Sakaguchi Ango (tên thật là Sakaguchi Heigo), nhà văn Nhật Bản sinh ở Niigata ngày 26/10/1906 và mất tại Kiryuu (tỉnh Gunma) ngày 17/02/1955. Ông là cây bút chuyên viết tiểu thuyết và nghị luận. Cùng với Dazai Osamu (1909-48) và Oda Sakunosuke (1913-1947), ông được xem như một trong ba nhà văn chủ lực của Buraiha (Vô lại phái), trường phái thường bị giới phê bình bảo thủ coi là những kẻ muốn dùng văn chương như vũ khí chống lại một xã hội công thức (conformiste) nhưng bản thân lại đi quá đà theo một chiều ngược lại vì đã có cuộc sống cá nhân buông thả, vô trách nhiệm. Ngoài ba ông nói trên, nếu hiểu theo nghĩa rộng thì nhóm phải có đến khoảng mươi nhà văn với những tên tuổi hàng đầu như Ishikawa Jun (1899-1987), Hirabayashi Taiko (1905-1972) ...vốn đến từ những phương trời khác nhau.

Sau khi tốt nghiệp khoa Triết (Ấn Độ) ở Đại học Toyo (ĐH Đông Dương) năm 1930, Sakaguchi bắt đầu viết văn từ năm 1931 nhưng tài năng ông chỉ thực sự khai hoa từ thời hậu chiến khi xác định được một văn phong độc đáo, diễu cợt và cay độc, để chống đối thói hư tật xấu trong xã hội. Tác phẩm tiêu biểu của Sakaguchi Ango có “Bàn về tuổi trẻ” (Seishunron, 1931), “Quan điểm riêng tư về văn hóa Nhật Bản” (Nihon Bunka Shikan, 1942), “Bàn về sa đọa” (Darakuron, 1946) “Nàng Ngốc” (Hakuchi, 1946), “Chiến tranh và một người đàn bà” (Senso to hitori no onna, 1946) , “Dưới bóng rừng anh đào mãn khai” (Sakura no mori no mankai no shita, 1947)...

Ông qua đời năm 1955 trong nghèo khó, bệnh tật và nghiện ngập khi mới vừa tròn 48 tuổi nhưng hãy còn thọ hơn hai người bạn đồng chí hướng và cùng chết trẻ là Dazai (1948, tự sát) và Oda (1947, bệnh phổi).

Ngôi nhà đó là nơi người, heo, chó và gà vịt sống chung chạ. Thế nhưng từ cách xây cất cho đến đồ ăn thức uống, hầu như không có gì lạ so với những nhà khác .Ngoài một cái kho chứa đồ xập xệ, dưới chân cầu thang ngôi nhà là chỗ sinh hoạt của vợ chồng gia chủ, gác áp mái đã để cho hai mẹ con một cô gái thuê lại. Cô này hiện mang bầu mà ngay cô cũng không rõ tác giả cái bầu đó là ai.

Căn buồng Izawa mướn lại từ gia đình này nằm trong căn nhà phụ nằm hơi xa ngôi nhà chính này một chút. Buồng ấy trước đây hình như là nơi dành cho cậu con trai trong gia đình bị lao nằm dưỡng bệnh. Căn nhà phụ này nếu có dành cho heo hay người mắc bệnh lao thì cũng chẳng phải là chuyện xa xỉ. Dù tệ đến như vậy, nó cũng có hốc tủ để chăn đệm, nhà xí và chạn chén bát đàng hoàng.

Chủ nhân ngôi nhà có mở một tiệm may quần áo, lại dạy nghề thêu cho đám học trò quanh vùng (nên mới tống cậu con trai bị lao ra ở căn nhà phụ) và ông cũng có chân trong hội đồng khu phố. Cô con gái thuê nhà xưa kia vốn là người giúp việc cho cái hội đồng đó, nhưng ngoài ông chủ tịch vốn đóng đô ngay tại trụ sở và ông chủ tiệm may, cô còn ban phát ân huệ một cách công bằng cho mọi thành viên của ban hội tề này (có lẽ phải đến mươi người) và trong thời gian ấy, đã nhận lấy hạt giống của một ông trong bọn. Đến lúc chuyện vỡ lỡ, cả ông chủ tịch cũng như các thành viên khác mới góp tiền mướn căn buồng áp mái làm địa điểm để tống khứ bà mẹ cái bào thai không ai mong muốn ấy. Thế nhưng, thói đời vẫn có những kẻ tham công tiếc việc nên một ông hội đồng vốn làm nghề bán đậu hũ đã tiếp tục lén lút lui tới với cô nàng, ngay sau khi cô đã mang bầu và dời đến ở trong căn phòng áp mái. Rốt cuộc cô gái đã trở thành vợ bé của ông bán đậu hũ. Nghe được tin ấy, các cộng phạm đã ngưng ngay món tiền đóng góp cho cô gái. Họ chủ trương rằng kể từ thời điểm này, ông hàng đậu hũ phải một mình chu cấp sinh hoạt phí hàng tháng cho cô. Số người không chịu đóng góp nữa có khoảng bảy tám vị (thường mỗi vị phải đóng năm Yen) trong đó có ông hàng rau quả, ông tiệm chủ đồng hồ, ông chủ nhà đất và một vài ông hàng họ gì đó vốn đã cùng nhau cày nát “thửa ruộng” của cô gái.

Cô gái sở hữu một cái miệng rộng và đôi mắt to, tròn xoe nhưng thân thể lại khá gầy guộc.Cô ghét đám vịt nuôi trong nhà, khi có thức ăn thừa, cô tránh ném cho lũ vịt thành thử mỗi ngày đều bị chúng nổi cáu và đuổi theo. Với cái bụng đã bắt đầu lớn và cái mông to nhông nhổng, dáng cô chạy lạch bạch đằng trước chúng cũng giống như một con vịt bầu, trông khó coi khôn tả.

Ở đầu ngõ con hẻm này có một tiệm bán thuốc lá, nơi một bà tuổi độ năm lăm, mặt bự phấn đang sinh sống. Bà đã lần lượt đuổi cổ đến ông nhân tình thứ bảy hay thứ tám gì rồi. Giữa lúc bà còn đang tư lự không biết phải thay thế ông ta bằng một nhà sư hay một ông hàng quán ở độ tuổi trung niên nào đó thì chợt có một gã trai trẻ đi vào cửa sau, tiếng là để mua thuốc lá và bà cũng đã bán cho hắn vài bận như vậy (giá cả bao nhiêu thì không ai rõ). Ông chủ tiệm may có lần bảo với Izawa là sensei (thầy) ơi, cứ ra phía cửa hậu nhà bà ta mà xem cho tôi cái đi, nhưng tiếc nỗi, nơi Izawa làm việc, người ta có cung cấp cho anh loại nhu yếu phẩm đó nên anh chẳng có cơ hội nhờ đến sự giúp đỡ của bà hàng.

Phía sau sở phân phối gạo nằm ở mé trước cửa hàng thuốc lá, có một góa phụ với chút ít gia tư đang sinh sống. Bà có hai đứa con, một trai làm thợ và một cô con gái ở cùng nhà. Hai người anh em ruột này lại ăn ở với nhau như vợ chồng nhưng vì bà góa kia xem điều đó là giải pháp đỡ tốn kém nhất nên đã làm ngơ trước cảnh tượng ấy. Giữa lúc đó, cậu anh lại vớ được một cô bồ. Để giải quyết vấn đề, bà mẹ tính đem gả cô em cho một ông già trạc năm mươi hay sáu mươi, vốn trong vòng thân thích. Cô gái bèn uống thuốc chuột (nekoirazu). Uống xong, khi đến lớp học thêu ở ngôi nhà nơi Izawa ở trọ thì thuốc thấm nên cô bắt đầu đau đớn dữ dội. Cuối cùng, cô đã lăn ra chết. Tuy nhiên, bác sĩ trong xóm đã viết giấy chứng nhận là cô chết vì vấn đề tim mạch nên nguyên do cái chết của cô không còn được ai nhắc tới nữa. Khi Izawa sửng sốt bật ra câu hỏi “Ủa! Bác sĩ nào lại đi chứng nhận kỳ cục như vậy?” thì ông chủ tiệm may đã làm vẻ mặt ngạc nhiên hỏi lại anh: “Có gì vậy hở thầy! Bộ thầy cho là chuyện ấy không xảy ra đúng như thế hay sao?”

Ở khu vực này, loại phòng cho thuê với giá rẻ mọc lên nhiều như nấm. Một bộ phận của nó là nơi cư trú của mấy cô vợ bé hay đám gái mãi dâm. Bọn người này thường không con cái và có chung một đặc điểm là nhà cửa họ ở luôn luôn được trang hoàng xinh xắn. Do đó mà ông quản lý nào cũng mừng rơn và chưa một lần thắc mắc về vấn đề đạo đức trong cuộc sống riêng tư vốn rất ư lộn xộn của họ. Phân nửa số buồng được dùng như cư xá của một hãng quân nhu quân dụng và là nơi trú ngụ tập thể của Đội phụ nữ tình nguyện (Teishintai). Bảo họ là thành viên của Đội phụ nữ tình nguyện chứ thực ra có người là tình nhân của một anh nhân viên hoặc là cô vợ tạm trong thời chiến của một ông chủ sự nào đó (ý nói vợ chính thức của ông ta đang phải đi sơ tán) hay là đệ nhị phòng của một ông lớn, cũng có thể là một cô tình nguyện viên với lý do thai nghén, tuy phải nghỉ việc ở sở nhưng vẫn được ăn lương. Trong số đó có cả một cô làm vợ bé, vừa có phòng ở, vừa được lĩnh thêm phụ cấp năm trăm Yen một tháng, đã gây bao nhiêu thèm thuồng cho dân lối xóm. Người láng giềng của một anh chàng phiêu dạt từ bên Mãn Châu về và xưa kia từng đâm thuê chém mướn (có cô em gái học trò ông chủ tiệm may) là một ông thầy thuốc chuyên nghề nắn gân bấm huyệt (shiatsu). Theo lời đồn thổi của cậu Ginji làm ở hiệu may vốn là láng giềng của thầy ấy thì thầy ta rất mát tay. Đằng sau buồng của họ là căn phòng của một viên thiếu úy hải quân, mỗi ngày chỉ biết uống cà phê, ăn cá và khui đồ hộp nhâm nhi với rượu. Ở khu vực này, cứ dưới một thước là đã bị nước thấm, không thể nào đào được hố phòng không, thế mà chỉ có viên thiếu úy ấy là đem được xi măng về và xây một cái hố còn kiên cố hơn nhà ở của mình. Lại nữa, cửa hàng bách hóa (một ngôi nhà gỗ hai tầng) nằm trên con đường Izawa đi làm, tuy vì tình trạng chiến tranh nên không có hàng để bán đã phải tạm đóng cửa, nhưng trên gác hai lúc nào cũng có sòng bài. Những kẻ được biết như chủ sòng thường ngồi lỳ ở mấy quán rượu bình dân, đưa mắt lườm lườm nhìn đám thường dân đi trên đường, và suốt ngày họ nhậu say bí tỉ.

Phần Izawa thì sau khi tốt nghiệp đại học, anh đã trở thành nhà báo, tiếp theo đó hành nghề diễn viên cho mấy cuốn “phim truyền bá văn hóa” (bunka eiga)^{^[1]} (thực ra, anh mới học việc chứ chưa sắm trọn vai nào). Tuy vậy so với những người đàn ông khác cùng lứa tuổi hai mươi bảy thì anh đã khá từng trải để có một chút kinh nghiệm về cuộc sống. Chính ra, Izawa quen biết đủ hạng người từ chính trị gia, quân nhân, doanh nhân, cả giới nghệ sĩ và đã bắt được một số thông tin, nhưng anh không thể tưởng tượng là khung cảnh sinh hoạt của khu vực buôn bán (shôtengai) chung quanh căn phòng mình ở và cái xưởng con vùng ngoại ô này lại là như thế. Anh có lần đặt câu hỏi có phải chỉ từ lúc chiến tranh, lòng con người ta mới chai đá đi chăng, nhưng đã được ông chủ tiệm may- với bộ mặt điềm nhiên của một triết gia - trả lời là không đâu, khu vực này xưa rày vẫn thế.

Dù vậy, nhân vật đáng kể nhất trong xóm có lẽ là anh hàng xóm của Izawa. Anh ta điên. Ngay cái việc anh là con nhà có của mà lại chọn một chỗ nằm trông hốc con hẻm này để cất nhà đã chứng tỏ phần nào là đầu anh có vấn đề, tuy nó cũng có thể đến từ ảnh hưởng của những lần anh bị trộm cắp hay để kẻ vô công rồi nghề xâm nhập gia cư. Lý do là ngôi nhà này không có cửa chính, vì tất cả cửa nẻo đều đã bị lấp đằng sau cái túi bọc lấy con hẻm, có nhìn mãi cũng chỉ thấy những khung cửa sổ lắp vào đó thôi. Ngược lại, cánh cửa chính đưa ngay vào gian tiền sảnh lại nằm đằng sau ngôi nhà, nếu muốn vào đó phải ra phía sau, đại để là đánh một vòng quanh cái hàng rào sắt ngăn nó với những ngôi nhà lân cận. Đó là một hệ thống canh phòng được họ nghĩ ra nhằm làm nản chí những kẻ muốn xâm nhập, khiến chúng phải loay hoay kiếm lối vào nhà và sẽ bị cư dân ở đấy khám phá dễ dàng. Tóm lại, người hàng xóm của Izawa vốn không thích giao tiếp với những kẻ tầm thường trong thế gian này. Tuy ngôi nhà có đến hai tầng và rất nhiều phòng ốc bên trong nhưng chúng được bày biện thế nào thì ngay một kẻ cái gì cũng biết như ông chủ tiệm may cũng không thể kể cho anh thêm chi tiết.

