), ngài Myge-in b́t ngờ lm trọng ḅnh và qua đời trong khi cha ngài (Sansai) ṽn còn śng. Lúc ́y, tn qun là ngài Higo-no-kami Mitsuhisa ln ńi nghịp nhà. Ngày 2 tháng 9 (m lịch) cùng năm, cha ti là Yagoemon Kagekazu cũng qua đời. Th́ r̀i đ́n năm thứ 2 nin hịu Chính Bảo (Shh 2, 1645), đ́n lượt ngài Sansai tạ th́. Trước đó, vào năm Khoan Vĩnh thứ 13 (Kan.ei 13), ngài Date Chuunagon, lãnh chúa phin Sendai người đ́u giá và ŕt cục đã chia hai khúc g̃ tr̀m quí hím đó với chúng ti - cũng đã qua đời trong cư thành Wakabayashi (Thíu Lm) của mình. ng đã xem khúc g̃ tr̀m mua được như ṃt báu ṿt có giá trị nh́t trong ḅ sưu ṭp của dòng họ và đặt cho nó cái tn là Shibafune (Sài Thuỳn, Thuỳn củi) đ̉ nhớ đ́n ṃt bài thơ xưa ṇi dung như sau:

Ta mang nơi chíc thn,
Th́ng kh̉ kíp phù sinh.
Thuỳn củi dù chưa đ́t,
Cháy tàn h́t r̀i chăng?

(Yo no naka no / uki wo mi ni tsumu / shibafune ya / takanu saki yori / kogare yuku ran )  (9)

Ti đã suy nghĩ lung lắm v̀ những gì đã xảy ra từ khi cha ti (Kagekazu) vào h̀u vịc cho họ Hosokawa. Phải nói thm là nơi đy, anh cả của ti  (Kurob Kazutomo) cũng đã hưởng nhìu n hụ đặc bịt. Ring ti, k̉ từ ngày ở Nagasaki ti cướp đi tính ṃnh của Yokota Seibei, người bạn đ̀ng sự, thì ngài Shkji (Tùng Hướng Tự, tức Sansai) đã tha ch́t cho ti. Nay chủ qun ti và cũng là người dung tha mạng śng đã từ giã cõi đời thì làm sao ti có th̉ śng còn? Do đó, ti mới ĺy quýt định cho mình.

Ṃt vài năm trước, khi ngài Myge-in (Tadatoshi) qua đời, 19 gia th̀n đã ch́t theo ngài. Hai năm trước đy, khi ngài Shkji (Tadaoki) tạ th́, tức khắc đã có 4 người tũn tử theo h̀u chủ. Đó là Minota Heishichi Masamoto, Ono Demb Tomotsugu, Kuno Yoemon Munenao và Hsen-in Shen-gyja.

ng ć của Minota tn gọi Izumi, chức gia lão trong phin bn cạnh ngài Sagara tŕn thủ xứ Ttmi (nay là vùng Iwata thục tỉnh Shizuoka), đã ch́t giữa tṛn tìn bn cạnh chủ qun của ng ́y. ng ṇi Wakasa  và ng b́ Ushinosuke của Minota từ đó śng đời võ sĩ v chủ, Đ́n đời Minota Heishichir, ng mới được ngài Sansai (cũng là Tadaoki) vời v̀ làm vịc và ban cho ṃt món ḷc 500 thạch thóc. Năm ng ta m̉ bụng, Heishichir mới có 23 tủi. Thị đ̀ng của ng là Isobe Chgor đã khai đao giải thoát cho ng.

