(TADANAO-KYÔ GYÔJÔKI, 1918)

Nguyên tác : Kikuchi Kan  -  Dịch : Nguyễn Nam Trân

Diễn viên Ichikawa Raizo trong vai lãnh chúa Tadanao

Đoản thiên « Ghi chép về hành trạng của ngài Tadanao » được đăng lên mặt báo lần đầu tiên năm 1918 giữa thời kỳ sáng tác sung mãn nhất của Kikuchi Kan (1917-20) khi tác giả hãy còn ở lứa tuổi 30 và chưa dấn thân chính trị. Nó đã gây được sự chú ý nơi độc giả vì thủ pháp sáng tạo gọi là têma shôsetsu (tiểu thuyết chủ đề, nouvelle à thème) nêu lên được một chủ đề để suy gẫm từ cách giải thích một sự kiện lịch sử tiêu biểu (cause célèbre) của ông. Sự kiện ấy là việc thất sủng và cắt đất phong xảy ra vào năm 1623 ở vùng Echizen đối với vị lãnh chúa trẻ tuổi Tadanao, người được xem như một tướng lãnh hùng mạnh và có tương lai nhất trong hệ thống chính quyền Tokugawa đương thời. Chủ đề nêu lên là nguồn gốc tâm lý các hành vi bạo ngược của người cầm quyền cũng như sự phi nhân nghịch lý của chế độ phong kiến khi kẻ bị trừng phạt lại là những nạn nhân đáng thương chứ không phải thủ phạm đã gây ra tội ác.

Năm 1960, truyện này đã được phóng tác thành phim do đạo diễn Mori Kazuo thực hiện với nam tài tử Ichikawa Raizô (1931-1969) thủ vai chính.

Một

Khi vị Tổng chỉ huy Ieyasu (1) cho gọi các đại thần phò tá thế tử Tadanao (2) đến trình diện mình ở đại bản doanh (3), từ đầu đến cuối, ông đã xỉ vả họ một mẻ không thương tiếc.

-Trong lúc cánh quân của Ii (4) và Tôdô (5) gặp phải khó khăn, chúng bay đang ngủ trưa à ? Nếu lính Echizen các ngươi biết bọc hai bên sườn để giúp đạo chủ lực tiến công thì có phải thành Ôsaka đã thất thủ ngay hôm nay không ? Chủ tướng thì khờ dại còn bọn gia thần như bọn bay lại là những tên khiếp nhược nhất nước Nhật. « Nhờ có » các ngươi mà quân ta mới vuột mất một chiến thắng đã nắm chắc trong tay!

Ieyasu bỏ cả chỗ ngồi đứng lên và cứ thế mà mắng bọn họ như tát nước.

Lão thần Honda Tomimasa (6) – người được Ieyasu ủy thác việc phò tá thế tử Tadanao – đã có sẵn trong đầu đôi lời để biện bạch cớ sao hôm nay Tadanao không làm nên công trạng - nhưng vì quá ngạc nhiên trước trận lôi đình của Ieyasu, ông chẳng dám lên tiếng.

Không hó hé trước mặt vị Tổng chỉ huy đã đành nhưng bọn lão thần khi rón rén bước ra khỏi đại bản doanh còn lo ngay ngáy vì không biết phải thưa gửi thế nào khi về đến doanh trại của mình để trình bày mọi sự với chủ quân. Viên đại tướng chỉ huy đạo quân Echizen (tỉnh Fukui) của họ tên là Tadanao, năm nay vừa mới 21 tuổi. Cha của ông là ngài Hideyasu (7) mất vào tháng 4 nhuận năm Keichô thứ 12 (1607). Lúc đó tuy Tadanao mới có 13 tuổi nhưng đã được thừa kế một lãnh địa lớn với 67 vạn thạch thóc (8). Từ đó trở đi, ông đã trở thành một vị đại tướng với ý chí cá nhân quyết liệt, xem trời bằng vung, không biết trên đầu có ai.

Từ khi mới ra đời, ông là một viên đại tướng được sống tùy ý - đúng hơn là theo bản năng của mình - giống như một cây thông cứ mọc và đâm thẳng lên trên đỉnh núi cao vọi. Chả thế mà khi lui ra để điều đạt lệnh xuất trận đến doanh trại cánh quân Echizen, tất cả các đại thần của Tadanao đều ngay ngáy như sợ tay của họ sắp phải đụng vào một vết phỏng.

-Văn thư với quân lệnh khẩn cấp của Ngài Gosho (9) bắt quân ta phải tấn công chính diện vào thành Ôsaka vừa tới nơi đấy ạ!

Các đại thần tâu trình lên ấu chúa như vậy nhưng họ thừa biết xưa nay vị chủ trẻ này vẫn có cái thói quen coi ý chí của cá nhân ông là tuyệt đối và khinh thường mọi ý kiến khác. Thế mà họ còn phải tường thuật cho chủ quân cơn thịnh nộ của ngài Ieyasu vừa xảy ra hôm nay nữa chứ ! Đối với một người mà từ thuở lọt lòng tới giờ chưa một lần nếm mùi mắng chửi - dù là lúc thức hay trong giấc mơ đi nữa - các vị đại thần hết sức hồi hộp không biết chủ quân của họ sẽ phản ứng thế nào khi những lời xỉ vả thậm tệ của vị Tổng chỉ huy lọt vào tai.

Nghe tin các lão thần đã về đến nơi, Tadanao tức tốc cho gọi bọn họ đến hầu. Mặt mày hớn hở, không dấu nổi nụ cười, ông lên tiếng hỏi han:

-Nào, ông nội ta vừa nói những gì ? Nhất định là cụ phải có lời khen thưởng công trạng của ta chứ?

Được hỏi như vậy, các lão thần lại càng thêm bối rối nhưng dần dần bụng bảo dạ, thôi cứ đánh liều, thế rồi một người trong bọn mặt mày tái mét, vừa phủ phục vừa bẩm báo:

-Thưa tướng công, chuyện không xảy ra đúng như ngài đã suy đoán đâu ạ. Ngài Gosho đang uất ức vì hôm nay quân Echizen nhà mình đã không xuất trận để hiệp lực với các đạo khác công phá thành.

Là một người chả bao giờ bị ai phê bình hay mắng nhiếc cho nên Thế tử Tadanao chưa từng có kinh nghiệm đối phó với hoàn cảnh đó cũng như chưa biết cách kiềm chế phản ứng của mình.

-Hả ! Ngài dạy thế nào ? Khi Tadanao này xin lãnh ấn tiên phong, ngài đã bác bỏ mà bây giờ lại lên tiếng chê trách ta ư ? Có phải cụ muốn bảo Tadanao, mày hãy chết quách đi, không ? Ngài muốn cả bọn, từ ta cho đến các ngươi chết đi cho rảnh hả ! Thế thì mai này, chủ tớ mình sẽ đem máu đào tô lên lưỡi kiếm của quân thù.Thi thể chúng ta sẽ thành xương trắng phơi dưới chân thành. Hãy ra lệnh cho tất cả quân sĩ phải sẵn sàng để cùng chết với ta !

Tadanao hét to như thế trong khi hai bàn tay đang đặt trên đùi của ông run lên lẩy bẩy. Rồi như không thể nào nhịn nổi nữa, ông tuốt thanh bảo kiếm Nagamitsu (Trường Quang) mà tên tiểu đồng hầu cận đang vác theo ben cạnh, chỉa thẳng mũi nhọn vào mặt bọn đại thần:

-Nhìn đây ! Ta sẽ dùng thanh kiếm này lấy đầu ngài Hideyori (10) và chìa nó ngay trước mặt ông nội để cụ ấy xem.

« Phải sẵn sàng để cùng chết với ta ! »

Vừa nói chưa hết lời và vẫn ngồi nguyên chỗ, Tadanao vung đi vung lại hai ba lượt thanh bảo kiếm trên đầu như chực muốn chém ai. Mới vừa qua tuổi hai mươi thôi mà trong hành động của Tadanao, đôi khi người ta vẫn thấy những dấu hiệu của một người sắp sửa điên loạn như thế.

Các vị lão thần đã trải qua nhiều lần cảnh tượng này với ngài Hideyasu - cha của Tadanao – lúc ông ấy còn sinh tiền nên chỉ biết bịt tai nhắm mắt cúi đầu chờ cho sóng gió qua đi.

Buổi sáng ngày mồng 7 tháng 5 năm Genna (Nguyên Hòa) nguyên niên (1615), sau vài ngày trời u ám, cảnh vật đã sáng sủa và yên tĩnh ra, đặc biệt là màu trời trở nên trong vắt. Chuyện thành Ôsaka thất thủ được xem như đương nhiên, chỉ không biết nó sẽ xảy ra vào lúc nào thôi. Các viên đại tướng lừng danh (về cánh Hideyori, LND) như Gôtô Matabê (11), Kimura Nagato (12), Susukida Hayato no Shô (13) sau những cuộc chạm trán ác liệt đã tử trận vào hôm mồng 6 mất rồi, chỉ còn Sanada Saemon (14), Chôsokabe Morichika (15), Môri Buzen no mori (16) là còn đó và đang chờ đợi những đợt tấn công cuối cùng của địch.

Shôgun Hidetada (17) lên ngựa ra quân vào giờ Dần (= lúc hừng sáng). Các tướng Matsudaira Toshitsune, lãnh binh vùng Chikuzen, Katô Yoshiaki, phó chỉ huy đội kỵ binh, Kuroda Nagamasa, lãnh binh vùng Kai, đều mang cờ tiên phong tiến về bản trận đã định sẵn trên ngọn đồi Okayama.

Tiếp đó, vào giờ Mão, Ieyasu cũng lên kiệu xuất quân. Tướng Tôdô Takatora đến bẩm :

-Hôm nay là ngày đặc biệt. Đáng lẽ chủ tướng nên mang khôi giáp và vũ khí để ra uy.

Thì Ieyasu đã mỉm cái nụ cười ranh mãnh cố hữu:

-Dẹp bọn nhãi ranh ở Ôsaka này, việc gì ta phải nhọc lòng dùng đến khôi giáp.

Hôm ấy, ông chỉ mặc một áo khoác xanh trên áo bào trắng, vận quần váy, cầm cây phất chủ, luôn tay đuổi đám ruồi nhặng đang vo ve. Đi sau chiếc kiệu của vị tổng chỉ huy chỉ chừng 30 bộ hạ tâm phúc, trong số đó có Naitô Masanari, người đứng đầu việc nghi lễ, Uemura Iemasa, lãnh binh vùng Dewa, Itakura Shigemasa, chủ nhiệm việc bếp núc vv...

(Quân sư) Honda Masazumi (18), trấn thủ vùng Sado, ăn mặc không khác chủ tướng một ly, cũng ngồi cáng đi sát đằng sau.

Nhìn ra thì đã thấy suốt từ ngọn đồi Okayama cho đến khu vực chùa Tennôji, đạo hùng binh trên 15 vạn quân của ông đang dàn trận. Các đơn vị có thể phân biệt bằng màu sắc những ngọn cờ cắm trên lưng đang phấp phới trong làn gió một ngày đầu hạ. Những cái lưỡi trai che trước mũ trụ lấp lánh dưới ánh nắng. Đội ngũ chỉnh tề, trận địa kiên cố, giờ đây họ chỉ còn chờ đợi lệnh tấn công không mấy chốc sẽ được ban xuống. Thế nhưng lệnh tấn công ấy không được ban xuống một cách dễ dàng vì ba bốn thớt bạch mã của bọn lính đặc sứ Ngài Goshô vẫn còn chạy vòng quanh, len lỏi giữa đoàn quân để bố cáo mệnh lệnh:

-Hai đạo quân của các ngài Yoshinao và Yorinobu (19) còn chưa kết hợp xong nên toán tiên phong không được động tĩnh. Ngựa phải lùi lại 12 chô (khoảng 100-200m) và các kỵ sĩ đều phải xuống ngựa, nắm sẵn giáo mà chờ lệnh mới.

Nghĩ rằng hôm nay là cuộc giao tranh có tính cách quyết định nên Ieyasu những muốn hai cậu con yêu của ông là Yoshinobu và Yoshinao ít nhất phải đem một thủ cấp đại tướng của địch (kabutokubi) về báo công. Thế nhưng vừa nghe xong bố cáo ấy thì tướng Mizuno Katsunari (20) - vốn tính nóng nảy – đã quắc mắt và hét với viên đặc sứ:

-Từ hồi giờ Tỵ tới giờ, quân địch kéo đến ngọn đồi Cha.usu (21) càng lúc càng đông. Ngươi hãy về thưa với ngài Goshô cho đánh ngay mới được.

Trong khi chưa biết hai viên đặc sứ đó đã về thông báo hay không thì lại có thêm bốn viên đặc sứ khác đang phóng ngựa chạy ngang chạy dọc giữa đoàn quân. Họ truyền lệnh :

-Hỡi các vị ! Không toán quân nào được phép giao tranh. Tất cả phải ở đâu nguyên đó mà chờ.

Thế nhưng Tadanao, vị tướng trẻ tuổi cầm đầu đạo quân Echizen, sau một đêm hoàn toàn mất ngủ vì bực bội câu chuyện ngày hôm trước, đang căng thẳng đợi trận đánh mở màn. Sau khi nghe lời bố cáo ấy, ông ta đã ra lệnh cho chức karô (gia lão) Yoshida Shuuri (22) tiến quân ra trước mở đường, rồi cùng với hai quốc lão cùng họ Honda (23) dẫn binh đoàn gần 3 vạn người của mình chia làm 16 đạo, vượt qua khỏi trung quân do lính phiên Kaga (24) trấn giữ và đang ở trong tư thế đợi lệnh. Mặc cho quân Kaga phẫn nộ muốn chặn họ, quân Echizen cứ ồ ạt nhắm hướng chùa Tennoji trực chỉ, mãi đến khi đến trước ngọn đồi Cha.usu họ mới dừng lại. Họ bèn tụ tập ở một nơi hơi chếch bên tay trái đạo tiên phong của tướng Honda Tadatomo (24), trấn thủ vùng Izumi, để bày trận thế bao vây theo hình cánh hạc (Hạc Dực).

