KẺ ĐẠT ĐẠO

(Meijinden)

Nguyên tác: Nakajima Atsushi

Dịch: Nguyễn Nam Trân

 

 

Dẫn nhập

Thoạt nh́n, ta có thể ngờ rằng Meijinden là một tác phẩm của người Tàu nhưng sự thực th́ nó đă được viết bởi Nakajima Atsushi, một nhà văn Nhật. Thế nhưng khi dựa vào sở học cổ văn của Nakajima Atsushi và mấy từ khóa “xạ chi xạ” hay “bất xạ chi xạ” để t́m ṭi, ta bắt buộc lội ngược lên đầu nguồn văn chương Trung Quốc. Việc t́m kiếm tuy không phải dễ nhưng rốt cuộc, nhờ duyên may khi dịch cuốn Zen and Japanese Culture (Thiền và văn hóa Nhật Bản) của Suzuki Daisetsu, người dịch được biết một cách gián tiếp là Nakajima Atsushi đă lấy cảm hứng sáng tác từ một thiên trong sách Trang Tử nhan đề Thuật bắn cung (chương 21: Điền Tử Phương) với nội dung như sau:

“Liệt tử trổ tài bắn cung cho Bất Hôn Vô Nhân xem. Kéo cánh cung căng hết cỡ và với một bát nước đặt trên khuỷu tay, ông bắt đầu bắn. Khi mũi tên trước nhất vừa bay ra th́ mũi thứ hai đă nằm trên dây cung và mũi thứ ba đi tiếp theo. Cùng lúc, ông đứng bất động như pho tượng....”

“Họ leo lên đỉnh núi. Bất Hôn Vô Nhân bảo: “Nghệ thuật bắn của ông khá đấy nhưng ông không bắn bằng cái không-bắn (bất xạ chi xạ). Hai ta hăy thử lên núi cao và từ trên bờ vực nh́n xuống vực sâu ngh́n trượng rồi ông thử bắn xem!”. Lên được núi cao, họ đứng trên một mỏm đá nh́n xuống vực thẳm sâu ngh́n trượng. Bất Hôn Vô Nhân bước thụt lùi , chỉ để một phần ba bàn chân bám vào mỏm đá. Xong ông gọi Liệt tử tiến lên đằng trước. Liệt tử ngă xuống đất , người vă mồ hôi từ đầu đến gót”.

“Bất Hôn Vô Nhân mới nói: ”Bậc chân nhân nh́n lên trời xanh hay ḍm xuống suối vàng, đi cùng khắp tám phương trời mà tinh thần vẫn không hề thay đổi. Ông chưa chi đă nao núng, hai mắt hoa lên. Như thế th́ mong ǵ bắn trúng đích?”

(trích Thiền và văn hóa Nhật Bản)

***

Thành Hàm Đan nước Triệu có một gă đàn ông tên gọi Kỷ Xương vốn lập chí trở thành tay bắn cung đệ nhất thiên hạ. Người mà Kỷ nghĩ rằng ḿnh phải chọn làm thầy thật không thể ai khác ngoài Phi Vệ, một đại cao thủ đương thời trong ngành cung tiễn. Đó là tay thiện xạ, đứng cách trăm bước vẫn có thể bắn xuyên qua lá liễu và trăm lần như một[1]. Kỷ Xương bèn lặn lội đến chỗ Phi Vệ để xin nhập môn.