Họ Ono xút thn từ vùng Tango, đã theo h̀u gia đình chủ qun của chúng ta từ đời ng ṇi của Demb là Imayasu Tarozaemon. Có ṃt hm b́ của Demb, Tanaka Jinzaemon (10) khng theo chỉ thị của chủ mà b́t chợt bỏ đi khỏi dinh của phin ở Edo. Chủ qun của chúng ta (và cũng là của họ) mới ra ḷnh cho Demb, người được chọn làm c̣n ṿ (kinjuu) cho ngài, phải đi kím bằng được b́ mang v̀. Ńu kím khng ra thì phải chịu ṭi ch́t thay cha. Demb đi h́t tỉnh này sang tỉnh khác nhưng tìm khng ra cha, đành quay v̀ trước mặt chủ qun đ̉ chịu ṭi. Th́ nhưng ngài Sansai lại ln tíng khen ngợi Demb vì ng này bít ńu mình v̀ là sẽ lãnh án tử mà ṽn cứ quay v̀. Do đó, ngài bèn tha ṭi cho. Nghĩ rằng n hụ đó đã trở thành ṃt nghĩa vụ nn khi chủ qun ch́t, Demb bèn m̉ bụng. Người khai đao ḥ ng là Isoda Juur.

Còn Kumo thì ng từng theo h̀u ngài Yuusai (Fujitaka) thời ở Tango (tn cũ của ṃt vùng phía bắc Kyto) và được ăn thm món ḷc mới 150 thạch vì đã chín đ́u dũng cảm trong tṛn ch́ng giữ thành Tanabe. Yano Matasabur là người đã khai đao giúp ng.

Hsen-in trước kia là ṃt yamabushi (thày tăng vn du), ng có nhịm vụ th̉i tù và (làm bằng ́c loa) khi giao chín. ng là con của Ishii Bingo-no-kami Yoshimura và là em trai của Tsutsui Junkei. Người khai đao tĩn đưa ng là ṃt thày tăng vn du đ̀ng bọn.

Những cu chuỵn lin quan đ́n các người nói trn làm nức lòng ti, khín ti thèm được ch́t như họ.Tuy ṿy, ti hãy còn ṃt ś cng chuỵn trong phủ của phin ở Edo phải hoàn t́t trong thời gian chủ qun vắng mặt và nhn vì khng nhờ ai khác làm th́ mình được, ti đã phải śng những tháng ngày tŕng vắng từ ḿy tháng nay r̀i.

Trong thời gian ́y, thi th̉ của ngài Shkji (Tadaoki) đã được hỏa táng ở Taish-in (Thái Thắng Vịn, chùa của Yuusai)  trong cư thành Yatsuhiro nhưng theo đúng di ngn của ngài, mớ tro ́y đã được cao tăng Sen. yo (Chuyn Dự, 1530-1604) của Taish-in ḥ t́ng đi Kyto ngày 11 tháng ging. Những người sau đy đã tháp tùng đoàn: Nagaoka Kawachi Kagenori, Kaku Sakuzaemon Ietsugu, Yamada San.emon, Sakata Genzaemon Hidenobu, Yoshida Ken.an. Khi đ́n được Kyto vào ngày 24 tháng ́y, họ đã đem tro ćt của ngài đặt ở Kt-in (Cao Đ̀ng Vịn) ở chùa Daitokuji (Đại Đức Tự) trong vùng Murasakino. Vịc này thì từ lúc còn sinh tìn, chủ qun của chúng ta đã được sự đ̀ng ý của người trụ trì chùa tức Hòa thượng Seigan (Thanh Nham).

Th́ nhưng đ́n năm nay, sau khi đã hoàn t́t cng vịc trong phủ, ti mới đ́n gặp chủ qun của chúng ta (Mitsuhisa, con trai Tadatoshi và cháu ṇi Tadaoki) đ̉ trình bày cái ước nguỵn đã m ́p trong lòng từ b́y lu nay và ngài đã phải ch́p nḥn quýt tm khng dời đ̉i của ti. Ngày 29 tháng 10, ti đ́n đ̉ bái bịt. Ngài bèn đãi ti ăn lót lòng và tự tay mình chm trà. Cúi cùng, ngài đã ban cho ti hai ḅ l̃ phục có l̀n lót màu đỏ, được thu hoa văn của dòng họ Hosokawa g̀m có 9 hình tròn (Cửu Dịu) gíng như những cái đĩa, tượng trưng cho 9 vì tinh tú. Khi ti ra v̀, ngài còn phái hai c̣n th̀n là Hayashi Geki và Fujisaki Sakuzaemon đ́n tŕn an là khng phải lo lắng gì đ́n ḥu sự, đ̀ng thời cũng ban cho ṃt bài thơ tĩn bịt.