Lúc bấy giờ mới có quân lệnh từ Shôgun ban xuống cho tất cả các đạo :

-Lính trong thành đang rút khỏi những ổ chiến đấu trên tuyến đầu, có vẻ chúng đang đợi đêm xuống. Lệnh tấn công sẽ được ban ra ngay thôi.

Thế nhưng thế tử Tadanao không nhịn nổi cho đến khi lệnh tấn công được ban ra. Tướng tiên phong của ông là Honda Tadatomo vừa cho bắn thử xong hai ba phát súng dò đường thì hầu như tất cả bảy tám trăm cổ súng của quân Echizen đã đồng loạt khai hỏa. Nấp trong đám khói mù đang vây tỏa, 16 đạo quân của họ nhất tề chuyển động như một rừng người để tiến đánh đồi Cha.usu.

Khu vực từ thành môn Aoya cho đến ngọn đồi Cha.usu là nơi có đạo quân của hai cha con Sanada Saemon Yukimura (phe Hideyori, LND) trấn đóng. Họ được sự trợ lực của các toán quân Iki Shichirô-emon Tôo, Watanabe Kuranosuke Tadasu, Ôtani Daigaku Yoshitane ở mạn sườn phía Nam nhưng nói chung, tất cả cũng đông không quá sáu nghìn người.

Trong số địch quân ở trước mặt họ thì binh đoàn Echizen là đông đảo và dũng mãnh hơn cả. Hôm nay viên đại tướng Tadanao lại có vẻ quyết tâm một mất một còn. Ông vứt lá quạt chỉ huy (gunpai) qua một bên và xốc ngọn trường thương trên tay rồi giục ngựa tiến thẳng về phía địch quân, bỏ mặc ngoài tai lời can gián của đám gia thần.

Thấy đại tướng của mình đã anh dũng như thế, bọn quân binh cũng phấn khich xông xáo chẳng quản gì nước lửa thành thử trước binh đoàn Echizen, địch quân ngã rạp xuống như rạ. Đầu tiên là Honda Tadamasa (25), lãnh binh vùng Iyo, đã hạ được tay kiếm cừ khôi nổi tiếng khắp thành là Nenryuu Sadayuu, sau đến các tướng như Aoki Shimbê, Otobe Kurobê, Hagita Shume, Toyoshima Shuzen vv... nhiều người đã lập công sau khi giết sạch quân binh của Sanada Yukimura đang trấn giữ trận thế từ ngọn đồi Cha.usu cho đến ngôi đền Kôshindô. Bản thân Yukimura đã phải ngã gục trước Nishio Nizaemon còn Mishuku Echizen, viên phó tướng của ông, đã chết dưới tay Nomoto Ukon. Quân Echizen đuổi dồn theo toán lính đang tìm cách tẩu thoát khỏi thành rồi theo lối cửa Semba đến được Hắc Môn, cắm ngọn chiến kỳ của họ lên mặt thành và phóng hỏa một vài địa điểm bên trong.

Thủ cấp quân địch mà họ đoạt được lên đến 3.652 chiếc, về công lao hôm ấy thì không ai vượt nổi Tadanao.

Thế tử Tadanao dừng ngựa trên đỉnh ngọn đồi Cha.usu nhìn xuống đạo quân Echizen với cờ xí phất phới trên lưng đang băng qua hào thành như những đợt thủy triều. Đạo quân ấy tràn ngập vòng thành bên kia rồi kết hợp lại thành một thế trận hình tam giác mũi chỉa vào bên trong thành để cắt đôi lực lượng phòng thủ. Tadanao nhỏm xuống nhỏm lên trên yên ngựa và mừng rỡ như một đứa trẻ con.

Trong toán tiền tiêu có kẻ trở về bẩm báo:

-Thưa tướng công, Aoki Shimbê là người đầu tiên lọt vào thành.

Khuôn mặt Tadanao càng thêm rạng rỡ khi nghe tin vui đó.

-Shimbê đã lập được đệ nhất quân công đấy. Mau đi báo tin cho hắn là ta sẽ gia tăng thực ấp thêm 5 nghìn thạch nữa !

Vừa reo hò như một gã điên, Tadanao vừa ghìm cương để con chiến mã của mình khỏi nhảy dựng vì bị ảnh hưởng bởi thái độ quá phấn khích của chủ.

Trong đời võ tướng, hỏi còn có gì làm ông cảm thấy vinh dự hơn lúc này! Nội cái việc quân sĩ của ông đã bêu đầu tướng Sanada Saemon, kẻ phòng thủ ngoan cường từng làm điên đầu lực lượng bao vây, là đã đủ xứng đáng. Huống chi giờ đây, trong số không biết bao nhiêu quân sĩ các lộ chư hầu, người lọt được vào thành trước tiên lại là một thuộc hạ của ông. Làm sao có chiến công nào hiển hách hơn nữa nhỉ, Tadanao thầm nhủ.

Khi thấy gia thần của mình đã làm nên công trạng vẻ vang, Tadanao cho rằng tất cả đều nhờ ở mình bởi vì kết quả đó đã phản ánh đúng ý chí của bản thân.Vết thương đánh vào lòng tự phụ của ông đến từ những lời quở trách của ông nội hôm qua bỗng nhiên tiêu tán không để lại dấu vết. Chẳng những thế lòng tự phụ ấy nay càng tăng trưởng kịch liệt không biết bao nhiêu lần.

Ống nghĩ rằng trong số gần một trăm vị lãnh chúa can dự vào việc tấn công thành Ôsaka, nhất định không một ai có công lao sánh bì mình! Cả người ông như tắm trong một nguồn ánh sáng, một tình cảm mãn nguyện ngập tràn khắp châu thân. Điều đó không hẳn phi lý vì ông sinh ra trong gia đình của ngài Hideyasu, một vị tướng kiêu dũng vô song và lại là đứa cháu dòng đích của họ Tokugawa cơ mà! Khi nghĩ như vậy, ông thấy huân công đạt được hôm nay chỉ là một kết quả vạn lần đương nhiên. Tadanao không biết cách chi dồn nén được tình cảm đắc ý đang trào dậy trong lòng.

-Ông nội chưa chi đã vội đánh giá thấp Tadanao này ! Ta sẽ đến đại bản doanh của ngài để làm cho ra lẽ !

Nghĩ như thế rồi, Tadanao mới tiến về phía cao điểm Okayama và xin vào chầu Ieyasu ngay.

Ieyasu đang ngồi trên chiếc ghế xếp giữa trung quân để nghe những lời chúc mừng của các lãnh chúa nhưng khi thấy Tadanao đến nơi, ông đã nhấc người khỏi chiếc ghế - một dấu hiệu trịnh trọng hiếm có - giang tay ra kéo đứa cháu nội lại phía mình, nhìn tận mặt nó và nói :

-Đáng khen ! đáng khen ! Hôm nay kẻ được chấm công hàng đầu là cháu ông đây. Tài vũ dũng của ngươi thì dẫu là Phàn Khoái bên Tàu cũng không hơn nổi ! Ngươi xứng đáng được gọi là Phàn Khoái Nhật Bản đấy!

Là người bản tính đơn thuần nên khi Thế tử Tadanao nghe ông nội khen thưởng như vậy, đã mừng rỡ đến ứa nước mắt. Mối hận lòng của kẻ mới bị cùng một con người ấy mắng chữi giờ không còn đọng lại mảy may.

Đêm hôm đó khi trở về bản doanh của mình, ông đã bày một tiệc rượu lớn để khao thưởng tướng sĩ. Thế nhưng ông lại bắt đầu nghĩ rằng ngay cả cái danh hiệu « Phàn Khoái Nhật Bản » mà ông nội dùng để khen thưởng, coi mình như kẻ mạnh nhất trong muôn người và chiến thắng tất cả, vẫn còn chưa nói lên đầy đủ.

Tadanao nhìn bầu trời tối mịt trên ngôi thành Ôsaka giờ đây chỉ còn đôi đốm lửa đỏ rực từ những đám cháy sót lại, vừa hồi tưởng quang cảnh được tuyên dương công trạng ngày hôm nay, khoan khoái uống hết chén rượu lớn này sang chén rượu lớn khác. Ngoài tình cảm đắc chí đang dâng trào, trong lòng Tadanao tuyệt không còn có gì khác.

Ngày mùng năm một tháng sau đợt tấn công thành Ôsaka, các lãnh chúa chư hầu tham dự chiến dịch đã họp nhau tại thành Nijô (26). Lúc ấy, Ieyasu đã nắm lây tay Tadanao nhắn nhủ:

-Hồi Hideyasu - cha của ngươi - còn sinh tiền, đã tận trung tận hiếu với ta. Ngày nay nhà người lại lập nên đại công vượt trên hết chư quân, ta vô cùng mãn nguyện. Lý ra ta phải ban cho ngươi một tấm bằng sắc để khen thưởng nhưng chúng ta là người cùng một nhà, có lẽ không phải cần làm như vậy. Khi nào dòng dõi chính thống nhà ta còn duy trì thì phân nhánh Echizen của người sẽ vững vàng như bàn thạch mà thôi.

Nói thế xong, Ieyasu bèn ban tặng cho Tadanao lọ gốm đựng trà tên Hatsuhana (Sơ Hoa), vật chí bảo của ông. Tadanao nở mày nở mặt và cảm thấy giữa đám lãnh chúa chư hầu đang ngồi thành hàng ở đây, có mỗi mình là một báu vật đang phát ra hào quang. Từ đáy lòng Tadanao, một tình cảm hào hứng dậy lên, ông thấy mình thật thỏa mãn, không còn muốn đòi hỏi thêm gì nữa trên đời. Nguyên lai, ý chí của ông chưa hề bị cản trở bởi bất cứ một thế lực nào cho nên tình cảm thỏa mãn kia dẫu có, nhất quyết nó không chỉ mới bắt đầu từ ngày hôm nay. Khi hãy còn thơ, ý chí và tình cảm của ông chưa hề chịu sự phong tỏa từ bên ngoài cho nên nó cứ vươn ra và tự do lan tràn. Cho đến nay, trong bất cứ tình huống nào, ông nhớ là mình chưa từng bị đặt vào thế yếu hay ở dưới tay ai cả. Hồi bé, khi cùng chúng bạn chơi trò bắn cung vào đích nhắm để trừ tà (Hamayumi), người thắng cuộc tất phải là ông. Khi tham dự những trận đá cầu (kemari = bóng nhồi bông và vải) để tiêu khiển trong thành (các công khanh Kyôto đã truyền trò chơi này đến tận Fukui) người đá điệu nghệ nhất lúc nào cũng là Thế tử Tadanao. Những trò chơi khác như cờ vây, cờ tướng hay song lục, trong mọi trường hợp, phần lớn kẻ chiến thắng lại là ông. Còn như những món vũ thuật truyền thống như cung mã kiếm kích mà người vũ sĩ đều phải trau giồi thì Tadanao tỏ ra tiến bộ rất nhanh. Chỉ trong một thời gian ngắn, ông vượt hẳn bọn hầu cận cùng trang lứa, chẳng bao lâu sau đã thường xuyên đánh bại cả đám gia tướng trẻ tuổi nổi tiếng giỏi võ nghệ.

Cứ như thế, tình cảm tự tôn của Thế tử đối với người chung quanh với thời gian đã tăng lên gấp bội. Từ đó ông nuôi dưỡng một sự xác tín là mình có một nhân cách cũng như tố chất hoàn toàn khác và vượt hẳn bọn gia thần.

Thế nhưng niềm tin sắt đá cho rằng mình vượt trội hơn tất cả gia thần mà ông nuôi trong lòng, qua chiến dịch tấn công thành Ôsaka lần này, lại được đặt trước những đối tượng khác.Họ là nhóm lãnh chúa cấp vai vế ngang ông và cũng đang muốn tranh đua để có được công danh.Chỉ cần thua kém một vài người thôi, tương lai của ông kể như chấm dứt, đặc biệt là làm tướng trong một giai đoạn chiến tranh như thế này, hễ sơ sẩy là đủ tiêu đời. Đó là mối ưu tư không thể không mang nặng trong lòng. Rốt cuộc, trong trận đánh ngày mồng 6 tháng 5 vừa qua, chỉ vì ông chậm trễ giờ xuất quân nên cái kết quả không ngờ kia đã tới. Nó làm cho sự tự tin vững chãi của ông bị dao động mạnh. Tuy vậy, nhờ ở chiến công của ngày mồng 7, không những vết thương đối với lòng tự tin đã không còn để lại dấu vết mà với đại công nhập thành đầu tiên, quân Echizen đã thắng lợi vẻ vang, vượt cả các đạo quân đồng minh. Từng nuôi ý tưởng mình là người xuất sắc hơn tất cả đám gia thần, sự tự tin của Thế tử Tadanao càng lúc các lan tỏa ra và nay đã chuyển qua cái ý tưởng xem rằng mình còn là nhân vật xuất sắc nhất trong 60 vị chư hầu đến đây hội quân để phá thành. Lấy được 3.752 thủ cấp suốt thành Ôsaka và bêu đầu cả đại tướng địch Saemon Yukimura không phải là công lao của các chiến sĩ nhà Tadanao thì là của ai nào!

Việc nhận được cái bình gốm quí Hatsuhana dùng để đựng trà và tôn hiệu « Phàn Khoái Nhật Bản » là bằng chứng sự ưu việt của mình đối mọi người mà từ đây Tadanao sẽ mãi khắc ghi trong tâm khảm. Ông thấy thơ thới làm sao, nhất là khi trong đầu ông hiện ra cảnh tượng 120 lãnh chúa, từ cấp nhỏ đến cấp lớn, đang ngồi ra cả đó và hướng tất cả cặp mắt thán phục về phía mình.

Cho đến bây giờ, ông vẫn tự hào mình có nhiều điểm ưu việt hơn nhiều bộ hạ. Tuy vậy, họ chỉ là người ở dưới tay, ông có hơn họ đi nữa thì họ cũng chỉ là bộ hạ. Bấy nhiêu thôi chưa đủ cho ông thỏa mãn. Thế mà hôm nay, ngay trước mặt tất cả các vị chư hầu trong thiên hạ, ông được chính Ngài Gosho nắm lấy tay và tiếp đãi ân cần.