Gã điên vừa nói tuổi mới trên dưới ba mươi, anh có một bà mẹ và một cô vợ khoảng hăm lăm hăm sáu. Nghe nói mẹ của anh ta là người được xem như tỉnh táo nhất nhà. Ấy thế mà lắm lúc bà cũng nổi cơn tam bành lục tặc (hysterie). Khi bất mãn về việc phân phối lương thực, bà có thể trở thành nữ anh kiệt duy nhất trong xóm dám đi nguyên chân đất xông vào trụ sở hội đồng khu phố. Vợ của gã điên lại là một cô gái ngốc nghếch. Thực ra là có một năm, cảm thấy trong người thoải mái, gã đã phát nguyện tu hành, mặc bộ quần áo tuyền trắng lên đường làm một chuyến hành hương khắp các địa điểm linh thiêng vùng Shikoku (Shikoku henro). Rồi không biết vào một hôm nào, trong chuyến đi Shikoku đó, gã đã gặp gỡ cô gái ngốc nghếch kia và cả hai cảm thấy ý hợp tâm đầu. Gã đã đem cô gái về nhà như là một cái lộc trời ban từ chuyến hành hương ấy. Gã điên vốn là một chàng trai tướng mạo khôi ngô, cô vợ tuy ngốc nghếch nhưng vẫn toát ra cái vẻ đường hoàng của một tiểu thư xuất thân gia đình nền nếp. Mắt cô lúc nào cũng lim dim như chất chứa một tâm sự u uất nhưng khuôn mặt thon thon kiểu hạt dưa (urizanegao) lại xinh xắn như mặt một hình nhân cổ điển hay mặt nạ tuồng Nô. Nếu đặt hai vợ chồng bên nhau, ta sẽ thấy ngay họ là một cặp trai thanh gái lịch lại có kiến thức, trông rất đẹp đôi. Gã điên nhiều khi đeo cả kính cận độ nặng khiến cho gương mặt của anh ta còn mang thêm vẻ mệt mỏi bơ phờ của một trí thức từng đọc nhiều kinh sử.

Một hôm trong con hẻm có một cuộc diễn tập phòng không và đó là lúc các bà nội trợ nhà ta tỏ ra nhộn nhịp đáo để. Gã điên đang ăn mặc luộm thuộm và cười nói bô bô, thoắt cái đã thay ngay bộ quần áo dùng lúc nghênh địch và xuất hiện với cái chậu gỗ cá nhân, mồm thì phát ra những âm thanh kỳ dị như Ê! Ô! Nào!, hết múc nước rồi tạt, bắc cả thang leo lên bờ tường, từ bên trên ra mệnh lệnh cho mọi người và bắt đầu trình diễn một cảnh ban huấn từ nữa. Chỉ đến lúc này Izawa mới nhận ra anh hàng xóm của mình là một gã điên. Trước đó anh đã có lần thấy người bạn láng giềng của mình vượt rào vào chuồng heo nhà ông chủ tiệm may, đổ hết thức ăn còn sót trong chậu ra ngoài, lấy đá ném lũ vịt nuôi trong sân, ban phát thức ăn cho đàn gà rồi đột nhiên lại đưa chân đá chúng, có lẽ thấy chúng nó vì quá no nê, đã không thèm tiếp nhận thức ăn anh cho. Lúc đó, Izawa chỉ xem gã ta như tốc-kê và chỉ lặng lẽ chào một cái.

Thế nhưng giữa người điên và người bình thường thì có gì khác nhau để có thể phân biệt họ nhỉ? Cái khác nhau này có lẽ nằm ở chỗ người điên vốn thận trọng hơn người thường, Người điên khi muốn cười thì cười sằng sặc, muốn diễn thuyết thì diễn thuyết ra trò, có thể lấy đá ném gà vịt hoặc là dán mắt vào một khuôn mặt hay cái mông một con heo trong suốt hai tiếng đồng hồ.Tuy nhiên, họ rất sợ phải bắt gặp cặp mắt của người khác, đặc biệt lo lắng đến một số chi tiết trong cuộc sống riêng tư và có thể đi đến chỗ tuyệt giao với mọi người vì cớ ấy. Việc rào một vòng đằng trước lối vào gian tiền đường cũng là cách biểu lộ tính cách đó của họ. Họ muốn cho cuộc sống riêng tư càng ít bộc lộ càng tốt. Họ thường để bụng chứ ít khi nói nhiều trước mặt người ngoài.Trong con hẻm này, một bên là ngôi nhà nhỏ của Izawa còn phía bên kia vốn có nhiều căn hộ, cả năm lúc nào cũng vọng tới (như muốn bắt anh phải nghe) tiếng nước róc rách và những âm thanh hạ cấp của hai chị em cô gái bán dâm đang sống ở đó. Đêm nào cô chị có khách là cô em phải đi lủi thủi dọc theo hành lang bên ngoài, còn đêm nào cô em có khách là cô chị phải đi qua đi lại cả đêm trong cái hành lang ấy.

Chỉ có tiếng cười sằng sặc của gã điên là làm thiên hạ biết anh ta thuộc về một thứ nhân loại khác chứ cô vợ ngốc nghếch của anh lúc nào cũng giữ im lặng, không hề gây ra một tiếng động đặc biệt. Khi cần phải nói, cô chỉ chu môi và lúng búng cái gì đó trong miệng. Không ai nghe được những âm thanh ấy mà cho dù đến được tai đối tượng, nó cũng không diễn tả ý nghĩa nào rõ rệt. Cô không biết nấu ăn, ngay cả việc thổi một nồi cơm, tuy nếu bị bắt buộc, có lẽ cô sẽ làm được.Nhỡ khi làm gì không xong và bị người ta cáu kỉnh, cô lại ấp a ấp úng thêm rồi tiếp tục mắc hết lỗi này sang lỗi khác. Khi đi nhận phần đồ nhà nước phân phối (haikyuu-mono), cô cũng không biết thưa gửi thế nào mà cứ đứng như trời trồng khiến cho hàng xóm phải ra tay giúp đỡ. Mọi người kháo nhau rằng chuyện “vợ thằng điên là một con ngốc” thì có gì phải lấy làm lạ, vả chăng cô gái đó là kẻ không biết cách trình bày ý kiến của mình. Riêng bà mẹ chồng thì không chịu được tính nết của cô, lắm lúc giận dữ vì thấy cô ta không thổi được một nồi cơm. Thường ngày bà luôn tỏ ra là người có phẩm cách nhưng gặp lúc có gì trái ý là lên cơn thần kinh, hung hãn hơn cả kẻ điên.Trong nhóm ba người điên dại này, có lẽ bà mẹ chồng là dễ bốc đồng và ăn nói to tiếng hơn hết. Thành thử cô con dâu ngốc nghếch đâm ra sợ hãi mọi thứ. Có lẽ trong thâm tâm cô chỉ muốn sống một chuỗi ngày lặng lẽ, không sự cố. Nghe tiếng chân người, cô đã thót tim, còn như gặp lúc Izawa đi ngang qua và chào hỏi, chẳng những cô không phản ứng gì mà còn đực người ra đó.

Cô gái ngốc ngếch ấy đôi khi cũng tìm đến khu chuồng heo. Phần gã điên thì mỗi lần xâm nhập vào địa điểm ấy, gã đều rất ngang nhiên, xem như nhà riêng. Lúc thì gã lượm đá ném lũ vịt, lúc thì đưa tay xoay mặt bầy heo. Trong khi đó, cô ngốc lầm lũi như một cái bóng, lẩn trốn vào bên trong khoảng tối của khu chuồng heo và đứng thở dốc một mình. Nói cách khác, nơi đây là chỗ cô ấy dùng để tỵ nạn. Thường thì lúc đó, ở bên nhà, bà mẹ chồng cô sẽ réo tên cô “O Sayo! O-Sayo!” với cái giọng the thé của một loài chim. Mỗi lần như thế, thân hình của cô sẽ co rụt lại và liên tục nguậy ngọ như một giống sâu đang phản ứng để chống cự.

Công việc ký giả và diễn viên “điện ảnh văn hóa” của Izawa là hai cái nghề không ai thèm đụng đến trong vô số những cái nghề hèn hạ. Điều mà những người như anh phải tâm đắc để có thể sinh tồn trong thế giới ấy là nắm bắt được trào lưu thời đại để khỏi lỡ hẹn với nó. Còn như việc đi tìm bản sắc cho mình, có được cá tính hay sự độc sáng là những điều các anh cảm thấy không cần thiết. Nội dung câu chuyện của giới này, nếu so sánh với những gì mấy viên tư chức, giáo chức hay quan chức nói với nhau, thì sẽ thấy đầy dẫy nếu không nói là ngập ngụa những từ ngữ như “tự ngã”, “cá tính”, “độc sáng” vv...Tuy nhiên chúng chỉ tồn tại về mặt hình thức chứ thường bị coi như những khái niệm tầm phào chỉ để đem ra tán tỉnh những cô gái con nhà giàu có, kiểu như việc họ xem trạng thái ngầy ngật của một cơn say kéo qua ngày thứ hai (futsukayoi) tương đương với nỗi thống khổ của nhân loại. Ôi chao, sự cảm kích khi đứng trước lá cờ Mặt Trời Mọc (Hi no Maru), lòng biết ơn đối với quân đội...đã làm họ cảm động đến ứa nước mắt...Nghe đùng đùng là nghĩ đến tàu bay oanh tạc và nằm phục xuống đất bất kể ất giáp, nghe pằng pằng bèn liên tưởng ngay tiếng đạn súng liên thanh. Tác phẩm của bọn Izawa chỉ là loại văn chương hay phim ảnh cuồng nhiệt nhưng không tưởng. Chẳng những nó không đạt được đỉnh cao tinh thần của cuộc chiến, lại chẳng chứa đựng một tình cảm nào có thể gọi là trung thực nhưng họ đã phải trình bày chiến tranh theo lối đó. Một số người khác bảo mình không muốn viết vì để tránh sự kiểm duyệt của quân đội nhưng chính họ vẫn không tìm ra một thứ văn chương chân thực nào khác. Đúng ra, sự trung thực và cảm xúc chân thành nơi nhà văn là một tồn tại không liên quan gì đến việc họ bị kiểm duyệt. Tóm lại, vào bất cứ thời đại nào, họ đều mang một thứ bản ngã rỗng tuếch nội dung. Theo dòng thời cuộc, họ có thể lần hồi đi từ cánh hữu sang cánh tả, nuôi trong đầu ý tưởng học đòi lối viết của loại tiểu thuyết đại chúng^{^[2]} để diễn tả nhân tình thế thái của thời đại. Sự thực thì thời đại cũng có thể nhìn thấy được phần nào qua những cái tầm thường nông cạn ấy nhưng ngoài ra –với cuộc chiến tranh và lần thất trận khả dĩ lật nhào hai nghìn năm lịch sử của Nhật Bản vừa qua – ít nhất nghệ thuật cũng phải chứng tỏ là nó có liên hệ nào đó với bộ mặt thật của con người chứ nhỉ? Vận mệnh của một đất nước được dẫn dắt bởi những kẻ thiếu tinh thần phản tỉnh đã đẩy đưa quần chúng ngu si chạy theo ảo tưởng. Một anh chủ sự vừa mở miệng nói về “cá tính” hay “độc sáng” trước mặt ông giám đốc liền bị ông ta ngoảnh mặt làm ngơ và còn phải nhận thái độ khinh miệt như khi ông đang đứng trước một thằng khùng thì...cảm ơn quân đội, phấn khích trước lá cờ tổ quốc Hi no Maru.. mắt chợt rưng rưng lệ và máu nóng bốc lên đầu.... Cũng OK luôn!. Sự thực và hình ảnh của thời đại mà anh nhà báo cảm nhận rốt cuộc chỉ có nhiêu đó.

Có cần trình bày một cách dông dài ba phút huấn từ của ngài Sư đoàn trưởng hay không? Có cần phải nhắc từ câu số một có đến số mười những lời tuyên hứa mà đám công nhân phải đọc mỗi sáng như cầu kinh hay không? Nếu thử đem câu hỏi ấy đặt ra, nhất định anh sẽ bị ông giám đốc chậc lưỡi, lườm cho, coi như đồ cỏ rác trước khi ông dí tàn thuốc thơm quí giá của mình vào cái gạt tàn.Ông ta sẽ quát lên: “Ê nầy! Trong một thời đại đầy phong ba bão táp như bây giờ thì đem cái Đẹp ra để dùng vào việc gì mới được chứ? Nghệ thuật không có quyền lực gì hết ! Chỉ có những bản tin mới nói lên sự thực mà thôi”.

Diễn viên về phe với diễn viên, nhân viên phòng kế hoạch thì kết bè với nhân viên phòng kế hoạch, tạo ra một thế giới với phạm trù đặc biệt như dưới thời Tokugawa, để đánh giá tài năng con người theo quan điểm rất thiên vị của họ, dựng nên một chế độ có những nhân viên siêu hạng đứng trên bọn nhân viên bình thường. Dựa vào đó, họ che chở những kẻ vô tài bất tướng và buộc tội những ai muốn tranh đua chức vị bằng cá tính, tài năng thiên phú hay nghệ thuật là đang vi phạm qui luật của tổ chức. Họ còn lập ra một tổ chức tương trợ rất hoàn chỉnh. Tổ chức đó bên trong có mục đích giúp đỡ những kẻ thiếu tài năng nhưng bên ngoài chỉ là đi tìm chất cồn. Bè đảng của họ đã chiếm đóng những quán rượu bình dân, mỗi anh trước tiên phải đốn ngã hết ba bốn chai bia và chỉ bàn bạc về nghệ thuật khi đã say xỉn. Nhìn cái mũ họ đội, mái tóc dài với cà vạt họ thắt và áo choàng (blouse) khoác bên ngoài, họ có vẻ là nghệ sĩ đấy nhưng với tâm hồn và căn tính tục tằn, họ chỉ là những anh tư chức văn phòng.