Ngài cũng ưu ái dặn dò ti là khi đ́n Kyto r̀i, khng được có hành đ̣ng gì mà khng tham khảo ý kín của Furuhashi Kozaemon. Các nhn ṿt khác như Hotta Kaga-no-kami và Inaba Noto-no-kami m̃i người đ̀u có hảo ý tặng ti ṃt bài thơ. Khi ti rời khỏi Edo vào ngày 2 tháng 11 (m lịch), ng Tanaka Sah đã tĩn ti đ́n ṭn Shinagawa với tư cách đại dịn cho chủ qun.

 

関連画像

Hoa văn nhà Hosokawa tượng trưng cho 9 vì tinh tú

Đặt chn ln Kyto, ti bèn đ́n nương nhờ Matajir, em trai ti, chủ nhn của ngi nhà nơi ti đang ng̀i vít những dòng này. Chú ́y là người ti sẽ gửi lại thanh đoản đao đ̉ làm kỷ ṿt sau khi mọi thủ tục xong xui.

Sau đy là tn những vị đã tặng ti thơ tĩn bịt: các ḅc cng khanh như Karasumaru Dainagon Sukeyoshi và Uramatsu Saish Sukekiyo, Hòa thượng Seigan trụ trì Daitokuji (Đại Đức Tự), chư trưởng lão của Nanzenji (Nam Thìn Tự), Myshinji (Dịu Tm Tự), Tenryuuji (Thin Long Tự), Shkokuji (Tướng Qúc Tự), Kenninji (Kín Nhn Tự), Tfukuji (Đng Phúc Tự) cũng như Kfukuji (Hưng Phúc Tự) ở Nara. 

Còn v̀ địa đỉm nơi ti sẽ m̉ bụng ngày mai thì hình như người ta đã - theo lời khuyn của ng Furuhashi - ćt ṃt cái nhà rạp dưới chn ngọn đ̀i Funaoka. Từ ĺi vào Daitokuji cho đ́n đó chỉ có ṃt khoảng cách chừng nửa dặm. Họ đã bày trn mặt đ́t hơn 3.800 t́m rơm th. Còn trong nhà rạp cũng trải ṃt t́m chíu cói (tatami) và phủ ln bằng vung vải trắng. Th́y họ thít ḱ có vẻ trịnh trọng như ṿy ti hơi kh̉ tm nhưng đó ḷnh của chủ qun nn ti khng dám có ý kín. Nhn chứng chính thức là ng Tani Kuranosuke, người đại dịn cho ngài Mitsuhisa, các chức gia lão trong phin như Nagaoka Yohachir và Hanzaemon. Hòa thượng trụ trì chùa Daitokuji tức ngài Seigan Jitsud (Thanh Nham Thực Đường) sẽ đ́n chứng minh cho ti. Con trai ti là Saiemon cũng có mặt. Ti đã nhờ Nomi Ichirb Katsuyoshi làm người khai đao trợ tử. Ti cũng chọn xong pháp danh là Koh Fuhaku (C Phong B́t Bạch). Dù bản thn chỉ là ṃt kẻ chẳng ra gì nhưng ti ṽn mong sao những giy phút cúi của  đời mình khng được khó coi.

Bức di thư này ti xin đ̀ tn người nḥn là Saiemon, con trai ti, đ̉ anh có th̉ truỳn xúng con cháu h́t th́ ḥ này đ́n th́ ḥ khác. Ti mún làm sao cho chúng thừa hưởng sự quýt tm của ti mà bày tỏ được lòng ṭn trung với gia đình của chủ qun mình.