Hai vị đứng vào hàng chú của ông, ngài Yoshinao và Yoshinobu, đều không có chiến công. Một ông chú khác, chức Thị tùng xứ Echigo là ngài Tadateru (26), trong trận quyết định với địch vào ngày mồng 7, chưa giáp chiến mà đã tan hàng rã ngũ. Phiên chủ các hùng phiên như đại tướng Date, Maeda và Kuroda (27) tuy lập được huân công nhưng so với cánh Echizen, tất cả chỉ yếu ớt như ánh lửa đom đóm so với ánh sáng của vầng trăng.

Nghĩ đến đó, Tadanao mới thấy vết thương gây ra khi bị ông nội mắng chữi ngày hôm trước đã lành hẳn và trả lại cho mình cái tình cảm ưu việt đã có. Không những thế, chính nhờ bị mắng chữi nên sau khi vết thương được lành một cách mỹ mãn, cái tình cảm ưu việt của ông lại chói lòa và mạnh mẽ hơn cả trước đó.

Cứ thế mà Thế tử Tadanao, viên tướng trẻ đất Echizen, mang trong lòng cái tình cảm cho mình là nhân vật lỗi lạc nhất dưới gầm trời này. Với vẻ hiu hiu tự đắc, tháng 8 năm ấy, ông từ giã Kyôto và kéo quân về cư thành Fukui trong lãnh địa Echizen của mình.

Hai

Giờ đây, trong gian đại sảnh của thành Kita no Shô xứ Echizen, không biết bao nhiêu là ngọn nến trắng (ngân chúc) đang cháy mạnh đến chói lòa cả mắt. Bach lạp tan chảy, nhỏ thành dòng và đọng lại trên những cái đài kê bên dưới. Nhìn vào đó thì biết là sắp sửa đến giờ tiệc rượu bắt đầu.

Từ ngày Thế tử Tadanao về đến lãnh địa, ban ngày ngài thường thao diễn các loại võ thuật như cung mã kiếm kích với nhóm tướng tá trẻ tuổi, đêm đến hay cầm chân họ lại bằng cách bày một tiệc rượu thịnh soạn để uống với nhau một cách thân tình, không hiềm địa vị trên dưới.

Với việc được ông nội Ieyasu của mình ban tặng cho danh hiệu oai hùng là « Phàn Khoái Nhật Bản », Tadanao không thể nào nén được niềm vui dào dạt dâng lên trong lòng. Ngài thường tổ chức các buổi so tài kiếm kích với đám gia thần và việc giành được phần thắng trong các cuộc giao đấu như thế đã trở thành chất liệu để duy trì niềm vui thỏa đó.

Hôm nay cũng vậy, trong gian đại sảnh, Thế tử Tadanao ngồi bên trên, còn ở phía dưới một bậc, các chiến sĩ trẻ tuổi làm thành một cái vòng rộng bao quanh ông. Họ đều là những người trẻ tuổi am tường vũ nghệ đã được chọn lựa một cách kỹ càng từ đám gia thần đông đảo.

Trong bọn họ, có những thiếu niên tóc còn chưa vén thành búi nhưng gân cốt ai nấy đều vạm vỡ, lại còn có thêm ánh mắt tinh anh.

Tuy nhiên, phong thái và dung mạo của vị chủ thành vẫn có cái gì vượt hẳn lên khỏi đám đông. Dù thân hình của ông thanh cảnh chứ không u bắp như lũ gia thần nhưng dưới đôi mày là hai con mắt phóng ra những tia nhìn sắc bén và tràn đầy khí lực đến độ dị thường.

Thế tử Tadanao bây giờ đã ngà ngà, ông đưa cặp mắt nhìn một vòng cử tọa. Khi nghĩ rằng hơn một trăm bầy tôi trẻ tuổi đang ngồi đó là những kẻ mà nếu mình muốn, chúng sẽ sẵn sàng xả thân vào nơi nước lửa, trong lòng Tadanao không khỏi dậy lên một niềm tự hào đặc biệt vốn có nơi những kẻ đang nắm quyền lực trong tay.

Thế nhưng đêm nay niềm tự hào của ông ta không dừng lại ở chỗ đó. Ông còn có thêm một niềm tự hào khác là mình đã đủ thực lực về mặt võ nghệ để đánh bại tất cả bọn trai trẻ đang ngồi nơi đây.

Hôm nay là ngày ông mở một đại hội để thao diễn về thuật đánh thương. Do đó, ông đã tụ họp tất cả những cao thủ về thương thuật trong đám thần hạ và chia họ ra thành hai đội Hồng và Bạch để giao đấu.

Thế rồi, ông tự mình đảm nhiệm vai trò đội trưởng đội Hồng và họ bắt đầu giao đấu. Đội Hồng của ông trước sau đều bị lép vế. Hết người này sang người khác, họ để các đấu thủ phe địch đánh cho tơi tả. Lúc viên đội phó của bên Hồng bị thua thì phía đội Bạch hãy còn đến 5 tay thương chưa xuất trận.

Lúc bấy giờ, đội trưởng của bên Hồng là Thế tử Tadanao mới cầm lấy cây trường thương dài « tam gian » (sankan.e = 5, 5m) múa vun vút, lẫm liệt bước ra với khí thế của một quả núi đang chuyển động. Mới nhìn chừng đó, các chiến sĩ đội Bạch đã cảm thấy họ bị cái khí thế ấy uy hiếp. Đối thủ đầiu tiên của ông là thiếu niên đứng đầu bọn thị đồng. Trước kiểu tấn công vũ bão của Tadanao, vừa mới giáp chiến, cậu ta đã sợ hãi quýnh quáng đến độ đánh rơi cả vũ khí và bị đâm trúng sườn, làm cậu hầu như nghẹn thở. Kế tiếp là một chiến sĩ trong đội kỵ mã và một chức coi kho, cả hai đều bị Tadanao đánh bại một cách dễ dàng. Nhưng nay đến lượt viên phó tướng của đội Bạch tên gọi Ôshima Sadayuu, vốn là đích tử của Ôshima Sazen, ông thày dạy võ trong phủ. Sadayuu có tiếng khắp xứ Echizen là một tay đánh thương có một không hai.

Lúc ấy, trong đám đông không biết từ đâu có tiếng xì xào :

-Dù tướng công mạnh thật đấy nhưng đụng phải Sadayuu thì coi bộ hơi khó ăn !

Tuy nhiên sau 7, 8 hiệp đấu kịch liệt, Sadayuu đã bị ông đâm một mũi bên hông. Anh đánh mất thăng bằng và để lộ những chỗ hiểm. Nhân vì Tadanao đang giao đấu hết mình nên anh đã bị thêm một mũi khác trúng ngay giữa ngực. Cử tọa nhất loạt vỗ tay hoan hô chiến thắng của chủ quân. Tadanao ngừng lại lấy hơi và im lặng chờ đến lượt đấu với viên đội trưởng bên địch. Cũng như mọi lần, một tình cảm tự đắc trào dâng từ nơi sâu thẳm của lòng ông.

Sau tiếng thét thị uy, ông tấn công mãnh liệt

Đội trưởng đội Bạch tên gọi Onoda Ukon. Năm 12 tuổi, anh đã lên kinh đô và nhập môn một vị thầy khét tiếng là Gondô Samon để học nghề đánh thương. Đến năm 20 tuổi thì anh thành thạo đến mức độ có thể đánh bại cả thầy mình.Thế nhưng ngài Tadanao là kẻ chẳng nể nang ai. Sau một tiếng thét « Này ! » để thị uy, ông xuất chiêu tấn công mãnh liệt. Người ta thấy trong đường thương của ông không chỉ có sức mạnh của võ thuật mà còn kèm thêm cả cái uy vũ của vị lãnh chúa một phiên trấn 67 vạn thạch thóc. Sau khi hai bên giao đấu kịch liệt chừng 20 hiệp thì đầu vai phải của Ukon đã bị một mũi thương của Tadanao đâm mạnh. Anh lùi lại chừng một « ken » (ken = 1, 818m), phủ phục dưới đất thưa :

-Thần xin hàng !

Bọn người chứng kiến cảnh tượng ấy hoan hô ầm ĩ, tiếng vang như muốn làm vỡ cả ngôi thành Kita no Shô. Sự đắc ý của ngài Tadanao lúc đó đã lên đến tuyệt đỉnh. Trở về bệ ngồi, ông ta lên giọng:

-Cám ơn các ngươi. Giờ đây, hãy bắt đầu tiệc rượu chúc mừng và ủy lạo đi nào !

Độ rày, chưa bao giờ ngài Tadanao có thái độ vui vẻ như vậy. Theo đà bữa tiệc, bọn tôi yêu của ngài lần lượt đến trước mặt chuốc rượu cho chủ. Họ thưa :

-Thưa tướng công ! Nhờ trải nghiệm cảnh hòn tên mũi đạn ở thành Ôsaka nên khi về đến quê nhà võ nghệ của tướng công càng ngày càng tinh tấn. Bây giờ cỡ chúng thần không ai còn đủ sức đương cự lại ngài nữa.

Nói gì thì nói, chỉ cần họ nhắc đến chuyện thành Ôsaka ra là Tadanao đã nở ra từng khúc ruột.

Thế nhưng giờ đây ông đã say mèm. Nhìn lại cử tọa thì phần lớn cũng đều ngã quay ra và không còn biết trời trăng chi nữa. Người thì nói năng lảm nhảm, người thì lè nhè mấy điệu dân ca (điệu Ryuutatsu vùng Ôsaka). Tiệc rượu hầu như đã đến lúc tàn canh.

Tadanao chợt nhớ ra vẻ yêu kiều của cái hậu cung đầy ắp mỹ nữ bởi vì ngồi đây uống rượu nãy giờ với một lũ con trai, ông cũng thấy hơi chán. Ngài bèn đứng bật dậy.

-Mạn phép các ngươi nhé !

Sau khi ném lại một câu chào, ngài bèn bước ra khỏi chỗ ngồi. Bọn gia thần dù có kẻ đang say xỉn đã phải sửa lại tư thế để cúi rạp. Bọn thị đồng cho đến lúc đó đang ngủ gà ngủ gật cũng ráng mở bừng mắt để lục tục chạy theo chân chủ.

Lúc ngài Tadanao ra khỏi cái hành lang dài dẫn về hướng hậu cung, ngọn gió lạnh đầu thu đã chạm vào bên má và làm cho ngài cảm thấy khoan khoái. Nhìn ra ngoài thì dưới trời đêm với ánh sáng của con trăng mồng mười, từ những bụi lau mà mấy chùm hoa bạc trắng nhờ nhờ đang rủ bóng thướt tha, có tiếng côn trùng nghe rả rích.

Tadanao quyết định ra vườn chơi. Ngài đuổi bọn thị nữ được cử đến đón mình lui về, chỉ dắt theo một đứa thị đồng và cứ như thế mà đi ra vườn. Khắp khu vườn, sương đêm đã xuống đầy. Ánh trăng le lói chiếu lên phố phường dưới chân thành làm chúng nổi lên từ đáy cái bầu không khí trong như pha lê của trời đêm tựa như phong cảnh của một bức tranh thủy mặc.

Tadanao vui vì đã lâu lắm rồi, ông mới có cơ hội đứng một mình giữa đêm khuya thanh tĩnh như thế này. Đất trời tịch mịch, an nhiên. Chỉ có vài tiếng động ồn ào còn sót lại trong thành, nơi có buổi tiệc tàn mà ông không còn muốn nhìn.Thực vậy, kể từ khi Tadanao bỏ chỗ ngồi, trên chiếu tiệc không còn trật tự gì nữa. Trong bọn thực khách, có những kẻ còn so tài múa quyền kiểu miền Đông (Azuma-ken) đến độ lời qua tiếng lại.Tuy vậy vì ở quá xa, những tiếng ồn ào ấy không vọng đến tai ông.

Tadanao men theo con đường nhỏ nằm giữa những bụi lau ven dòng suối và lên một cái gò cao có mái tiểu đình (azumaya) rồi bước vào đó.Từ nơi đây, trong bầu không khí ngập giữa ánh trăng mờ ảo, cả một vùng núi non xứ Shinano (29) mơ hồ hiện ra trước mắt ông. Bỗng dưng trong lòng Tadanao dậy lên một mối cảm hoài. Tình cảm ấy ông chưa hề trải nghiệm trong cuộc đời làm lãnh chúa của mình, khiến cho ông tần ngần đứng lại nơi ấy khoảng chừng nửa khắc (= 30 phút).

Giữa lúc đó chợt có tiếng người. Ở một nơi cô tịch như nơi đây, cho đến bây giờ chỉ có mỗi tiếng côn trùng rền rĩ, ông lại nghe được tiếng người. Dường như có hai kẻ nào đó đang trò chuyện với nhau. Hai người ấy có vẻ đi gần về phía tiểu đình. Tadanao hơi khó chịu vì thấy hai họ đã phá vỡ bầu không khí thanh tĩnh ông đang tận hưởng.

Thế nhưng đêm nay lòng của Tadanao cũng không cảm thấy bực bội đến độ phải sai cậu thị đồng đi đuổi hai kẻ la mặt đang tiến tới gần mình. Hai người kia vừa đi vừa nói chuyện, mỗi lúc càng tiến đến gần. Nhân vì ánh trăng không dọi vào tận tới bên trong ngôi tiểu đình cho nên cả hai dù có nằm mơ cũng không thể nào ngờ chủ quân của họ đang có mặt ngay tại đó.

Tadanao vẫn chưa nghĩ đến chuyện dò xét xem hai người ấy là ai. Thế nhưng khi tiếng nói của họ nghe mỗi lúc càng rõ thì tự nhiên ông đã đoán biết ai đang đi với ai rồi. Người có cái giọng hơi khàn khàn một chút đúng là Onoda Ukon, trong trận tỷ thí ngày hôm nay đã giữ vai trò đội trưởng đội Bạch. Còn người có cái giọng cao và thanh kia phải là Ôshima Sadayuu, phó đội trưởng cũng của bên Bạch, kẻ đã nằm phủ phục chịu thua khi Tadanao đâm trúng một mũi thương. Hình như câu chuyện của họ xoay quanh đề tài cuộc đại diễn tập giữa hai đội Hồng và Bạch mới xảy ra vào một khắc (nửa giờ) trước đó.

