MỐI T̀NH ĐẦU CỦA MẸ

(HAHA NO HATSUKOI, 1940)

Nguyên tác: Kawabata Yasunari

Dịch: Nguyễn Nam Trân

 

 

Bên lề tác phẩm “Mối t́nh đầu của mẹ”

Kawabata và Itô Hatsuyo

“Mối t́nh đầu của mẹ” (Haha no hatsukoi) là một tiểu thuyết ngắn của Kawabata trong ḍng văn học mang chủ đề “người thiếu nữ trong trắng” (junketsuna shôjo) quen thuộc của ông. Truyện này đă được đăng lần đăng lần đầu trên Tạp chí Fujin Kôron (Tiếng nói phụ nữ) số tháng 1/ 1940, sau đó đă được in thành sách, đặc biệt là trong tập Aisuru hitotachi (Những người tôi yêu) vào tháng 12/ 1941 cùng với 8 truyện ngắn khác của ông và do Nhà xuất bản Shinchô (Tân Trào).

Chính ra trong giai đoạn 1937-38, Kawabata đă bắt đầu đang một truyện dài nhan đề Bokka (Tiếng ca mục tử) cũng trên Tạp chí Fujin Kôron nhưng chỉ viết xong được mỗi phần nhập đề. Thế rồi một năm rưỡi sau (1940) th́ một loạt 9 truyện ngắn trong đó có “Mối t́nh đầu của mẹ” đă ra đời và cũng được đăng liên tục trên tạp chí phụ nữ ấy. Không rơ chuỗi truyện ngắn này có liên hệ ǵ với cuốn truyện dài vừa mới nhen nhúm trong đầu nhà văn hay không. Thế nhưng một điều chắc chắn là chủ đề “t́nh yêu trong trắng” đă được khai triển và kết nối trong toàn bộ 9 truyện ngắn trữ t́nh đó.

Dù sao, đặc điểm của tác phẩm là việc các nhà phê b́nh đă gắn kết “Mối t́nh đầu của mẹ” với một giai đoạn trong cuộc đời Kawabata để nói lên tính cách tự thú (tự bạch, confession) của nó.

Thực vậy, 8 năm trước khi truyện này ra đời, có một sự kiện riêng tư quan trọng đă xảy đến cho Kawabata. Vào đầu tháng 3 năm 1932, lúc Kawabata đang làm cố vấn cho một kịch trường tên là Review Casino Folies (phiên âm Nhật) th́ một người đàn bà đă đến t́m ông ở nhà riêng, lúc ấy nằm trong khu phố Shitaya (ngày nay thuộc khu Taitô, Tôkyô). Người ấy là bà Itô Hatsuyo (27 tuổi ở thời điểm đó), 10 năm trước đă đính hôn với ông rồi biến mất như một làn khói, không để lại một lời giải thích, khiến cho ông phải ôm một mối hận t́nh. Trong cuộc gặp gỡ ở thư trai nhà văn, bà đă bao lần tự kết tội ḿnh là một người đàn bà dày dạn, không biết xấu hổ. Lúc đó, người chồng của bà - Sakura Gorô – đang lâm vào cảnh thất nghiệp. Bà đến thăm Kawabata với mục đích xin ông nhận bé Tama,đứa con gái mới lên 8 tuổi có với đời chồng trước (Nakabayashi Chuuzô, nguyên là quản lư quán nước Cafe America) làm con nuôi.

Do đó, độc giả có thể h́nh dung ra rằng “Mối t́nh đầu của mẹ” đă lấy cảm hứng từ cuộc tái ngộ giữa cặp t́nh nhân cũ sau 10 năm xa cách. Việc bà Itô Hatsuyo nhờ Kawabata nuôi hộ con ḿnh đă được bà Hideko -phu nhân của nhà văn – xác nhận trong một thiên hồi kư của ḿnh. Như vậy, độ tin cậy của giả thuyết này có thể nói là rất cao tuy c̣n phải đợi thêm nhiều nghiên cứu kiểm chứng của các nhà văn học sử. Cần nhắc đến một điều thú vị nữa là cuộc viếng thăm của Hatsuyo đă được Kawabata hư cấu hóa để viết thành một truyện ngắn khác nhan đề Ane no wakai (Làm lành với chị).

Có thể nói bản thân Kawabata cũng yêu thích tác phẩm này. Theo lời kể của Mishima Yukio (1925-70) - người bạn văn vong niên và rất quí trọng ông - th́ Kawabata từng tâm sự với ông là khi viết đến đoạn 4 của tác phẩm với cảnh “Yukiko tách ra để đi sát bờ mương” và “Sayama bảo nàng hăy vào giữa đường mà đi” th́ Kawabata không khỏi ngậm ngùi thương cảm cho cái vẻ đáng yêu của người thiếu nữ. Kawabata cũng cho đó là “những hàng quan trọng nhất” khiến cho ông nhớ lại “những h́nh ảnh tượng trưng có tính cách thần bí của thời trung cổ”. Theo Mishima th́ khi “đi nép theo bờ mương”, nhân vật Yukiko đă ở trong trạng thái “vong ngă” (wareshirazu) và ngay khi nàng theo lời Sayama mà chạy đến nép vào ông, cũng lại là một trạng thái “vong ngă” khác. Bờ mương và Sayama đă hiện ra như hai mặt của một định mệnh.

Nhà văn Takami Jun (1907-65) cũng tỏ ra cảm động v́ chi tiết “Yukiko đi sát bờ mương” mà ông thấy nó mang cùng một vẻ đẹp như vẻ đẹp từng hiện ra trong Izu no odoriko (Cô đào hát miền Izu) tuy giữa chúng vẫn có chút khác nhau rất tinh tế (nuance). Ông xem cả hai như là những khoảnh khắc đặc biệt mà độc giả khi đọc rồi sẽ không thể nào quên.

Chủ đề thứ hai thấy trong “Mối t́nh đầu của mẹ” là tính cách thần bí của sức mạnh đến từ mối t́nh đầu. Nó có thể vượt qua thời gian và truyền lại từ mẹ đến con như một thứ sinh mệnh (inochi), một luồng điện, một tia chớp nháng. Có lẽ đối với Kawabata đó là ước mơ tái tạo h́nh ảnh của vị “Nữ thần nhan sắc” (Bishin = Mỹ thần, Venus). Một cái đẹp được sinh ra không thể mất, nó sẽ được nuôi dưỡng dưới một h́nh thức nào đó để tái sinh sau đó.

Nữ minh tinh Kishi Keiko (1956)

Truyện “Mối t́nh của người mẹ” và tuyển tập “Những người tôi yêu” có lẽ không được nổi tiếng cho lắm ở ngoài nước Nhật nhưng được biết đến nhiều ở trong nước. Chả thế mà nó đă được hăng Tôhô dựng thành phim màn ảnh lớn vào năm 1954 (do đạo diễn Hisamatsu Seiji với Uehara Ken trong vai Sayama và Kishi Keiko trong vai Yukiko). Ngoài ra c̣n có ít nhất 10 bộ phim truyền h́nh mượn đề tài này trong khoảng ba thập niên (1970-1996) do những đài chính như NHK, TBS, KTV, FTV, RKB sản xuất.

(Việc dịch sang tiếng Việt đôi khi gặp phải khó khăn v́ Nhật ngữ thường ít sử dụng danh xưng có tính đẳng cấp (con, bác, chú, cô..). Đặc điểm này mới hợp với giọng văn bàng bạc mơ hồ của Kawabata và nhờ vậy mà tŕnh bày được một mối liên hệ t́nh cảm không rơ ràng vốn là cái duyên của tác phẩm).

Cách hành văn Nhật Bản vốn yêu chuộng thể nghi vấn cũng có tác dụng đặt một khoảng cách giữa nội tâm nhân vật và sự thực ngoài đời cũng là một yếu tố khác tạo nên sự mơ hồ sương khói. Chữ dùng cũng vậy. Từ khóa Suki (trong phần cuối, khi Tokie hỏi chồng về t́nh cảm của ông đối với Yukiko) nếu dịch là “thương” th́ hơi nhẹ nhưng dịch là “yêu” th́ lại quá mạnh. Ngoài ra, việc t́m những thành ngữ tương đương giữa hai ngôn ngữ Nhật và Việt cũng chưa được thực hiện một cách suôn sẻ như sự mong muốn của dịch giả).

Nguyễn Nam Trân biên soạn

Tư liệu tham khảo:

1- Kawabata Yasunari, Haha no hatsukoi (Mối t́nh đầu của mẹ) trong Aisuru hitotachi (Những người tôi yêu), tuyển tập 9 truyện ngắn do Shinchô Bunko xuất bản (sơ bản 1941). Ấn bản sử dụng: bản tái bản lần thứ 78 năm 2018. Nguyên tác Nhật ngữ.

2-Tư liệu và h́nh ảnh Internet (Nhật)

 

 

MỐI T̀NH ĐẦU CỦA MẸ

(HAHA NO HATSUKOI, 1940)

H́nh ảnh nữ sinh của nhân vật Yukiko (ảnh minh họa)

.... Một

-Hôm đám cưới, nếu đánh phấn mà phấn không ăn sẽ khó coi lắm đấy, bà đừng để cho Yukiko phải nhúng tay vào nước nữa nghe! Sayama đă lên tiếng để căn dặn Tokie, vợ ḿnh.