Vít xong vào ngày sóc (m̀ng 1) tháng chạp năm Chính Bảo thứ 4 (1647).

Áp trịn: Okitsu Yagoemon Kageyoshi

Người nḥn: ng Okitsu Saiemon

Ngày m̀ng 2 tháng chạp năm Chính Bảo thứ 4 (Shh 4), Okitsu Yagoemon đ́n víng ngi ṃ của ngài Kt-in (Cao Đ̀ng Vịn, ý nói Sansai Takaoki) ở Daitokuji; sau đó ng đi v̀ phía cái nhà rạp ćt dưới chn đ̀i Funaoka. ng ng̀i xúng t́m chíu tatami và rút đoản đao ra nắm trn tay. Xong ng quay đ̀u lại, nhìn Nomi Ichirb đang đứng sau lưng mình và bảo: Ta nhờ ng đ́y!.Từ phía trn t́m áo ṃt màu trắng tinh khít, ng đm và rạch da bụng 3 l̀n thành hình chữ Tam (San). Nomi chém xúng c̉ ng nhưng đường kím khng đủ mạnh. Yagoemon mới nói: Cứa c̉ ḥ ta!. Th́ nhưng trước khi Nomi đủ thời giờ đ̉ vung kím chém nhát thứ hai thì ng đã trút linh h̀n. 

Người dn Kyto, đủ cả già trẻ lớn bé, tụ ṭp thành ṃt vòng rào chung quanh ng đ̉ chứng kín.Trong những bài thơ ng̃u hứng làm ra vào dịp ́y có ḿy v̀n như sau:

Vọng ḿy t̀ng my,
Dương cao tn tủi .
Tíng thét của người,
Trung trinh theo chủ.

(Hirui naki / na wo ba kumoi ni / ageokitsu / yagoe wo kakete / oibara wo kiru) (12).

                Sau đy là gia ph̉ nhà Okitsu k̉ từ đời Kagemichi:

 

 

1-Uhye Kagemichi

 

 

 

 

 

2-Yagoemon

Kagekazu

 

 

 

Kurob Kazutomo

3-Yagoemon Kageyoshi

Sakudayuu

Kageyuki

Shiremon

Kagetoki

Hachisuke

Muneharu

Matajir

 

4-Saiemon

Kazusada

Yagodayuu

Shirob

 

Ichirzaemon

 

5-Yagoemon

 

Sakuemon

 

 

 

6-Yachuuta

 

Noboru

 

 

 

7-Kurji

 

Shirob

 

 

 

8-Kurob

 

Uheita

 

 

 

9-Eiki

 

Junji

 

 

 

10-Saiemon

 

Kumaki

 

 

 

11-Yagoemon

 

Noboru

 

 

Saiemon Kazusada, đích tử của Yagoemon Kageyoshi (Cảnh Cát), được ăn ḷc 200 thạch thóc. ng ta phục vụ trong đ̣i qun của phin và ln được chức đ̣i trưởng, có dưới tay 30 pháo thủ. ng ch́t vì ḅnh năm Bảo Vĩnh nguyn nin (Hei 1, 1704). ng đứng vào hàng thứ 4 của gia ph̉ k̉ từ đời (ng ć là) Uhye Kagemichi (Cảnh Thng). Người cháu đời thứ 5 cũng tn là Yagoemon, tùng qun và ln được chức đ̣i trưởng của 12 tay súng. ng ta ch́t ḅnh năm Nguyn Văn thứ 4 (Gembun 4, 1739). Đời thứ 6 là Yachuuta, sung vào chức cảnh ṿ, v̀ hưu vào năm Bảo Lịch thứ 6 (Hreki 6, 1756). Đời thứ 7 là Kuroji nằm trong đ̣i cảnh ṿ, nghỉ hưu năm An Vĩnh thứ 5 (An.ei 5, 1776). Đời thứ 8 là Kurobe, ṃt người con nui. ng cũng làm vịc trong đ̣i cảnh ṿ  và ́m ch́t vào năm Văn Hóa nguyn nin (Bunka 1, 1804). Đời thứ 9 là Eiki, lại là dưỡng tử, ng có chn trong đ̣i cảnh ṿ, ch́t vì ḅnh năm Văn Chính thứ 9 (Bunsei 9, 1826). Đời thứ 10 là Yachuuta, đích tử của Eiki, sau đ̉i tn thành Saiemon. ng ta cũng làm cảnh ṿ và ch́t vì ḅnh vào năm Vạn Din nguyn nin (Man.en 1, 1860). Đời thứ 11 là Yagoemon, con thứ của Saiemon, sau đ̉i tn thành Sya. ng này giỏi ngh̀ truy kích chó (inuoumono) (13). Năm Minh Trị thứ 3 (Meiji 3, 1870), ng cũng được sung vào đ̣i cảnh ṿ.