Đây là lần đầu tiên trong cuộc đời lãnh chúa của mình, Thế tử Tadanao mới thấy hứng thú trong việc nghe lóm chuyện người khác nên ông tập trung sự chú ý vể hướng họ.

Hai người ấy hình như đang dừng chân bên bờ suối, chỗ ấy chỉ cách ngôi đình chưa tới 3 « ken » (1,818m x 3, vị chi khoảng 5, 5m, LND). Giọng của Sadayuu trầm trầm như người đang tâm sự. Anh ta hỏi :

-Theo cậu thì đường thương hồi nãy của tướng công như thế nào ?

Ukon trả lời với một giọng thiểu não :

-Nói lén tướng công à ? Lỡ ai nghe được thì tụi mình chỉ có nước mổ bụng !

Sadayuu không xem đó là chuyện đùa cợt, anh ta hỏi dấn tới :

-Chuyện nói lén thì ngay cả đối với Shôgun, cũng có người nói lén ! Thế nào, cậu đánh giá tay nghề của tướng công ra sao ? Tài năng thực sự của ngài đến đâu hử?

Thế rồi anh nín thở như đang căng thẳng chờ đợi lời bình phẩm của Ukon.

-Biết nói sao nhỉ ? Mình thấy ngài có tiến bộ đấy chứ !

Nói đến đây, Ukon chợt ngừng ở giữa câu. Lần đầu tiên trong đời, Tadanao nghe một lời khen không ngay thật từ phía một bày tôi.Thế nhưng Ukon đã nói tiếp :

-So với lúc trước thì bây giờ dù muốn giả bộ nhường cho ngài thắng, mình cũng đến bở hơi tai.

Lúc đó, chắc chắn hai người võ sĩ trẻ đang nhìn nhau và cùng cười một tiếng cười ngao ngán như thể hai bên đã hiểu bụng dạ của nhau. Dĩ nhiên là khi Tadanao nghe được tiếng cười ấy, gan ruột ông bắt đầu quặn thắt rồi sôi sục như muốn phát ra thành tiếng.

Đây là lần đầu tiên mà vị lãnh chúa trẻ tuổi có cảm tưởng người ta đang lấy đôi bàn chân trần mà dẫm lên đầu và dày xéo cả người mình. Môi ông run bần bật, cả người máu nóng như trào ngược, từng đợt từng đợt bốc thẳng lên đầu.

Chỉ cần một câu nói của Ukon thôi mà Tadanao giống như người đang đứng trên một cái đài cao vòi vọi bỗng bị kéo giật và ném xuống đất đen. Đó là một chấn động dữ dội không biết phải gán cho nó một cái tên gì !

Rõ ràng đó là một tình cảm giận dữ. Tuy kinh khiếp nhưng nó hoàn toàn khác với một cơn giận để tống khứ tất cả những sức lực đang dồn nén bên trong ra phía ngoài. Nó là một cơn giận mà bên ngoài mang một vẻ điên cuồng giận dữ nhưng trong cốt lõi là một tình cảm hư vô và buồn bã, khó lòng an ủi và khó thể chũa lành, đột nhiên đã được tạo ra từ sự giận dữ ấy. Bất chợt, Tadanao cảm thấy rằng trong cõi đời này, ông không còn tìm đâu ra một chỗ bám víu. Cuộc sinh hoạt hàng ngày cho tới lúc ấy cũng như niềm tự hào mà ông có đến giờ, tất cả đều đã được xây dựng trên một cái bệ giả tạo.

Khi khám phá ra điều đó, một nỗi buồn se sắt bỗng vây bủa lấy ông.

Ông bèn tuốt thanh kiếm gã thị đồng đang đeo, cầm trong tay và hít hơi vào thật sâu, tưởng chừng sẽ dùng kiếm ấy để phanh thây hai kẻ nghịch thần. Thế nhưng trong nơi sâu thẳm của cõi lòng, ông thấy mình không còn mảy may sức lực để có thể thực hành cái ý chí quyết liệt đó. Hơn nữa, với tư cách một vị chủ quân, khi tỏ ra tự đắc vì đã dành được những chiến thắng giả tạo trước đám gia thần, ông mới là kẻ hèn hạ. Nếu bây giờ ông có chém chết hai người ấy đi nữa thì một khi việc giết người để ém nhẹm ấy vỡ lỡ, trong nhà ngoài ngõ ai cũng hay được, hẵn là ông sẽ khổ nhục hơn nữa. Tadanao chỉ còn biết dằn xuống những tình cảm đang thay nhau trào lên trong lòng và không làm một hành động nào khác, vì nghĩ đó mới là giải pháp thích hợp nhất. Chưa từng biết chuẩn bị để đói phó với một tình huống như vậy, thêm vào đó là bản tính dễ bị kích động nên khi tìm cách khống chế tình cảm của mình, đầu óc Tadanao đã trải qua một cơn hoảng loạn.

Cậu thị đồng vẫn ngồi bên cạnh chủ từ nãy đến giờ, yên ắng như một tĩnh vật. Là một thiếu niên thông minh, cậu ý thức mười phần sự nguy hiểm đang có mặt ở nơi đây trong giờ phút này. Nếu như cậu báo tin cho hai người kia là chủ quân của họ đang có mặt tại chỗ, thì không chừng sẽ xảy ra một sự kiện quan trọng khôn lường. Cậu vừa đưa mắt dò xét nét mặt dữ dằn của chủ quân vừa húng hắng ho hai ba tiếng.

Trong trường hợp này, tiếng ho nho nhỏ của cậu thị đồng không ngờ lại có một hiệu quả cực kỳ lớn lao. Ukon và Sadayuu biết rằng đang có người ở gần đó nên đã kịp ngưng ngay những lời lẽ phạm thượng.

Hai người nhất tề bước vội rời khỏi nơi đó và đi về hướng gian đại sảnh.

Con ngươi của Thế tử Tadanao long lên như bốc lửa vì giận dữ.Thế nhưng đôi má ông tái xanh trông đến phát sợ

Cuộc sống tình cảm của ông từ thời niên thiếu đã sụp đổ tan tành chỉ vì một câu nói ngắn ngủi của Ukon. Khi còn thơ ấu, trong mọi trò chơi ông đều nổi trội hơn chúng bạn. Khi tranh nhau bắn tên để trừ tà trong trò Hamayumi (Phá ma cung), ông lúc nào cũng trúng đích nhiều hơn những kẻ cùng trang lứa. Khi cầm bút lên tập viết chữ trong giờ Thư đạo (Calligraphy), các vị lão sư trong phủ thường vỗ đùi đánh đét và không tiếc lời khen ngợi thủ bút của ông. Tuy những kỷ niệm đẹp đẽ ngày xưa đang sống lại trong đầu nhưng tất cả chỉ đem đến cho ông một tình cảm bực bội.

Chuyện võ nghệ cũng không khác. Khi cầm kiếm hay cầm thương, ông tiến bộ nhanh chóng vì đánh bại trong nháy mặt mọi đối thủ trẻ tuổi xuất thân võ sĩ. Mãi đến gần đây, ông luôn luôn tự tin. Bất luận tình huống nào, ông đều tin ở thực lực của mình. Sự tự tin ấy lớn đến độ dù bọn Ukon có thốt ra những lời lẽ phạm thượng như vậy sau lưng ông, ông sẽ nghĩ rằng họ chỉ làm thế để lấp liếm sự thất bại của họ.

Tuy thế, câu nói của Ukon nếu đem đặt ở một địa điểm và vào một thời điểm như hôm nay thì không thể xem như câu nói đùa hay lời dối trá. Cho dù với lỗ tai của một con người đầy tự tín như ngài Tadanao, cũng không có lý do gì để ngờ về sự chân thực của người phát biểu.Câu nói của Ukon đọng lại trong lỗ tai của Tadanao và như khắc sâu vào nơi đó.

Tadanao nghĩ đi nghĩ lại nhưng ông không biệt được trong cái thắng lợi huy hoàng đến từ trận đấu ngày hôm nay có bao nhiêu phần thực và bao nhiêu phần giả tạo. Tính ra thì không chỉ có mỗi hôm nay. Tất cả những lần ưu thắng trong các trò chơi hay thi đấu từ thuở ông mới sinh ra, hỏi có bao nhiêu lần thắng thực và bao nhiêu lần thắng dối ? Nghĩ tới đó, ông cảm thấy trong lòng như đang có ai cào cấu, khiến cho ông bứt rứt khôn cùng. Ông nghĩ mình nào phải là kẻ muốn giành giật thắng lợi giả tạo từ bọn gia thần đâu ! Không những thế mình đã nhiều phen thắng họ một cách đàng hoàng đấy chứ ! Thế mà vì cớ hai cái thằng gian dối là Ukon và Sadayuu mà tất cả chiến thắng mình đạt được từ trước đến nay bị coi là của ôi của bỏ. Nghĩ đến đó, Tadanao bắt đầu căm ghét Ukon và Sadayuu không thể tả.

Đối với Tadanao, chuyện ấy nào chỉ có chừng đó. Ông còn nghĩ rằng đã đến nước này, cái chiến công hiển hách mà mình đoạt được trên chiến trường Ôsaka cách đây mới có 3 tháng, cũng sẽ bị đánh một dấu hỏi to tướng. Ngay cả danh hiệu « Phàn Khoái Nhật Bản » mình xiết bao tự hào chỉ còn là một sự khoa trương dùng để lòe mấy thằng ngốc. Khi nghĩ ông nội Ieyasu đã sử dụng mình như một hình nhân múa rối có thể giật giây một cách dễ dàng, bất giác đôi tròng mắt đang long lên vì giận dữ của ngài Tadanao lần đầu tiên đã thấy nhòa những lệ.

Ba

Bọn tướng tá say bí tỉ trong bữa rượu chiêu đãi thân mật khi nghe tiếng chuông báo nửa đêm như dấu hiệu tan tiệc, đang chuẩn bị cáo lui, thì đã thấy một viên nội thần bên trong phủ lãnh chúa chạy ra cấp báo. Anh ta đưa hai tay lên cao và nói với một giọng thật to :

-Quý vị hãy lắng nghe đây ! Tướng công vừa ban lệnh mới là cuộc diễn tập Inuômono (30) dự định vào ngày mai sẽ được dời lại và thay thế bằng một buổi đại diễn tập về thương thuật giống như hôm nay. Giờ giấc và thứ tự các lượt đấu cũng sẽ giữ y nguyên.

Trong đám võ sĩ trẻ, đôi ba người không khỏi bấm bụng than : « Ôi chao ! Mai lại còn tập thương à ? ». Có kẻ cười thầm cho là chủ nhân của họ muốn diễn lại lần nữa cảnh chiến thắng hôm nay. Tuy nhiên phần lớn đều được hơi rượu làm cho hừng chí :

-Có diễn tập lần nữa thì đã sao nào ! Cứ coi như ngày mai là dịp để chúng mình uống rượu khao quân đến say thôi là được.

Ngày hôm sau, cũng như hôm trước đó, diễn võ đường trong thành đã được quét dọn sạch sẽ và tươm tất, màn trướng hai màu hồng bạch đã được giăng lên. Lãnh chúa Tadanao vẫn ngồi bên trên và chính giữa hệt như bữa trước nhưng hôm nay thì ngay từ đầu, ông không những để răng cắn chặt môi dưới mà cặp mắt còn long lên sòng sọc như tóe lửa.

Cuộc giao đấu hôm nay cũng triển khai cùng một kiểu như hôm qua. Tuy vậy, nhân vì thành tích lần trước hãy còn rõ như in trong lòng các đấu thủ cho nên đối với nhiều cặp, đây là những trận phục thù tuyết hận của bên thua cuộc. Vì thế mà những tiếng hét hò trong lúc giao đấu nghe còn dữ dội hơn cả hôm qua.

Phía đội Hồng, kết quả bữa nay có mòi tệ hơn hôm qua. Đến lượt đội trưởng của họ là lãnh chúa Tadanao bước ra thì phía đội Bạch, hãy còn 6 người chưa đến lượt, kể cả đội trưởng và đội phó.

Sự hứng phấn của Tadanao làm cho cử tọa tức bọn võ sĩ trong nhà đến xem đều phải ngạc nhiên. Như một người đang lên cơn sốt, ông vung cây trường thương với cái túi da an toàn bọc ở đầu mũi (tanpo) tấn công tới tấp. Hai địch thủ đầu tiên như kẻ sợ phải chạm vào ung nhọt, hồi hộp bước ra đương đầu. Thế nhưng họ đã bị mũi thương mãnh liệt của chủ quân đâm trúng và rạp mình xin thua. Hai người tiếp theo cũng bị khuất phục bởi cái khí thế lẫm liệt của chủ quân, chỉ chống cự qua loa bằng dăm ba đường thương lấy lệ.

Đến phiên người thứ năm. Đó là Ôshima Sadayuu. Anh ta là một trong những người đang ngạc nhiên về sự dũng mãnh khác ngày thường của lãnh chúa nên trong lòng có một chút lo âu. Dĩ nhiên, làm sao anh có thể ngờ rằng ông ta chính là người đã nghe lóm được cuộc đối thoại của anh trong vườn đêm qua ! Anh chỉ lo một cách mơ hồ là cái người cất tiếng ho húng hắng đêm qua đã lên mách lại và sàm báng với chủ quân của mình thôi. Cho nên lần này anh càng tỏ ra lễ phép hơn ngày thường, đến trước mặt ông và cúi đầu.

-Sadayuu đó à ? Dù là thương hay kiếm, muốn biết rõ tài nghệ thì phải dùng thương trần và kiếm trần. Thương có bọc túi da an toàn chỉ dùng để tập luyện. Trường hợp đó là kiểu đánh chơi. Nếu thua mà không bị thương thì đâu có ai biết là thua thật hay thua giả. Tadanao này đã chán ngấy lối đánh giả vờ ấy rồi ! Ngươi hãy đem một cái thương trần giống như cái thương mà ngươi đã dùng ở chiến trường Ôsaka mà giao đấu với ta xem ! Đừng vị nễ vì ta là chủ ngươi. Hễ thấy kẻ hở là cứ đâm ngay, không do dự !