Phi Vệ ra lệnh cho anh học tṛ mới này trước tiên phải học cách không nhắm mắt. Kỷ Xương về nhà, chui xuống gầm giường cửi của vợ, từ đó lật người nằm ngửa ra và nh́n lên. Anh dán mắt nh́n trừng trừng vào cái bàn đạp (maneki)[2] đang lên xuống tới lui vun vút để luyện sao cho đôi mi không bao giờ được nhắm. Vợ anh không hiểu mô tê ất giáp nên lấy làm sửng sốt.Trước tiên, nàng cả thẹn v́ chồng cứ nh́n ḿnh cḥng chọc từ một tư thế quái gở và dưới một góc độ cũng quái gở không kém.Thấy người vợ không bằng ḷng, Kỷ Xương bèn quát mắng và bắt nàng cứ phải tiếp tục dệt. Ngày qua tháng lại, Kỷ Xương vẫn nằm dưới đất trong cái tư thế kỳ khôi, bền ḷng tập dượt cách nh́n không chớp mắt. Được hai năm sau, cho dù bàn đạp đưa lên xuống nhanh vùn vụt đến cọ sém lông mi, tuyệt nhiên mắt anh vẫn không hề khép lại một lần nào. Rốt cuộc anh mới chịu chui ra ngoài khung cửi. Đến cỡ này th́ cho dù có ai lấy một mũi nhọn đâm thẳng vào mắt, anh cũng không thèm nháy.Cho dù có một tia lửa bắn vào hay một bụi tro bày vào mắt, anh cũng không hề nháy. Bắp thịt trên riềm mi của anh giờ đây hầu như đă quên mất cơ năng phản ứng. Ban đêm, giữa giấc ngủ say, đôi mắt của Kỷ Xương vẫn mở trừng trừng. Kịp khi một con nhện nhỏ tới giăng tơ ở giữa hai riềm mi anh để làm tổ th́ anh mới bắt đầu cảm thấy có tự tín để báo cáo cho thầy.

Nghe tin đó, thầy Phi Vệ bèn nói: “Chỉ biết không nhắm mắt thôi th́ vẫn chưa đủ để học nghề bắn. Bây giờ đến giai đoạn học nh́n. Khi biết nh́n một cách thuần thục th́ nh́n bất cứ vật nhỏ nào cũng đều thấy lớn, vật li ti cũng trở nên rơ ràng. Được như thế rồi, lúc đó hăy quay lại báo ta hay.

Kỷ Xương lại về nhà, bắt một con rận (shirami)[3] từ đường khâu của áo lót rồi lấy sợi tóc của ḿnh mà cột nó vào. Thế rồi anh treo ở cửa sổ và tập trung nh́n nó suốt ngày.Hết ngày này qua ngày khác, sinh hoạt của anh là trân trân nh́n con vật treo trên thành cửa sổ. Dĩ nhiên ban đầu nó chỉ là một con rận không hơn không kém. Qua đến hai ba hôm sau, nó cũng chỉ là một con rận. Thế nhưng từ hôm thứ mười trở đi, không hiểu tại sao Kỷ Xương có cảm tưởng là nó lớn hơn chút xíu. Đến tháng thư ba th́ anh thấy nó giống như một con nhộng. Phong cảnh bên ngoài cánh cửa sổ nơi anh treo con rận cũng dần dần biến đổi. Ánh sáng tươi thắm của mùa xuân đă trở thành cái nắng nỏ khốc liệt của mùa hạ, vừa mới nghĩ rằng đang có đàn chim nhạn (kari, ngỗng trời) bay qua trên bầu trời thu cao và trong vắt th́ chưa ǵ đă thấy có những trận mưa lẫn vào với tuyết (mizore) rơi từ khung trời xám để đem giá lạnh về. Thế mà Kỷ Xương vẫn bền ḷng tiếp tục nh́n vào con côn trùng nhỏ bé lắm chân, thích cắn và gây ngứa ngáy này. Sau khi đă thay đổi vài chục con như vậy và theo ḍng thời gian, ít nhất ba năm trời đă trôi qua. Một hôm, bất đồ Kỷ Xương nhận ra rằng, trong mắt anh, con rận anh treo giờ đă to ra bằng một con ngựa. “Đă đến lúc!” Kỷ Xương vỗ vào đùi và phóng ra ngoài. Anh nghi ngờ đôi mắt ḿnh. Người trên đường giờ đây đều cao như ngọn tháp, ngựa to bằng ḥn núi, c̣n lợn th́ ngang một quả đồi và gà quá lớn như lầu thành. Kỷ Xương tung tăng chân sáo trở về nhà, một lần nữa đứng trước mặt con rận treo bên cửa sổ, lấy cung Yên giác (làm bằng sừng thú nước Yên) và mũi tên Sóc bồng (cỏ bồng phương Bắc)[4] ra mà bắn th́ những mũi tên của anh đă trúng phóc và xuyên qua quả tim của con vật bé nhỏ. Lạ nữa là lúc đó, sợi tóc treo nó không hề đứt đoạn.