Cha của Yagoemon Kageyoshi tức là Kagekazu sinh được 6 trai. Trưởng nam là Kurob Kazutomo, con thứ hai là Kageyoshi. Người thứ ba, Hanzabur, sau đó được bít dưới tn Sakudayuu Kageyuki. ng này ḿt vì ḅnh năm Khánh An thứ 6 (Keian 6, 1652). Con trai ng, Yagodayuu cũng ch́t ḅnh năm Khoan Văn thứ 11 (Kambun 11, 1671). Nhà đó đ́n đời này thì tuỵt tự.

Con thứ 4 của Kagekazu gọi là Chuuta, sau được gọi là Shiromon Kagetoki. ng đã có qun cng khi theo binh đoàn của cụ Sansai trịt hạ thành saka trong chín dịch mùa hạ năm Nguyn Hòa nguyn nin (Gen.na 1, 1615). Th́ nhưng đ́n khi tưởng thưởng, ng ta lại từ ch́i ph̀n mình vì có đìu gì pḥt ý. Thái đ̣ đó đã làm cho ng bị đủi khỏi phin.Từ đó, ng mới đ̉i tn mình thành Teramoto, vào vùng Kameyama trong xứ Ise và thờ người chủ mới là Honda Shimsa-no-kami Toshitsugu. ng được trng coi ba địa đỉm Sakanoshita, Seki và Kameyama. Mùa đng năm Khoan Vĩnh thứ 14 (Kan.ei 14, 1637), qun phín loạn n̉i ḍy ở Shimabara làm cho các lãnh chúa trong vùng đang h̀u vịc ở Edo phải ḥc t́c quay v̀ ́p phong của mình. Hosokawa Etchuu-no-kami Tsunatoshi (con trai Mitsuhisa) và Kuroda Uemon-no-suke Mitsuyuki đã khởi hành trong cùng ṃt ngày. Th́ nhưng ra đ́n con đường lớn Tkaid (Đng Hải Đạo), cánh nhà Tsunatoshi mới th́y mình thíu người và ngựa. Nhờ ṿy mà Mitsuyuki đi nhanh hơn họ được ṃt hm. Nhn dịp đó, Teramoto Shiromon (tức Kagetoki) vay 700 lượng bạc từ c̣u em út Matajir ở Kyto, mua h́t đàn ngựa của 3 vùng Sakanoshita, Seki và Kameyama và đem gíu chúng trong núi, đợi đ́n lúc Tsunatoshi đi qua ch̃ ́y mà đem cho ng dùng. Nhờ th́ Tsunatoshi mới bắt kịp r̀i vượt qua Mitsuyuki ở khu vực nhà trạm Tsuchiyama-Minaguchi. Quá đ̉i vui mừng, Tsunatoshi sau đó đã gọi người con trai thứ hai của Shiromon  là Shirob, lúc ́y đang śng ở Edo, v̀ làm vịc cho mình.