Mắt Tadanao quắc lên. Đến cuối câu nói, giọng ông trở thành run rẩy. Sadayuu biến sắc mặt. Ngồi đằng sau Sadayuu để chờ đến phiên mình, Onoda Ukon cũng tái xanh.

Tuy nhiên bọn gia thần trong phủ đang dự khán thì khác. Họ không tài nào đoán được những gì đang xảy ra trong cùng tận đáy lòng Tadanao. Nói chung, mọi người chỉ e rằng chủ quân của họ đang hoảng loạn và hóa khùng rồi.

Trong quá khứ, ngài Tadanao có nhiều phen điên tiết thực đấy nhưng ngày thường, ngài hết sức khoáng đạt, điểm đáng ghét là hơi thô bạo nhưng không hề có những hành động tàn ngược phi nhân. Hôm nay nếu bọn gia thần có biến sắc mặt khi nhìn thấy thái độ của chủ quân thì cũng không phải là chuyện vô lý.

Tuy Tadanao muốn nắm cây thương trần trên tay vì ông không thể dẹp đi lòng oán ghét của ông đối với Sadayuu và Ukon, nhưng mặt khác, ông cũng mong được biết tài cán thực sự của mình. Khi đụng độ bằng thương trần như thế, hai kẻ kia không dễ gì để thua và nhất định họ sẽ đem hết tuyệt kỹ bí truyền ra sử dụng. Và như thế ông cũng sẽ có dịp đánh giá thực lực của mình. Trong tận đáy lòng, ông còn nghĩ rằng cho dầu có bị họ đánh bại đi nữa thì lúc đó, ông sẽ nhẹ nhỏm, còn sung sướng hơn là có niềm vui điên cuồng nhưng đến từ một thắng lợi đã dàn xếp trước.

-Nào, sửa soạn thương trần đi !

Tadanao vừa ban lệnh xong thì như đã sửa soạn từ trước, hai cậu thị đồng liền mang đến cho mỗi người một cây trường thương – có vẻ khá nặng - và đặt ở giữa hai chủ tớ Tadanao.

-Nào, sẵn sàng chưa, Sadayuu ?

Nói chưa dứt lời, Tadanao đã tháo giây buộc cái túi da bọc mũi cây trường thương 3 « ken » mà ông dùng quen tay. Sát khí toát ra từ mũi thương dài gần 7 « sun » (7 thốn = 3, 03 cm x 7) - tác phẩm của Bingo Sadakane, tay thợ rèn thương nổi tiếng – làm những người dự khán lạnh cả gáy.

Vị quốc lão Honda chức trấn thủ phiên Tosa nãy giờ theo dõi nhất cử nhất động của chủ quân khi vừa thấy Tadanao tháo giây buộc túi da ở đầu mũi thương ra bèn bước đến gần chủ, đôi mắt hấp hem, đem hết sức già để can ngăn :

-Tướng công ! Ngài đã mất trí hay sao ? Lẽ nào ngài đem tấm thân quí trọng phơi ra trước trò chơi kiếm kích. Nhỡ ngài bị bọn gia thần làm cho bị thương và chuyện này đến tại Ngài Gosho (Ieyasu) thì làm sao thần biện bạch. Cúi xin ngài dừng tay cho !

-Lão bá đấy à ? Ông chớ hòng cản ta ! Việc giao đấu bằng thương trần hôm nay, cho dù có phải đánh mất lãnh địa với 67 vạn thạch này ta cũng sẽ làm cho bằng được. Ông có can ngăn chỉ tổ vô ích.

Tadanao phóng ra câu trả lời quyết liệt ấy kèm theo dáng điệu oai nghiêm lạnh lùng như một lớp sương băng khó cho ai lung lạc. Thái độ lúc này cũng như bao lần trước đã thể hiện cái ý chí gang thép và tuyệt đối của vị chủ phiên. Ông lão Honda Tosa không còn biết nói thêm một lời nào, thất vọng lui về chỗ.

Từ hơn một « koku » (khắc, 30 phút) trước, Sadayuu đã hoàn toàn ý thức được vấn đề. Nếu việc hôm nay là cách phán quyết của chủ quân về hành động nói lén tối hôm qua của anh mà ngài đã nghe lọt vào tai thì anh không có gì để phàn nàn. Đó là hình phạt mà kẻ thần hạ phải gánh chịu. Về cái lệnh bắt giao đấu bằng thương trần, nếu đó là một hình thức xử phạt thì Sadayuu nghĩ rằng anh còn phải biết ơn Tadanao. Anh nghĩ rằng nếu mình có bị đâm xuyên qua người trước công chúng bằng mũi thương trần của chủ thì anh sẽ có được một cái chết vinh dự. Vì vậy, anh cũng nói một cách ngắn gọn :

-Tiểu thần, Sadayuu, xin được hầu ngài bằng mũi thương trần.

Có tiếng chê bai lời lẽ Sadayuu là xấc láo vọng ra từ trong đám người đang dự khán.Còn Tadanao thì cười cay đắng.

-Biết điều như thế, ngươi mới xứng đáng là gia thần của Tadanao này ! Đừng xem ta là chủ, hễ thấy chỗ hở thì cứ đâm thẳng tay !

Vừa nói, Tadanao vừa cặp cây thương lùi lại khoảng 3 « ken » và đứng vào vị trí.

Sadayuu cũng đã bỏ túi da an toàn.

-Xin vô phép !

Hô lên một tiếng, anh đứng thủ thế trước mặt chủ quân.

Cả cử tọa như bị bao vây bằng một luồng sát khí. Họ nén thở, im hơi, chỉ biết ngồi chết sững chờ đợi trận quyết đấu giữa hai chủ tớ sắp xảy ra.

Trong đầu Tadanao chỉ có một ý tưởng là nếu biết được thực lực của mình thì có ra sao cũng được, ông sẽ không tiếc nuối gì cả. Vì lẽ đó, ông không xem mình là lãnh chúa và đối thủ là bày tôi, chỉ muốn giao đấu một cách dũng cảm và quyết tâm với kẻ đang đứng trước mặt.

Thế nhưng phần Sadayuu ngay từ lúc đầu, anh đã có chủ định. Sau khi giao tranh mới được 3 hiệp thì bắp vế bên trái của anh đã trúng một đường thương của Tadanao, thân người bật ra sau và ngã xuống mặt sàn.

Cử tọa bỗng đồng loạt tuôn ra một tiếng thở phào. Sadayuu, kẻ bị trọng thương, liền được các bạn đồng liêu đến khuân đi ngay.

Có điều là Tadanao không cảm thấy khoái chí vì chiến thắng ấy chút nào. Rõ ràng là người ta có thể vẫn xem cái thua của Sadayuu hôm nay cũng là một cái thua có dự định chẳng khác nào cái thua của anh ta hôm qua. Nghĩ đến đó, Tadanao cảm thấy nỗi buồn đến với ông vào tối hôm qua lại gia tăng. Tên Sadayuu kia đã dám thí cả mạng mình để tặng cho chủ quân một chiến thắng giả hiệu. Ý tưởng này lại lại làm cho nỗi buồn thê thiết và tình cảm không còn biết tin cậy vào ai đâm rễ sâu thêm trong đáy lòng ông. Tadanao hận chính bản thân ông bởi vì dù đã đem tính mạng phơi ra trước sự hiểm nghèo, dù đã dùng thân thể của bày tôi làm vật hy sinh mà ông vẫn không sao tìm ra một câu trả lời chân thực.

Thấy Sadayuu đã ngã nhưng Ukon vẫn không có vẻ khiếp sợ. Trên khuôn mặt tái xanh, đôi mắt của kẻ đã quyết tâm vẫn sáng long lanh. Anh nhặt lấy cây thương Sadayuu đánh rơi và đứng chờ.

Tadanao nghĩ cái thằng Ukon này như đã thấy từ tối hôm qua là kẻ dám nói dám làm, thế nào nó cũng sẽ giao đấu hết mình cho xem. Ông tự động viên lòng dũng cảm của mình một lần nữa để cự địch.

Thế nhưng tâm sự của Ukon cũng giống như Sadayuu mà thôi.Tận nơi sâu xa trong lòng anh là một mặc cảm tội lỗi. Để được chết trong vinh dự, anh muốn mũi trường thương của chủ quân xuyên suốt người mình, cho phép anh cái dịp dược tạ tội.

Sau năm sáu hiệp tranh phong, Tadanao nhận ra rằng đối thủ của ông như cố tình phơi ra những chỗ đáng gọi là chổ hiểm, mấy lần tạo ra kẻ hở cho mình tấn công. Khi Tadanao nghĩ rằng gã đàn ông này dám thí cả tính mạng mình để đánh lừa chủ nhân của hắn, ông cảm thấy có một nỗi buồn kèm thêm bực bội đang vây phủ lấy mình. Ông đã bị địch thủ khéo léo cho vào tròng, dù ông có dành được chiến thắng thì chẳng qua là một đứa dở hơi.

Hình như Ukon đã muốn chủ quân đâm trúng càng sớm càng tốt nên mấy lần nên anh đã cố ý đưa người ra trước mũi thương của ông. Kết quả là ông đã đâm phập vào vai mặt của anh.

Tưởng chừng Tadanao đã khéo rửa sạch mối hận lòng của tối hôm qua. Nhưng không, sự đau buồn trước đây chỉ được thay thế bằng một sự đau buồn khác mà thôi. Cả Sadayuu lẫn Ukon đều dám đánh cược cả tính mạng để tiếp tục duy trì thái độ dối trá của họ đối với ông !

Khuya hôm ấy, Tadanao được báo tin cho biết là cả Sadayuu lẫn Ukon, sau khi bị thương và được mang về nhà, kẻ trước người sau đã mổ bụng tự sát. Tin tức đó chỉ làm cho lòng ông càng u ám hơn.

Thế tử Tadanao trầm ngâm suy nghĩ. Đã có cái màng (31) như tấm vách (cách mô) của sự dối trá ngăn giữa ông và đám gia thần. Hai đứa trong chúng nó đã quyết chí duy trì cho được cái màng vốn là tấm vách của sự dối trá. Sự dối trá đó không phải là một sự dối trá nổi trên bề mặt nhưng là một sự dối trả bấu chặt bên trong và chúng nó kiên quyết giữ bằng được. Hôm nay, bằng mũi thương của mình, Tadanao đã quyết chí đâm thủng cái màng, vách ngăn của sự dối trá ấy nhưng bọn chúng đã khéo léo vá nó lại bằng chính máu của họ mất rồi. Giữa ông và hai kẻ gia thần, cái màng kia vẫn còn đó và giữ lại một sự ngăn cách như xưa. Bên kia cái màng ấy là sự giao tiếp chân thực giữa con người với con người.Thế nhưng một ngày nào đó, khi đứng trước ông, tất cả bọn họ sẽ trùm lên trên đầu cái màng. Khi Tadanao nhận thức rằng bên này cái màn chỉ lẻ loi mỗi mình mình, tình cảm cô đơn lại tăng lên gấp bội và chui vào mọi ngỏ ngách của hồn ông.

Bốn

Thông tin cảnh báo về trạng thái tâm lý điên loạn của Tadanao kể từ hôm có cuộc đại diễn tập về thương thuật đã lan đi khắp dân chúng trong thành làm cho ai nấy đều kinh khiếp. Trước mặt chủ quân, bọn thị đồng lúc nào cũng mặt la mày lét, im hơi nín tiếng, ngay cả một cử chỉ nhỏ cũng không dám lộ. Bọn hầu cận mỗi bước tiến mỗi bước thoái đều giữ lễ nghi, không dám ngu dại làm điều chi thất thố. Chút tình cảm gần gũi tin cậy giữa chủ tớ đã biến mất, trước mặt họ giờ đây chỉ còn lảng đảng một bầu không khí e ngại. Mỗi lần lui về sau khi hầu việc chủ quân, đám gia thần đều cảm thấy mệt mỏi, cả đầu óc lẫn thân thể.

Thế nhưng kẻ không cảm thấy yên tâm về sự sứt mẻ tình cảm đó, không chỉ là đám gia thần. Một hôm, Thế tử Tadanao khi vừa thấy một tên hầu cận sợ hãi lết đến trước mặt để đến dâng cho mình bức thư của các gia lão, ông đã bảo :

-Bước lại gần đây, đừng ngại ! Chớ có lễ phép thái quá !

Thế nhưng đây không phải là lời dặn dò xuất phát từ lòng tốt mà gần như là một câu trách móc do bực bội sinh ra. Người hầu cận khi nghe chủ nói thế, đã cố gắng để có những cử chỉ thân ái và tin cậy như cũ. Thế nhưng sâu bên trong ý thức đi tìm lại sự gần gũi ngày xưa, anh ta vẫn thấy có gì lấn cấn như một mẩu xương.

Từ khi trận đấu thương bằng mũi thép trần, Tadanao làm như quên, chễnh mãng mọi việc luyện tập. Không những ông bắt ngưng tất cả cuộc thao diễn võ thuật - đáng lý ra phải được tổ chức hằng ngày – mà tay ông cũng không còn chạm đến một thanh kiếm gỗ hay một cây thương dành để tập dượt.

Tadanao là một thanh niên yêu chuông sự vũ dũng nhưng tính tình khoáng đạt, thô bạo nhưng lại có chỗ ngây thơ.Từ khi tay ông không cầm lấy kiếm gỗ (mộc kiếm) hay cung cỡ nhỏ (bán cung) dùng vào việc luyện tập thì thay vào đó, số ngày mà bàn tay ấy không rời chén rượu càng trở nên nhiều. Tuy ông nỗi tiếng từ thời thiếu niên là người mạnh rượu nhưng nhất định là chưa bao giờ uống đến quá mức.Thế mà giờ đây khi uống rượu, ông toàn dùng chén lớn và bắt đầu có dấu hiệu là kẻ uống rượu bất kể trời đất.

Câu chuyện sau đây xảy ra vào một tối giữa tiệc rượu. Hôm đó, Tadanao có vẻ cao hứng khác với ngày thường. Tên thị đồng mà ông sủng ái nhất tên gọi Masuda Kannosuke vừa rót rượu cho chủ vào trong một cái chén lớn, vừa thưa :

-Thưa tướng công, cớ sao độ rày ngài không cho thao diễn võ nghệ nữa vậy ? Có phải những chuyện xảy ra gần đây đã khiến ngài đâm ra xao nhãng ? Xin ngài nghĩ lại cho !