Izawa tin vào tính độc sáng của nghệ thuật và anh không chịu rời bỏ cái mà anh gọi là những nét độc đáo của cá tính nên anh không thể nào sống yên lành trong cái khung “đạo lý luân thường kiểu Nhật” (giri ninjô). Chẳng những thế, anh không thể chịu nổi cái tầm thường, hèn hạ và đê tiện trong tâm hồn của những người đó. Thành ra anh đã bị các bạn đồng nghiệp xem như kẻ đào ngũ. Dù có chào họ, chẳng những anh không được họ chào trả mà còn bị một số lườm nguýt cho. Có hôm anh đã quyết tâm xông vào văn phòng ông giám đốc để đặt câu hỏi “Có phải về mặt lý luận thì chiến tranh bắt buộc phải dẫn tới sự nghèo nàn của nghệ thuật hay việc đó đã xảy ra chỉ vì nó bắt nguồn từ chủ trương của các nhà quân sự khi cho rằng để trình bày sự thực, chỉ cần có một cái máy thu hình và hai ba ngón tay là đủ? Sự hiện diện của người làm nghệ thuật chúng tôi chỉ là để quyết định thu hình ảnh theo một góc cạnh (angle) nào đó mà thôi sao?”,. Đến giữa chừng, anh đã thấy ông giám đốc quay mặt đi chỗ khác và khổ sở hít sâu một hơi thuốc lá rồi hỏi:”Thế sao cậu không từ chức đi cho tôi nhờ! Hay cậu sợ bị bắt lính?”. Sau khi đã cười mỉa mai như thế, ông còn nhắn nhủ: “Cậu nên tiếp tục dốc sức làm việc đúng theo đòi hỏi của phòng kế hoạch hãng ta để nhận đồng lương đều đặn và đừng đem những câu hỏi vô bổ ấy ra bàn nữa!”. Sau đó, ông không thèm nói gì thêm, chỉ ngẩng bộ mặt phách lối và phất tay ra hiệu cho anh về. Như vậy có phải công việc của anh là công việc hèn hạ nhất trong trăm ngàn thứ công việc hèn hạ hay không nào? Để khỏi bị khổ sở về việc bị cưỡng bách nhập ngũ, có lúc anh đã nghĩ thà lãnh một viên đạn hay nằm đó chết đói còn khỏe xác hơn.

Phòng kế hoạch trong hãng của Izawa đã đưa ra khẩu hiệu “Không để cho Rahaul ^{^[3]}thất thủ!” hoặc “Hãy gửi phi cơ đến Rahaul!”. Trong khi họ còn bận sáng tác những mẩu truyện (conte) kiểu đó thì quân đội Mỹ đã vượt qua Rahaul và đổ bộ lên Saipan.Thế rồi khi cái hội nghị giương cao khẩu hiệu “Quyết chiến giữ Saipan!” còn nhóm họp chưa xong thì Saipan đã bị địch đánh cho tan hoang, rồi phi cơ từ Saipan bắt đầu bay bên trên đầu họ. Họ hăng hái tuyên truyền những phương pháp như ”Cách dập tắt bom”, “Cách đâm thủng người”, “Cách trồng khoai tây”, “Cách tìm cơ hội sống còn”, “Tàu bay và cách tiết kiệm điện”. Không biết bao nhiêu cuốn phim với nội dung khô khan về những đề tài đó đã được soạn ra. Vì không đủ thước phim sống để quay, họ phải giảm bớt động tác di chuyển của các máy thu hình. Lòng hăng say của các nhà nghệ thuật đã đạt đến cao điểm qua những chủ đề xôm tụ như “Đội đặc công Kamikaze”, “Quyết tử trên quê hương” “Ôi, khi hoa anh đào rụng”^{^[4]}. Sự hưng phấn có tính lãng mạn đó đã khiến họ trở thành những kẻ u mê. Cứ như thế, những cuốn phim nhàm chán giống như những tờ giấy xanh xao buồn nản đã ra đời nhằm cho thấy viễn tượng một thành phố Tokyo nay mai chỉ còn là một đống gạch vụn.

Tình cảm hăng hái thuở nào đã tắt lịm trong lòng Izawa. Sáng ra tỉnh giấc, đang nghĩ đến chuyện đi đến sở làm, anh đã thấy buồn ngủ trở lại. Nhưng mắt vừa dim díp, anh đã nghe tiếng còi báo động hụ lên. Nhảy ra khỏi giường, xỏ đôi giày bốt (guêtres) vào chân rồi đi tìm một điếu thuốc lá và châm lửa. Lòng lại nghĩ thầm: “Chao ôi! Nếu bây giờ mình nghỉ việc ở sở thì làm gì có thuốc lá hút đây!”.

Buổi tối hôm đó, khi trời đã khá khuya, đúng vào giờ xe điện cuối cùng, Izawa mới được ra khỏi sở. Thế nhưng, lúc đó, đường xe điện tư đã hết chuyến. Anh đành đi bộ trên con phố đêm song song với đường sắt để về nhà. Khi bật đèn phòng lên anh mới nhận ra một điều lạ lùng là tấm nệm ngủ anh vẫn đặt thường xuyên ở một chỗ giờ không còn ở vị trí của nó nữa. Cho đến nay, chưa hề có việc ai đó đến quét dọn hoặc đột nhập vào nhà lúc anh đi vắng. Anh lấy làm quái nên đã đến bên cái tủ ăn vào hốc tường (oshiire) mở ra xem sao. Thì ra trên mấy cái nệm xếp theo hàng ngang, cô ngốc bên láng giềng đang nấp ở đó. Cái đầu cô ló ra khỏi đống chăn nệm và chỉ biết giương đôi mắt đầy lo âu nhìn Izawa như muốn thăm dò phản ứng của anh. Khi biết Izawa không có vẻ gì giận dữ, cô bắt đầu an tâm, nên trong cái nhìn của cô bấy giờ đã hiện ra một vẻ thân thiện và bình thản anh chưa bao giờ được thấy. Tuy vậy, mồm cô vẫn lúng búng mấy âm thanh vô nghĩa. Nó là những tiếng động rời rạc tóm tắt một nội dung hết sức mơ hồ, chỉ giúp cô truyền tải những gì chất chứa trong đầu chứ không phải để hỏi han ai hay trả lời một câu hỏi nào hết. Tuy vậy, cũng nhờ đó Izawa mới vỡ lẽ là cô đã bị người chồng sỉ vả đến mức hết chịu nổi nên đã trốn đi và tìm cách ẩn náu nơi nhà anh. Vì không muốn làm cô phải sợ hãi thêm một cách vô ích, Izawa chỉ hỏi qua loa ví dụ cô vào đây hồi nào và bằng cách nào. Thế nhưng cô gái có vẻ chẳng hiểu điều anh muốn biết và vẫn lắp bắp những âm thanh vô nghĩa, đồng thời nhấc cánh tay lên và xoa xoa vào một chỗ trên đó (như vết thương do ai bấu véo hay cào cấu)....để cho thấy cô đang đau hay bây giờ hãy còn đau, hoặc mới đây vừa lại đau nữa vv....Sau khi phân tách tỉ mỉ các thời điểm, rốt cuộc Izawa đoán già đoán non được rằng cô đã vào phòng anh lúc trời vừa sập tối bằng cách chui qua cửa sổ. Vì đi chân đất vòng quanh nhà trước khi vào nên cô muốn được xin lỗi vì đã mang cả bùn vào phòng. Tuy nhiên, đó là những điều Izawa đã phỏng đoán sau khi tóm tắt những điều cô bày tỏ một cách vòng vo, không đầu không đuôi, xen vào đó là những câu xin lỗi xin phải (gomen nasai), chứ không thể nói là những thông tin chính xác.

Giữa đêm hôm khuya khoắt mà phải gõ cửa đánh thức anh bạn hàng xóm để trả cô về là điều anh ái ngại. Tốt hơn là cho cô ngủ lại một đêm rồi cho cô về vào sáng hôm sau nhưng như thế sẽ đưa đến hiểu lầm. Chồng cô lại là một gã điên nên Izawa không thể lường trước việc gì xảy ra. Thôi được! Izawa bỗng thấy mình can đảm lạ lùng. Chính ra lòng can đảm đó chỉ bắt nguồn từ những kích động và mời mọc đến từ sự hiếu kỳ thường có nơi một kẻ đã đánh mất mọi thứ tình cảm trong cuộc sống thường nhật. Nhưng gì thì gì, hiện thực này là một thử thách tất yếu đối với cách sống xưa nay của ta đây. Trước mắt, Izawa không bận tâm về cái gì khác hơn là dẹp đi sự sợ hãi để thực hiện nghĩa vụ giúp đỡ cô hàng xóm ngốc nghếch, sao cho cô được an toàn trong đêm nay. Biến cố đột ngột có một không hai này đã làm cho lòng anh xúc động và khiến anh tự nhủ là không có gì phải hổ thẹn với thái độ của mình.

Anh trải ra hai tấm nệm cho cô gái đến nằm cạnh và sau khi tắt đèn xong vừa được một hai phút thì đã thấy cô ta đứng dậy, rời khỏi chỗ nằm và hình như đang thu mình ở một cái xó nào đó trong phòng. Nếu bây giờ không phải là giữa mùa đông thì có lẽ Izawa sẽ để mặc cô ta như thế và tiếp tục ngủ nhưng đặc biệt hôm nay, đúng ngay lúc ấy mà lại đã khuya nên không khí rất lạnh lẽo. Ngay việc đặt một tấm đệm để hai người chia nhau nằm vẫn bị cái lạnh bên ngoài thấm vào người đến rét run. Khi Izawa dậy và bật đèn, anh thấy cô ngốc đã so cổ áo và ngồi co ro cạnh cánh cửa ra vào, đôi mắt sợ sệt như một kẻ bị ai dí bắt mà không có cách trốn đi đâu.”Sao thế? Quay lại ngủ đi nào!”. Nghe anh nói, cô đã gật đầu đồng ý ngay và chui lại vào giường nhưng chỉ cần một hai phút sau, khi đèn đã tắt, cô lại bật dậy như hồi nãy. Izawa bèn đưa cô về chỗ nằm và bảo: “Chớ lo lắng gì cả, tôi sẽ không đụng vào người cô đâu!” thì thấy ánh mắt cô vẫn lộ ra vẻ sợ sệt còn miệng thì lúng búng như muốn nói một điều gì anh không thể hiểu. Thế rồi lần thứ ba sau khi anh vừa tắt đèn, cô gái đã nhỏm dậy, đến mở cái tủ ăn vào hốc tường, chui vào đó rồi đóng cửa lại từ phía trong.

Sự ngoan cố của cô ngốc đã làm Izawa nổi nóng. Anh bèn mạnh tay mở toang cánh cửa tủ và hỏi “Có lẽ cô hiểu lầm chuyện gì đấy phỏng? Tôi đã giải thích bao nhiêu lần mà tại sao cô vẫn chui vào đây đóng cửa? Cô có biết đó là một hành động sỉ nhục người khác hay không? Nếu như cô không tin tưởng tôi, cớ sao lại lựa nhà tôi mà trốn? Như thế là đem người ta ra làm trò cười đấy nhé! Hãy dẹp chuyện này đi cho tôi nhờ!”. Tuy Izawa nhắc thế nhưng cô ngốc hình như không đủ năng lực để thấu hiểu lời anh. Anh nghĩ thay vì nói qua nói lại sẽ không đi đến đâu, cứ tát vào cái mặt đó mấy cái và giục cô ta đi ngủ ngay có lẽ hiệu quả hơn. Không dè lúc ấy, cùng với một biểu cảm khó hiểu, anh thấy cô lại lắp bắp một điều gì đấy.. Hình như cô muốn nói là: “Em muốn về bây giờ. Phải chi em không đến đây thì tốt biết bao nhiêu. Thế nhưng em không còn chốn nào để về nữa!”. Chỉ đoán thế thôi mà Izawa đã thấy cảm động nên lại bảo “Cô cứ yên tâm. Muốn về cũng được nhưng chờ đến khi trời sáng đã. Tôi chỉ bực mình vì bị cô xem như người có chủ tâm ám hại cô thôi! Ra khỏi cái tủ này và nằm lên trên nệm ngủ cho đàng hoàng đi”. Nghe xong, cô ngốc đã nhìn Izawa chăm chú rồi thốt ra một câu gì đó thật nhanh. “Hả? Cô muốn nói gì đấy?” Izawa thiếu điều muốn nhảy cỡn vì anh đang hết sức ngạc nhiên. Lý do là từ cái miệng của cô ngốc, anh đã nghe rõ ràng một câu “Tại em đang sợ bị anh ghét!” “Hả? Cô nói cái gì?” Khi Izawa mở tròn đôi mắt và bất chợt hỏi lại như thế, cô đã buồn bã lắp bắp trả lời một câu giống như là: “Phải chi em đừng đến đây vì em là kẻ bị anh khinh ghét. Em không có chủ tâm như vậy”....Thế rồi cô lại đưa đôi mắt lơ đãng nhìn vào một nơi nào đó trong không gian.

Người con gái này không hề sợ hãi anh. Sự thể xảy ra như ngược với điều anh nghĩ. Cô ta đã đến nhà anh không phải để ẩn náu sau khi bị người chồng mắng mỏ nhưng có thể là trong hành động của cô còn có cả sự tin tưởng đối với tình cảm yêu đương anh đã tỏ cho cô qua một trường hợp nào đó..Chính ra thì hai bên chỉ gặp nhau độ bốn năm lần trên con đường hẻm dẫn về phía cái chuồng heo và anh đã cất tiếng chào cô một cách ngắn gọn chớ không có gì khác. Thế mà trước mặt anh, cô gái ngốc nghếch đã phải vận dụng tất cả ý chí và cảm xúc trên cả mức độ của một con người bình thường. Khi nhận ra rằng dù đèn điện đã tắt từ một hai phút rồi mà bàn tay người đàn ông vẫn chưa chạm đến thân thể mình, cô liền nghĩ là anh ta ghét bỏ cô. Có phải vì hổ thẹn về điều đó mà cô đã ra bước khỏi tấm nệm và trốn vào trong hốc tủ hay không, và việc đó - trong trường hợp tâm lýcủa người si ngốc – có đúng là để diễn tả một nỗi buồn thống thiết? Izawa không hiểu mình có nên tin chắn chắn vào lối suy nghĩ đó chăng? Còn như hành động đóng cửa tủ và tự nhốt mình bên trong của cô, anh có nên xem là như sự biểu hiện một tình cảm tủi hổ hay một thái độ tự ti hay không? Nhưng cô là người thiếu khả năng bày tỏ bằng ngôn ngữ nên Izawa không biết phải dựa vào cái gì để phán đoán. Muốn hiểu được cô, anh không có giải pháp nào khác ngoài việc hạ thấp trình độ của mình để trở thành ngang hàng với những người si ngốc. Vả lại, khả năng biết phân biệt như con người sao lại phải là một điều cần thiết nhỉ? Chả lẽ đối với ta, sự thực thà trong tình cảm thấy nơi một người si ngốc lại là điều đáng xấu hổ ư? Ta cũng đã từng có một tấm lòng trong sáng, thơ ngây giống như những kẻ si ngốc ấy, và cái cần thiết hơn cả mọi thứ, chính là trái tim trong sáng và thơ ngây đó. Ta đã bỏ quên nó ở đâu rồi và sau đó, lòng ta đã bị ô nhiễm bởi cách suy nghĩ chi li, bần tiện của những người chung quanh, đã chạy theo ảo ảnh và như thế chỉ tổ mệt nhoài.