Chừng đó th́ một người đàn bà như Tokie hẳn phải biết. Hơn nữa, theo vai vế trong nhà, Yukiko chỉ là con gái người yêu cũ của ḿnh cho nên gợi ra câu chuyện này cũng là điều khiến Sayama khó xử.

Thế nhưng mặt Tokie không có vẻ ǵ phiền. Vừa gật đầu, bà đáp:

-Đúng đó! Phải ra ngoài tiệm thẩm mỹ thử ít nhất hai ba lần cho đến khi da nó quen việc trang điểm chứ đánh ngay một lớp phấn dày lên có lẽ không nên.

Thế rồi bà gọi Yukiko lên:

-Này Yuki-chan! Từ nay cháu khỏi phải nấu nướng giặt giũ. Đến ngày cưới mà bàn tay không đẹp th́ không được đâu. Cô thấy mấy tạp chí họ cũng viết như vậy...Trước khi đi nằm, bôi kem mát da và mang găng tay vào rồi để nguyên như thế mà ngủ th́ tốt lắm.

-Dạ vâng!

Lau đi lau lại hai tay, Yukiko từ trong nhà bếp bước ra. Nàng hơi qú gối xuống gần bên ngạch cửa để nghe Tokie nhưng nhận xét ấy không đến nỗi làm nàng phải ửng hồng đôi má. Yukiko chỉ hơi cúi mặt rồi cứ như thế mà đứng lên và quay trở lại với món đồ nấu ḿnh đang ninh dở.

Chuyện đó vừa xảy ra vào buổi chiều hôm qua. Trưa hôm nay, vẫn thấy bóng nàng làm việc trong bếp.

Dù sao, trước khi từ giă ngôi nhà này, có lẽ Yukiko c̣n phải nấu nướng cho đến tận bữa sáng của ngày hôn lễ. Sayama nh́n thấy cảnh đó và nghĩ như vậy. Trong khi ấy, Yukiko cầm một cái đĩa con đựng một ít nước dùng vừa mới nêm xong, đưa lưỡi ra nhấp nhấp xem vị đă vừa chưa rồi nheo nheo mắt lại ra vẻ hài ḷng.

Như bị mời mọc, Sayama bước đến gần bên, đưa bàn tay sờ nhẹ lên vai nàng:

-Cô dâu tương lai dễ thương quá nghe! Trong khi làm bếp, Yukiko nghĩ chuyện ǵ vậy?

-Trong khi làm bếp ạ...?.

Miệng cô lúng búng và người đứng im không cục cựa.

Yukiko rất thích bếp núc, từ hồi cô mới lên năm thứ ba trường cao trung đă đỡ đần tay chân cho Tokie. Năm ngoái, sau khi tốt nghiệp th́ mọi việc trong bếp hầu như đă được bà phó thác cho nàng. C̣n bây giờ th́...

-Yuki-chan ơi, tới đây xem dùm cô cái coi!

Đó là cách nói lúc Tokie muốn nàng giúp ḿnh nếm một món ăn.

Thế rồi, khi cách nêm của hai người đến chỗ hoàn toàn giống nhau th́ Sayama chợt nghĩ đă đến lúc phải kiếm cho Yukiko một tấm chồng.

Giữa mẹ con và chị em, chưa chắc họ đă giống nhau về khẩu vị như hai người này. Sayama nhớ hồi ở nhà quê, ông có hai bà chị. Trước khi về làm dâu người ta, hai chị vẫn được tập nấu ăn. Tuy vậy, Sayama vẫn nhớ rằng vị của người chị bé lúc nào cũng ngọt ngay làm cho cả nhà cứ thế mà chế diễu.

Đôi khi về làng, Sayama thấy những món mẹ già nấu tuy có gợi cho ông nhớ lại thời niên thiếu nhưng không c̣n hợp với khẩu vị của ḿnh nữa. Dù vậy, ông cứ phải im. Vị ông ăn lúc này có lẽ là cái vị Tokie đă đem từ nhà nàng về khi lấy chồng. Yukiko được vợ chồng ông đem về đây nuôi từ lúc mới lên 16 nên nàng đă tiếp thu y nguyên cái vị của Tokie. Đến lúc này th́ nàng phải lấy chồng thôi. Nếu bảo chuyện này đáng ngạc nhiên th́ quả là nó đáng ngạc nhiên thật, nhưng phải chăng ngoài lư do đó, c̣n có biết bao nhiêu lư do khác nữa.

Không biết cái vị của Yukiko có hợp với miệng của Wakasugi, người chồng chưa cưới của nàng không nhỉ?

Sayama chợt thấy tội nghiệp Yukiko quá!

Bước vào trong pḥng khách, mới ngước lên nh́n cái đồng hồ chim cu (hato-tokei, cuckoo clock), Sayama đột nhiên nổi nóng:

-Ê, nhanh lên đi nào! Tôi phải lấy chuyến 1 giờ 3 phút đi Ôgaki đó nghe!

-Vâng ạ!

Yukiko vội vàng bưng mâm cơm ra. Cô gọi cô gái đang giúp việc bên trong nhớ tắt lửa ḷ than.

Yukiko cũng ngồi luôn vào bàn và xới cơm mời Sayama và Tokie.

Sayama nh́n bàn tay Yukiko.Tuy làm những việc nhà phải đụng đến nước nhưng da bàn tay ấy không đến nỗi bị se hay dộp. Làn ra trắng, nếu có trẻ trung th́ cũng phải thôi bởi v́ nàng mới vừa 19. Từ cái cần cổ ngây thơ và căng tṛn kia, một làn hương ấm áp đang muốn tỏa lan.

Sayama chợt mỉm cười một ḿnh.

-Ǵ đó, chú?

-Ờ, tại chú thấy tay Yukiko đeo nhẫn!

-Ui! Có ǵ đâu. Nhẫn đính hôn mà. Của ảnh cho. Con nhờ ảnh đeo hộ vào đó. Có ǵ đâu mà cười.

Mặt Yukiko đỏ như gấc. Nàng lấy tay tháo nhẫn ra rồi cảm thấy bối rối, mới đem dấu nó xuống bên dưới tấm đệm ngồi (zabuton).

-Xin lỗi, xin lỗi. Thật ra đeo nhẫn có ǵ kỳ cục, phải không nào. Chắc tại chú có tật xấu là cười không đúng lúc. Nhiều khi buồn buồn chú bật cười một ḿnh, thế thôi.

Sayama biện bạch bao nhiêu, Yukiko càng không thoải mái bấy nhiêu. Nàng ngồi mà cứ nhấp nhỏm.

Sayama không hiểu tại sao ḿnh lại cất lên tiếng cười và ngay sự ngượng ngập của Yukiko xem ra cũng không b́nh thường.

Thay đồ tây để đi đường và ăn xong bữa cơm rồi, Sayama liền ra khỏi nhà. Yukiko mang cái cặp táp của ông, chạy trước ra ngoài ngỏ.

-Đưa đây!

Nói xong, Sano ch́a tay ra lấy nhưng khi thấy Yukiko vẫn nh́n về phía ḿnh với vẻ mặt buồn xo, ông mới gật đầu.

-Con đưa chú ra bến buưt thôi mà.

Sayama nghĩ rằng nàng chắc có chuyện ǵ muốn nói riêng với ḿnh.

Ông đi Atami chuyến này là để giữ pḥng trọ cho tuần trăng mật của Wakasugi và Yukiko. Dù đă cố t́nh bước thật chậm nhưng ông chẳng nghe Yukiko thổ lộ điều ǵ.

-Pḥng trọ như thế nào th́ được?

Sayama lập lại câu hỏi mà ông đă đặt cho nàng nhiều lần.

-Nơi nào chú bằng ḷng là con bằng ḷng thôi.

Cho đến lúc xe buưt tới, Yukiko vẫn đứng nguyên, không nói thêm lời nào.

Sau khi Sayama lên xe đi, nàng c̣n nh́n dơi theo một đỗi. Thế rồi nàng mới ra ḥm bưu điện bên vệ đường để bỏ một lá thư. Nàng không bỏ lá thư một cách nhẹ nhàng đâu. Đó là một cử chỉ trầm tĩnh nhưng có thoáng một chút do dự.

Từ trên xe buưt, Sayama vẫy tay chào cái dáng đằng lưng của Yukiko lúc đó vẫn đứng trước mặt ḥm thư. Ông nghĩ con bé này c̣n phải chờ đến 22, 23 th́ mới đúng cái tuổi để gả chồng cho.

Bức thư vừa gửi h́nh như được dán với hai con tem 4 Sen. Không biết là nàng muốn gửi cho ai.

...... Hai

Việc giữ pḥng trọ cho tuần trăng mật thật chỉ cần gọi điệu thoại hay gửi bưu thiếp là đủ. Đúng y như lời Tokie đă nói. Thế nhưng nếu Sayama muốn diễn xuất cảnh ra đi như thế có lẽ v́ trong bụng ông đă mưu tính chuyện chi rồi. Từ khi Yukiko đến tuổi hiểu chuyện, nàng đă khổ sở v́ cảnh nghèo trong cuộc sống bần bách với người cha dượng. Khi được Sayama đón về nuôi, nàng mới có một chỗ nương tựa tương đối bảo đảm nhưng dù sao cũng là thân phận một kẻ ăn chực nằm nhờ. Nàng đến đó một phần v́ bà con họ hàng không muốn bị quấy nhiễu, phần khác cũng phải nói đó là kết quả một t́nh huống khác thường. Kiếp sống ở nhà Sayama, đối với nàng, có thể là một thứ ngục tù cũng không chừng. Nếu lấy chồng, có lẽ lần đầu tiên nàng mới thực sự có một ngôi nhà như không gian sinh hoạt của riêng ḿnh.