Anh chàng này chỉ muốn qua câu nói đó để tỏ ra tích cực trong việc tái tạo bầu không khí hoàn toàn thân mật và gần gũi mà anh muốn có với chủ nhân.

Nhưng khi anh chưa kịp dứt lời thì đùng một cái, Tadanao đã biến sắc mặt. Thế rồi, ông chụp lấy cái mâm đựng chén ở bên mình và nhanh như tên bắn, nhắm ngay giữa mặt Kannosuke và phang cho một cái thật mạnh.Thấy phản ứng tàn bạo và quá đột ngột của chủ quân, Kannosuke cũng biến sắc mặt nhưng vốn là một bầy tôi trung nghĩa, anh cứ chịu trận chứ không dám né người qua để tránh. Do đó anh đã lãnh nguyên một cái mâm. Từ trên khuôn mặt trắng trẻo những dòng máu đỏ chảy xuống nhưng anh vẫn phủ phục ở nguyên một chỗ. Tadanao không thèm nói thêm một tiếng, đứng bật dậy và lui vào hậu cung. Bọn đồng liêu còn ngồi lại bèn xúm nhau đến bên Kannosuke, kẻ thì an ủi, kẻ thì vực anh ta dậy.

Hôm đó, Kannosuke xưng bệnh và trở về nhà mình. Không đợi đến khi trời sáng, anh đã mổ bụng tự sát ngay trong đêm.

Nghe được tin ấy, Tadadano chỉ biết cười buồn.

Chuyện đó vừa xảy ra được mươi hôm thì lại xảy ra một chuyện khác. Hôm ấy, Tadanao đang đánh cờ vây với viên quan gia lão là ông già Koyama Tango. Ông già và Tadanao vốn là hai đấu thủ ngang tay.Thế nhưng từ khoảng hai ba năm nay, Koyama bắt đầu thua nhiều hơn thắng. Hôm ấy, Koyama cũng bị Tadanao đánh thua ba bàn không gỡ. Thấy thế, ông già bèn nở một nụ cười hiền hậu và thưa với chủ quân :

-Mấy lúc sau này, tướng công tiến bộ quá thể. Lão không còn xứng đáng là tay đối thủ của ngài nữa rồi !

Chẳng ngờ khuôn mặt tươi tỉnh như người đang thưởng thức hương vị vì đã chiến thắng một cách dễ dàng của Tadanao bỗng tối sầm lại như có một bóng đen che phủ. Thế rồi ông đứng bật dậy, đưa chân đá ngã cái bàn cờ đang đặt giữa hai người. Những quân cờ trắng cờ đen sắp trên bàn cờ văng ra tứ tung. Hai ba quân như thế đã trúng vào mặt Koyama.

Koyama Tango khổ tâm không hiểu tại sao người đang thắng cuộc là chủ quân của mình lại lên cơn thịnh nộ như thế. Ông ta bèn chạy theo nắm một góc quần váy (hakama) của Tadanao lúc đó đang quay phắt bỏ đi. Ông hét lên như người cuồng :

-Sao tướng công lại thế ? Ngài đã mất trí rồi sao ? Vì cớ chi ngài lại cho Tango này nếm mùi sĩ nhục như vậy ?

Cơn giận bốc lên trong người ông lão vì hành động không thể tha thứ được của chủ quân phừng phừng như một đám cháy.

Thấy thế mà Tadanao vẫn coi thường thái độ giận dữ của người lão thần, chỉ thốt ra một tiếng « Ô kìa ! », vung tay giật lại gấu quần rồi thoăn thoắt đi vào bên trong mất dạng.

Ông lão là người đã bỏ công sức nuôi nấng và dạy dỗ Tadanao từ buổi ấu thơ mà nay phải chịu cách đối xử nhục nhã và vô lý từ con người ấy. Nước mắt già nua chan hòa, lòng ông căm hận. Vừa hồi tưởng lại thái độ khoan nhân đại độ của tiên quân là Chuunagon Hideyasu (cha của Tadanao) ông càng tự hận mình tại sao sống chi cho lâu để mang nhục vào thân. Là một người chính trực, trong đầu Tango chưa có một khoảnh khắc nào mang cái ý nghĩ khiếp nhược là giả vờ thua một ván cờ để mua lòng chủ quân.

Thế nhưng trong lòng Tadanao thì nhất cử nhất động của gia thần đều chỉ được nhìn cùng dưới một nhãn quan mà thôi.

Ông lão Tango ngày hôm đó về nhà đã mặc lễ phục trang trọng rồi mổ bụng theo đúng nghi thức, vứt bỏ cái tấm thân tủi hỗ không còn gì để tiếc.

Tiếng đồn về hành vi bạo ngược của lãnh chúa dần dần đã vượt khỏi biên giới của tiểu quốc và lan ra khắp nơi. Một người kiêu căng như Tadanao, để có được cái khoái cảm đứng lên đầu mọi người, đã tìm đủ cách để so tài thắng phụ.Tuy vậy, từ khi sự kiện này xảy ra, ông như bị ở trong thế kẹt và không còn ham thích gì những trò giải khuây này nữa.

Kể từ đó về sau, nếu sinh hoạt hàng ngày của Thế tử Tadanao không còn qui củ thì cũng là điều không đáng ngạc nhiên. Lúc ở trong thành, ông không làm gì cả, chỉ suốt ngày rượu chè trai gái. Thế rồi, những lúc ra ngoài thành, ông chỉ đi săn bắn. Đuổi theo chim ngoài đồng, săn thú ở trên núi. Điểu thú đâu phải là giống vật biết tìm cách bay vào trong tầm ngắm của cung tên để làm vui lòng lãnh chúa khi vị ấy đi săn cho nên khi ra khỏi thế giới con người và hòa mình với thiên nhiên là lần đầu tiên Tadanao cảm thấy thư thái hơn cả vì chỉ lúc đó, ông mới thoát ra khỏi cái màng của sự giả đối bao phủ quanh mình.

Năm

Cho đến lúc đó, hễ các quốc lão khuyên điều chi, ông đều nghe theo.

Xưa kia, năm 13 tuổi, khi còn mang cái ấu danh Chôkichi-maru, ông đã được phụ thân Hideyasu gọi đến bên giường trước giờ lâm chung và dặn dò : « Khi ta mất đi rồi, con phải một lòng một dạ nghe lời của các vị quốc lão, xem đó cũng như lời của cha vậy ». Ông đã nghe theo và giữ tròn lời giáo huấn ấy.

Thế nhưng mấy lúc gần đây, khi ông nghe những lời bàn luận về chính sự, bao giờ cũng nghĩ lệch lạc theo thiên kiến của mình. Chẳng hạn khi các vị gia lão tiến cử một người nào và khen ngợi kẻ đó thì ông bèn đánh giá ngay kẻ ấy là phường bợm bãi và nhất định không dùng. Còn như khi các vị ấy tâu báo về một hành vi không tốt đẹp của ai đó, chủ trương cần phải giam lỏng (bế môn, 32) hắn thì Tadanao lại bảo rằng người như anh ta mới gọi là cứng cỏi, chính trực và khăng khăng không chấp nhận ý kiến muốn kiểm soát anh chàng.

Năm ấy suốt một vùng Echizen mùa màng thất bát chưa từng thấy, dân chúng không ai là không lâm vào cảnh khốn khổ. Các vị gia lão mới cùng nhau họp lại, đến trước mặt lãnh chúa Tadanao để xin ông miễn một phần gạo nộp cống hàng năm (nengumai) cho dân nhờ. Thế nhưng mặc các vị ấy trình bày cạn lẽ, Tadanao vẫn không thèm nghe kiến nghị họ đưa lên. Tuy trong đáy lòng mình, ông thông cảm với nỗi khổ của trăm họ nhưng lại cảm thấy khó chịu nếu phải làm theo y như lời các vị gia lão. Thế rồi, cứ nghe họ tiếp tục trình bày thế này thế nọ mãi, ông đã nổi trận lôi đình : « Không ! Ta đã bảo không là không mà ! » Nếu có ai hỏi vì cớ gì ông lại từ chối lời kêu xin ấy thì có lẽ ông cũng chẳng biết tại sao !

Cứ thế, giữa chủ và tớ, sự thiếu thông cảm mỗi ngày một thêm sâu sắc. Chính sự trong phiên trở nên bê bối, tin tức về sự bạo ngược của lãnh chúa đất Echizen đã truyền đến bản doanh của Shôgun ở Edo.

Tâm sự Thế tử Tadanao mang nặng trong lòng lần hồi đã in dấu ấn sâu đậm của nó vào cả sinh hoạt thường nhật của ông. Sau đây là câu chuyện xảy ra vào một buổi tối. Từ khi màn đêm buông xuống, Tadanao thường thu mình trong hậu cung, bên cạnh những nàng ái thiếp, nâng hết cốc này đến cốc khác.

Thuở đó Tadanao đang dồn hết tình yêu của mình vào người con gái có tên là Kinuno. Nàng là một mỹ nhân mà ông đã vời đến từ Kyôto. Hôm ấy, Tadanao uống rượu liên tục từ khi trời vừa sập tối cho đến nửa đêm. Các nàng ái thiếp vốn không uống rượu chỉ ngồi đó làm một cái công việc đơn thuần là lập đi lập lại động tác chuốc rượu cho ông hết chén này đến chén khác.

Bỗng nhiên Tadanao ngước đôi mắt lờ đờ của người say nhìn vào mặt nàng Kinuno đang ngồi hầu bên cạnh. Thế nhưng người con gái tỏ ra quá mệt mõi vì đã thức thâu đêm để hầu rượu từ nhiều hôm rối. Cô cũng không còn giữ được sự chú ý để nhớ rằng kẻ đang ngồi bên cạnh là chủ quân của mình nên buông đôi riềm mi xinh đẹp xuống trong một tư thế nửa thức nửa ngủ, rồi đầu gục lên gục xuống lúc nào không biết. Giữa khi nhìn nàng chăm chăm, bỗng nhiên trong đầu Tadanao nẩy ra một mối ngờ mới. Tình thực thì cô gái này là một người từ sáng đến chiều khi đứng trước quyền lực tuyệt đối của lãnh chúa đã phải chiều theo ý chủ, đánh mất cả ý chí, chỉ biết cử động như một hình nhân. Hôm nay, qua cái dáng ngủ gục, cô đã vô ý làm lộ ra bên ngoài tất cả kiếp sống buồn bã của mình.

Thế mà Tadanao lại nghĩ xa hơn. Cái con bé này còn tệ hơn cả những người khác, nó chẳng có một chút tình cảm yêu đương gì đối với mình. Phong tư diễm lệ và cử chỉ yêu kiều kia chỉ là kỹ xảo ma mị nổi lên trên bề mặt. Vì ham mớ tiền lớn nên nó phải bán thân, đứng trước mặt kẻ quyền lực như lãnh chúa một tiểu quốc như mình, nó chỉ cần biết làm sao cho người đó hài lòng chứ không câu nệ phải trái và xem đó như lối duy nhất và cuối cùng để thoát khỏi cuộc sống cơ bần.

Tadanao không chỉ đặt câu hỏi về tình yêu của cô gái này đối với ông thôi. Ông còn nghi ngờ là cho đến nay không biết đã có một người đàn bà nào thực tâm yêu mình không nữa.

Lúc sau này, ông dần dần nhận ra một điều là mình chưa hề được hưởng cái hương vị của tình người trong những mối quan hệ giao tế. Ngay cả tình bạn, ông cũng không có. Thời thơ ấu, chung quanh Tadanao là vài đứa thị đồng tuổi tròm trèm với ông thế nhưng chưa bao giờ chúng dám xem ông như một người bạn cả. Chúng chỉ biết phục tùng.Ông yêu mến chúng nhưng chúng chưa bao giờ yêu trả lại. Chúng chỉ phục tùng ông vì nghĩa vụ.

Còn tình bạn với người khác phái ư ? Ngay từ hồi niên thiếu, chung quanh ông đã có một vài cô gái xinh đẹp được đặt dưới quyền kiểm soát của mình. Ông yêu họ nhưng trong bọn họ, hỏi có một cô nào yêu nào yêu trả ông không ? Cho dù ông có yêu họ, chắc họ cũng không dám yêu lại. Họ chỉ biết phục tùng và phục tùng. Còn như ngay bây giờ, chung quanh ông đang có biết bao nhiều người ở dưới quyền. Thế nhưng thay vì đối xử với ông bằng tình cảm con người, họ chỉ dâng hiến sự phục tùng mà thôi.

Nghĩ lại mới thấy rằng Tadanao đã nhận được sự phục tùng thay cho tình yêu cũng như sự phục tùng thay cho tình bạn, cũng như sự phục tùng thay cho tình thân ái. Dĩ nhiên trong số đó hẳn có tình yêu, tình bạn và tình thân ái sinh ra từ những tình cảm chân thực và thuần túy. Thế nhưng trong lòng Tadanao lúc này, chúng chỉ là một mớ hỗn độn và tất cả bị bao trùm lên bằng hai chữ phục tùng !

Tadanao đã được đem đặt vào một chỗ ở bên trên cái gọi là tình cảm con người. Dẫu đứng ngay giữa thế giới của con người - tượng trưng bởi đám gia thần – Tadanao của chúng ta bảo giờ cũng cảm thấy lẻ loi.

Khi ý thức đó càng ngày càng cao thêm lên thì cuộc sống phong kín của ông trong hậu cung càng trở nên vô vị.

Ông nghĩ rằng giờ đây mình đã thấy được rõ ràng cả sự giả dối trong tình yêu của người con gái mà mình yêu hết mức. Nếu mình muốn thì bất cứ người con gái nào cũng sẽ chiều theo ý mình chứ không dám cãi. Thế nhưng họ làm như thế không phải vì họ yêu mình. Chẳng qua họ chỉ muốn thực hiện nghĩa vụ thần tử bằng cách vâng phục ý chí của chủ quân. Tadanao giờ đây đã chán ngấy việc phải nếm sự phục tùng đến từ bổn phận thay cho tình cảm luyến ái ấy.