Kỷ Xương vội vàng đi đến chỗ thầy để báo tin. Phi Vệ vui mừng khen ngợi: “Ngươi khá lắm đấy!”. Thế rồi ông đem hết những bí quyết trong thuật bắn cung - không chừa một thứ nào – để truyền lại cho người học tṛ. Sau 10 hôm đă truyền xong cho Kỷ Xương tất cả những bí quyết thâm sâu của nghề xạ tiễn, ông mới thử để cho Kỷ Xương bắn một lá liễu đặt cách anh một trăm bước. Kết quả là trăm phát đều trúng cả trăm. Hai mươi hôm sau, ông cho đặt lên khuỷu tay phải của anh một cốc nước đầy và khi kéo cung cứng th́ cũng như lần trước, anh vẫn không bắn lệch chỗ nhắm một lần nào, chẳng những thế, nước trong cốc cũng không hề sóng sánh. Một tháng sau, ông cho Kỷ Xương thử phép “tốc xạ” (bắn nhanh liên tiếp) với 100 mũi tên. Khi mũi tên thứ nhất vừa trúng đích th́ mũi thứ hai bay đuổi theo không sai phạm chút nào và đă chẻ đuôi mũi tên trước ra làm đôi.Thế rồi mũi tên thứ ba tiếp đó cũng bay đến và cắm khít vào giữa mũi thứ hai. Cứ như vậy mà hết mũi này đến mũi khác cứ nối liền nhau vừa khi mũi sau cám phập vào đuôi mũi trước. Do đó, không có một mũi tên nào rơi xuống đất cả. Trong nháy mắt, 100 mũi tên đều đă được bắn đi và dính liền với nhau như chỉ có một mũi duy nhất kéo dài từ đích nhắm ra đằng trước thành một vạch dài. Đứng bên cạnh nh́n cảnh đó, sư phụ Phi Vệ bất giác thốt ra một tiếng “Giỏi!” (Yoshi!).”

Hai tháng sau, Kỷ Xương lại trở về nhà và lúc đó xảy ra một cuộc căi vă giữa anh và vợ. Kỷ muốn hù dọa nàng bèn tra tên Ki Vệ vào cung Ô Hiệu[5], dương ra hết cỡ và bắn. Mũi tên đi ngang mi mắt cắt đứt mất ba sợi lông mi của nàng rồi bay mất hút. Thế mà người bị bắn vẫn không hề hay biết, nàng cũng không nháy mắt mà cứ tiếp tục thóa mạ chồng. Câu chuyện trên đây cho thấy là về tốc độ và sự chính xác, tài bắn cung của Kỷ Xương đă tới chỗ cực kỳ tinh diệu nên đạt được một kết quả như thế.

Lúc đó, Kỷ Xương không c̣n ǵ để học từ Phi Vệ nữa. Một hôm, bất chợt trong đầu anh lóe lên một ư nghĩ thâm hiểm.