Độc lập và giải phóng là hai t́nh cảm mạnh mẽ mà Sayama muốn tận lực giúp nàng cảm thấy khi vừa mở mắt dậy vào buổi sáng hôm sau ngày cưới. Phải kiếm một gian pḥng trọ nào mà nơi đó, nàng sẽ có cảm tưởng ḿnh đang từ trong một hang động bước ra ngoài cánh đồng rộng để có thể ngắm nghía bầu trời quang đăng không gợn mây.

Những khách sạn vùng Atami nằm trên một mũi đất nh́n ra biển Nam tạnh ráo trông th́ thật đẹp nhưng khổ cái chúng cất theo kiểu hô-ten tân thời, lại có quá đông các cặp tân hôn tranh nhau giữ pḥng, một điều có thể làm cho cô dâu trẻ và nhút nhát như Yukiko đâm ra ái ngại. C̣n những loại nhà hẹn ḥ riêng biệt và mới được cất gần đây th́ lại nằm ở vị trí quá lộ liễu.

Rốt cuộc Sayama chọn một ngôi nhà trọ thuộc loại biệt thự kiểu cổ dành cho mướn, có vườn riêng rộng răi với cây cối và g̣ nổng.Thác và hồ ao cũng tự nhiên như thiên tạo, phong cảnh lại b́nh lặng chẳng khác nào nhà tư nhân. Nơi đây c̣n có cả bồn tắm nước nóng nữa. Nằm cạnh núi và xa phố xá là hai ưu điểm khác của nó. Khi đứng ngoài vườn thử ghé mắt nh́n vào trong một ngôi nhà biệt lập như vậy, Sayama thấy nó có hơi tối nhưng ông đă nhanh chóng lấy quyết định, sau đó mới trở về gian pḥng của ḿnh nằm trong ngôi nhà chính (honkan).

Sau hai ngày thơ thơ thẩn thẩn vui thú với cuộc sống nơi đó, v́ không đem theo một quyển sách nào để đọc nên cứ ngồi được hai tiếng đồng hồ là Sayama đă cảm thấy tay chân ngứa ngáy không biết phải làm ǵ. (Cuộc sống ở đây là thế này đấy ư. Xin chịu thua thôi!) Ông lẩm bẩm một ḿnh. Ông nhận ra ngay là ḍng chảy của mọi suy nghĩ nơi ḿnh hầu như cạn kiệt và có vẻ không mấy bằng ḷng). Tại sao cho đến nay ḿnh đă để cho cái ǵ đó đánh lừa và sống những tháng ngày quá bận bịu! Thực ra th́ việc làm của ông ở xưởng phim có nhiều nhỏi ǵ đâu.Tuổi mới chưa ngoài 40 là mấy, một người viết kịch bản phim như Sayama chưa chi đă có cuộc sống của kẻ về hưu. Ông không đến hăng mỗi ngày cũng chẳng ai trách. Việc viết kịch bản từ mấy cuốn tiểu thuyết không có ǵ hào hứng th́ ông đă đẩy cả cho bọn đàn em. Bây giờ ông chỉ cần hợp tác với vài anh đạo diễn đă ăn cánh với nhau từ xưa để viết theo sở thích của ḿnh rồi cậy vào thâm niên để giữ một địa vị vững vàng.

Thế nhưng khi quay đầu nghĩ lại, Sayama thấy ḿnh không c̣n là một nhà biên kịch ở đỉnh cao nữa. Bây giờ đối với phim trường, ḿnh là kẻ chẳng đem lại lợi lộc ǵ cho họ.

Tuy vẫn biết là tiếng tăm trong giới làm phim là cái dễ thay đổi, lên xuống hết sức bất thường và ông đă quen nh́n những cảnh tượng đó, nhưng khi nghĩ về bản thân, Sayama vẫn thấy ḿnh đang bồn chồn chẳng khác nào một nữ minh tinh đă hết thời đang hớt hải chạy loanh quanh.

Bây giờ phải làm lại cuộc đời như một nhà biên kịch hay rời bỏ phim trường để trở về cái nghề ban đầu là soạn kịch nhỉ? Sayama không sao t́m ra lối thoát.

Có một nhà hát lớn vừa nhờ ông viết cho một vở để diễn vào tháng 2 năm tới. Lâu lắm rồi, Sayama mới có một đơn đặt hàng của kịch trường tốt như vậy nên ông định thừa dịp này mà chuyển hướng. Ông muốn đến vùng nghĩ dưỡng có suối nước nóng thật yên tĩnh để t́m cảm hứng cho vở kịch.

Tuy vậy h́nh ảnh bản phác thảo các “xen” phim mà ông đă tung ra cho đến nay lại lần lượt quay lại trong đầu không dứt và làm cho ông khốn đốn. Cùng với những “xen” đó, h́nh ảnh không biết bao nhiêu nữ diễn viên - giờ đây không c̣n tin tức – lại hiện ra như những bóng ma quá khứ.

Dù đă cố gắng kết hợp thử mọi thứ ấy, ông vẫn không thể dựng lên được một khung truyện thật chuẩn cho cuốn phim viết theo phong cách độc đáo của ḿnh. Ông thấy ḿnh đă làm hao ṃn tuổi trẻ v́ mấy chuyện như vậy để đến bây giờ phải đâm ra hối tiếc.

Tuy nhiên, nếu giờ đây ông bỏ đi cái lối cấu tứ theo phương thức của một nhà biên kịch phim chuyên môn cho phim trường th́ ông cảm thấy ḷng ḿnh chán nản và trống rỗng cùng cực, đến độ không sao ở yên một chỗ.

-Hay là ḿnh rủ bà ấy lên đây chơi nhỉ?

Nghĩ thế, Sayama chợt cười x̣a rồi chậm răi cạo râu.

Tokie trẻ thua Sayama những 11 tuổi. Bà chỉ ngồi ĺ trong nhà, lo lắng trăm thứ cho cái gia đ́nh nhỏ. Mọi hy vọng bà đều đặt vào con cái và hầu như đă quên đi cả thời xuân sắc. Sayama thường nghĩ, sống như vợ ḿnh mới là hợp với đ̣i hỏi của thiên nhiên chứ như ḿnh đây th́ chỉ là kẻ làm công kiếm cơm. Từ đây về sau, ở một thời điểm nào đó th́ ḿnh, một kẻ chỉ biết chạy theo tranh đua sự trẻ trung với đám con cái, sẽ bị trời phạt bằng cách này hay cách khác mà thôi.

Sayama nhớ lại h́nh ảnh mệt mỏi của Tamiko, mẹ Yukiko. Hồi tuổi mới có 32, 33 thôi mà gân cốt khắp người bà đă lung lay rệu ră. Chắc phải đến 10 năm, ông mới gặp lại người t́nh cũ. Lúc đó Tamiko nói với ông:

-Em thật mừng v́ anh đă thành công trong sự nghiệp.

Bà ấy dường như đă nói như vậy với tất cả sự tin tưởng đến tự đáy ḷng. V́ bà nói thẳng trước mặt ông và bằng một cách dứt khoát nên Sayama không thể nào phủ nhận. Rồi nàng lại bảo:

-Em vẫn đi xem các tác phẩm của anh. Mỗi lần như vậy, em thường dắt con theo.

Việc đó th́ Sayama không ngờ tới. Mấy chữ “tác phẩm của anh” (gosaku) trịnh trọng quá khiến ông đỏ mặt. Ông chỉ làm việc là dựa vào nguyên tác của một tiểu thuyết gia để viết kịch bản cuốn phim rồi trao cho nhà đạo diễn và ông này sẽ chỉ đạo việc diễn xuất. Phần được phân công cho tay viết kịch bản đă có là bao ở trong cái gọi là “tác phẩm của anh” đâu! Khi viết kịch bản, ông cũng đă chịu nhiều đ̣i hỏi, yêu cầu từ mọi phía chứ nào đă được hoàn toàn tự do. Cho nên khi thấy bà xem mấy cuốn phim kia như sáng tác của mỗi ḿnh ḿnh, Sayama có cảm tưởng như Tamiko đang muốn mỉa mai ông.

Tuy vậy, lời bà ấy nói không có mục đích bày tỏ sự bất măn nào với nội dung của kịch bản nên lúc đó Sayama bèn lái cuộc đàm thoại qua hướng khác. Ông hỏi thăm về đứa con của Tamiko. ....Đứa con đó chính là Yukiko, thiếu nữ mà ông đang lo liệu việc gả chồng.

...Chuyện xảy ra cách đây đă 6 năm. Lúc Tokie, người vợ của ông dắt con đi mua đồ vừa về đến nhà th́ thấy có bóng một người đàn bà đứng lấp ló ngoài cửa như đang có ư ḍ xét bên trong.

Thấy thế, Tokie định quành ra phía sau để vào nhà bằng cửa bếp. Người đàn bà khi chợt thấy bóng Tokie th́ vội vàng chạy biến như một con mèo bị bắt gặp khi đang ăn vụng. Thế nhưng khi chưa ra tới con đường lớn bà ta đă va phải bờ rào và té bệt xuống đất.

Tokie lấy làm quái lạ bèn báo cho Sayama hay:

-Ḿnh này, có xuống xem giúp em một chút không?