     

「haniwa」の画像検索結果

Haniwa, hình nhn bằng ǵm chn theo đ̉ th́ vào ch̃ người tũn tử

Đích tử của Shirob tn là Sakuemon lãnh lương 20 thạch thóc cho 5 mịng ăn và được sung vào đ̣i cảnh ṿ. ng ta ch́t ḅnh năm Nguyn Ḷc thứ tư (Genroku 4, 1691). Noboru, con trai ng, theo phò ngài (Hosokawa) Etchuu-no-kami Nobunori, ăn ḷc t́t cả đ́n 700 thạch. ng còn giữ chức ́y cho đ́n khi ngài Etchuu-no-kami Munetaka trở thành người đứng đ̀u dòng họ Hosokawa và chỉ nghỉ hưu vào năm Nguyn Văn thứ ba (Gembun 3, 1738). Con trai Noboru cũng tn là Shirob, trng coi vịc quản lý qun nhu. Th́ nhưng vào năm Khoan Din thứ ba (Kan.en 3) nhn ṃt hành đ̣ng v kỷ lụt, ng đã bị tịch bin nhà cửa và tài sản. Uheita, con trai ng, trước làm vịc dưới trướng Etchuu-no-kami Shigekata, sau theo v̀ làm c̣n ṿ cho Nakatsukasa Taiyuu Harutoshi với mức lương 150 thạch. Cúi cùng, ng được b̉ nhịm vào phn đ̣i đặc nhịm tùy tùng Cng nương Tsuna (Tsuna-hime) trước khi v̀ nghỉ hưu vào năm Văn Hóa thứ hai (Bunka 2, 1805). Đích tử của ng tn là Junji, ṃt người rành binh pháp, giỏi thụt bắn cung nhưng đã qua đời vì đau ́m vào năm Văn Hóa thứ 5 (Bunka 5). Dưỡng tử của ng ́y, Kumaki, thực ra là con trai thứ ba của Yamano Kanzaemon. Kumaki được ăn ḷc 20 thạch và làm thị đ̀ng của chủ qun. ng này cũng ch́t vì đau ýu vào năm Thin Bảo thứ tám (Tenp 8, 1837). Con trai ńi dõi của ng là Eiichir đ̉i tn thành Shiromon. ng này làm thị tùng cho quan chủ qụn (gundai) Tamana và là ṃt trong những người tùy tùng chính ýu. Năm Minh Trị thứ 3 (Meiji 3, 1870), ng được b̉ làm thục vin trng coi vịc hình ngục và đ̉i tn thành Noboru.

Người con thứ 5 của Kagekazu, Hachisuke, què quặt vì ṃt v́t thương nơi chn từ thuở mới ln 3. ng đ̉i tn thành Muneharu và ch́t vì ́m vào năm Khoan Văn thứ 12 (Kambun 12, 1672). Người con thứ 6 của Kagekazu, Matajir, śng ở Kyto, ng đã nḥn Ichirzaemon, cháu ṇi của Sano Kanjur, người bà con ở vùng Harima, làm dưỡng tử. (14)

Dịch xong tại Tky ngày 14 tháng 8 năm 2018

NNT

Chú thích:

(1) Họ Date là lãnh chúa vùng Sendai, ṃt nơi giàu có và binh hùng tướng mạnh. Trong truỵn, vị lãnh chúa ́y có th̉ chính là Đ̣c Nhãn Long Date Masamune (1567-1636).

(2) Trò chơi chữ. Date là tn vị lãnh chúa vùng Sendai nhưng có  ṃt chữ đ̀ng m dị nghĩa hàm ý ph trương, ln mặt. Hosokawa tuy là danh từ ring  nhưng còn có nghĩa là con sng hẹp hàm ý ṃt giòng nước, ṃt dòng dõi.

(3) Gam. Có th̉ ám chỉ Gam Ujisato (1556-1595), ṃt võ tướng có th́ lực thời Azuchi Momoyama, người h̀u như śng cùng thời với Hosokawa Yuusai (1534-1610).