Sau khi đưa cô gái vào giường, Izawa bèn ngồi ngay đầu nằm và vuốt ve mái tóc trên vầng trán của cô như muốn ru đứa con gái mới lên ba lên bốn của mình cho nó ngủ. Cô gái cũng mở mắt và nhìn lơ đãng chung quanh và anh thấy rằng ánh mắt vô tâm của cô hoàn toàn không khác với những đôi mắt trẻ thơ. “Tôi không ghét em đâu! Nhưng nên biết cho rằng cách thể hiện tình yêu nơi con người không chỉ giới hạn trong những hành động xác thịt. Tình yêu là một thứ quê hương (furusato), nơi cuối cùng con người sẽ tìm về và em là một cư dân đang sống ở đó cùng với bao người khác”. Cái lạ lùng là ban đầu Izawa đã thử trình bày điều đó một cách trịnh trọng như vậy nhưng sau anh mới nhớ ra rằng cô gái này xưa giờ chưa hề có khả năng hiểu được ý nghĩa của lời nói. Ôi chao! ngôn ngữ là cái gì và nó có giá trị đến mức đó hay sao? Trong quá trình thể hiện tình yêu nơi con người, không có bằng chứng nào cho thấy lời nói là công cụ diễn tả được sự chân thực. Thế thì sự chân thực đủ để cho chúng ta gửi gắm những tình cảm bỏng cháy nhất của mình, ta phải đi tìm ở đâu mới có? Hay tất cả chẳng qua chỉ là những ảo tưởng?

Khi Izawa vừa đưa bàn tay vuốt ve mái tóc cô gái thì nỗi thèm muốn được khóc thét chợt trào dâng trong lòng anh. Cái tình cảm nhỏ bé, không định hình, khó lòng nắm bắt ấy cũng giống như tình cảm se sắt anh mang trong tim lúc vô tình đưa bàn tay ra vuốt tóc nàng, một cử chỉ có thể đánh dấu bước ngoặt định mệnh cuộc đời anh..

Chiến tranh này rồi đưa tất cả về đâu? Có lẽ Nhật Bản sẽ bại trận, quân Mỹ đổ bộ lên đảo Honshuu (Bản châu) và hơn phân nửa dân số của Nhật Bản sẽ bị tiêu diệt mất thôi. Chỉ có thể nói đó là một hiện tượng siêu nhiên và cũng là số phận mà thần thánh đã an bài. Thế nhưng vấn đề đang đặt ra cho anh lại nhỏ bé và thấp kém hơn nhiều. Quả tình, tuy hết sức nhỏ bé và ti tiện nhưng hàng ngày nó vẫn áp sát trước mắt, đôi khí chợt lóe lên cho anh thấy. Đó là câu chuyện món tiền lương 200 Yen mỗi tháng anh nhận được từ sở làm. Anh tự hỏi mình sẽ được lãnh nó đến lúc nào và lòng vẫn mang nỗi bất an là mai đây có thể bị đuổi cổ khỏi hãng và sẽ đứng ngơ ngác ở một góc đường. Mỗi tháng đi lãnh lương, anh hồi hộp không biết cùng một lúc có nhận kèm theo tờ giấy báo tin sa thải hay không? Mỗi lần nhận phong bì tiền lương, anh đã nhấm nháp cái khoái cảm được triển hạn cuộc sống này thêm một tháng nữa. Mỗi khi nghĩ lại hạnh phúc nhỏ bé đó, anh không ngăn nỗi giòng nước mắt. Anh đã từng mơ làm nghệ thuật. Trước cái lý tưởng nghệ thuật của anh thì đồng lương 200 Yen kia chỉ là một vật nhỏ nhen như hạt cát, hạt bụi, nhưng nó đã trở thành nỗi lo lắng to lớn bám chặt thân xác, làm dao động tinh thần, tận gốc rễ sự tồn tại của anh. Hai trăm đồng bạc đó không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống bề ngoài, nó còn đánh dấu giới hạn mọi suy nghĩ. Thêm vào đó, thái độ anh không thể tha thứ cho mình là tại sao anh chưa chịu phát điên mà vẫn điềm nhiên sống và chỉ chú ý vào món tiền vô nghĩa đó. “Trong một thời đại phong ba bão táp (dotô no jidai), người ta bất cần cái Đẹp. Nghệ thuật không đem lại gì hết”. Những câu quát mắng của viên chủ sự đã có sức mạnh to lớn và một mũi nhọn để xoáy sâu vào lồng ngực Izawa hình ảnh một sự thực khác . Ôi chao! Khi nước nhà bại trận, đồng bào của ta sẽ bị xô ngã như những hình nhân đắp bằng đất bùn, rồi bao nhiêu cái đầu, cánh tay và bàn chân sẽ bắn tung lên cùng với những mảnh vỡ của bê-tông và gạch ngói. Cây cối, nhà cửa đều sẽ bị san bằng giống như mộ địa. Biết trốn đi đâu, phải đùn nhau chui vào những hang lỗ nào và sẽ cùng nổ tung với hang lỗ nào? Thế nhưng, nếu có một phép lạ nào đó khiến cho mình sống sót thì cùng sự tái sinh tươi mới ấy, cuộc sống giữa một cánh đồng hoang đầy gạch đá trong một thế giới tương lai hoàn toàn không dự tưởng được, sẽ ra sao ? Viễn ảnh đó khiến lòng anh đau xót. Đương nhiên là định mệnh ấy còn độ nửa năm hay một năm nữa sẽ đến với anh thôi và anh chỉ ý thức về thế giới đó như một trò đùa hiện ra trong một giấc mộng xa vời. Số bạc 200 Yen kia không những đã bưng tai bịt mắt anh và bứng đi mất cội rễ cái hy vọng sống còn nơi anh, mà ngay trong những giấc mơ, anh cũng đã bị đồng lương 200 Yen ấy siết lấy cổ, chặn lên ngực, làm tiêu tán tấm lòng hăm hở của một người trẻ chỉ mới có 27 tuổi. Thế thì không phải là hiện nay anh sống như kẻ đang lang thang trên một cánh đồng hoang vắng và tăm tối là gì?

Izawa từng khao khát phụ nữ. Có được một người đàn bà có lẽ là sự mong đợi lớn nhất trong đời anh.Thế nhưng cuộc sống của anh với người đàn bà ấy sẽ bị hạn chế trong vòng 200 đồng bạc. Từ nồi niêu xoong chảo cho đến gạo củi và mắm muối, tất cả sẽ bị con số 200 kia chi phối như một vận hạn. Con cái sẽ được sinh ra dưới bóng của con số 200 Yen đó, còn vợ anh sẽ bị nó bám mãi không rời cho đến ngày cô ta hóa thành một con quỷ, miệng chỉ biết lắp ba lắp bắp và không hiểu được tiếng người. Ngọn đèn soi sáng lòng anh cũng như ánh sáng của nghệ thuật và hy vọng đều đã tắt ngấm, bản thân cuộc sống đã nhớp nháp như kẻ vừa dẫm phải một đống phân ngựa nhão nhoẹt bên bờ đường, để rồi mai kia, khi khô se, nó sẽ theo gió bay đi và không còn lưu lại hình tích. Người vợ của anh cũng phải gánh chung vận hạn đó trên lưng. Cuộc sống khó khăn, thấp hèn như thế hỏi bao giờ mới chấm dứt? Về phần mình, anh không đủ sức mạnh để cắt đứt với cái hiện thực ti tiện ấy. Ôi, chiến tranh và sự hủy hoại kinh hoàng của nó đã chia sớt đồng đều cho đất Nhật một cách khó tin những cảnh đồng hoang ngổn ngang gạch đá với bao xác người ngã xuống và tan rã tựa những hình nhân được đắp bằng bùn...Đây có phải là tình yêu vĩ đại nhưng chứa đầy đau khổ đến từ bàn tay một vị thần phá hoại, muốn đưa tất cả về với hư vô? Anh đã ngủ mê mệt trong vòng tay của vị ác thần ấy. Anh chỉ trở nên sinh động và vội vã xỏ giày bốt vào chân mỗi khi có tiếng còi báo động hụ lên. Làm như đây là cái trò chơi anh vẫn đùa cợt mỗi ngày với sự bấp bênh của sinh mệnh, nhưng lần hồi, nó đã trở thành lẽ sống của anh. Khi tiếng còi báo động vừa chấm dứt, anh lại trở về với trạng thái ủ dột vì thấy mình bắt đầu đánh mất những tình cảm tuyệt vọng.

Cô ngốc này không biết thổi cơm, cũng không nấu nổi một nồi canh tương đậu nành (misoshiru). Đứng sắp hàng để lãnh khẩu phần lương thực đối với cô đã là việc quá sức, chứ nói năng thì câu chẳng ra câu. Có thể ví cô với một tấm kính mong manh mà mỗi ngọn gió nhẹ của hỉ, nộ, ai, lạc đã đủ làm cho cô phản ứng bằng sự ngơ ngác và sợ hãi, khiến cô chỉ tiếp thu ý chí người khác bằng cách thức đó và cho nó trôi qua bằng một cái nhăn mặt. Như vậy, cái bóng ma ác nghiệt của 200 đồng Yen kia chắc chắn không thể trụ lại trong tâm hồn cô được lâu đâu.

Thế thì không phải cô em đây mới là một con nộm buồn áo não mà ông trời đặc biệt chế ra cho mình hay sao? Trong đầu Izawa, anh thử hình dung cảnh mình ôm lấy người cô ấy rồi cả hai cùng nhau sánh bước trên một cánh đồng khoáng đãng, bên tai nghe tiếng gió và trước mặt là cuộc hành trình đưa họ về một nơi vô tận.

Dù vậy, anh vẫn cảm thấy ý tưởng đó có gì vướng víu như thế nó điên điên dại dại làm sao ấy, lại không mục đích rõ rệt. Phải chăng vì ngay giữa thân xác con người, đã thấy dấu hiệu của sâu mọt. Nhưng tại sao anh vẫn để cho ý tưởng đó cũng như tình yêu của mình tuôn trào, dù biết nó bề gì cũng trở thanh hư ảo. Bởi vì đã có những qui định xã hội (okite) cho rằng các cô gái làng chơi bên căn hộ láng giềng và những lệnh bà đang sống ở đâu đó, về bản chất, còn có nhiều tính người hơn cô ngốc. Thế nhưng nếu quan sát tình trạng đưa đến những qui định không ai chịu nhượng bộ ấy, mới thấy chúng thật dở hơi.

Thế thì ta đang sợ cái gì? Chả lẽ ta lại sợ cái con ma 200 Yen? Hiện nay ta đang muốn dựa vào cô gái ấy để có thể cắt đứt với con ma 200 Yen quái gỡ kia, nhưng coi vậy chứ, vì cái lời nguyền độc địa (jumon) của ác linh đó, ta vẫn cảm thấy mình là kẻ bị ràng buộc. Cái khiến ta phải khiếp sợ là con mắt và miệng lưỡi thế gian (seken). Cái gọi là thế gian ấy chính là các cô bán dâm trong căn hộ láng giềng, mấy cô vợ bé, mấy bà mang bụng chửa trong Đội phụ nữ tình nguyện (Teishintai) và các bà nội trợ với giọng vịt đực khi lên tiếng trong những buổi nhóm họp ngay trên đường phố. Izawa biết tỏng là ngoài họ ra, không ai làm việc bắn tin, nhưng không hiểu tại sao, anh vẫn không dám chắc. Chỉ vì anh vẫn khiếp sợ những qui định của xã hội.

Đêm đó là một đêm ngắn đến độ Izawa phải ngạc nhiên (nhưng đồng thời, nó lại là một cái đêm tưởng như dài vô tận). Còn đang lo là nó sẽ không bao giờ chấm dứt, không ngờ bên ngoài trời đã sáng bạch. Cái lạnh của buổi hừng đông làm cả người Izawa cứng lại như một tảng đá, khiến anh mất hết cảm giác. Duy có bàn tay của anh là vẫn đặt cạnh cái gối và đang vuốt ve mái tóc cô gái.

Nói là nói vậy chứ ngoài việc trong nhà thêm được một thân xác phụ nữ, mọi việc vẫn không có gì đặc biệt. Cảnh hiu quạnh của Izawa tưởng như là một điều bịa đặt nhưng thực ra, chung quanh anh cũng như trong đầu, anh chưa thấy có mầm mống tốt đẹp nào nẩy sinh. Tình trạng bất bình thường này chắc chỉ có thể dùng lý trí để hiểu chứ về mặt cụ thể thì ngay chỗ đặt một cái bàn trong nhà vẫn không nhếch một ly. Mỗi sáng khi anh đi làm, nàng ngốc lại chui vào nấp bên trong hốc tủ, đợi ở đó cho đến lúc anh về. Chẳng những thế, khi vừa mới bước chân ra, anh đã quên khuấy sự hiện diện của người con gái ngô nghê ấy và có cảm tưởng biến cố vừa rồi đã xảy ra từ rất lâu, cách đây phải mười hay hai mươi năm về trước.