Sayama cứ ngỡ người vừa đến nhà là cô phụ tá ở đằng hăng phim bèn đứng dậy đi t́m nhưng khi ra tới nơi, ông không thấy bóng ai cả.

Khi hỏi h́nh thù người ấy ra sao th́ Tokie nói:

-Không có ǵ khác thường, chỉ có cái trông như người ốm.

-Người ốm à....?

Khi họ vừa nói với nhau tới chỗ đó, bỗng nghe ở ngoài gian tiền đường có tiếng phụ nữ. Tokie bèn đưa mắt nh́n chồng một cái rồi chạy ra xem hộ. Bà trở lại với vẻ mặt biến sắc:

-Ḿnh ơi, chị Tamiko!

-Tamiko?

Sayama đứng lên ngay, xẳng giọng với vợ:

-Bộ bà vừa gặp người ta hả?

-Ờ! Th́ sao?

-Có ǵ mà sợ đến thế!

Sayama cười khẩy rồi dợm đi ra phía pḥng tiền đường. Tokie bèn cao giọng gọi hai đứa con rồi cả ba cùng ra khỏi nhà bằng cửa bếp.

Sayama kinh ngạc. Một phần ông thấy tội nghiệp cho vợ nhưng một phần, ông lại cảm thấy tức bực v́ bà.

Trong ḷng, nhất định là ông không thấy một hứng thú nào để đi thẳng ra pḥng tiền đường tiếp rước cô người yêu cũ, xưa kia đă phản bội ḿnh nay lại đến thăm mà không hẹn trước. Đối với bà vợ hiện tại của ḿnh, điều đó giống như một sự sỉ nhục ông không sao chịu nổi.

Thế nhưng Sayama chỉ lo lắng về động cơ khiến Tamiko t́m đến. Ông tự hỏi có phải cô nàng đang túng tiền chăng. Riêng t́nh cảm của một người yêu xưa th́ ông không thấy nó nằm ở đâu cả.

Sự chộn rộn bên trong nhà của Tokie h́nh như đă truyền ra tận ngoài cửa nơi Tamiko đang đứng nhưng Sayama c̣n muốn làm rơ hơn nữa để người khách đến viếng biết rằng hành động của bà hôm nay là không thể chấp nhận

Cố gắng làm như không có chuyện ǵ xảy ra, Sayama mời Tamiko vào pḥng khách. Cô cứ lập đi lập lại:

-Chắc chị nhà nghĩ em là con mẹ nào mà mặt dày mày dạn, anh nhỉ?

rồi nói tiếp:

-Nếu hồi năy chị không nhận ra em th́ hôm nay em đă cứ thế mà quay về nhà. Dạo sau này em đă đến trước cổng nhà anh hai, ba lần rồi nhưng ngượng quá nên không dám vào.

Tamiko khép nép đến độ thấy mà tội nghiệp. Nó làm Sayama chạnh ḷng nhớ lại chuyện cũ. Đó là một sự cảm động chân thành chứ không phải ở ngoài mặt.

Sayama cảm thấy rằng ḿnh đă xử tệ với Tamiko mà c̣n tỏ ra quá đổi lạnh lùng.

Khi hỏi thăm giờ đây sinh sống làm sao, Tamiko mới kể rơ rằng người đàn ông kết hôn với cô mắc phải bệnh lao và cô phải về quê chồng. Sau bốn năm nuôi bệnh, người chồng đó đă chết. .Cô bèn dắt đứa con gái đi và tái hôn với Negishi, anh chồng hiện giờ. Họ sống với nhau đến nay đă được 5 năm. Giọng của cô giống như đang tâm sự với một người thân thích để họ hiểu cho hoàn cảnh của ḿnh.

-Em gặp toàn chuyện khổ không, anh à! Chắc Trời phạt em đó! Hồi xưa đang sống hạnh phúc th́ em lại bỏ trốn nên kết quả nào em cũng đành chịu, không dám oán thán ǵ hết. Những khi khổ và nghĩ đến anh Sayama lại đâm tủi thêm. Nhưng em làm th́ em chịu!

Tamiko định nói về việc cô đă phản bội Sayama và nhận sự trừng phạt. Và cũng ngầm nói thêm rằng nếu kết hôn với Sayama th́ cô đă có thể t́m được hạnh phúc.

Negishi là một kỹ sư mỏ từng lưu lạc bên Triều Tiên nhưng đến khi về Nhật vẫn không bỏ được núi rừng. Ông ta may mắn kiếm được chỗ làm trong ngành hầm mỏ nhưng cảm thấy chậm lụt trong việc thực hiện hoài băo đời ḿnh nên nhiều lúc trông giống như người mất định hướng. Theo lời cô kể th́ trong thời gian ấy, Tamiko thường phải chạy theo chồng vào trong rừng núi. Lâu lâu về sống ổn định ở Tôkyô, chồng cô lại cho vợ đi làm kiếm tiền thêm ở các quán rượu. Hễ dành dụm được một ít, ông ta lại lên đường ra đi.

Tamiko v́ làm quá sức chịu đựng trong một thời gian dài nên đă để bệnh hoạn lậm vào trong người. Hiện nay, cả tim lẫn thận của cô đều có vấn đề, nếu tiếp tục thức khuya làm việc th́ đến bác sĩ cũng sẽ phải chạy mặt. Hồi năy khi bị Tokie khám phá, trong lúc ù té chạy, cô xây xẩm không nh́n rơ nên đă ngă lăn ra đường. Cô cho biết mỗi lần ngă như vậy, cô tưởng ḿnh cứ như thế mà đi luôn.

Tamiko xanh xao, gân tay đen sạm và gầy trơ xương. Tóc cô đă thưa hết.

Cô bảo hiện giờ ḿnh đă quyết tâm chia tay Negishi. Rồi sau đó, để hai mẹ con sinh sống, cô sẽ mở một quán nước và đi đến kết luận là hỏi thăm Sayama có thể cho ḿnh vay 500 Yen không.

Với món tiền 500 Yen th́ khó có một cửa tiệm cho ra hồn. Số tiệm quán kiểu đó đang mở ra tràn lan như bệnh dịch, làm sao cô địch lại. Hơn nữa, với tấm thân ốm yếu bệnh tật như bây giờ, Tamiko đang định thực hiện một chuyện vô lư.

Thế nhưng người đàn bà vẫn tiếp tục:

-Bên hàng xóm nhà em có cái tiệm nhà chủ sắp về nước. Họ nói nếu em muốn làm ăn, họ sẽ để lại với giá đặc biệt. Thiết bị có sẵn, ngay ngày mai cũng mở cửa được. Con gái em nó cũng chẳng ưa ǵ ông bố dượng hiện tại nên được ra đứng tiệm chắc nó thích lắm.

-Năm nay cháu mấy tuổi?

-Mười ba đó anh. Cháu sắp sửa nghỉ học nên có thể giúp đỡ em buôn bán..

Thế rồi Tamiko vui vẻ tŕnh bày về cảnh tượng và nơi chốn của cửa tiệm.

Sayama từ chối, cho biết ḿnh không có 500 Yen đó. Nếu tính toán kỹ th́ không phải là ông không có nhưng hiện nay trong tay không có tiền để dùng vào việc phiêu lưu như vậy.

Có lẽ Sayama không tin vào lời Tamiko, người cho rằng ông đă “thành đạt”. Thế nhưng lúc đó,người đàn bà kia có lẽ cảm thấy thẹn thùa v́ v́ bị từ chối ngay bước đầu hay phản tỉnh v́ biết rằng lúc này không phải là dịp đến để vay tiền, đă cất lên tiếng khóc như một thân cây bị đốn quị. Cái dáng kiệt quệ của cô trông thật thê thảm..

Nhân v́ hai người chưa từng có mối quan hệ xác thịt nên giờ đây Sayama càng thấy ḿnh không có điều ǵ để hối hận.

Sayama lại hỏi thăm tin tức đứa bé. Nói chung, ông muốn biết cô con gái ấy có mang dáng dấp của người t́nh cũ hay không.

-Cháu có giống Tamiko không?

-Không ạ. H́nh như cháu không giống em bao nhiêu. Mắt nó to nên ai cũng khen là dễ thương. Phải chi hôm nay em đưa cháu tới th́ tốt biết bao.

-Ừ, thật đấy!

-Khi đi xem phim của anh Sayama, cháu được nghe em kể chuyện anh nên Yukiko cũng biết nhiều về anh.

Sayama làm mặt như không hứng thú.

Tuy chưa thấy Tokie quay lại nhưng v́ vợ ḿnh khi đi dắt cả con theo Sayama không thấy lo lắng chút nào.

Tamiko vừa khóc vừa tiếp tục nhắc lại những nỗi khổ của ḿnh ngày xưa và những cay đắng hiện giờ rồi đột nhiên nói như cảm khái:

-Anh Sayama đứng đắn thật đó! ...

Sagama không hiểu ư nghĩa của câu nói. Bỏ Negishi, ra mở quán nước rồi nhờ Sayama giúp đỡ. Gan ruột Tamiko có chứa chất toan tính nào đen tối không đây? Hay là cô chỉ thành tâm tiếc là ngày xưa ḿnh đă không hiểu rơ nhân cách của ông?

Cuộc nói chuyện với Tamiko chỉ kéo dài hai tiếng đồng hồ.