Khi cuộc sống của Tadanao càng ngày càng hổn loạn, ông thấy mình không thể nào yêu những người khác phái vốn chỉ biết xử sự như những còn rối và muốn yêu thương những ai có cung cách mềm dẽo hơn, những người đàn bà còn biết hành động như con người. Cho dầu họ không thực lòng yêu trả lại ông hay có những phản ứng chống đối, ông cũng xin chấp nhận.

Chính vì vậy, ông lại cho bắt nạp vào hậu cung những tiểu thư con các phiên sĩ ăn lộc cao. Thế mà gia đình những người này đều nhắm mắt tuân theo vì họ cho đó là mệnh lệnh tối thượng đến từ chủ quân. Họ xem mình như những kẻ đang đem vật tế sinh chuộc mạng để dâng lên một vị thần, và trong lòng, họ chỉ nghĩ rằng mình phải chịu hy sinh như vậy vì chủ quân là chủ quân. Nhưng về phía Tadanao thì khi đi lại với nhóm phụ nữ chỉ biết phục tùng như thế, ông không thấy có một hứng khởi tính dục nào.

Do đó, ông vẫn tiếp tục sống không thỏa mãn. Ông lại nghĩ nếu là gái có chồng rồi may ra mới có người dám chống trả lại ông chút nào chăng ? Ông bèn săn lùng cho được một cô gái đã hứa hôn với chàng trai nào đó. Thế nhưng khác với điều Tadanao dự tưởng, cô gái ấy lại vẫn xem ý chí của chủ quân là trên hết và tự dâng hiến cho ông như đem thân đi cúng một vị thần.

Nếu là gái có chồng thì may ra mới chống trả lại

Đến nước này thì ngay giữa đám gia thần trong dinh, lời phê bình về hành vi sa đọa của Tadanao cũng đã phải nổi lên. Thế mà ông vẫn chưa chịu ngưng. Kiếm được cô gái đã hứa hôn đem về nhưng vì chưa hài lòng, ông lại tiếp tục những việc làm vô luân như trước. Lần này, ông bí mật sai người truy lùng những người nổi tiếng là có nhan sắc trong dinh và tìm ra được 3 phụ nữ như thế. Một hôm, ông đã bất ngờ gọi họ vào hầu việc rồi giữ lại không cho về.

Ngay cả việc cực kỳ vô đạo như vậy, người ta chỉ mới dám than thở. Thế nhưng bất chấp lời than vãn của các ông chồng, Tadanao vẫn không thả họ ra. Các vị trọng thần cũng tìm cách can gián trước những hành động coi thường cả nhân luân ấy nhưng họ càng nói bao nhiêu thì Tadanao càng cao hứng về hành vi của mình bấy nhiêu.

Hai trong số ba người chồng ấy, cũng là gia thần của ông, sau khi biết được kế hoạch vô đạo bất nhân của Tadanao nhằm bắt cóc vợ mình, đã xem như tình nghĩa quân thần chấm dứt ở đây và như thể hội ý với nhau, kẻ trước người sau đều mổ bụng tự sát. Khi chức quan Giám sát hành động của các gia thần báo cáo việc ấy lên Tadanao, ông ta chỉ cầm chén rượu đang uống ực một cái và mỉm một nụ cười ngượng nghịu nhưng vẫn không nói không rằng. Tất nhiên sự thương xót của người trong dinh đều đổ dồn về hai gia thần đã tự kết liễu tính mạng. Có kẻ còn lên tiếng ca tụng : « Hai anh xứng đáng là người vũ sĩ. Những cái chết đẹp như mơ ». Đồng thời họ đều cho rằng nguyên nhân cái chết của hai người kia chỉ là một thứ thiên tai không thể nào tránh khỏi mà định mệnh đã đổ xuống đầu.

Từ khi hai người ấy chết đi rồi, mọi con mắt của người trong dinh thay vì để ý đến ba người đàn bà bị bắt cóc, chỉ tập trung vào anh chàng Asamizu Yoshirô, người chồng mất vợ duy nhất còn sống sót.

Thế rồi họ đi đến mức phê phán anh ta là hèn nhát, hỏi tại sao một người đã bị cướp vợ như vậy mà không đủ can đảm để tự sát.

Bốn năm hôm sau, Asamizu Yoshirô, dường như không để ý đến những lời dị nghị, lại vào thành. Chẳng những thế, anh còn nhờ viên quan giữ cửa xin cho mình được yết kiến lãnh chúa. Người ấy bèn tìm đủ mọi cách khuyên nhủ anh nên hủy bỏ ý định đó :

-Này, bề gì đối thủ của anh vẫn là tướng công. Nếu tôi để cho anh vào gặp ngài, thế nào anh cũng rắp tâm phục thù.Việc tướng công vô đạo, trong nhà ngoài ngỏ ai nấy đều biết. Nên nhớ rằng lúc nào ngài cũng có quyền sinh sát trên anh !

Yoshirô vẫn không nghe, anh nói với một giọng quyết tâm :

-Tướng công có làm gì chăng nữa, tôi vẫn xin ông cho tôi vào yết kiến ngài. Dù phải bị phanh thây làm tám (yatsugiki), tôi cũng không hối tiếc. Cảm phiền ông chuyển lời hộ.

Viên quan giữ của không biết nói sao hơn, đành phải thông báo cho một vị gia lão phụ trách việc tiếp khách (33) lời khẩn nguyện của Yoshirô. Ông già ấy mới hạ giọng :

-Tên Yoshirô này coi bộ máu lộn lên đầu rồi ! Thần hạ đứng trước việc làm vô đạo của chủ quân thì phải mượn cái chết của mình để can gián chứ ! Biết cách chết như hai kẻ cùng cảnh ngộ kia mới gọi là làm đúng bổn phận của gia thần. Tên Yoshirô này vì mất vợ nên đã không còn lý trí. Ta đâu ngờ hắn ngu ngốc đến cỡ đó.

Vị gia lão miệng hãy còn đang lầu bầu nhưng đã gọi một cậu thị đồng đến và với một vẻ không sốt sắng cho lắm, bảo cậu đi thưa cho Tadanao hay.

Thế nhưng khi nghe được điều đó, ngược với mọi dự tưởng, Tadanao đã không bực mình chút nào. Ông kêu lên :

-Ha, ha, ha ...Yoshirô đến gặp ta ư ? Khá lắm, khá lắm ! Hãy bảo hắn vào ngay ! Ta sẽ cho hắn gặp !

Trên gương mặt của lãnh chúa là một nụ cười rạng rỡ nở đến mang tai, một nụ cười mà cho đến mấy lúc gần đây, không ai có dịp chứng kiến. Một lúc sau, Yoshirô với vóc dáng tiều tụy và ngơ ngác như một con chó bị bệnh đã hiện ra trước mắt Tadanao.Từ mấy hôm nay, vì có điều lo nghĩ nên mặt mày anh ta tái xanh. Tuy vậy trên khuôn mặt ấy, ở đâu đó vẫn toát ra sát khí và trong đôi mắt hiện ra hai ba tia máu đỏ.

Lần đầu tiên trong đời, Tadanao mới nhìn thấy được một kẻ gia thần không dấu diếm tình cảm chân thật của hắn khi đến trước mặt mình.

-Yoshirô đấy à ? Lại gần ta nào !

Với gương mặt để lộ một tình cảm nồng hậu, lãnh chúa mời mọc. Nhờ có Yoshirô, ông thấy mình tìm lại được sự mối quan hệ giữa người với người, một tình cảm đã từ lâu xa vắng. Cái màng ngăn cách giữa chủ với tớ không còn nữa, họ đang trở thành hai con người giống nhau và biết nhìn thẳng vào nhau.

Yoshirô lếch trên mặt chiếu và đến gần, anh chỉ còn cách Tadanao khoảng 3 « shaku » (30, 3 cm x 3) rồi cất lên một giọng rền rĩ nghe như vọng từ đáy địa ngục.

-Tướng công ! Cớ sao ngài lại coi cái đạo thần tử và nghĩa lớn của nhân luân như một trò chơi vậy? Hôm nay thần đến đây là để bày tỏ lòng oán hận của một người bị ngài cướp vợ đó !

Vừa nói xong, nhanh như một cánh én, Yoshirô đã bay tới và nhảy bổ vào người Tadanao.Trong bàn tay phải của anh đã thấy lấp lánh một con dao trủy thủ. Thế nhưng Yoshirô đã gặp phải phản ứng nhanh nhẹn hơn từ phía Tadanao. Ông ta khóa được bàn thay thuận của anh một cách dễ dàng và dí kẻ địch phục xuống mặt sàn. Một người hầu cận bèn đè lên trên người anh rồi rút cây trường kiếm (bội đao) của chủ quân mà cậu thị đồng đang mang trao cho Tadanao. Thế nhưng ông đã đẩy anh ta lùi lại.

-Yoshirô ! Nhà ngươi thật không hỗ danh là trang vũ sĩ.

Vừa nói, Tadanao vừa buông lỏng tay khóa bàn tay của anh ta ra. Yoshirô vẫn giữ nguyên con dao trủy thủ trong tay, không ngẫng đầu lên mà cứ nằm phủ phục ngay tại chỗ.

-Vợ của ngươi cũng đã không tiếc gì tính mạng khi đã dám cưỡng lại lời ta. Các ngươi đúng là những gia thần hiếm có.

Tuy nói xong câu mà trên mặt của Thế tử Tadanao vẫn còn nguyên đó nụ cười rạng rỡ bộc lộ tâm trạng sảng khoái của ông.

Nhờ có sự chống đối của Yoshirô mà Thế tử Tadanao được cả hai niềm vui. Niềm vui thứ nhất là lần đầu tiên cá nhân ông bị một người khác căm ghét và muốn sát hại nhưng cũng nhờ đó mà ông được cho phép đặt một chân vào thế giới con người. Niềm vui thứ hai là ông đã tự tay mình chụp được và hóa giải đường dao trủy thủ của Yoshirô - một người nổi tiếng là nhanh nhẹn và giỏi nghề đao kiếm (uchimono) nhất trong đám bộ hạ - giữa khi anh ta đang liều chết để tấn công ông. Cuộc so tài này không ai có thể bảo là giả dối được. Dễ chừng đã lâu lắm ông mới được tận hưởng khoái cảm của một cuộc chiến thắng không vướng chút nghi ngờ. Kể từ lúc này, tất cả niềm u uất chất chứa trong đáy lòng ông như ung thối đã bắt đầu tan biến và ông cảm thấy mình vừa tìm ra một nguồn ánh sáng trong lành.

-Xin tướng công cứ giết thần ngay đi!

Trước lời khẩn nguyện của Yoshirô, không những ông không phiền trách gì cả mà chỉ cho chép anh ta lui. Sau đó cả Yoshirô lẫn người vợ của anh đều được tha về.

Tuy nhiên, niềm vui ấy của Thế tử Tadanao đã không kéo dài được bao lâu.

Sau khi vợ chồng Yoshirô được ra khỏi thành, đêm đó hai người đã kề gối bên nhau và cùng tự sát. Không ai biết lý do thực sự khiến họ phải chọn cái chết, có thể Yoshirô muốn chuộc cái lỗi lầm đã cầm dao tấn công vị chủ quân nối dõi (34), cũng như cảm kích về thái độ nhân từ độ lượng của con người sau đó đã tha mạng cho mình.

Dù vậy, khi nghe tin báo tử, Tadanao hoàn toàn không vui vẻ gì cả. Ông bắt đầu thấy hành động tự sát cũng như việc chĩa mũi dao vào mình của anh ta, cả hai đều có cái gì không được tự nhiên. Phải chăng đó chẳng qua là một hành động để dẫn tới việc được chết trong sạch dưới bàn tay của chủ hay không ? Nếu như thế thì cái việc mình đã khóa trái được bàn tay thuận kia của anh ta và đè đước anh xuống cũng chỉ là một màn kịch không khác chi cảnh hai anh chánh phó đội trưởng đã chịu thua để nhường mình trong trận thi đấu giữa hai đội Hồng và Bạch trước đây sao ? Nghĩ đến đấy, bóng đen của sự u uất lại đè nặng lên tâm hồn của Tadanao, khiến ông rơi xuống hố tuyệt vọng.

Hành vi bạo ngược của Tadanao sau đó càng ngày càng nhiều, giống như những gì lịch sử đã kể lại. Cuối cùng, không những ông đang tay giết bọn gia thần như ngóe mà còn bắt bớ đám dân lành vô tội rồi khiến họ phải chết dưới đường đao mũi kiếm. Nhất là truyền thuyết về « Cái thớt đá » (Ishi no Manaita, 35) đã khiến cho bao đời sau, người ta vẫn còn quay lưng ngoảnh mặt với ông. Thế nhưng, nếu Tadanao đã dám làm những hành vi bạo ngược như vậy, có lẽ vì lũ gia thần chưa bao giờ xem ông như một con người. Còn về phía Tadanao thì lúc cuối cùng, ông ta cũng không còn biết đối xử với đám thần dân như những con người nữa.

Sáu

Thế nhưng hành vì tàn ngược vô đạo của Tadanao rồi cũng có lúc phải chấm dứt. Cùng với tiến độ của sự cuồng bạo ấy, những kẻ chấp chính trong Mạc phủ như các đại thần Doi Ôi-no-kami Toshikatsu và Honda Kozuke-no-suke Masazumi đã bắt đầu điều tra để tính kế bãi chức lãnh chúa xứ Echizen. Thế nhưng khi muốn khai chiến trực tiếp với một người trong dòng đích của họ Tokugawa lại nổi tiếng là tính tình cứng cỏi có một không ai như Thế tử Tadanao thì họ phải hết sức thận trọng kẻo chuyện này dây đến chuyện khác, nguy hiểm khôn lường. Rốt cuộc họ đã đi đến kết luận là phải (làm một cách gián tiếp) bằng cách gửi bà mẹ đẻ của Tadanao nay đã xuất gia với pháp danh là Seiryôni (Thanh Lương Ni) về xứ Echizen để tuyên cáo ý kiến của nhà chúa đến ông.