Chiến tranh hàm chứa một đặc tính là chứng mau quên (kenbôshô) vốn có lợi cho sức khỏe đến không ngờ. Với sức phá hoại kinh hoàng làm thay đổi cả không gian của chiến tranh, chỉ cần một ngày đã có thể tạo ra sự biến chuyển mà phải một vài trăm năm mới có. Nó làm cho điều mới xảy ra tuần trước đây thôi xem như đã có từ nhiều năm trước và một sự kiện cách đây chỉ có một năm đã bị chôn vùi ở một nơi sâu thẳm nằm dưới đáy của ký ức. Nguyên một khu phố ở gần chỗ Izawa ở, nơi có những con lộ và nhà cửa, hãng xưởng bao quanh, đã bị bắn tung thành tro bụi, làm cho gần đây, trong dân chúng rộ lên chuyện đi sơ tán. Thế mà trong khi vết tích hoang tàn ấy còn chưa được thu dọn, cảnh náo loạn ấy đã lùi xa như đây là chuyện xa vời từ trăm năm về trước. Nếu trở lại ngắm sự thay đổi toàn diện của khu phố ấy thêm lần nữa, ta chỉ nghĩ đó là cảnh tượng chẳng có gì đáng phải ngạc nhiên. Trong một thế giới có triệu chứng hay quên tốt cho sức khỏe ấy, và lẫn lộn giữa những mảnh vụn tan tác, đa tạp khác, sự tồn tại của một người con gái ngốc nghếch đúng là đã bị xóa nhòa đi như giữa lớp sương mờ. Nào mấy thanh gỗ ngắn còn sót lại từ một tiệm rượu trước ga nay đã sơ tán, nhưng tận hôm qua khách hàng còn lũ lượt sắp hàng, nào những lỗ hổng trên bin đinh gây ra bởi bom đạn, nào dấu tích do những đám cháy trong khu phố đã gây ra ...Nằm xen kẽ và lăn lóc giữa những mẩu vụn đủ mọi hình thù ấy là khuôn mặt của nàng ngốc.

Tuy vậy, ngày nào cũng có đủ thứ còi báo động. Đôi khi lại có những tiếng còi hụ cho biết phi cơ địch sắp oanh tạc. Lúc nào chúng cũng khiến Izawa lâm vào một trạng thái tinh thần rất khó chịu. Rồi một hôm, gần ngôi nhà anh ở và vào lúc anh đi vắng, đã xảy ra một cuộc oanh kích. Anh lo lắng không biết có chuyện gì hay không nhưng lý do duy nhất của nỗi bất an ấy chỉ là việc cô gái, trong lúc tìm cách thoát thân, có thể chạy ra khỏi nhà một cách vô ý tứ và sự hiện diện của cô đã bị chòm xóm biết tới rồi đồn ầm lên. Vì lo lắng cho một điều mà mình không biết chắc nên mỗi ngày anh đều không dám về nhà lúc trời còn có nắng. Như một cách phản kháng chống lại nỗi bất an có hơi bần tiện ấy, nhiều phen anh định bụng thổ lộ hết mọi chuyện cho ông chủ tiệm may nhưng anh đã không làm vì cảm thấy tuyệt vọng với sự bần tiện của bản thân. Việc anh định thú nhận là một thủ đoạn không được đẹp vì nó chỉ được dùng để che dấu sự lo lắng, trong khi sự thiệt thòi anh có thể phải gánh đã đáng gì đâu! Anh căm tức khi nhận ra bản chất của mình cũng hèn hạ chẳng khác thế gian thường tình.

Có hai khuôn mặt của nàng ngốc mà Izawa không thể nào quên. Khi anh rẽ qua một góc đường, khi leo lên cầu thang trong hãng hay khi vừa thoát khỏi đám đông chen chúc trên xe điện thì dù muốn hay không, hai khuôn mặt ấy, tùy từng lúc, đã bất chợt thay nhau xuất hiện. Mỗi lần như vậy, mọi suy nghĩ của anh như đông đặc, tình cảm kích động vừa thoáng hiện ra cũng bị đóng băng ngay bên trong một nỗi tuyệt vọng.

Khuôn mặt thứ nhất là khuôn mặt của nàng ngốc lúc bàn tay anh chạm vào thân thể nàng lần đầu. Tuy là đến sáng hôm sau sự kiện đó bị ký ức đẩy lùi vào bên kia bờ quá khứ như chuyện đã xảy ra từ một năm về trước, nhưng hình ảnh khuôn mặt cô lúc đó thì anh có muốn quên cũng không sao quên được.

Kể từ hôm ấy, thân xác nàng ngốc lúc nào cũng như đang ở trong tư thế sẵn sàng và chờ đợi, ngoài ra cô không còn một sinh hoạt gì khác và cũng chẳng nuôi thêm một ý nghĩ nào. Cô luôn ở trong một trạng thái chờ đợi thường trực. Chỉ cần bàn tay Izawa chạm lên bộ phận nào đó của cơ thể thì toàn bộ ý thức của cô đã xem đó như một hành vi có ý nghĩa xác thịt Cả thân thể, cả khuôn mặt đều như đã sẵn sàng và đang chờ đợi. Chuyện đáng ngạc nhiên là trong đêm khuya , khi bàn tay của Izawa đụng vào thì cả thân hình đang say ngủ của cô liền đồng loạt phản ứng lại vì thân xác cô lúc nào cũng đang thức và chờ đợi, dù cô đang ngủ! Thế mà lúc cô tỉnh dậy, không ai có thể đoán được đầu óc đó đang suy nghĩ gì hay vẫn ở trong trạng thái trống rỗng của một kẻ hôn mê như trạng thái của cô từ trước đến giờ mà cái duy nhất đang sống kia chỉ là phần thân xác của cô. Cô thức giấc đó nhưng hồn cô vẫn ngủ, còn khi cô ngủ thì thể xác cô vẫn thức. Cái cô đang mang theo người là sự thèm muốn xác thịt mà cô không tự ý thức về nó. Nói thế có nghĩa là mỗi lúc sự thèm muốn đó thức dậy, cái thân xác đang nằm cuộn mình như một con sâu kia có thể gây ra nhiều phản ứng xuẩn động.

Còn một khuôn mặt thứ hai và cũng là của nàng ngốc. Đúng vào một hôm Izawa đang được nghỉ ở nhà thì có một trận dội bom xảy ra ngay giữa thanh thiên bạch nhật trong vòng hai tiếng đồng hồ ở một khu vực vốn không cách nhà Izawa là mấy. Nhà anh không có hố phòng không nên anh và nàng đã phải chui vào cái hốc tủ bên tường và chụp mấy tấm nệm lên làm khiên che. Tuy cuộc dội bom tập trung đánh phá vào khu vực cách nhà Izawa chừng bốn năm trăm mét nhưng đủ làm mặt đất rung chuyển và nhà cửa lung lay. Cùng với tiếng bom nổ, mọi suy nghĩ cũng như cơ năng hô hấp đều như ngừng lại. Đều là bom từ trời rơi xuống nhưng có trái nổ tung thành từng mảnh, có trái là như loại bom xăng đặc (napalm) chỉ gây ra những đám cháy. Thế nhưng sự nguy hiểm của chúng chỉ khác nhau như giữa giống rắn aodaisha chuyên bắt chuột và rắn hổ mang (mamushi). Loại bom lửa (napalm) tuy có gây ra tiếng động đặc biệt khó chịu khi đang rơi nhưng đến mặt đất thì không phát ra tiếng nổ. Vì vậy, nghe nó veo véo trên đầu và biến mất sau đó, có người đã xem thứ bom đó là loại “đầu voi đuôi chuột” (long đầu xà vĩ). Gọi là đuôi chuột nhưng chẳng thấy đuôi đâu cả, nên nỗi sợ do nó đem đến không thể gọi là cao tột đỉnh. Còn như loại bom tấn công, tuy khi rơi xuống, tiếng nghe không mấy to vì rơi thẳng một lèo như cây gậy, chỉ gây ra tiếng động như mưa rào. Chính nó mới là loại bom vào phút cuối sẽ gây ra một tiếng nổ long trời lở đất và phá tan tất cả. Thế mới thấy sức mạnh ngưng tụ trong một trái bom là kinh khủng đến ngần nào. Khi những bước chân của trận không kích tiến về phía mình, hãy ý thức rằng nỗi tuyệt vọng và lo sợ sẽ cứ theo cường độ của cuộc đánh bom mà tăng. Hơn nữa máy bay Mỹ bay rất cao nên tiếng động cơ khi chúng đi qua chỉ nghe rất mơ hồ như ong vo ve và lẫn vào trong tiếng gió. Cảnh tượng đó chẳng khác nào khi nhìn thấy một con quái vật mắt thì đang vờ ngó qua chỗ khác mà tay lại giáng xuống đầu người ta những nhát búa tạ. Có lẽ vì không biết đích xác vị trí của những kẻ đang ném bom nên những loạt bom kia đã gây ra một nỗi bất an to lớn. Từ một địa điểm nào đó, tiếng bom rơi đã vọng đến đây như tiếng một cơn mưa. Sự sợ hãi trong lúc chờ đợi bom trút xuống khiến cho hai người không thốt được câu nào, họ cũng không dám thở và suy nghĩ nữa. Dần dần đến lúc họ đã phải niệm A Di Đà Phật, sống với sự lạnh lùng của kẻ sắp điên lên vì tuyệt vọng để xem thử điều gì sẽ xảy ra.

May cho Izawa là bốn phía gian phòng nhỏ của anh được che chắn bởi căn hộ của gã điên và ngôi nhà hai tầng của ông chủ tiệm may. Còn hàng xóm chung quanh, có nhà thì cửa sổ bằng kính bị vỡ, có nhà thì mái bị hư hại, tuy nhiên, nơi phòng anh, ngay một cánh cửa kính rạn nứt cũng không. Có điều là khu vườn nằm trước khu chuồng heo nằm vương vãi mấy cái mũ vải phòng không bê bết những máu. Bên trong cái tủ ở hốc tường, chỉ có đôi mắt của Izawa là sáng lên thôi. Anh nhìn khuôn mặt của nàng ngốc và trên đó, anh đã đọc được một tình cảm hư vô gắn liền với đau khổ và tuyệt vọng. Ôi! Con người vốn là một sinh vật có lý trí. Do đó, lúc nào trên khuôn mặt họ cũng phảng phất hình bóng của một sự trấn áp hoặc đề kháng. Không có hình ảnh của lý trí, của trấn áp hay đề kháng mới là điều đáng kinh ngạc. Khuôn mặt cũng như thân thể của người con gái này như muốn phơi bày ra trước cánh cửa sổ tất cả sự sợ hãi và đau khổ đang ngưng đọng nơi nàng. Sự đau khổ đó động đậy, vùng vẫy, cuối cùng thể hiện được qua một giọt nước mắt đang ứa ra. Nếu là trường hợp một con chó, khi thấy nó nhỏ một giọt nước mắt, có lẽ người ta chỉ xem là một hành động cực kỳ quái gở và chẳng tốt lành gì, cũng như khi con chó đó cất một tiếng cười. Có phải giọt nước mắt không mang hình ảnh của lý trí là cái gì tàn độc và xấu xa? Giữa khi cuộc oanh kích đang xảy ra, lạ lùng làm sao, những đứa bé lên bốn lên năm, ngay cả đám lên năm lên sáu đều bặt im tiếng khóc. Trong khi buồng tim của chúng đang đập nhanh như những ngọn sóng, chúng đã đánh mất khả năng ngôn ngữ và chỉ biết xoe tròn đôi mắt. Tất cả sự sống trong thân thể chúng chỉ còn thấy ở đôi mắt. Mới nhìn sẽ thấy mắt chúng đang mở ra to hơn nhưng không biểu hiện một sự sợ hãi hay đau khổ đầy kịch tính đáng lý ra phải khắc lên trên đó. Chẳng những thế, so với đám trẻ con bình thường, cách suy nghĩ bằng lý trí, ngược lại, đang lặng lẽ giết đi cái phần tình cảm. Trong giây phút ấy, người lớn nào cũng chỉ phản ứng như thế hoặc ở một mức độ thấp hơn, nhưng dù sao, họ đều bộc lộ mối âu lo cũng như nỗi khổ muộn khi đối đầu với cái chết. Nói cách khác, xem ra đám trẻ con đã xử sự với nhiều lý trí hơn cả người lớn.Trong nỗi thống khổ của nàng ngốc có chỗ giống nhưng lại có chỗ không giống với thái độ của đám trẻ con. Có nghĩa là ở nơi nàng chỉ có những phản ứng có tính cách bản năng trước những sợ hãi và đau khổ gây ra bởi cái chết. Chẳng những đó không phải là phản ứng của con người, còn không phải là của sâu bọ mà nó chỉ là một động thái xấu xa và hiểm ác. Nếu muốn tìm xem hai thái độ có gì gọi là tương tự, có lẽ phải đưa ra trường hợp một con sâu lang cỡ một tấc năm phân đã phồng to thành một con sâu với chiều dài năm thước và cử động một cách khó khăn và sau đó đã ứa ra một giọt nước mắt.

Nàng ngốc không có một câu nói, tiếng gào hay rên siết cũng như bất cứ biểu cảm nào khác. Cô không ý thức được gì hết, ngay cả sự hiện diện của Izawa. Nếu là một con người, nhất định không ai có một tình cảm cô độc bất bình thường như thế được. Một nam một nữ cùng chui vào bên trong cái tủ để rồi người này hoàn toàn quên lãng sự tồn tại của người kia là một việc khó lòng tưởng tượng trong thế giới của con người. Để biện minh cho khả năng của một sự cô đơn tuyệt đối, có cần phải suy nghĩ một cách mù quáng và thiếu tự giác là con người vốn hoàn toàn cô độc và có trường hợp chỉ khi ý thức được sự hiện diện của tha nhân bên cạnh, người ta mới tìm ra được sự cô đơn tuyệt đối? Nếu vậy thì đó là sự cô đơn với dạng tướng của một con sâu lang, một sự cô độc đê tiện khó lòng chấp nhận. Thật khó lòng chịu nổi sự sầu khổ xấu xa như thế vì trong đó không có mảy may bóng dáng của tình người.