Sâm sẩm tối th́ Tokie về đến nhà. Có lẽ sau khi nh́n dáng điệu của Sayama, nỗi lo âu của bà đă tan biến nên không thấy gặng hỏi ǵ về Tamiko cả. Để chứng tỏ giờ đây ḿnh không c̣n bận tâm về người cũ, ông đem chuyện hoàn cảnh của Tamiko kể cho vợ nghe.

-Thế nhưng chị ấy dám đến để vay tiền ḿnh nhỉ? Anh có định cho mượn không đấy?

-Có tiền đâu mà cho.....Từ năy đến giờ, em đi những đâu?

-Th́ ra công viên cho trẻ con nó chơi ấy mà.

........ Ba

Lúc ở Atami để sửa soạn tuần trăng mật của Yukiko, Sagama cũng nhớ lại câu nói của mẹ nàng trước đây: “Anh Sayama đứng đắn thật đó!...”

Ông nghe nó mà tưởng như lời Tamiko chế nhạo ḿnh. Và câu nói đó cũng đă phản ánh cái số phận hẩm hiu của chính cô đối với bọn con trai.

Giúp đỡ việc tang ma cho Tamiko, dựng vợ gả chồng cho Yukiko là những việc bộc lộ cái đức tính “đứng đắn” ấy của Sayama nhưng ngoài ra, nếu có được kết quả ấy chắc chắn là c̣n nhờ ở tấm ḷng giàu t́nh người của Tokie bên cạnh nữa.

............Sau ngày Tamiko tới nhà độ hai tháng, một hôm Sayama từ xưởng phim trở về đă nghe Tokie báo tin:

-Ḿnh ơi, hôm nay chị Tamiko lại đến. Có dắt cả con bé theo ...

-Hả! Có dắt con theo à? Đứa con như thế nào?

-Coi bộ khá ngoan. Lại xinh xắn. Đẹp hơn cả mẹ cơ đấy. ..

Tokie c̣n đùa:

-Phải chi là con gái của anh th́ hay biết mấy nhỉ!

Sayama không ngờ vợ ḿnh lại có thái độ trầm tĩnh đến vậy.

-Thế có mời người ta vào chơi không?

-Có chứ. Tụi em nói bao nhiêu là chuyện từ năy đến giờ, mới xong đây thôi. Hỏi ra mới biết hoàn cảnh chị ấy thật đáng thương, kể không sao hết chuyện.

Tokie hầu như không c̣n một chút ác cảm nào với Tamiko. Chẳng những thế lại có vẻ đồng t́nh nữa. Ngoài ra, Tokie c̣n tỏ ra tự thỏa măn v́ thái độ đồng t́nh đó của ḿnh.

Cho dù Tokie không cảm thấy Tamiko có một sức mạnh nào đủ đe dọa cuộc sống b́nh lặng của gia đ́nh ḿnh nhưng việc hai người đàn bà ấy có thể đi đến chỗ tâm t́nh với nhau như thế đă vượt ra ngoài sức tưởng tượng của Sayama.

Nh́n mặt Tokie th́ thấy như thể giờ đây bà c̣n rành rẽ về thân thế của Tamiko hơn cả ḿnh nữa.

-Chị có nói là đă chia tay cái anh chàng kỹ sư mỏ tên là Negishi ǵ đó!

-Chia tay rồi à? Có ra mở quán nước chưa nhỉ?

-H́nh như chưa.

Theo lời Tokie th́ Tamiko là người rất nghiêm túc, biết lo lắng chi li cho tương lai của đứa con gái duy nhất.

Thế rồi từ ngày đó, Tamiko không bao giờ quay lại nhà. Khoảng nửa năm sau, Sayama t́nh cờ gặp Tamiko trên đường phố Ginza. Tamiko tỏ vẻ vui mừng và dừng lại nói chuyện.

Khi nghe Sayama cho biết Tokie khen ngợi con gái ḿnh, gương mặt Tamiko chợt sáng lên và môi cô thoáng điểm một nụ cười. Rồi khi được Sayama ngỏ ư là ḿnh cũng muốn biết mặt Yukiko th́ Tamiko đă tự ḿnh gọi ngay một chiếc tắc-xi. Sayama có vẻ ngại ngùng nếu phải đến liền v́ ông không muốn có cảm tưởng ḿnh bị lôi kéo nhưng Tamiko đă bảo:

-Cháu ở nhà có một ḿnh. Anh không việc ǵ phải ngại.

Căn nhà nằm trong xóm đằng sau lưng khu số 10 phố Azabu, Yukiko trong bộ đồng phục quần áo lính thủy đang ngồi học bên một chiếc bàn thô sơ. Có lẽ cô bé c̣n theo học ở một trường nữ trung học.

Khi được mẹ dặn phải chào khách, Yukiko đứng lên tới bên cạnh ông và cúi chào ra vẻ một thiếu nữ con nhà nề nếp nhưng sau đó cứ cúi mặt mà không nói năng ǵ.Tuy vậy, qua cử chỉ th́ thấy cô bé đă biết về Sayama, không đợi người mẹ phải giới thiệu.

-Thôi được, cháu cứ tiếp tục ngồi học đi!

Nghe Sayama nói như vậy, Yukiko bèn mỉm cười và gật nhẹ. Tuy nhiên, cô bé không đi chỗ khác mà cứ ngồi trước mặt ông.

Nhà nầy không có nhiều đồ đạc nhưng được xếp dọn ngăn nắp thành thử hơi lạnh lẽo. Sayama nghĩ cần phải có một người đàn ông nào dọn về đây ở mới được. Coi bộ t́nh trạng sức khỏe Tamiko cũng đă khá ra.

-Hồi đó em c̣n con nít quá, không biết đời ǵ cả. Cứ sống dồn dập như trong mơ, cho đến một ngày mới hiểu ra. Trong ḷng nhiều khi cứ nghĩ phải đến để tạ lỗi anh nhưng dù muốn làm như vậy, chưa chắc anh đă cho phép gặp.

Một lần nữa, Tamiko lại đem chuyện cũ ra nói. Sayama bối rối:

-Thôi đi, con bé nó đang ngồi ngay kia ḱa.

Tamiko thoáng đưa mắt nh́n Yukiko rồi bảo:

-Không sao hết, anh ơi. Con nhỏ này cái ǵ nó cũng đă biết hết...Cháu c̣n hỏi nếu nhà chú Sayama thương mà chịu lo cho con th́ mẹ thấy sao, nữa kia.

Không biết Yukiko đă được mẹ kể cho nghe những ǵ về mối t́nh đầu của bà?

-Yukiko là một đứa trẻ khá tự lập. Nếu mai kia em có mệnh hệ nào th́ anh có vui ḷng chăm lo cho cháu không anh? Đó là điều em vẫn muốn được nghe ư kiến của anh Sayama.

Câu nói của Tamiko lần này cũng có một âm hưởng kỳ quái.

Cho dù Sayama có muốn tiếp nhận câu nói này như dấu hiệu của ḷng tin cậy chân thành từ phía người đàn bà, ông vẫn tự hỏi không biết lần này Tamiko có nuôi ư nghĩ nào đen tối như khi đến nhà vay tiền mở cửa hàng nước hay không. Do đó, dù được cô nhờ vả chăm sóc cho Yukiko, ông cũng thấy khó nghe theo. Ngoài hai lần kết hôn, người đàn bà này c̣n đi lại với bao nhiêu đàn ông khác, từng làm vợ bé người ta nữa kia mà. Một người đàn bà như Tamiko nếu chọn lối sống như vậy cũng có lẽ v́ trong đầu đă h́nh dung ra cảnh ngộ đứa con gái, không muốn nó một ngày nào đó phải ra đứng đầu đường xó chợ mà không biết phải về đâu. Dù thế nào đi nữa, Sayama đă là một người đàn ông trung niên. Lỗ tai ông không c̣n nghe rơ ràng như hồi c̣n trẻ.

Những mối quan hệ nam nữ không thông qua xác thịt, kiểu tṛ chơi của tuổi mới lớn chắc Sayama đă được bao nhiêu cô gái dạy cho rồi. Tamiko từng là một người đầu tiên trong đám ấy.

Khi Tamiko mới đính hôn với Sayama, cô chỉ là một đứa con nít đúng như người ta định nghĩa,tức là cô đang ở cái tuổi c̣n chưa biết ḿnh muốn ǵ. Thế rồi thoắt cái, cô quay ra lập gia đ́nh với một người đàn ông khác và làm cho anh chàng trẻ tuổi Sayama cứ ngẩn người ra. Rốt cuộc, đó là nguyên nhân đă làm cho Sayama chưa có đủ thời gian để làm chủ thân xác của cô. Tuy là một sự việc có thể xem như chuyện thường t́nh nhưng vào thời ấy, nó đă làm Sayama xất bất xang bang.

Cái món đồ ông quá đỗi quí trọng nên giữ kỹ như viên ngọc báu ấy đă bị bàn chân lấm bẩn của một người đàn ông khác dẫm cho tan nát.Trước diễn biến của cuộc sống mù quáng v́ chạy theo dục vọng xác thịt nơi thiếu nữ, Sayama chỉ c̣n biết đưa mắt mà nh́n.

Khi Tamiko bỏ ông và đi với người đàn ông nọ, một hôm Sayama đến thăm cô ở nhà trọ th́ cô đă nhún vai:

-Em bây giờ hư hỏng rồi. Cơ sự đă ra thế này!

-Nào đă ra cơ sự ǵ đâu. Em vẫn c̣n nguyên đây mà!