Tadanao rất vui mừng khi gặp lại người mẹ mà mình xa cách lâu ngày. Tuy nhiên, ngược lại với những điều thiên hạ tưởng tượng, khi nghe tin mình bị truất phế (tức kaieki, 36) cùng với viếc áp dụng những chế tài khác, ông đã chấp nhận tất cả một cách dễ dàng. Thế rồi ông đã bỏ lại đằng sau ngôi thành với lãnh địa 67 vạn thạch thóc như vứt một mớ giẻ rách, xách gói về nơi lưu đày là đất Funai trong xứ Bungo (37). Trên đường, ông đã ghé Tsuruga (tỉnh Fukui) và xuất gia ở đấy, lấy pháp danh là Ippaku (Nhất Bá). Chuyện đó đã xảy ra vào tháng 5 năm thứ 9 niên hiệu Genna (Nguyên Hòa, 1623), lúc Tadanao vừa mới bước qua tuổi 30. Sau đó ông được chuyển từ Funai quaTsumori vốn nằm cùng trong một tỉnh và được Mạc phủ trợ cấp cho một món sinh hoạt phí hàng năm là 1 vạn thạch thóc. Ông đã sống yên ổn cho đến cuối đời và mất vào ngày mồng 10 tháng 9 niên hiệu Keian thứ 3 (1650) tại đấy, hưởng dương 56 tuổi.

Nói về sinh hoạt của ông trong những ngày tàn thì không thấy lịch sử truyền lại chi tiết nào cụ thể. Chỉ có mỗi viên thành chủ thành Funai tên là Takanaka Uneme-no-Shô Shigetsugu, người lãnh nhiệm vụ giám sát hành vi của Tadanao, đã ra lệnh cho gia thần của mình ghi chép lại hành trạng của ông để phúc trình cho chức quan chấp chính của Mạc phủ là Doi Ôi-no-kami Toshikatsu. Bản phúc trình ấy có tên là Tadanao Kyô Gyôjôki (Trung Trực Khanh Hành Trạng Ký) (38) và chỉ một tập. Trong đó có đoạn như sau :

« Kể từ ngày Ngài Tadanao đến cư ngụ tại vùng Tsumori của chúng tôi, ông không có hành động nào gây rối cả mà lại sống một cách bình yên lặng lẽ. Ngài thường cho rằng việc bị bãi chức và mất lãnh địa 67 vạn thạch thóc kia chỉ làm cho mình nhẹ gánh và xem như mình vừa tỉnh giấc sau một cơn ác mộng. Ngài đã khấn nguyện rằng trong những kiếp sau, xin đừng bao giờ cho ngài phải đầu thai vào những gia đình quyền quí như lãnh chúa một tiểu quốc.Dù sống với bao người vây quanh mình, ngài đã thường xuyên chịu sự thống khổ của kẻ bị đọa xuống địa ngục của sự cô độc. Đối với việc bị truất phế và tịch biên tài sản, ngài không hề tỏ ra hối tiếc hay có thái độ oán trách ai cả. Khi muốn giải khuây, đôi khi ngài cho mời các cụ bô lão trong thôn hay một nhà sư gần đó đến đánh vài ván cờ vây (Goban) ở nhà mình. Nghe đồn rằng ngày xưa, khi đắm mình trong những thú vui như vậy, có khi ngài còn dữ tợn hơn cả vua Trụ nhà Ân nhưng ngày nay, những hành động đó không hề xảy ra. Có lần, thiền sư Kôzan (Quang Sơn), trụ trì chùa Jôkon (Tĩnh Kiến Tự) ở Tsumori , người có mối giao tình nồng hậu với ngài đã dám đưa ra nhận xét : « Bất cứ ai ăn lộc một lãnh địa 67 vạn thách thóc đều có khả năng trở thành bạo ngược như vua Trụ. Không cứ riêng gì ngài ». Lúc đó ngài chỉ cười khà, mặt không có lấy một chút sắc giận. Cuối cùng, ngài thường rủ những bác nhà nông hay người hàng phố đến chơi, thích thú khi nghe họ vụng về kể lể những câu chuyện trời ơi đất hởi. Khi thấy lúc nào ngài cũng ưu ái đến những người đối diện, đối đãi với tôi tớ không chút tị hiềm cũng như thường xuyên lo lắng cho cuộc sống của dân chúng trong ấp phong, họ không làm sao nghĩ rằng đây chính là một bạo chúa đã từng làm những chuyện vô đạo để đến nỗi mất trắng cả một đại lãnh địa 67 vạn thạch ».

Dịch xong 10 tháng 12 năm 2019 (NNT)

Chú thích :

1- Ieyasu : tức Tokugawa Ieyasu (Gia Khang, 1542-1616), người sáng lập Mạc phủ Tokugawa (còn gọi là Mạc phủ Edo) kéo dài 265 năm (1603-1868).

2- Tadanao tức Matsudaira Tadanao (Trung Trực, 1595-1650), lãnh chúa vùng Fukui. Con trai Yuuki Hideyasu, người con trai thứ của Ieyasu, nên gọi Ieyasu là ông nội.

3- Đại bản doanh = tổng hành dinh của chiến dịch mùa hè năm 1615 để tuyệt diệt tập đoàn Hideyoshi và dành quyền lãnh đạo nước Nhật.

4- Ii tức Ii Naotaka1590-1659 , lãnh chúa vùng Ômi Hikone, đã lập đại công trong chiến dich này.

5- Tôdô tức Tôdô Takatora (1556-1630), lãnh chúa vùng Anotsu. Theo phò Ieyasu từ trận Sekigahara (1600), một nhân tài giỏi cả ba lãnh vực quân sự, chính trị và ngoại giao.

6- Honda Tomimasa (1572-1649), cánh tay mặt của Ieyasu, rất được chủ tín nhiệm và trọng vọng. Người được Ieyasu ủy thác để phụ giúp cha của Tadanao là Yuuki Hideyasu và sau đó giúp cho cả Tadanao lẫn em trai ông ta (Tadamasa).

7- Ngài Hideyasu tức Yuuki Hideyasu (Tú Khang, 1574-1607), lãnh chúa đời thứ nhất của phiên Echizen Fukui. Người anh cả chết sớm, ông là con trai thứ hai của Ieyasu đáng lẽ nối nghiệp nhà nhưng thời trẻ đã bị cha gửi đi làm con tin trên đất địch (Hideyoshi) để đổi lại sự hòa hiếu.Sau ông lại làm con nuôi họ Yuuki. Là một viên tướng trí dũng song toàn nhưng số phận hẩm hiu vì cha đã chỉ định em trai ông là Hidetada làm Shôgun đời thứ hai. Điều đó đã làm ông nuôi lòng bất mãn.

8- Nói cho dễ hiểu thì một thạch thóc tương đương với lượng gạo một người ăn trong một năm. Vị chi 67 vạn thách thóc có thể nuôi 67 vạn người trong một năm. Thường thì các lãnh chúa bán cho thương lái để lấy vàng bạc chi dùng.

9- Đại ngự sở (Daigosho) danh hiệu dùng để gọi Ieyasu lúc ấy đã nhường chức Shôgun cho Hidetada và làm một thứ Thái thượng hoàng (trong khi vẫn nắm trọn binh quyền).

10- Tức chủ tướng phe địch Toyotomi Hideyori (1593-1615), con trai nối nghiệp Hideyoshi và là cháu rễ (chồng công nương O-Sen, người gọi Ieyasu bằng ông nội). Lúc này Hideyori đang cố thủ trong thành Ôsaka.Sau khi thành thất thủ và thiên hạ về tay nhà Tokugawa, ông đã tự sát.

11- Gôtô Matabe tức Gôtô Mototsugi (1560-1615).

12- Kimura Nagato tức Kimura Shigenari ( ? – 1615).

13- Susukida Hayato no Shô tức Susukida Kanesuke ( ? – 1615)

14- Sanada Saemon tức Sanada Yukimura (Hạnh Thôn, 1567–1615), một viên tướng trí dũng song toàn, từng gây nhiều khó khăn cho Ieyasu.

15- Chôsokabe Morichika (1575-1615), một tướng mạnh trấn thủ vùng Tosa. Sau khi thành Ôsaka thất thủ, bị bắt sống và xử trãm.

16- Môri Buzen no mori tức Môri Katsunaga (sinh mất không rõ). Sau thua trận tự sát.

17- Hidetada (1579-1632), con trai thứ 3 của Ieyasu, được cha chỉ định làm Shôgun đời thứ hai vào năm 1605.Ông vừa là một tướng lãnh vừa là một nhà tổ chức hành chánh.

18- Honda Masazumi (1565-1637), một trong những lãnh chúa đầu tiên thời Edo là người đã lập kế hoạch thảo phạt Hideyori, soạn ra luật lệ vũ gia (hatto) và cố vấn chính trị cho Ieyasu.

19- Ý nói hai đạo quân của Tokugawa Yoshinobu (Nghĩa Tuyên, 1600-1650), con trai thứ 9 của Ieyasu, ông tổ chi nhánh Obari và Tokugawa Yoshinao (Nghĩa Trực, 1602-1671), con trai thứ 10 của Ieyasu, ông tổ chi nhánh Kii. Lúc trận phá thành Ôsaka (1617) họ mới là những thiếu niên.

20- Mizuno Katsunari (1564-1651) vai anh em họ của Ieyasu, tướng tiên phong trong trận đánh này.

21- Cha.usuyama (Trà Cữu Sơn), tên một ngọn đồi cao cỡ 800m,hình thù giống như một cái cối xay trà, bản trận của tướng Sanada Yukimura bên địch, được dùng làm thế ỷ dốc để giữ thành.

22- Yoshida Shuuri là trọng thần từ đời Yuuki Hideyasu, cha của Tadanao. Trong trận này, ông lập công lớn nhưng tử trận (có thuyết cho rằng bị buộc phải tự sát vì hiến kế tấn công phạm quân lệnh).

23- Hai Honda, ý nói Honda Tomimasa và Honda Narihige, cả hai đều đã được Ieyasu chọn để phò tá Yuuki Hideyasu, cha của Tadanao.

24- Binh đoàn Kaga (nay là tỉnh Ishikawa) do Matsudaira (Maeda) Toshitsune, trấn thủ Chikuzen, chỉ huy.

25- Honda Iyo no kami Tadamasa tức Matsudaira Tadamasa (Trung Xương, 1597-1645), em trai Tadanao và sẽ là người kế vị sau khi Tadanao đi đày.

26- Thành ở khu Nijô thuộc trung tâm Kyôto, trú sở của Shôgun khi vào chầu Thiên Hoàng.

27- Matsudaira Tadateru (Trung Huy, 1592-1638) con trai thứ 6 Ieyasu, vì không tích cực tham chiến trong chiến dịch Ôsaka, đã bị luận tội, mất đất phong và sống lưu lạc cho đến hết đời.

28- Date (lãnh chúa phiên Sendai tên Date Masamune), Maeda (lãnh chúa phiên Kanazawa tên Maeda Toshitsune) và Kuroda (lãnh chúa phiên Fukuoka tên Kuroda Nagamasa) đêu có công lớn ở Sekigahara (1600) và Ôsaka (1917).

29- Shinano (Tín Nùng) tức tên cũ của vùng Nagano, Niigata.

30- Inuômono : Cuộc diễn tập cưỡi ngựa bắn cung của giới samurai với đích nhắm là những con chó (inu) đã được lùa vào một khoanh đất vây quanh bằng hàng rào tre.

31- Không phải là cái màn (curtain) nhưng là một cái màng (tissue) giống như da thịt vì nó thể hiện mối tương quan giữa con người với con người.

32- Thời Edo, có cách xử phạt gọi là « bế môn » đối với vũ sĩ và tăng lữ, nghĩa là giam lỏng từ 50 đến 100 ngày. Trong khoảng thời gian đó, nội bất xuất, ngoại bất nhập.

33- Nguyên văn là « vị gia lão ở Shiroshôin », một thư viện (shôin) có những cây cột màu trắng (shiroi). Trong phủ đệ ở samurai, phòng tiếp khách còn được gọi là shôin (thư viện)

34- Nguyên văn « sôden no shukun » tức người chủ (shukun) truyền đời (sôden) của một gia đình mà trải bao thé hệ gia đình Yoshirô đã chịu ơn mưa móc.

35- Tương truyền Tadanao đã đặt một tấm phản bằng đá trong vườn để làm chỗ mổ đàn bà có thai, xem thai nhi là trai hay gái.

36- Kaieki (Cải dịch) có nghĩa là thay đổi chức vụ và giao việc cho người khác.Tuy nhiên dưới thời Tokugawa, ngoài việc bãi chức, cắt lộc, kẻ phạm tội còn bị tịch thu gia sản, trở thành thường dân và bị giam lỏng.

37- Bungo (Phong Hậu) địa danh thời cổ nay thuộc tỉnh Ôita trên đảo Kyuushuu.

38- Tên tác phẩm chỉ có trong hư cấu của Kikuchi Kan.

Thư Mục tham khảo :

1) Kikuchi Kan, Katachi (Bề ngoài) in trong Tập truyện ngắn nổi tiếng sử dụng trong giáo khoa thư trung học nói về ảnh hưởng hoàn cảnh đối với con người (Kyôkasho meitanpen : Ningen no Jôkei), do Chuô Kôron Tôkyô biên tập và xuất bản 2016.

2) Kikuchi Kan, Tôjirô no Koi, Onshuu no kanatani (Mối tình của kép hát Tôjuurô, Bên kia bờ ân oán : nhan đề của Tuyển tập truyện ngắn Kikuchi Kan), Shinchô Bunko, Tôkyô, xuất bản lần đầu năm 1970.

3) Geofrey Sargent dịch « Tadanao-Kyô Gyôjôki (On the conduct of Lord Tadanao) in trong Modern Japanese Stories, An Anthology, 1962, do Ivan Morris chủ biên, Charles E. Tuttle Tôkyô xuất bản, ấn bản lần thứ, 1997.

4) Nguyễn Nam Trân, Tổng quan lịch sử văn học Nhật Bản (những đoạn nói về Kikuchi Kan), Nhà xuất bản giáo dục, Hà Nội, 2011.

5) Hình ảnh liên quan mượn từ mạng Internet.