Cuộc dội bom đã chấm dứt. Izawa ôm và nâng thân hình của cô gái lên nhưng dù ngón tay của anh có đụng phớt vào ngực cô, thì trong phản ứng cũng không thấy đâu sự khao khát xác thịt nơi cô. Khi ôm cái thân thể này, Izawa chỉ cảm thấy mình đang rơi tự do vào trong một khoảng không tối tăm không thấy đáy.

Ngay sau cuộc oanh kích hôm ấy, Izawa đã ra khỏi nhà để tản bộ. Giữa những ngôi nhà dân bị bom đánh sập là những mẩu chân đàn bà, những thân hình đàn bà lòi cả ruột gan và cả những cái đầu đàn bà bị bom cắt bay.

Trên dấu vết những đám cháy của trận ném bom đại qui mô ngày mười tháng ba^{^[5]} hãy còn nghi ngút khói, Izawa đã thẩn thờ bước đi như một kẻ không biết mình sẽ về đâu. Từ chỗ này đến chỗ kia, người ta nằm chết cháy như những miếng thịt gà nướng (yakitori). Họ nằm chết thành từng đống. Hoàn toàn không có gì khác với những miếng gà nướng cả. Anh không thấy sợ và cũng không thấy có gì bẩn thỉu. Có những thây chết cháy nằm cạnh bên con chó. Gọi đó là “chết như con chó” (khuyển tử) thật không sai chút nào. Tuy nhiên, anh không thấy trong cái chết của họ một chút nào cái bi thảm và ngậm ngùi của cái chết kiểu khuyển tử. Con người không chết như một con chó, chẳng qua là cái xác của họ đã được trình bày trên một cái mâm lớn như mâm đựng món thịt gà nướng cùng với xác chó và những cái xác khác nữa. Họ không phải là chó và cũng không phải là những kẻ đã có thuở làm người.

Nếu nàng ngốc chết cháy thì với bản chất là một con nộm làm ra từ đất, hẳn là nàng chỉ trở về với đất tức cái hình hài nguyên thủy? Còn như trường hợp, một đêm nào đó, khu phố này bị những quả bom xăng đặc (napalm) dội lên thì...Nghĩ đến đó bỗng nhiên Izawa thấy mình không thể nào không nhận ra cái thái bộ suy tư một cách bình thản, khuôn mặt cũng như đôi mắt của mình. Mình vẫn bình thản chờ cho cuộc dội bom xảy ra. Dội thì cứ dội. Izawa cười với vẻ thách thức. Ta chỉ ghét những cái gì xấu xa nhơ bẩn thôi. Vả lại, khi bị chết cháy thì, ta sẽ trở lại tình trạng lúc đầu, nghĩa là một đống thịt vô hồn.

Ta sẽ không giết con bé ấy đâu.Ta chỉ là một gã đàn ông nhát nhúa và hèn hạ. Ta không đủ can đảm làm một việc như vậy. Thế nhưng, có lẽ chiến tranh sẽ giết cô ta. Chỉ cần ta biết được cách thức để đưa đường cho bàn tay lạnh lùng và tàn nhẫn của chiến tranh giáng lên đầu cô gái ấy. Nhưng hiện giờ ta chưa biết làm sao. Có thể là vào một lúc nào đó, vấn đề đó sẽ tự giải quyết một cách tình cờ và ổn thỏa.

Vào ngày mười ba, trước đó hai hôm, đã xảy ra một cuộc không kích qui mô lớn vào ban đêm ở Tokyo. Những khu vực phía Yamanote như Ikebukuro hay Sugamo đều bị thiệt hại nặng. Đôi khi nhờ có trong tay cái chứng minh thư là nạn nhân hỏa tai, Izawa có thể đi Saitama, một tỉnh lân cận, để mua chút ít gạo rồi chất vào xắc đeo lưng mang về. Hôm đó khi anh vừa đặt chân tới nhà thì còi báo động liền bắt đầu.

Trận ném bom Tokyo lần tới có lẽ sẽ xảy ra ở khu phố họ ở là chuyện những người sống trong các vùng chưa bị cháy đã tiên liệu.Nếu sớm là ngày mai, còn nếu trễ chỉ chừng một tháng sau là cái ngày định mệnh khu phố mình sẽ đến. Thường người ta dựa trên tần số của những cuộc không kích tính cho đến nay, khoảng cách thời gian cần thiết để địch chuẩn bị và bố trí đội ngũ cho những cuộc thả bom ban đêm mà họ phỏng đoán là sẽ đến rất nhanh. Nhưng dù có sớm, nó chỉ có thể xảy ra vào ngày hôm sau mà thôi. Izawa không bao giờ tưởng tượng việc đó sẽ đến với anh vào nội hôm nay. Do đó, nhân là ngày đi mua lương thực nên anh vẫn ra khỏi nhà. Gọi là đi mua đồ chứ anh còn có mục đích khác. Chẳng là anh có quen biết gia đình nhà nông kia từ thời đi học nên mục đích chính của chuyến đi đó là nhờ họ giữ hộ những món đồ mà anh đã thồn vào trong hai cái va-li và một cái xắc đeo lưng.

Izawa mệt đứt hơi.Quần áo mặc đi đường là trang phục phòng không, trong xách tay lại toàn những gì có trên đầu nằm mà anh đã banh tung ra giữa giường. Cũng phải nói thực tình là đêm qua, vì không có đủ thời giờ, anh chỉ ngủ chập chờn. Giật mình thức dậy đã nghe bốn phương tám hướng tiếng ra-đi-ô vang lên ầm ĩ, cảnh báo rằng chiếc máy bay dẫn đầu phi đội của địch đã tiếp cận phía Nam bán đảo Izu, rồi sau đó, chúng lại vượt qua khỏi Izu. Cũng vào lúc này, tiếng còi báo động cuộc oanh kích đã hụ lên. Thế là khu phố của ta sắp đến ngày chung cuộc. Izawa trực giác thấy điều đó. Anh bèn cho nàng ngốc vào nấp bên trong hốc tủ rồi mình thì lủng lẳng khăn mặt bên người và cứ ngậm bàn chải đánh trong miệng chạy về hướng cái giếng. Izawa quên phứt mình đã mua từ mấy ngày trước hộp kem đánh răng hiệu Lion nên cảm thấy tiếc nuối cái cảm giác sảng khoái của chất kem ấy trong miệng. Không hiểu có phải vì trực giác được đây là ngày định mệnh hay không mà anh muốn đánh răng rửa mặt cho bằng được. Trước tiên anh đã mất nhiều thời giờ để vươn tay ra nắm lấy hộp kem đánh răng ở cái chỗ xưa nay anh vẫn đặt nó mà vẫn không thấy (đúng là anh mất lắm thời giờ thật). Mãi sau lúc kiếm ra được thì anh lại mất thêm nhiều thời gian để tìm cái bánh xà phòng (bánh xà phòng này là thứ xà phòng thơm dành khi trang điểm) dù nó đang nằm ở một chỗ mà anh chỉ với tay ra là đụng ngay. Mi ơi! Sao mi lại vụng thế này! Có tỉnh táo ra một chút không nào? Bình tĩnh cái coi. Hết đập đầu vào kệ sách gắn trước cửa, lại vấp chân vào cạnh bàn. Vì lẽ đó anh đã muốn không làm bất cứ một cử động nào trong một khoảng thời gian để có thể tập trung tinh thần suy nghĩ nhưng có lẽ vì thân thể anh vẫn theo bản năng mà cứ loay hoay trật vuột làm anh không kiểm soát nổi. Cuối cùng, khi kiếm ra được bánh xà phòng và tất tả chạy về phía cái giếng, anh chợt thấy hai vợ chồng ông chủ tiệm may đang vứt hành lý mang theo vào trong cái hố phòng không được đào lên bên một góc ruộng. Cả cô gái người giống như một con vịt bầu và sống trong căn phòng áp mái cũng mang lủng lẳng mớ đồ đạc và đi lang thang như kẻ mất hồn. Dù sao, Izawa thấy vững bụng vì anh đã không bỏ rơi cái mục đích là tìm cho ra hộp kem đánh răng và bánh xà phòng dù không biết đêm nay định mệnh đời mình cuối cùng rồi sẽ ra sao? Tuy nhiên, khi anh chưa lau xong mặt thì đã nghe tiếng súng cao xạ bắt đầu nổ. Ngẩng đầu lên, anh thấy bên trên là những chùm có đến hơn chục trái hỏa châu (shôkuutô) đang chiếu và rong vùng ánh sáng bàng bạc đầy tiếng động ồn ào ấy là bóng dáng của những chiếc phi cơ Mỹ, hết chiếc này đến chiếc khác, đột ngột xuất hiện giữa bầu trời. Khi bất chợt đưa mắt nhìn xuống phía dưới, Izawa nhận ra rằng cả một khu vực nằm trước nhà ga nay đang chìm trong biển lửa.

Rồi nó cũng sẽ đến. Khi nhận thức rõ ràng về điều sắp xảy ra, cuối cùng Izawa bình tâm trở lại, Anh đội cái mũ vải tránh bom lên đầu, lại đặt lên đó một tấm nệm nằm (futon) rồi ra ngoài hiên đếm con số những chiếc phi cơ đang bay qua. Có tất cả hai mươi tư chiếc. Chúng lần lượt hiện ra trong quầng sáng của những đóm hỏa châu rồi bay lướt qua đầu anh.

Chỉ có tiếng pháo cao xạ là còn tiếp tục giã dồn dập như điên dại chứ không còn tiếng nổ của bom nữa. Từ lúc Izawa đếm chiếc phi cơ thứ hai mươi lăm trở đi thì bắt đầu nổi lên tiếng động nghe như tiếng những toa xe lửa chở hàng chạy qua cầu sắt rồi biến mất sau đó. Chính nó là âm thanh những quả bom lửa (napalm) vừa mới được dội xuống. Chúng bay qua đầu Izawa, hình như đang tập trung rót vào khu vực nhà máy nằm đằng sau lưng anh. Vì từ hàng hiên anh sẽ không thấy được nên Izawa đã đi đến trước khu chuồng heo và nhìn ra phía sau. Khu vực nhà máy nay đang chìm trong biển lửa. Ngao ngán hơn nữa là lại có một toán phi cơ khác bay ngược chiều với những chiếc vừa bay qua đầu anh nãy giờ để tiếp sức vào cuộc tấn công trên toàn thể khu vực nhà máy đằng sau lưng anh. Đến cỡ này thì ngay ra-đi-ô cũng phải im tiếng, còn bầu trời đỏ rực đã lần hồi bị những màn khói đen dày đặc che lấp. Chẳng còn bóng một chiếc phi cơ Mỹ nào hay một quầng sáng hỏa châu nào lọt được vào trong tầm mắt. Ngoại trừ một góc nhỏ ở hướng Bắc, bốn bề đều đã trở thành một biển lửa và biển lửa đó mỗi lúc như xáp lại gần anh.

Hai vợ chồng ông chủ tiệm may đúng là những người biết lo xa, không những khi đóng thùng những thứ vật dụng để dùng trong hào phòng không, đã bôi trét cả bùn đất lên bên ngoài và dồn xuống dưới hố phòng không mà còn chất tất cả đồ đạc ở dưới đó theo đúng bài bản. Ngoài ra, họ còn xúc đất từ bờ ruộng để phủ một lớp lên trên cho chắc. “Lửa kiểu này, hỏi có cái gì mà không cháy!”. Ông chủ tiệm may trong bộ trang phục thời ông còn làm ở trong đội cứu hỏa, đứng khoanh tay ngắm những ngọn lửa đang bùng lên và bình phẩm: “Làm sao tắt nổi. Không khéo tôi cũng phải bỏ của chạy lấy thân. Đợi đến lúc khói trùm lên cho chết thì không còn làm gì được nữa đâu”. Ông chủ tiệm may bèn chất một lượng đồ lên cái thùng gắn bên rìa chiếc mô-tô thùng (rear car) rồi bảo anh: “Sensei (thầy) ơi, mau mà theo tôi chuồn đi thầy!”. Thế nhưng lúc đó Izawa đang bị một nỗi sợ hãi phức hợp tấn công làm lòng anh nôn nao. Tuy thân thể anh có khuynh hướng muốn hành động theo cách ông chủ tiệm may nhưng trong đầu anh lại có một sức mạnh khác muốn ngăn chặn mọi động tác khiến cho anh không thể nhẹ nhàng làm theo ông ấy được. Cùng với tình cảm chống trả như thế, anh có cảm tưởng là lúc đó, ở một nơi nào đó trong lòng mình, một tiếng kêu thất thanh như xé ruột vọng lên. Một giây phút trì hoãn như vậy có thể làm anh chết cháy. Thế nhưng anh vẫn ở trong trạng thái phóng tâm. Có lẽ thân xác anh đã bị sự sợ hãi làm cho tê liệt. Thế rồi, thêm một lần nữa, tình trạng yếu đuối này tự nhiên đã ức chế những động tác linh hoạt của cơ thể anh.

-Tôi hả ông? Tôi còn phải nán lại một chút. Tại tôi đang có việc cần làm, ông à? Tôi là nghệ sĩ mà ông! Đây là một cơ hội để tôi nhìn thấy mình là ai lúc phải đối mặt với cái số phận nghiệt ngã cùng cực (tokoton, bitter end) của sinh mệnh.Tôi được yêu cầu là phải thực hiện một cuộc đổi chác cuối cùng trong bối cảnh cùng cực đó. Tôi muốn thoát thân lắm chứ nhưng sao mà không thể bỏ đi cho được. Phần ông, xin ông cứ tìm cách thoát thân. Và hãy nhanh lên, nhanh lên. Nếu trễ một phút, tất cả sẽ hỏng bét đấy!

Nhanh lên, nhanh lên. Nếu trễ một phút, tất cả sẽ hỏng bét? Cái Izawa gọi là “tất cả” chính là sinh mạng của mình. Nhanh lên, nhanh lên! Đây không phải là tiếng nói của ông chủ tiệm may vừa đột ngột cất lên nhưng chính là giọng nói của anh vì anh cũng đang lo lắng cho sinh mạng mình. Chính anh cũng muốn trốn khỏi nơi đây, nhưng để làm điều đó, anh phải thấy tất cả người chung quanh bỏ đi trước đã. Bằng không, sẽ có nguy cơ họ phát giác sự hiện diện của nàng ngốc.