Sayama thực ḷng suy nghĩ như vậy. Thế nhưng Tamiko đă đứng bật lên, bắt đầu ra tay quét dọn căn buồng như muốn đuổi khéo Sayama đi cho khuất mắt.

Tại sao lúc đó ḿnh không mạnh tay mạnh chân lôi cổ cô ả về nhỉ?

Măi về sau Sayama vẫn c̣n hối tiếc. Vấn đề không nằm ở chỗ ai yêu Tamiko hơn ai hay ai là người mới đem lại hạnh phúc cho Tamiko. Chỉ có kẻ dám hành động thô bạo hơn mới là người thắng cuộc.

Sayama xem chuyện bị Tamiko phản bội như lỗi lầm của đời ḿnh và chưa hề trách móc người con gái........Tamiko trước đây là người đến phụ việc thay cho nữ diễn viên trong nhóm nghiên cứu về kịch nghệ đi tŕnh diễn trong những buổi kịch sinh viên do Sayama và nhóm bạn của ông đứng ra tổ chức. Sau khi tốt nghiệp, Sayama đă lập tức được mướn vào làm việc trong một hăng phim. Lúc đó, ngoài nhiệt t́nh đối với điện ảnh, một nghệ thuật mới so với sân khấu kịch. Sayama c̣n muốn dùng điện ảnh để giúp cho Tamiko, người yêu của anh, trở thành nổi tiếng. Do đó, anh đă đưa Tamiko vào làm việc ở hăng phim. Anh chưa muốn vội vă tổ chức đám cưới v́ làm như thế, anh sẽ cản trở không cho Tamiko có đủ thời gian phát triển tài nghệ. Anh lại ngượng ngập khi phải đi nhờ vả trắng trợn người khác mong họ giúp đỡ cô trong vị thế là vợ của ḿnh nên vẫn thích thú kéo dài thời kỳ đính hôn như kéo dài một giấc mơ đẹp đẽ, đợi cho đến khi cô nhận được nhiều vai diễn tốt cái đă. Về phía Tamiko th́ vừa lúc đó có anh chàng kư giả của một tờ báo điện ảnh thuộc loại lá cải - một hôm vô t́nh đi qua phim trường - đă khéo tán tỉnh là sẽ viết bài quảng cáo cho tên tuổi của cô và sau đó dắt cô đi mất tiêu.

Tamiko cho biết Yukiko là kết quả của cuộc t́nh đó. Sinh con xong, cô bèn rời thành phố để chăm nom bệnh tật của chồng cho đến ngày anh ta nhắm mắt.

Lúc Sayama vừa mất Tamiko, mỗi lần lên xe điện, khi đưa tay đụng phải lớp áo xống của các cô gái 17, 18 cùng lứa tuổi Tamiko, nhiều khi ông suưt ứa nước mắt. Ông lại nghĩ rằng trong lúc ḿnh vắng nhà, biết đầu Tamiko chẳng t́m về chỗ ḿnh ở nên bồn chồn đến độ có một lúc không dám rời nhà ra ngoài.

Thế rồi 10 năm trôi qua, giờ đây cô ta lại hiện ra trước mắt ông, giống như một cái bă đă bị vắt hết chất ngọt, không c̣n khơi dậy trong ḷng một người đàn ông như ông cái thèm muốn được thưởng thức nó nữa.

Những lời Tamiko nói là sự thật, bởi v́ trước sau nếu cô vẫn nhớ về ông, quyến luyến những ngày tháng cũ và t́m đến xin lỗi, ngay cả việc đem đứa con gái phó thác cho ông th́ mới thấy chưa chắc là trong hai người, ai là người mới là kẻ ruồng rẫy t́nh yêu.

Có phải cảnh ngộ sa sút của Tamiko, và sự “thành công” như lời cô đă nói về ông đă là nguyên nhân của t́nh huống này không? Thế nhưng, mỗi khi buồn khổ và cay đắng, Tamiko nghĩ rằng nếu lấy Sayama th́ ḿnh có thể t́m ra hạnh phúc. Việc cô chạy theo huyễn ảnh của Sayama như thế phải chăng là để an ủi cho cái số phận hẩm hiu của ḿnh?

Dù chuyện xảy ra như vậy, hay giả sử đó chỉ là kết quả của một sự tính toán từ phía người đàn bà, chính Tamiko mới là kẻ đă đi trọn đoạn đường t́nh. Và Sayama cũng ngạc nhiên khi thấy ngọn lửa t́nh thời trẻ của ḿnh vẫn chưa tắt ngúm.

Hạt giống t́nh yêu một lần ḿnh gieo xuống và ngỡ đă quên tuy có sinh trưởng quặt quẹo nhưng cũng đă ra được quả. Cái quả héo và chua ấy, nếu ḿnh muốn hái thử, hỏi nên làm cách nào cho phải?

Sayama c̣n nhận ra rằng, quan trọng hơn cả điều đó nữa, là việc những sự bất hạnh vùi dập cuộc đời Tamiko đều đă bắt đầu bằng bàn tay ḿnh. Qua việc yêu Tamiko, bị phản bội, buồn, khổ rồi quên lăng, Sayama đă bị tổn hại những ǵ từ mối t́nh đó nào?

....Thế rồi Sayama cũng bước ra khỏi ngôi nhà của Tamiko.

...... Bốn

Mẹ Ta-mi-ko mất. Yu-ki-ko.

Bức điện tín đă đến vào tháng 4 ngay năm sau cuộc gặp gỡ.

Tokie lên tiếng:

-Yu-ki-ko, người gửi bức điện chính là Yukiko đó, ḿnh. Con bé bây giờ chỉ có một thân, chắc khốn khổ lắm. Ḿnh ráng đi thăm nó nhé!

Phần Sayama th́ ông cũng không biết tại sao âm hưởng của ba chữ Yu-ki-ko nghe như một nỗi buồn đang thấm vào ḷng.

Sayama chỉ đến thăm ngôi nhà ở phố Azabu mỗi một lần và từ đó phía bên kia cũng không âm tín. Ông không biết Yukiko có ư ǵ mà lại gửi tờ điện tín báo tin mẹ chết kư bằng tên ḿnh đến địa chỉ của ông.

-Không biết đám tang sẽ được tổ chức vào ngày nào. Nếu đến được trước dịp đó chắc nhà ḿnh cũng phải sửa soạn ít tiền phúng điếu, ḿnh nhỉ?

-Mấy chuyện đó à?...Làm sao em phải lo đến cả mấy chuyện đó!

Nghe nói ḿnh không phải bận ḷng, Tokie có sắc giận nhưng cũng nói:

-Ḿnh thiệt! Người ta nói “Đă thương th́ thương cho trót”, có đúng không? Chị ấy sao mà lắm tai ách thế không biết.

Người vợ gượng cười để khỏa lấp nỗi buồn và sửa soạn bộ lễ phục dự đám tang cho chồng.

Ở nhà Tamiko đă thấy một nhóm người - có vẻ là cḥm xóm – đang

đứng lộn xộn ra cả đó. Dĩ nhiên họ không biết Sayama là người liên hệ thế nào đối với tang gia nên mới gọi cô bé:

-Yuki-chan. Yuki-chan!

Yukiko chạy ra. Đó là một thiếu nữ mạnh khỏe, không có vẻ ǵ là một người vừa mất mẹ. Khi nh́n thấy Sayama, nàng tỏ ra ngạc nhiên nhưng không dấu được một sự vui mừng trong sáng. Thế rồi, đôi má hơi ửng hồng. Ḷng Sayama bỗng thấy ấm áp. Ừ, hôm nay ḿnh đến đây thật phải!

Sayama không nói ǵ, chỉ tiến về phía bàn thờ Phật. Yukiko bước theo sau.

Sayama châm hương.

Yukiko ngồi ở phía đầu nằm của Tamiko, đầu nàng hơi cúi thấp, gọi mẹ:

-Mẹ ơi!

Và cầm lấy đóa hoa trắng đang được đặt ở trên gương mặt người quá cố..

Đối với Sayama th́ không phải cái chết của Tamiko nhưng là hành động của Yukiko báo tin cho ông về cái chết của người mẹ và việc cho Sayama được nh́n mặt mẹ ḿnh là những cái đă gây xúc động mạnh cho ông.

Sayama nh́n khuôn mặt trắng bệch như sáp của Tamiko và nói:

-Mặt thấy thanh thản quá!

Yukiko gật đầu và nói:

-Mẹ cháu ....

-Mẹ cháu? ...

-Mẹ cháu nói trăm sự nhờ chú Sayama ...

Thế rồi, cô gái bất chợt khóc ̣a và úp hai bàn tay lên che lấy mặt.

-V́ vậy cháu mới gửi điện báo tin?

-Thưa vâng!

-Cháu làm vậy là phải. Chú cảm ơn cháu nghe!

Sayama khẽ đặt bàn tay lên vai Yukiko:

-Yuki-chan đừng khóc nữa. Cháu mà khóc, mọi người không yên ḷng.

Yukiko gục lên gục xuống mấy lần ra vẻ đồng ư và đưa tay quệt nước mắt.

Sayama bèn kiếm một mảnh vải trắng để phủ lên mặt cho Tamiko.

Lúc đó đèn đă bật lên.