(4) Chigai-dana: ngăn treo kím đặt theo chìu ngang với hai mảnh ván nằm song song nhưng ḷch qua ṃt bn. Được dựng ở ṃt h́c phòng (tokonoma).

(5) Hatsune (tíng đ̀u tin) tức tíng chim cúc đ̀u mùa. Ai nghe cúc hót đ̀u tin sẽ được đánh giá là người lịch lãm và tinh t́.

(6) Lãnh chúa ban ṃt chữ trong tn mình cho th̀n hạ là mún nói ln lòng trn trọng đ́i với cng lao của người đó. Nó cũng gíng như vịc nhà vua ban qúc tính.

(7) Nhn vì thành Nij là hành dinh của Shgun khi m̃i khi ng xúng Kyto có vịc và ít sác xút là Thin Hoàng hạ ć đ́n thăm ng hơn là ng vào ch̀u ngài nn Chúa thượng trong nguyn văn chỉ có th̉ là ṃt Shgun họ Tokugawa.

(8) Nakatsukasa shyuu (Trung vụ thíu phù) là ṃt chức phụ tá trong cung lo ṇi vụ như ở Trung thư tỉnh. Đ̉ ý là trong tn các quan Nḥt đời xưa thường có 3 ḅ pḥn đi lìn nhau: Họ+Tước+Tn.

(9) Trò chơi chữ: kogare có hai nghĩa: ṃt là chèo thuỳn (do đ̣ng từ kogu), hai là bị cháy tiu (kogareru).

(10) Ở Nḥt có nhìu tình húng khín cho cha con rụt khng có cùng ṃt họ, ví dụ con đi làm con nui hay ở r̉ nhà khác. Hơn nữa họ có khả năng thay tn đ̉i họ.

(11) Tam (có 3 nét ngang) đ̉ chỉ mình ch́t theo chủ là cụ Sansai (Tam Trai).

(12) Trò chơi chữ: Trong bài thơ có cụm từ ageoki và yagoe vừa là ḅ phn của tn người tũn tử (Okitsu Yagoemon) vừa có nghĩa là ćt tíng hét to vọng tới trời(age+okii+koe)

(13) Inuoumono là trò đủi d̀n theo đàn chó và dùng chúng như những cái đích di đ̣ng đ̉ ṭp xạ kích bằng cung tn. Ĺi luỵn ṭp này đã bắt đ̀u với kỵ binh Kamakura.

(14) Trong đoạn ḱt này, tuy Mori gai k̉ l̉ dng dài nhưng hẳn có mục đích làm rõ ḿi quan ḥ n nghĩa giữa ṃt gia đình samurai và gia đình chủ qun đã cưu mang họ từ đời này qua đời khác.

 

Tư lịu tham khảo:

1)    Mori gai, Okitsu Yagoemon no isho, nguyn tác Nḥt ngữ tải xúng từ Aozora Bunko (Thư vịn trn khng), ś hóa từ Nihon Bungaku Zenshuu, bản t màu, quỷn 7 (Mori gai), nhà xút bản Kawade, 1969, Tokyo.

2)    Jacqueline Pigeot dịch Mori gai, Le Testament dOkitsu Yagoemon, trong Les Noix, la mouche, la citron,Ṭp  tuỷn dịch 13 tác giả thời Taish sang tíng Pháp, Le Calligraphe xút bản, Paris, 1986. Bản tham chíu. 

3)    Tranh ảnh và bài vở trn mạng.

 


* Nguyễn Nam Trn :

Một trong những bt hiệu của Đo Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đ Lạt. Nguyn qun Hương Sơn, H Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) v Đại Học Sư Phạm Si Gn trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đng Kinh (University of Tokyo) v Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thng. Gio sư đại học. Hiện sống ở Tokyo v Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

.........................

"Khi pht hnh lại bi viết của trang ny cần phải c sự đồng của tc giả (dhdungjp@yahoo.com)
v ghi r nguồn lấy từ www.erct.com