Một ḿnh nghĩ đi nghĩ lại, bây giờ nói về thuật bắn cung, ḿnh chỉ c̣n độc mỗi một địch thủ, đó là thầy Phi Vệ chứ không ai khác. Để trở thành đệ nhất cao thủ trong vơ lâm, nhất định là ḿnh phải loại trừ ông ta. Trong khi đang chờ cơ hội, một hôm trên cánh đồng mỗi ngày anh thường qua lại, bỗng t́nh cờ thấy Phi Vệ từ phía đối diện bước tới. Kỷ Xương nhanh chóng quyết định. Anh rút tên ra và đặt lên ngắm bắn, chẳng ngờ Phi Vệ cũng linh cảm được điều đó bèn trương cung ra ứng phó. Khi hai người cùng bắn th́ hai mũi gặp nhau giữa đường bay và cùng rơi xuống đất. Sở dĩ khi hai mũi tên đều rơi xuống đất, chúng không hề làm bốc lên một hạt bụi có lẽ v́ kỹ thuật của hai người đều đă đến chỗ thần sầu. Đến khi túi tên của Phi Vệ đă cạn sạch th́ phía Kỷ Xương hăy c̣n được một mũi. Lợi dụng cơ hội này, anh ta bèn nhanh nhẹn lắp tên vào và bắn đi nhưng Phi Vệ lập tức bẻ ngay một cành cây gai (no-ibara) bên đồng, ch́a đầu nhọn ra và quật một cái vụt làm rơi mất mũi tên đang phóng tới. Biết rằng tham vọng đặt không đúng chỗ của ḿnh đă thất bại, ḷng Kỷ Xương bỗng bừng dậy một t́nh cảm xấu hổ, một t́nh cảm mà nếu kế hoạch của anh thành công, nhất định sẽ không bao giờ có. C̣n về phía Phi Vệ th́ ngoài cái yên tâm v́ đă thoát hiểm là một sự thỏa măn đối với tay nghề. Cả hai đă giúp ông quên bẵng đi ḷng oán ghét về hành động của kẻ phản bội. Khi hai người đi xáp lại gần nhau, họ đă ôm choàng lấy nhau ngay giữa cánh đồng. Một đỗi lâu, họ đă nhỏ những giọt nước mắt đẹp đẽ của t́nh thầy tṛ. (Không nên nh́n sự kiện này với con mắt của một người suy nghĩ theo quan niệm đạo đức đời nay v́ nó sẽ không thích hợp đâu). Xưa kia có việc Tề Hoàn Công, một người thích ăn ngon khi muốn đi t́m hương vị của một món ḿnh chưa từng được nếm, người đầu bếp trong cung là Dịch Nha đă đề nghị nhà vua hăy thử thịt đứa con trai ḿnh mà ông sẽ nấu nướng hầu vua. Tần Thuỷ Hoàng, lúc c̣n là một thiếu niên 16 tuổi, ngay cái đêm cha ḿnh vừa mất, đă ba lần cưỡng bức ái thiếp của vua cha. Nói thế để cho thấy luân lư đạo đức của thời đại ấy đại loại là như vậy cả.

Tuy quàng vai nhau và nước mắt rưng rưng nhưng khi nghĩ đến âm mưu đen tối khác mà đứa học tṛ có thể đang nuôi trong đầu, Phi Vệ lấy làm hoảng sợ, bèn nghĩ đến phương kế là tạo cho Kỷ Xương một mục tiêu khác để anh ta rời bỏ những ư định đang có. .Ông bèn hướng về đứa học tṛ nguy hiểm này và nói: “Những ǵ ta biết, ta đă truyền hết cho ngươi rồi. Nếu như ngươi c̣n mong mỏi đi đến chỗ uẩn áo sâu xa hơn của cung thuật th́ hăy về phía Tây mà t́m đến rặng núi Đại Hành, sau đó leo lên tận đỉnh Hoắc Sơn. Trên đỉnh ấy nhất định ngươi sẽ gặp một vị lăo sư tên gọi Cam Dăng. Cụ là một bậc đại sư tài quán cổ kim trong lănh vực này. So với cung thuật của cụ th́ tài bắn của bọn ta chỉ là tṛ trẻ. Giờ phút này, người xứng đáng làm thầy của ngươi phải là cụ Cam Dăng chứ không ai khác.

Kỷ Xương lập tức lên đường về phía Tây. Phi Vệ bảo rằng: “Đứng trước cung thuật của người đó th́ tài bắn của chúng ta chỉ là tṛ trẻ” nhưng câu nói ấy đă chạm đến ḷng tự ái của anh. Nếu như câu nói đó phản ánh một sự thật th́ ước vọng trở thành đệ nhất cao thủ trong thiên hạ của anh hăy c̣n là một câu chuyện xa vời. Anh nghĩ muốn xem tài nghệ của ḿnh có đúng là tṛ trẻ hay không th́ phải gặp con người ấy mà so tài cao thấp th́ mới biết được chứ. Ḷng nôn nả với ư tưởng ganh đua, anh chỉ mong sao cho chóng đến nơi. Gan bàn chân đă xước hết và ống chân cũng đầy thương tích, anh c̣n phải leo qua những b́a đá hiểm nghèo và đi dọc theo đường sạn đạo chênh vênh. Măi đến một tháng sau anh mới đến được đỉnh ngọn núi vốn là đích nhắm.