Sayama không đành ḷng ra về mà ở lại th́ cảm thấy bất tiện. Dù sao, để có thể theo dơi t́nh h́nh, ông bèn đứng ra một góc trong khi Yukiko lăng xăng hết đem nệm ngồi, trà nước và gạt tàn đến trước mặt ông. Tuy tỏ ra đáng yêu như vậy nhưng coi bộ cô bé chỉ tập trung việc tiếp đăi vào mỗi Sayama mà không để ư ǵ đến những người khách khác. Sayama không biết người ta sẽ nghĩ thế nào về thái độ tiếp rước với sự phân biệt rơ ràng như vậy, dù là ở nơi một người trẻ c̣n thiếu kinh nghiệm như Yukiko, nên đă gọi nàng ra đằng trước nhà. Thế nhưng ông lại nghĩ rằng tuy có buồn nhưng Yukiko vẫn xử sự một cách hồn nhiên, họa chăng ḿnh mới là người quá lo lắng cho nên Sayama không biết phải lưu ư cô gái bằng h́nh thức nào:

-Người lo việc điều hành lễ tang là ai vậy cháu?

-Để cháu gọi họ ra nhé?

-Được! ....Đă có cơm nước ǵ cho những người đến tiễn mẹ cháu tối nay chưa?

-Cháu không biết!

-Phải gọi người sửa soạn đôi chút ǵ đi cháu ạ! Bên hàng xóm có tiệm bán sushi phải không?

-Dạ có!

-Hai đứa ḿnh qua đó đi!

Trong khi cả hai đang đi xuống con dốc tối, bỗng dưng Sayama cảm thấy buồn làm sao.

Yukiko lại tách ra, bước dọc theo bờ con mương.

-Ra giữa đường mà đi!

Nghe Sayama nói thế, Yukiko không khỏi ngạc nhiên, bèn đến thật sát bên ông.

-Ôi chà, anh đào đang nở ḱa chú!

-Anh đào à?

-Phải. Đằng kia ḱa!

Yukiko đưa tay chỉ về phía trên bờ tường cao của một ngôi biệt thự.

Sayama rút tiền trong túi ra nhưng Yukiko làm như đụng phải một vật đáng khiếp sợ nên không chịu nhận.

-Yuki-chan phải có một ít chứ. Gặp lúc cần th́ sao?

Khi Sayama định dúi vào trong áo th́ Yukiko quay ngoắt người đi, làm mấy tờ giấy bạc rơi lả tả trên mặt đường.

Sayama định cúi xuống nhặt.

-Để cháu lượm cho.

Yukiko nói một cách rơ ràng như vậy và ngồi xổm xuống rồi bắt đầu bật lên tiếng khóc như tức nước vỡ bờ.

Đứng dậy và đi rồi mà nàng vẫn vừa bước vừa khóc.

-Về đến nhà là không được khóc nữa nghe!

Khi hai người vờ quay lại ngôi nhà th́ h́nh như câu chuyện Sayama xem là quan trọng nhất, ít nhất là chuyện mà người ta định nhờ cậy ông, hầu như đă được những người hàng xóm đi tới kết luận v́ thấy họ làm như có điều ǵ muốn đem ra bàn bạc với ông.

Tuy cụ già, bố của Tamiko, từ dưới quê cũng lên dự đám tang nhưng ông có vẻ là một nông dân nghèo, không hiểu biết nhiều nên việc ǵ cũng tránh né. H́nh như cḥm xóm cũng muốn dấu chuyện đó với Sayama nên đă năm lần bảy lượt khuyên cụ ta nên đi ngủ sớm.

-Yuki-chan mấy hôm nay cũng đă mệt mỏi. Tối nay đi ngủ đi. Cháu mà không ngủ, sáng mai mệt lắm. Nhà bên cạnh có gác hai đấy. Đă giữ chỗ rồi. Nào, nào, hướng dẫn ông chú mày lên đó đi!

Nhân v́ Yukiko vẫn đứng bên cạnh Sayama để chờ nên ông phải đi

theo cô gái cùng lên căn gác hai nhà bên cạnh.

Căn pḥng ấy rộng khoảng 6 tấm chiếu tatami và đă trải sẵn 3 chỗ nằm. Góc bên kia của căn pḥng, có người con gái nào đó đang ngủ, Sayama bèn chọn chỗ bên ngoài phía có hốc tokonama trong khi Yukiko nằm chen ở khoảng giữa hai người. Sayama gợi chuyện:

-Không ngủ được à?

Câu nói như vừa làm bật một cái ḷ xo, Yukiko lại nấc lên tức tưởi.

Từ xa, Sayama lỏng ṿng tay ôm nhẹ lấy cổ Yukiko an ủi. Yukiko nắm lấy bàn tay Sayama và ấp nó lên mặt ḿnh. ...

Khi bàn tay ấy đă ấm lên v́ ḍng nước mắt ràn rụa của người con gái th́ Sayama không c̣n nghi ngờ ǵ nữa, ông cảm thấy cái t́nh yêu buồn bă của thiếu nữ đă truyền đến trong ông.

-Không ngủ được à?

-Dạ vâng.

-Thôi đừng buồn nữa.

Yukiko ngúc ngắc cái đầu và nói:.

-Tấm nệm này hăng hăng...Khó chịu quá.

-Hả?

Sayama chồm dậy xem thử th́ đúng là tấm nệm ấy nồng mùi thân thể đàn ông. Đột nhiên, ông cảm thấy cái đàn bà nơi Yukiko.

-Để chú đổi cho nhé. Chắc lựa trúng tấm nệm của anh đàn ông nào đó rồi.

Sáng hôm sau, ở chỗ ḷ thiêu xác, Yukiko đă trả cho người ta bằng món tiền Sayama trao sẵn cho ḿnh.

Năm

Đúng thật! Ngay hôm đám cưới của ḿnh, Yukiko c̣n sửa soạn cả bữa ăn sáng.

-Yuki-chan. Thôi để đó cháu!

Tokie nói với cái giọng như khi bà trách lũ con. Sayama dậy xem thử có ǵ th́ thấy Yukiko đang chuẩn bị cơm hộp (o-bento) cho hai đứa nhỏ sắp đi học. Tokie cũng rầy luôn cả cô gái giúp việc:

-Không, cô ơi. Được mà. Hôm nay ngày cuối, xin cô cho phép con.

Nói xong, Yukiko bèn trao cơm hộp cho hai đứa trẻ.

-Này!

Thế rồi, Yukiko dắt tay chúng và bước ra ngoài.

Vừa tiễn chân con, Tokie quay lại cười và nói với Sayama :

-Ḿnh nè. “Đă thương th́ thương cho trót”. C̣n nhớ câu em nói hôm trước không?

-Chưa biết sao...Để xem nào. Lại có chuyện ǵ đó cũng nên.

.......Việc họ đem Yukiko về nuôi kỳ thực đă đến từ lời đề nghị của Tokie hơn là ư kiến Sayama. Đám tang Tamiko xong được ít lâu, Sayama đă gửi thư cho Yukiko dọ hỏi nhưng lá thư đă bị gửi trả về v́ người nhận có tên viết trên phong b́ dường như đă đổi địa chỉ mà không rơ dọn đi đâu.

Một hôm Tokie đi mua hàng ở cửa hiệu bách hóa th́ gặp một cô hầu bàn có quen biết với Yukiko.

-Em nghe cô ta kể cháu ấy trông lúc nào trông cũng buồn buồn nhưng chuyện đó nào có ǵ là lạ. Tội nghiệp nó thật, phải bỏ học đấy. Nghe nói bây giờ nó đang sống trong kư túc xá của cửa hiệu. Nếu anh lên tiếng th́ nhất định nó sẽ chịu về sống với bọn ḿnh.

Hai vợ chồng tṛ chuyện như vậy và đó là lư do mà Yukiko đă trở nên một thành viên trong gia đ́nh Sayama.

Yukiko được cho trở lại trường nữ trung học để học tiếp. Từ học hành,

chăm sóc mấy đứa trẻ cho đến bếp núc, việc nào cô cũng chu tất. Phần Tokie, bà rất bằng ḷng về Yukiko, quên bẵng chuyện cô gái này là con riêng cô người yêu cũ của chồng ḿnh.

Ông chủ tiệm đồ tây hay lui tới hăng phim mà công việc phụ là làm mai làm mối, khi biết Yukiko, đă đem đến một đề nghị. Tokie ưng ư ngay. Tokie sau đó mới nói với chồng:

-Yuki-chan bản chất trung hậu nhưng có cái là lắm lúc hay thả hồn đi đâu đó. Chắc đă đến tuổi phải kiếm cho nó tấm chồng. Em nghĩ đúng là ḿnh không nên giam giữ con gái người ta quá lâu như vậy.

Người chồng tương lai tên là Wakasugi, ba năm trước đă tốt nghiệp đại học và đang làm việc trong một ngân hàng, là người ít điều tiếng. Cái mối duyên này được xem như là quá tốt đối với Yukiko.

Yukiko bảo nàng phó thác mọi sự cho hai vợ chồng Sayama định liệu.

Sáng ngày hôn lễ, lúc Yukiko đi ra khỏi nhà, chỉ có một bữa cơm tượng trưng để chúc mừng nàng. Sau khi Yukiko chào mọi người xong, Tokie mới nói:

-Yuki-chan ơi! Nếu mai sau chẳng may có việc ǵ cực ḷng, cháu cứ t́m về đây với cô chú nhé!

Nghe vậy, Yukiko bất giác bật lên khóc nức nở, hai tay run lẩy bẩy rồi ù chạy ra khỏi pḥng. .