“Thôi, sensei ở lại mạnh giỏi!”. Ông chủ tiệm may cũng hấp tấp dắt chiếc mô-tô gắn thùng bên rìa (rear car) của ông ra khỏi nơi đó. Tuy đụng phải góc này góc nọ trên mặt đường nhưng rồi chiếc xe đó cũng đã khuất dạng. Ông là người cuối cùng trong đám cư dân ở đây thoát ra khỏi con hẻm. Lúc đó bỗng nghe có những tiếng động rào rào không rõ là gì nhưng nó không thấp không cao, không một lúc ngừng nghỉ và kéo dài liên tục như đang tiếp nối cho đến vộ tận. Nó vừa giống như âm thanh giận dữ của những đợt sóng mạnh liên tục xô vào vách đá, lại vừa giống tiếng vô số mảnh đạn cao xạ va phải nóc nhà và rơi xuống đất. Nhưng đó chỉ là tiếng chân rầm rập của đoàn người tỵ nạn đang vọng tới từ phía đường cái.

Thế rồi, tiếng pháo cao xạ bắt đầu thưa thớt dần và như thể đang che dấu sự hiện diện của nó đằng sau tiếng chân dồn dập của đoàn người. Thật khó lòng đoán biết dòng chảy của những âm thanh không cao không thấp và không một lúc ngừng nghỉ này đến từ bao nhiêu là người trên đời. Chỉ biết là trên trời dưới đất đâu đâu cũng đầy những âm hưởng giống như vậy.

Nào là tiếng động cơ tàu bay Mỹ, tiếng pháo cao xạ, tiếng bom rơi, tiếng bom nổ, tiếng chân người chạy loạn, cũng như tiếng những mảnh đạn va trúng mái nhà...thế nhưng trong một vùng khoảng chừng mươi mét chung quanh Izawa, giữa một vùng trời đất đỏ như rực lửa, vẫn tồn tại một khoảng không gian nhỏ, nó tối tăm hoàn toàn tĩnh lặng. Một điều lạ là bề dày của sự yên tĩnh ở đây cũng được phong kín cả bốn phía chẳng khác gì bề dày của một sự cô độc sẽ đưa người ta đến chỗ điên dại. Hãy đợi thêm ba mươi giây nữa đi. Đợi thêm mười giây nữa đi. Tại sao vậy hở ta, ai đã đưa ra mệnh lệnh ấy đấy và cớ gì mình phải vâng theo nó nhỉ? Izawa có cảm tưởng mình sắp điên đến nơi. Đột nhiên, anh vùng chạy một cách mù quáng, vừa khóc vừa la hoảng như một kẻ tuyệt vọng.

Giữa lúc ấy, làm như có bom rơi ngay giữa đỉnh đầu và tiếng rít của nó ngoáy sâu vào bên trong màng nhĩ. Anh nằm phục xuống như người trong cơn mê thì âm vang của tiếng bom trong đầu tự dưng biến mất và một sự tĩnh lặng như không có thực đã quay trở lại bốn bề chung quanh.Ối chao ôi! Đe dọa tôi đến mức này ư? Izawa lòm khòm đứng lên và phủi lớp bụi đất vấy trên ngực và trên đùi. Ngẫng đầu lên, anh thấy ngôi nhà của gã điên đang bốc cháy. Ái chà, nó sắp sập đến nơi à? Izawa thấy mình sao mà bình tĩnh một cách lạ lùng.

Khi để ý tới, anh nhận ra rằng những căn nhà nằm hai bên tay trái tay phải, ngay cả những căn hộ trước mắt đều đã bị Bà Hỏa tới viếng. Anh liền phóng vào căn buồng của mình. Anh hất cánh cửa tủ (tình thật thì nó đã bị bật tung và tan hoang hết cả rồi), trùm nàng ngốc trong một tấm nệm rồi ôm lấy cô và chạy ra ngoài. Chuyện xảy ra vỏn vẹn trong một phút và anh đã hành động như người hoàn toàn sống trong một cơn mê, không ý thức được gì cả. Khi chạy đến gần đầu con hẻm, anh lại nghe những tiếng động như có chi đang rớt xuống đầu mình. Nằm phục xuống rồi lại đứng lên, anh đã thấy lửa bốc lên từ cửa tiệm của bà bán thuốc lá nằm ở lối ra vào con hẻm, còn ngôi nhà đối diện nó thì có ánh lửa phụt ra từ cái bàn thờ Phật. Khi ra khỏi hẻm và ngoái nhìn đằng sau, anh thấy ngôi nhà của ông chủ tiệm may đã bắt đầu bốc cháy và tiếp đến, không khéo căn buồng nhỏ của anh cũng đang làm mồi cho ngọn lửa.

Đến khi biển lửa bao trùm cả bốn bên thì trên đường cái quan, bóng người tỵ nạn cũng đã thưa vắng, chỉ còn những tia lửa bắn tung lên và múa may như điên dại. Izawa nghĩ thôi chết, hỏng bét rồi. Khi anh ra đến ngả tư đường mới thấy từ chỗ này người ta đang tụ họp đông đảo và ai ai cũng muốn tranh nhau chạy về cùng một hướng. Chỉ vì hướng đó cách xa nơi lửa đang cháy nhất. Ở phía đó, anh không thấy đâu là đường sá, chỉ có người, hành lý và những tiếng kêu khóc nối theo nhau thành một dòng chảy. Họ chen lấn, xô đẩy, dẫm đạp để vượt qua khỏi nhau và kiếm cách tiến ra đằng trước. Mỗi khi nghe có tiếng rơi áp xuống đầu thì dòng người lại nằm phục xuống một đỗi và dừng lại theo một nhịp ăn khớp đến lạ lùng, Chỉ có vài anh đàn ông vẫn dẫm đạp lên trên thân thể người ta để đi cho nhanh, trong khi trên phân nửa số đông đều bị mắc kẹt, hoặc vì hành lý mang theo, hoặc vì đang dắt díu người già, trẻ em và phụ nữ, cứ phải gọi nhau ơi ới, bảo nhau dừng lại hay thụt lùi cho khỏi lạc. Và giữa lúc đó, ngọn lửa đã táp đến sát hai bên mé đường. Đoàn người đến dược một ngả tư nhỏ và ngay ở nơi đây, tất cả vẫn tìm cách chen nhau để đi về phía trước, cũng chỉ vì hướng đó nằm xa đám cháy hơn hết. Thế nhưng Izawa biết rằng phía đó không có một vạt đất trống hay một thửa ruộng nào cả. Khi phi đội Mỹ chuyên ném bom xăng đặc kéo tới thì nếu họ tụ họp nhau trên con đường này, định mệnh đang chờ chỉ có mỗi cái chết. Nhìn về một hướng khác, anh thấy những ngôi nhà nằm hai bên con đường đã có nhiều cái đang bốc cháy dữ dội nhưng anh còn biết thêm là nếu qua khỏi nơi đó, sẽ ra tới được một con sông nhỏ. Leo lên khỏi con sông và qua vài khu dân cư là đến được một cánh đồng lúa mạch. Con đường đó lại không có bóng người nào muốn băng qua. Tuy lúc này trí phán đoán của Izawa đã cùn nhụt nhưng bất chợt anh nhận ra là cách nơi anh độ một trăm năm mươi mét, chỉ có mỗi một người đàn ông đang tạt nước lên những ngọn lửa hung hãn đó. Nói là tạt nước nhưng anh ta không có vẻ sốt sắng cho lắm, chỉ sử dụng cái chậu đeo lủng lẳng bên người để múc nước và lâu lâu tạt lên đó một miếng nước, bằng không chỉ có động thái của một người đần độn như đứng ệch mặt ra đó hay lửng thửng bước đi loanh quanh. Khó lòng giải thích tâm lý anh ta cách nào khác hơn là dương sự đang hành động như một kẻ mất trí. Thế nhưng Izawa nghĩ rằng anh ta là một con người chẳng những không thể chết cháy mà còn đứng được vững vàng. Ta cũng phải thử vận may của mình chứ!. Nói là vận may thì hiện nay, ta chỉ còn sót lại một. Phải lựa chọn và quyết đoán có sử dụng cái vận may duy nhất đó hay không mà thôi. Ở ngả tư đó có một cái rãnh nước và Izawa đã nhúng cho ướt tấm nệm giường mình vác theo.

Xong, Izawa mới quàng vai nàng ngốc rồi trùm tấm nệm đã ướt lên đầu và rút ra khỏi dòng người đang mải miết chạy. Khi anh mới dợm bước về hướng con đường nơi ngọn lửa đang rực cháy và quay cuồng như điên dại thì có lẽ vì bản năng, người con gái đã đứng sựng lại và làm như muốn anh đi thụt lùi để tiếp tục bước vật vờ như trôi theo dòng người.

“Bộ khùng sao, em!?”. Izawa nói thế rồi ra sức giật lấy tay cô gái, siết lấy vai rồi kéo cô ra khỏi dòng người trên đường. Anh vừa ôm chặt thân hình cô vào ngực mình và thì thào bên tai: “Cứ đi về phía đó thì chết là cái chắc!”. “Khi nào chết, hai đứa sẽ chết chung như thế này này! Đừng có sợ và cũng đừng bao giờ rời khỏi anh nhé!” “Đừng sợ lửa hay bom đạn gì hết. Con đường hai đứa mình phải đi suốt một đời chỉ có nó mà thôi. Cứ nhìn thẳng đằng trước, tựa sát vai anh và tiến lên là ổn. Có hiểu chưa?”. Nàng ngốc gật đầu một cách mạnh mẽ.

Cái gật đầu đó có vẻ ấu trĩ vụng về nhưng đã làm cho Izawa xúc động đến phát điên lên được. Ôi thôi, biết bao lâu sau chuỗi ngày dài dằng dặc sống trong lo âu và sợ hãi, đêm cũng như ngày hứng chịu những trận mưa bom, bây giờ anh mới thấy người con gái lần đầu tiên đã biểu lộ ý chí của mình. Thế nhưng nàng chỉ trả lời bằng mỗi cái gật đầu ấy thôi. Dù vậy, vẻ ngây thơ, tội nghiệp trong cử chỉ kia đã làm cho Izawa phấn khởi. Bây giờ là lúc ta ôm được một “con người” thật chặt ở trong vòng tay và cảm thấy tự hào về “con người” mà ta đang ôm lấy đây. Hai người vừa chạy vừa tránh những ngọn lửa trên cao. Thoát ra khỏi những quầng lửa mang theo luồng gió nóng hực, họ thấy hai bên con đường vẫn ngập trong biển lửa. Thế nhưng sau khi những mái nhà, rui mè đã cháy rụi và sập xuống thì ngọn lửa có vẻ bớt khí thế và hơi nóng cũng dịu đi nhiều. Thấy cái rãnh ở khu đó cũng ngập đầy nước. Izawa bèn lấy xối từ trên vai cho đến đôi chân nàng ngốc và nhúng tấm nệm thêm một lần nữa trong cái rãnh rồi đội nó lên trở lại.Trên con đường, anh thấy bên cạnh mớ đồ đạc và nệm bày ra vương vãi, có hai cái xác người. Dường như đó là xác một nam một nữ ở độ tuổi bốn mươi.

Thế rồi anh và nàng lại dắt díu nhau chạy trong biển lửa. Mãi một lúc sau họ mới tới được bờ con sông nhỏ. Thế nhưng đây là khu vực công xưởng, các nhà máy nằm bên bờ sông đang bốc cháy dữ dội. Tiến chẳng được, thoái chẳng được, nhưng đứng nguyên một chỗ cũng không xong. Bất chợt anh thấy bên bờ sông có ai đó đặt sẵn một cái thang nên đã phủ tấm nệm lên đầu người con gái rồi đưa cô xuống mé sông, phần anh cũng đã phóng ùm theo. Anh thấy một số toán hoặc năm, hoặc ba, vừa chia tay với dòng người khi nãy, đang lội bộ dưới nước. Cô gái đôi khi cũng tự ý xuống đó ngâm mình. Izawa sẽ không lấy làm lạ nếu anh thấy một con chó làm như vậy nhưng đây là cái tươi mát được sinh ra từ thân thể của một phụ nữ đáng yêu nên anh không khỏi mở to đôi mắt và theo dõi một cách tham lam cảnh cô đang khoát nước lên người, Con sông đã bắt đầu rời khỏi vùng lửa đỏ để trôi đi dưới màn đêm. Tuy vậy màn đêm đen vẫn chưa đủ để xóa đi màu đỏ rực của lửa vẫn còn đang chế ngự tầng không. Nhưng dù sao, cái màu đen anh vừa tìm thấy lại chỉ làm cho anh cảm thấy một sự mệt mỏi mà anh không hình dung được kèm theo một sự trống rỗng to lớn nên anh chỉ biết đứng nhìn cảnh đó và mỗi lúc đầu óc càng thêm lơ đãng. Tuy ở một nơi sâu kín trong lòng, anh đã cảm thấy yên ổn hơn nhưng kỳ lạ thay, nó đã phát sinh ra đôi ba ý tưởng bần tiện và điên khùng. Izawa thấy mọi việc anh nhúng tay vào đều trở thành điên điên khùng khùng như thế cả. Khi leo lên khỏi con sông, một cánh đồng lúa mạch đã hiện ra trước mắt. Cánh đồng được bao bọc cả ba phía bằng những ngọn đồi và có diện tích khoảng ba sào. .Đường quốc lộ cắt ngọn đồi và xuyên qua chính giữa. Mấy ngôi nhà nằm trên gò đang bốc cháy. Nhà tắm công cộng và những cơ xưởng nằm sát cánh đồng, chùa chiền và một số kiến trúc khác nữa đều cháy cả. Lửa mỗi nơi có màu sắc khác nhau, chỗ thì đỏ, chỗ thì cam, chỗ thì xanh, có chỗ dày đặc, có chỗ chỉ nhàn nhạt...Rồi bất chợt gió nổi lên ào ào, rít lên trong không khí, đem rắc khắp vùng một thứ hơi nước li ti giống như sa mù.