Người đang chờ đón một Kỷ Xương hăm hở muốn so tài là ông lăo có đôi mắt hiền như mắt cừu và thân h́nh vô cùng mảnh khảnh, gió thổi cũng ngă. Tuổi của cụ ta chắc đă hơn trăm. Có lẽ v́ cái lưng quá c̣ng, mỗi lần bước đi là cḥm râu bạc lại quét lê dưới đất.

Sợ người đối thoại lăng tai, Kỷ Xương phải nói thật to để xưng danh tánh và bày tỏ mục đích của cuộc viếng thăm. Sau khi cho biết ḿnh muốn ông đánh giá tài nghệ cho, Kỷ Xương chẳng đợi người trước mặt trả lời, đă nhanh nhẹn rút cây cung “Dương cán ma cân” đeo trên lưng ra. Thế rồi, anh lắp một chùm tên Thạch kiệt[6] nhắm một đàn chim di vừa vặn bay ngang bầu trời vào lúc đó. Khi giây cung bật th́ đă thấy thân h́nh năm con chim lớn xé gió rồi rơi ngay xuống đất.

Ông lăo mỉm cười và phát biểu một cách điềm nhiên:

-Bắn được như hảo hán là đă ngang ngửa với đám thường nhân! Thế nhưng, đó chẳng qua là cái tài “xạ chi xạ” (bắn bằng bắn).Ta xem chừng anh bạn c̣n chưa biết đến cách “bất xạ chi xạ” (bắn không cần bắn)!

Thấy Kỷ Xương đứng ngậm câm như đang nuốt giận, lăo ẩn giả bèn dẫn đường cho anh đến một chỗ vách đá dựng đứng (tuyệt bích) cách nơi đó chỉ có hai trăm bước. Đúng như người ta thường gọi, đó là một vách đá “bích lập thiên nhận” (tấm vách dựng đứng cao hàng ngh́n thước)[7] trông chẳng khác nào một tấm b́nh phong. Từ trên mà thử liếc nh́n th́ ḍng khe ngọn suối ở dưới đáy vực sâu đó chỉ hẹp và nhỏ như những sợi chỉ, quang cảnh ấy dễ làm cho chóng mặt. Trong khoảng không gian ở lưng chừng bức vách ấy có một phiến đá chông chênh ch́a ra bên ngoài. Cụ già bèn đi thẳng ra ngoài đó rồi quay lại nói với Kỷ Xương:

-Sao? Anh bạn có thể nào đứng ở chỗ này mà thi triển công phu như hồi năy thêm một lần nữa cho lăo xem không?

Đến nước này, Kỷ Xương không thể không làm theo. Anh bèn đi ra phía phiến đá và đứng thế vào chỗ của ông cụ. Tuy nhiên, khi anh vừa dẫm lên phiến đá th́ thấy nó khẽ lung lay. Anh bèn vận sức, tập trung tinh thần và lắp tên vào th́ vừa lúc đó, ở một góc của phiến đá, có một ḥn đá nhỏ tách ra và lăn long lóc. Khi đưa mắt nh́n theo ḥn đá ấy xem nó rơi đi đâu, Kỷ Xương bất chợt sợ hăi nằm phủ phục lên trên phiến đá. Hai chân anh run lẩy bẩy, mồ hôi đẫm từ đầu tới gót.

Ông lăo bèn cả cười và ch́a cánh tay ra kéo anh bước khỏi nơi nguy hiểm đó. Ông tự ḿnh đi ra đứng vào chỗ đó thay cho Kỷ Xương và nói:”Thôi, giờ th́ anh bạn ghé mắt xem cách lăo bắn nhé!”. Tuy mặt c̣n xanh như chàm và trống ngực đập liên hồi nhưng Kỷ Xương ráng lấy lại b́nh tĩnh và hỏi: “Thế c̣n cung? Cung của cụ đâu nào?” bởi v́ lúc đó ông lăo chỉ có hai tay không. Ông lăo lại cười: “Cung ư? Nếu phải dùng cung thỉ bạn hăy c̣n ở trong ṿng “xạ chi xạ”. Với “bất xạ chi xạ”, cả đến những thứ như cung Ô tất và tên Túc thận[8] , ta đều không phải dùng tới.