-Khùng hay sao mà em dặn ḍ những chuyện như vậy!

-Chứ không phải à? Nếu là con đẻ của em th́ em đâu cần phải dặn.

Tokie tiếp tục cự nự Sayama:

-Ḿnh xem, trong trường hợp Yukiko, nếu em không dặn trước những chuyện đó th́ có phải tội nghiệp cho nó không?

-Nhưng em làm như thế th́...

-Không sao mà. Có cô dâu nào khi ra khỏi nhà mà chẳng khóc! Em nghĩ khi Yukiko khóc là lúc nó trở thành con gái nhà ḿnh đấy.

Khi ra đến đền Thần đạo ở Iidabashi th́ phía tân lang Wakasugi, đă có đến 14 người thân thích đứng dàn hàng, trong khi phía bên tân nương Yukiko th́ chỉ có độc mỗi hai vợ chồng Sayama. Pḥng hành lễ trong đền lại rộng rinh và tôi tối nên không khí có hơi buồn bă.

Trên hàng ghế quan khách được mời đến dự, ngoài hai cặp vợ chồng vốn là bạn bè của Sayama, c̣n có khoảng 10 cô gái bạn thời nữ trung học của Yukiko. Nhờ có những cô tiểu thư với những ống tay kimono thả rộng mà buổi lễ có được một phong cảnh tươi tắn.

Khi Sayama ngồi xuống chỗ dành cho phụ huynh, ông lên tiếng

-Cô dâu xinh đáo để. Dáng dấp đường đường...

-Nhất định là thế. Khi mặc quần áo, em có độn ngực nó cho cao đấy!

-Ngực à? Độn bằng ǵ vậy?

-Thôi, đừng nói chuyện đó nữa.

Tokie đă xác nhận những điều như vậy.Thế nhưng phần Sayama th́ vẫn da diết nghĩ về Tamiko nên ông bứt rứt không giữ được im lặng. Có phải hồn ma của Tamiko đang hiện từ bên ngoài cửa sổ để đưa mắt ngắm trang phục đám cưới của con gái ḿnh không?

-Ngạc nhiên chưa ḱa! Yukiko ăn tất cả mấy món ăn người ta dọn ra..

-Dĩ nhiên. Em có bảo nó là phải ăn đi. Mấy cô dâu đời nay, ai cũng thích ăn. Ngược lại, chính mấy người không chịu ăn mới sai lầm đó.

Sayama th́ thầm như nói một ḿnh:

-Đúng không đấy...? Người sao ăn uống ǵ mà hùng hục vậy không biết!

Sayama không muốn tiễn cặp tân hôn đi trăng mật. Tokie muốn ra tận ga nhưng ông ngăn lại:

-Bố mẹ cô dâu đâu có quyền đi đưa!

Trong xe từ đám cưới trở về, nếu không khí có buồn bă th́ cũng không phải là chuyện đáng nói.

Ngước đầu nh́n lên trong một dáng điệu trầm mặc, Sayama nói một cách bâng quơ:

-Đám cưới này tổ chức đúng phong cách ghê!

-Ờ, phải. ....Đó có lẽ là cách em đền ơn cho chị Tamiko cũng nên.

-Thôi đi, em. Ăn nói ǵ kỳ cục.

-Phải chớ!. ....Em thấy anh yêu Yuki-chan, có đúng không?

-Có yêu chớ!

Sayama trả lời một cách nhẹ nhàng.

-Đáng lẽ anh không cần phải chiều ư em mà cho Yuki-chan đi lấy chồng sớm. Để nó ở lại nhà ḿnh thêm 3, 4 năm nữa phải tốt hơn không? Em không ngờ bây giờ ḿnh lại thấy buồn như thế này.

Tokie cũng nói một cách trầm tĩnh.

-Không biết sao mà ḿnh thấy gả chồng cho Yukiko như là làm một việc tàn nhẫn.

-Tội nghiệp nó thật. Phải để hai bên đi lại lâu la một chút trước khi cưới mới được. Nếu nó biết rơ hơn về cậu Wakasugi th́ ḿnh sẽ không đến nỗi lo lắng như thế này.

-Có lẽ em nói đúng.

-Em bây giờ cũng ngại việc gả con gả cái lắm rồi. Cứ để cho chúng tự do yêu đương. Nhất định là phải để cho chúng làm theo ư chúng.

Đứa con lớn của Sayama cũng là con gái.

Đến ngày thứ ba th́ cặp tân hôn trở về. V́ phải theo họ đi một ṿng đến nhà ông mai và những người khác để cám ơn nên Sayama và Tokie đă đến chỗ ở mới của hai vợ chồng. Ở đây họ gặp một chuyện ngoài sức tưởng tượng. Ông bố dượng Negishi của cô gái đă ngồi sẵn ở đấy và đang sắp sửa đổ cơn thịnh nộ lên đầu nàng.

Negishi mượn cớ Sayama tổ chức cho Yukiko đi lấy chồng mà không cho nàng một cơ hội từ chối là một điều khả nghi nên đổ tội cho ông. Chuyện Negishi một thời là dưỡng phụ của Yukiko là điều không thể chối căi nhưng Yukiko không mang họ của Negishi và Tamiko cũng đă chia tay với ông ta rồi cho nên trước tiên, về phương diện pháp lư, những lời lẽ ấy không có giá trị ǵ.

Negishi muốn ḿnh được đi cùng để đến thăm nhà cha mẹ Wakasugi cũng như nhà ông mai và chui tọt vào xe. V́ muốn tống khứ nên khi chiếc xe hơi dừng bánh trước một ṭa bin-đinh, Sayama mới bảo ông ta xuống một căn pḥng dưới tầng hầm để nói chuyện, Giữa chừng Yukiko mượn cớ có chút việc để rời chỗ ngồi và đi mất dạng, có đợi bao nhiêu cũng không thấy trở lại. Nghĩ rằng nàng đă về thẳng nhà Sayama xin tị nạn rồi chăng nên sau đó, ông đă để Wakasugi về lấy một ḿnh.

Thế nhưng đêm hôm ấy vẫn không thấy Yukiko về nhà Sayama.

V́ sợ cái gia đ́nh mới mẻ của ḿnh bị Negishi uy hiếp nên Yukiko mới bỏ đi mất tích đó chăng? Hay là nàng đă tự sát nhỉ?

Sayama bèn gọi điện thoại cho cô bạn thân nhất của Yukiko hồi ở trường nữ trung học.

-Vâng, ngay trước ngày hôn lễ, cháu có nhận được một lá thư dài của Yukiko. Để coi nào...

-Thư hả cháu? Trong đó viết những ǵ thế?

-Chú chờ chút!...Cháu nói ra có được không chú?

-Được, cháu cứ việc!

-À, cháu không hiểu rơ chuyện nhưng có phải Yukiko có lỡ thương ai đó không hở chú?

-Cái ǵ cháu? Người yêu à? Hay là nhân t́nh?

-Chuyện đó th́ cháu không biết ạ! ...Thế nhưng Yukiko nói cái ǵ như là “mối t́nh đầu là cái mà dù có đi lấy chồng hay v́ một sự t́nh nào đi nữa cũng không hề biến mất”. Cô bảo “mẹ ḿnh đă dạy như vậy nên khi đi lấy chồng, ḿnh cũng đem cái ư tưởng đó đi theo”. Cô ấy viết chung quanh mấy chuyện này nhiều thứ lắm ạ.

-À ra thế!

Sayama vẫn cầm nguyên ống nghe điện thoại trong tay, để sụp đôi mi và nhắm nghiền mắt lại.

Ngày hôm sau, nhân có một chuyện ở xưởng phim không làm sao thoái thác, Sayama đă đến sở. Ông thấy Yukiko đang có mặt tại chỗ và đợi ông từ sáng sớm.

Chỉ v́ cái có thể gọi là sự ngốc nghếch hay là sự thờ ơ của ḿnh....nhưng thôi, không phải là lúc để gợi lại chuyện đó nữa.

-Người như nhân vật Negishi kia không có ǵ để cháu phải sợ hăi đến mức đó.

-Vâng, ông ta th́ có đáng ǵ đâu ạ!

-Ngoài ra, Yukiko có điều ǵ buồn khổ nữa không?....Nếu khổ th́ cứ quay về nhà. Cô Tokie cũng nói đó!

Yukiko chỉ nh́n đăm đăm cánh cửa sổ ở trước mặt...

-Hồi đó cháu cứ nghĩ cô nhà mới là người hạnh phúc nhất trần đời.

Đây là lần duy nhất Yukiko bộc lộ t́nh yêu và đồng thời gửi đến Sayama một lời trách móc.

Sayama hoàn toàn mất định hướng. Ông không biết có phải bảo xe đưa ḿnh về nhà Wakasugi để trả nàng lại cho chồng hay không!

Thế nhưng t́nh yêu của Tamiko đă nối mạch suốt từ Tamiko đến Yukiko để đi xuyên qua ḷng Sayama như một tia chớp sáng ḷa.

Dịch xong ngày 25 tháng 9 năm 2020

 


* Nguyễn Nam Trân :

Một trong những bút hiệu của anh Đào Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đà Lạt. Nguyên quán Hương Sơn, Hà Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) và Đại Học Sư Phạm Sài G̣n trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đông Kinh (University of Tokyo) và Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thông. Giáo sư đại học. Hiện sống ở Tokyo và Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

.........................

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com