Ngoằn ngoèo như rồng rắn, dòng người tụ tập khi nãy lại đổ xuống đường quốc lộ. Những kẻ đang tạm nghỉ trên cánh đồng lúa mạch có đến vài trăm, tuy đem so sánh với dòng người trên quốc lộ thì con số vẫn chả thấm vào đâu. Tiếp giáp với cánh đồng lúa mạch là một ngọn đồi trồng những thứ cây tạp nhạp. Trong khu rừng thưa này hầu như không có ai nên hai người bèn trải tấm nệm mang theo dưới một lùm cây và nằm lăn ra đó. Izawa thấy bên dưới quả đồi và mép cánh đồng, một ngôi nhà nông dân đang bốc cháy với bóng dáng vài người đang khuân nước tới để dập tắt. Phía sau nhà có một cái giếng, vì một người con trai đang bơm nước lên để uống nên máy bơm phát ra những tiếng kêu òm ọp.Thấy thế, từ bốn phía cánh đồng, có khoảng hai mươi người đủ cả nam phụ lão ấu đã lao đầu chạy về hướng đó. Họ cũng ọp a ọp ẹp bơm nước giếng lên , rồi hết người này đến người khác thi nhau uống. Sau đó, họ chìa tay ra sưởi bằng ngọn lửa của những ngôi nhà sắp sửa sập hay đứng thành hàng vòng quanh nó để tìm hơi ấm, hoặc nhảy qua một bên tránh một quầng lửa chực rơi xuống, hoặc nhìn qua chỗ khác để khỏi bị ngộp khói, hoặc chuyện trò với nhau. Nhưng có điều là Izawa không thấy một người nào có ý tham gia vào việc chữa cháy.

Nàng ngốc muốn tỏ cho anh biết mình đang buồn ngủ. Nàng thì thào những âm thanh gì nghe như là em mệt, chân em đau, mắt em mỏi. Trong ba câu thì chừng một câu là cô bộc lộ sự thèm được ngủ. “Có ngủ cũng không sao đâu em!”, Izawa vừa bảo vừa quấn tấm nệm quanh thân mình cô và tự châm cho mình điếu thuốc lá. Không biết khi anh hút đến điếu thứ mấy thì đằng phía xa đã vọng đến hồi còi chấm dứt tình trạng báo động, rồi có vài viên tuần cảnh lội bộ trong đám ruộng để đến báo tin đó cho mọi người. Giọng của họ đều khàn đặc và không còn có gì giống tiếng nói con người.Hình như họ đang kêu gọi những ai sống trong khu vực sở cảnh sát Kamata quản hạt hãy tập trung lại ở trong ngôi trường huấn luyện của nhà nước (kokumin gakko) ^{^[6]} Yaguchi vì nó còn chưa bị cháy. Người ta lúc đó mới lúc nhúc nhô đầu lên khỏi bờ ruộng và đi về phía quốc lộ. Quốc lộ lúc đó lại ngập đầy những làn sóng người. Tuy nhiên Izawa không làm theo họ. Thì vừa vặn lúc đó, một viên tuần cảnh đã đến trước mặt.

-Dạ có. Thầy cho phép tôi nghỉ ngơi đôi phút rồi sẽ đến đó ngay.

Viên tuần cảnh không tiếp tục nói gì nữa, thế rồi ông ta đã khuất dạng.

Trong khu rừng cây thưa và mọc đủ loại, rốt cuộc còn sót mỗi hai con người. Nói là hai con người nhưng cô gái chỉ là một đống thịt vô tri vô giác. Cô ta đang ngủ vùi. Tất cả những người khác đều bước đi trong đám khói giữa những đống trò tàn. Họ đều mất hết nhà cửa, nay chỉ còn biết bước và bước, chắc có lẽ không nghĩ cả đến việc ngủ nghỉ. Những kẻ đang nghĩ đến giấc ngủ chắc chỉ có những người đã chết và cô gái. Những người chết rồi sẽ không bao giờ mở mắt nữa nhưng cô gái này sẽ có lúc mở mắt ra nhưng việc cô mở mắt sẽ không đem đến được cái gì mới mẻ cho cái thân xác ấy.

Cô gái vừa cất lên một âm thanh thật nhẹ, giống như tiếng ngáy nhưng thứ âm thanh này anh chưa được nghe bao giờ. Nó lại giống như tiếng heo kêu. Izawa nghĩ không khéo cô gái này lại chính là một con heo. Thế rồi lbất chợt lúc đó vài mẩu ký ức vụn vặt thời trẻ con lại quay về trong óc Izawa. Theo lệnh một cậu đầu đảng ti hon (gakidaishô), mươi đứa trẻ các anh đã phải chạy đuổi theo sau một đàn heo. Khi lùa được chúng vào một chỗ, cậu đầu đảng này đã rút một con dao to bản (jacknife) để cắt những miếng thịt mông của vài con heo trong số đó. Ấy thế mà đàn heo không con nào tỏ vẻ đau đớn hay kêu lên eng éc. Chúng làm như không hề hay biết cái việc chúng bị xẻo đi miếng thịt trên mông và chỉ biết chạy loanh quanh để lẩn trốn. Nó làm Izawa tưởng tượng hình ảnh của anh và cô gái vào lúc quân Mỹ đổ bộ, giữa tiếng đạn trọng pháo nổ vang bốn phương tám hướng làm bắn tung những khối bê tông các tòa bin-đin và từ trên không, phi cơ Mỹ đảo xuống lia những loạt súng liên thanh. Chắc anh và cô ta sẽ phải chạy khắp nơi để tìm cho ra giữa khói đạn và gạch vụn một lỗ hổng trong một tòa nhà nào đó để chui vào. Rồi nhờ những khối bê tông vừa sập xuống đó che chở, cô con gái sẽ được anh con trai ghì chặt lấy và anh con trai sẽ đè cô ngã xuống. Giữa lúc đắm đuối làm những cử chỉ xác thịt, anh con trai có thể cắt lấy một miếng thịt mông cô gái mà ăn. Thịt mông của cô ta có thể hao hụt đi nhưng lúc ấy, ở trong đầu, cô chỉ biết nghĩ đến khoái cảm nhục thể mà thôi.

Khi hừng sáng, trời bắt đầu trở lạnh. Tuy Izawa vừa mặc áo khoác ngoài lại có thêm tấm áo khoác ngắn được độn dày bên trong, thế mà anh vẫn không chịu nổi cái lạnh. Chung quanh cánh đồng lúa mạch ở bên dưới, nhiều nơi anh vẫn thấy mấy đám cháy hãy còn tiếp tục làm cho nơi đó giống như một cánh đồng lửa. Anh những muốn đi tận tới đó để tìm chút hơi ấm nhưng lại sợ nếu làm như thế, mình sẽ đánh thức cô gái nên đã không động đậy. Không hiểu tại sao anh thấy mình không thể chịu đựng được ý nghĩ là làm mất giấc cô ta.

Izawa đã định thừa lúc cô còn ngủ để bỏ cô lại đó rồi đi luôn nhưng lại thấy ý định này cũng sẽ gây ra phiền phức. Con người ta khi muốn vứt một món đồ gì, chẳng hạn cọng rác hay miếng giấy, có thể vì muốn làm như người khác làm, có khi chỉ vì bản thân thích sạch sẽ. Thế nhưng cả tinh thần thích hành động như thiên hạ lẫn chứng bệnh muốn cái gì cũng phải thật sạch (ketsuheki) đều không là lý do của trường hợp vứt bỏ này. Chỉ vì một điều, đó là anh cảm thấy mình không còn một hy vọng sống nào cho tương lai. Ngày mai đây, nếu thử đem cái thân xác của cô gái này vứt đi, chưa chắc là ở một nơi nào đó, mình sẽ tìm thấy một niềm hy vọng mới. Hỏi thử anh biết dựa vào cái gì để sống? Anh sẽ có được một ngôi nhà để trú hay một hang hốc để chui vào ngủ? Ngay những chuyện như vậy anh cũng không có câu trả lời. Sau khi quân Mỹ đổ bộ, trên trời dưới đất rồi sẽ bị tan tành hết. Tình yêu to lớn đến từ cuộc chiến tranh phá hoại đó có được đem áp dụng vào việc xử phạt tất cả mọi người hay không. Cả chuyện này anh cũng chưa hề nghĩ tới.

Khi nào trời rạng sáng, Izawa định bụng sẽ đánh thức cô gái dậy và sẽ không nhìn lại vết tích của đám cháy mà cuốc bộ đến một nhà ga càng xa càng tốt để tìm một hang ổ nào đó mà chui vào ngủ. Dù sao anh vẫn không rõ xe điện và xe lửa đã hoạt động lại chưa? Khi tựa lưng lên cái hàng rào làm bằng mấy súc gỗ lót đường tàu cạnh khuôn viên nhà ga để tạm nghỉ chân, anh nghĩ thế nào rồi trời ngày hôm nay sẽ tạnh ráo và ánh mặt trời chiếu chan hòa trên lưng những con heo đang đứng dàn hàng bên cạnh hai người. Izawa mơ như thế chỉ vì buổi sáng hôm nay trời sao mà quá lanh.

Tác phẩm trên đây với độ dài của một truyện nhỏ đã được đạo diễn Tezuka Makoto dựng thành phim váo năm 1999.

Sakaguchi đã miêu tả một “thế giới ta bà”, nơi con người và thú vật sống chung chạ trong bầu không khí ngột ngạt dưới chính quyền quân phiệt kèm theo sự bi thảm của những đợt không kích không phân biệt đối tượng do lực lượng Đồng Minh chủ đạo trên toàn cõi Nhật Bản - nặng nhất là ở vùng thủ đô Tokyo vào tháng 3 và tháng 4 năm 1945 - trước khi hai quả bom nguyên tử giáng ngón đòn quyết định vào tháng 8 năm đó.

Trong cái thế giới đầy dẫy người điên hay bất thường, những cô vợ bé, gái mãi dâm, kẻ gầy sòng và những kẻ khác chỉ sống ăn bám vào cuộc chiến tranh, xuất hiện nàng ngốc, một người con gái nhút nhát và lúc nào cũng sợ hãi, đã mất khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ và chỉ biết phản ứng theo cảm giác. Nhưng nàng ngốc lại là một con người chân thực đúng nghĩa mà Izawa, một nghệ sĩ nghiệp dư, người vẫn tin vào cái Đẹp dù phải bon chen chạy theo thời cuộc để sống còn, đang tìm tới cô như một cơ may cứu rỗi bản thân.

Sakaguchi vừa muốn cắt đứt với những giá trị tiền chiến, vừa thất vọng với sự xuống cấp của tinh thần Võ Sĩ Đạo trong thời chiến, vừa nghi ngờ những giá trị hậu chiến mới được bê nguyên con từ Mỹ vào. Ông muốn đạp đổ tất cả, mạnh dạn bước lên trên tàn tích những cuộc dội bom để tìm cho ra hình ảnh một con người mới.

Trong chiều hướng đó, có thể xem “Nàng Ngốc” là một tác phẩm tiêu biểu của văn học Nhật Bản hậu chiến.Dù văn phong Sakaguchi không mấy sáng sủa, gây khó khăn cho các dịch giả, Hakuchi đã được dịch ra nhiều thứ tiếng như Anh (The Idiot, trong Anthology of Japanese Moderrn Literature của Ivan Morris, Nhà xuất bản Tuttle Co, 1962) của George Saito và Pháp (L’Idiote, Nhà xuất bản Philippe Picquier, 2000) của Edwige de Chavanes. Chừng ấy thôi đã chứng tỏ nó là một tác phẩm được thế giới lưu tâm khi họ muốn tìm hiểu thực chất của xã hội Nhật Bản sau cái ngày lịch sử 15/08/1945.

-Sakaguchi Ango, Hakuchi, nguyên tác Nhật ngữ do Aozora Bunko (Thư viện trên không) sao chép lại năm 2005 từ bản lót năm 1947 của Chuo Koron và bản in trong quyển 4 Toàn tập Sakaguchi Ango do nhà Chikuma Shobo xuất bản năm1990.

-Ngoài nguyên tác bằng tiếng Nhật nói trên, có thể xem thêm Hakuchi in trong Tuyển tập truyện ngắn khổ bỏ túi nhan đề Hakuchi do Shinchô Bunko xuất bản lần đầu năm 1948 và đã tái bản nhiều lần. Trong bản cuối cùng năm 2022, xin xem từ trang 46 đến 96.

[1] Bunka eiga: loại phim có tính cách giáo dục, khai sáng, phổ biến ở Đức trong những thập niên 1920-1930, được chính phủ Nhật Bản qui định lại và cổ xúy trong thời chiến.Ý nói loại phim cổ động, tuyên truyền.

[2] Còn gọi là tiểu thuyết thông tục (tsuuzoku shôsetsu) tức những tác phẩm không chú trọng đến nghệ thuật mà chỉ có mục đích giúp vui hay an ủi, thường dành cho một tầng lớp độc giả bình dân.

[3] Rahaul là cảng quân sự, tiền tuyến của quân đội Nhật nằm ở Tây Nam Thái bình Dương trong Thế chiến thứ hai..

[4] Ý nói đến cuộc đời ngắn ngủi và cái chết dũng cảm của người samurai.

[5] Cuộc oanh kích ngày 10/3/1945 này đẫm máu nhất vì đã gây thuwowngvong đến 10vajn người.

[6] Loại trường gọi là “quốc dân học hiệu” có từ cấp 1 đến cấp 3 do nhà nước tổ chức từ năm 1941 và có mục đích huấn luyên cách chiến đấu cho học sinh.

Một trong những bút hiệu của anh Đào Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đà Lạt. Nguyên quán Hương Sơn, Hà Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) và Đại Học Sư Phạm Sài Gòn trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đông Kinh (University of Tokyo) và Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thông. Giáo sư đại học. Hiện sống ở Tokyo và Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ý của tác giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rõ nguồn lấy từ www.erct.com