Vừa vặn ngay trên đầu họ và cao vút trong bầu trời, một con diều hâu nhẹ nhàng bay lượn như đang muốn vẽ một ṿng tṛn. Cam Dăng đứng nh́n cái bóng nhỏ như hạt vừng của con chim một lúc lâu rồi với cái cung vô h́nh và mũi tên cũng vô h́nh nốt, tay dương cung ra như một vầng trăng rằm và phóng vút mũi tên đó lên. Th́ xem ḱa! Con diều không c̣n thấy đập cánh một tị nào nữa mà rơi từ trên không xuống đất như ḥn đá.

Kỷ Xương há hốc nh́n. Trong ḷng, anh có cảm tưởng đây là lần đầu tiên ḿnh đă được ghé mắt nh́n vào chỗ sâu xa uyên áo nhất của nghệ thuật bắn cung.

Trong ṿng 9 năm trời, Kỷ Xương đă ở lại để học hỏi lăo cao thủ. Lúc ấy, việc anh đă có cơ hội tu luyện và thu thập những kinh nghiệm ǵ th́ không ai đoán ra được.

Thời gian 9 năm trôi qua, lúc anh hạ sơn, người quen biết Kỷ Xương thấy mặt mày anh đă thay đổi đến mức họ không sao nh́n ra. Cái vẻ hiếu thắng và thần thái nhanh nhẹn của ngày xưa đă mất đi đâu cả. Anh không biểu lộ một trạng thái tâm hồn nào, dung mạo giờ đă thành ra đần độn, khờ khạo như ông phỗng (tượng gỗ). Khi có dịp đến thăm ân sư Phi Vệ mà ḿnh lâu ngày không gặp th́ người thầy cũ khi vừa thoáng nh́n anh đă phải thốt ra một lời cảm thán: “Giờ đây ta mới có thể xem ngươi là một tay cao thủ trong thiên hạ! Tài cán như bọn ta không thể nào chạm được gót chân ngươi!”.. .

Thủ đô Hàm Đan chào đón ngày về của Kỷ Xương như đón tay cao thủ đệ nhất thiên hạ. Dĩ nhiên trong ḷng ai nấy đều dậy lên niềm mong ước được anh biểu diễn trước mắt họ để thấy những tuyệt kỹ của cung thuật. Thế nhưng Kỷ Xương hoàn toàn không có ư hướng đáp lại nguyện vọng thiết tha của họ. Chẳng những thế, anh c̣n không muốn cầm lại cây cung. Cây cung “Dương cán ma cân” mà ngày xưa lúc lên núi tu học, anh vẫn mang theo người, giờ h́nh như không biết đă bị anh vứt đi đâu. Để trả lời cho một người đưa ra câu hỏi ấy, Kỷ Xương uể oải trả lời: “Chí vi bất vi, chí ngôn khứ ngôn, chí xạ bất xạ” (Muốn làm cho đến nơi th́ không làm ǵ sất, muốn nói cho cạn th́ đừng nói ǵ cả, muốn bắn thật trúng th́ đừng có bắn). “À! Té ra là thế! Những tay danh sĩ ở kinh đô Hàm Đan vốn nói ít hiểu nhiều nên đă đồng ư ngay với Kỷ Xương. Người được gọi là cao thủ dù không cầm lấy một cây cung trong tay giờ đây là niềm tự hào của họ. Kỷ Xương càng xa lánh cây cung bao nhiêu th́ lời tung hô xem anh là nhà vô địch càng ầm ĩ bấy nhiêu

Không biết bao nhiêu lời đồn đại đă truyền từ miệng người này sang miệng người khác. Chẳng hạn chuyện một đêm lúc trời đă quá canh ba, trên nóc nhà của Kỷ Xương bỗng nghe có tiếng người đang bật giây cung. Như thể họ muốn cho rằng đối với một bậc cao thủ th́ trong khi người đó ngủ, vị thần cung đạo ẩn trong người kẻ ấy sẽ xuất hồn đi tiểu trừ yêu quái cho ông ta được an giấc trọn đêm. Có anh lái buôn láng giềng của Kỷ Xương quả quyết rằng có đêm ḿnh đă nh́n thấy trên không trung nơi nóc nhà Kỷ Xương, cái bóng ông ta đang ngồi trên mây, c̣n tay th́ nắm cây cung - một cảnh hiếm thấy – và so tài cao thấp với các tay thiện xạ đời xưa như Hậu Nghệ và Dưỡng Do Cơ. Lúc đó, đằng sau đuôi những mũi tên các vị ấy phóng ra đều có những vệt xanh làm sáng ḷa cả bầu trời đêm và chúng chỉ biến mất trong khoảng các cḥm sao Tham Túc (Orion) và Thiên Lang (Sirius)[9]. Lại có một tay ăn trộm đă thú thực rằng một hôm hắn định lẻn vào nhà Kỷ Xương th́ khi chân định leo lên bờ tường bỗng cảm thấy từ trong ngôi nhà im ắng đó có một luồng sát khí bay ra nện trúng đầu làm ḿnh văng ra ngoài. Từ đó những kẻ nào có tà tâm đều phải đánh một đường ṿng cách xa ngôi nhà đó trong một chu vi mười chô (109 m x 10) ở bốn phía, c̣n như lũ chim di tinh khôn th́ hầu như chúng không c̣n dám bay ngang qua bầu trời trên nóc nhà ông ta nữa.

Trong khi danh tiếng dậy ngất mây xanh như thế, cao thủ Kỷ Xương ngày càng già đi. Ḷng ông đă sớm xa lạ với cung thuật nhưng từ đây, càng ngày càng rơi vào một cơi khô khan đạm bạc hư vô tĩnh mịch. Bộ mặt đă biến thành tượng gỗ giờ đây không c̣n biểu lộ được một t́nh cảm nào, nói năng th́ cũng ít khi mở lời, rốt cuộc không ai c̣n nhận biết là ông c̣n hít, thở hay không nữa. “Tôi hết biết phân biệt giữa ḿnh và người, giữa phải và trái. Giờ th́ mắt cũng như tai, tai cũng như mũi và mũi cũng như miệng”. Đó là những lời cảm hoài của tay cao thủ trong những ngày cuối của cuộc đời.

Từ ngày chia tay lăo sư Cam Dăng đến nay, tính ra đă hơn 40 năm. Kỷ Xương lặng lẽ từ giă cơi đời này và ra đi như một làn khói nhẹ. Trong khoảng 40 năm trời ấy, không một lần nào ông hở môi bàn chuyện cung tên. Mở miệng để nói c̣n chưa làm th́ có lư nào ông lại có một hoạt động can dự đến hai thứ đó. Dĩ nhiên, với tư cách của một người viết truyện ngụ ngôn, tác giả cũng muốn tạo cho ông cơ hội làm nên một công trạng hiển hách nào đó trước khi chia tay. Kể ra thứ công trạng khiến cho một cao thủ được xứng danh là cao thủ cũng có khá nhiều, nhưng mặt khác, tác giả sẽ rất khổ tâm nếu phải viết sai lạc đi những điều đă thấy chép trong sách cổ. Trên thực tế th́ từ khi về già, Kỷ Xương đă trở thành một kẻ vô vi mà câu chuyện kỳ dị sau đây có thể đem trưng ra làm bằng chứng:

H́nh như sự việc đă xảy ra vào khoảng một hai năm trước khi ông qua đời. Một hôm ông lăo Kỷ Xương được mời đến chơi nhà một người quen th́ thấy trong ngôi nhà ấy có một món đồ. Rơ ràng ông thấy quen quen như đă được nh́n nó ở đâu rồi thế nhưng không tài nào nhớ được cái tên.Ông cũng không nhớ nó dùng vào việc ǵ. Chủ nhà tưởng là khách muốn nói đùa nên nhe răng cười làm như không chú ư. Trái lại, ông lăo Kỷ Xương vẫn nghiêm trang hỏi tiếp. Dù vậy, người trước mặt vẫn nở một nụ cười mơ hồ như thể chưa nắm được bản ư của khách. Đến khi Kỷ Xương nghiêm sắc mặt, hỏi ba lần cùng một câu th́ lần đầu tiên, chủ nhà mới lộ vẻ kinh ngạc. Ông ta nh́n chầm chập vào mặt khách. Ông không c̣n dám cho là vị khách nói đùa, cũng không nghĩ rằng ông ấy đă mất trí, rồi sau khi xác nhận được tai ḿnh đă không nghe lầm, ông cảm thấy có một t́nh cảm hoang mang gần như sợ hăi, bèn lắp ba lắp bắp:

-Ôi chao, phu tử? Một nhà thiện xạ cổ kim vô song như phu tử mà lại quên món đồ có tên là cây cung hay sao? Mà này! Không những tên của cây cung mà cả cách dùng nó nữa! ..

Từ đó trong một thời gian dài, ở kinh đô Hàm Đan, đă xảy ra chuyện các nhà họa sĩ giấu tiệt bút vẽ, nhạc công chặt dây đàn sắt, những người thợ mộc coi việc ḿnh từng sử dụng thước đo (kiku) như một điều nhục nhă..

Dịch ngày 22/08/2020

Tư liệu tham khảo:

1- Nagashima Atsushi, Tuyển tập Lư Lăng, Sơn Nguyệt Kư vv..., bản bỏ túi thông dụng.do nhà xuất bản Kadokawa xuất bản, sơ bản tháng 9/1968, ấn bản tái bản lần thứ 62 năm 2011. Nguyên tác Nhật ngữ.

2- Nagajima Atsushi, Meijinden, Đại cao thủ do Nguyễn Đ́nh Đăng dịch sang Việt ngữ, đồng thời phân tích, so sánh các bản dịch đi trước. Trang mạng Talawas blog 2009. Bản ngoại văn tham chiếu.

.................

[1][2] Thiết tưởng con thoi th́ mới hợp lư và ăn khớp với văn mạch.

[3] Shirami có thể hiểu là chấy (chí) hay rận nhưng nếu bắt ra từ áo xống th́ có nhiều khả năng là rận hơn.

[4] Nước Yên ở địa phận tỉnh Hà Bắc, là một trong thất hùng thời Chiến Quốc, nơi có những chiến sĩ dung mănh (chẳng hạn Trương Phi thời Tam Quốc). Yên giác, Sóc bồng ư nói loại cung tên chất lượng tốt.

[5] Ki và Vệ là hai vùng có giống trúc tốt để làm tên. Ô Hiệu là tiếng khóc than (ngày nay Ô phải viết với bộ khẩu) của bầy tôi vua Hoàng Đế. Tương truyền họ ôm cung và gào khóc khi vua Hoàng Đế cưỡi rồng thăng thiên và bỏ họ lại cơi trần.Ô là tiếng khóc, hiệu là gào.

[6][7] Theo nguyên ngữ th́ Dương cán là “cánh cung bằng gỗ dương liễu”, Ma cân là dây cung tết bằng cỏ gai. Thạch kiệt có lẽ là mũi tên có đầu đạn bằng đá chăng?

[8] Thiên nhận hay thiên tầm ư nói rất sâu.

[9][10] Ô tất là cung sơn màu đen. Tên Túc thận là một trong những loại tên mà người dân tộc thiểu số mang tặng vua Vũ khi ông dẹp được Trụ vương. Túc thận có nghĩa là nghiêm túc và thận trọng.

[11] Orion có thể dịch là sao Lạp Hộ (Người đi săn, The Hunter) hay Mục Dương (Người chăn cừu). C̣n sao Sirius là Thiên Lang hay Lang tinh, Đại khuyển tinh. Ư nói một nơi rất xa xôi trên cánh đồng trời, nơi có người dắt cho đi săn.

 

 


* Nguyễn Nam Trân :

Một trong những bút hiệu của anh Đào Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đà Lạt. Nguyên quán Hương Sơn, Hà Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) và Đại Học Sư Phạm Sài G̣n trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đông Kinh (University of Tokyo) và Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thông. Giáo sư đại học. Hiện sống ở Tokyo và Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

.........................

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com