Tôi biết yêu lần đầu hồi năm thứ ba tiểu học. Dù chuyện xảy ra 45 năm về trước nhưng tên của đối tượng thì tôi vẫn nhớ như in. Cô bé ấy là Hayakawa Emiko, tuy khác lớp nhưng cùng năm học.

Tuy đã lên năm thứ ba nhưng cho đến cái "ngày định mệnh" đó, tôi không hề ý thức đến sự tồn tại của cô. Tôi hoàn toàn không hay là có một cô bé như thế đang học trong trường. Thế nhưng hôm đó, khi được biết cô, tôi đã ngạc nhiên không ít. .

"Ngày định mệnh" đúng vào hôm nhà trường có một buổi tập dượt để trình diễn văn nghệ. Lần đó, đám học trò năm thứ ba sẽ phụ trách diễn vở kịch "Con chim xanh"[1]. Theo qui định của nhà trường, mỗi lớp sẽ chọn lấy năm em để thủ các vai. Tôi nhớ là mình đã vô cùng hãnh diện khi lọt vào trong số đó. Lúc từ trường ra về, tôi đã hớn hở chạy nhảy tung tăng như một con chim sổ lồng để rồi thấm mệt và thiếu điều muốn đứt hơi.

Mẹ tôi lúc đó đang luyện vĩ cầm, ngạc nhiên lên tiếng hỏi. Khác với người anh trên tôi hai tuổi, thành tích học tập cũng như thần kinh vận động của tôi thuộc loại bết bát, nên chưa bao giờ tôi được tuyển lựa để lên sân khấu.

-Ủa, trong vở "Con chim xanh" lại có một vai là “Bánh mì” sao kìa? Vai đó nói được mấy tiếng hay mấy câu hở con?

Lúc đó, tôi mới bắt đầu bối rối. Vì không biết trả lời làm sao nên cứ đứng im thin thít!

Rõ ràng là có vai “Bánh mì” đấy, nhưng đúng như nhận xét của mẹ tôi, Bánh mì không đối thoại với ai cả. Trong kịch bản, họ chỉ viết có hai chữ “Bánh mì” rồi chấm hết! Thì ra tôi sẽ tròng lên cổ một tấm bìa có viết "Bánh mì" và đứng ở một góc sân khấu.

Biết được điều đó, mẹ tôi chỉ tiu nghỉu và làm ra vẻ mặt tội nghiệp. Thế nhưng bà chợt thay đổi thái độ và nói lên một câu mà tôi xem như lời an ủi:

-Thế nhưng con vẫn là một trong 5 người được tuyển, có đúng không? Tốt quá còn gì!

Trong buổi tập dượt đầu tiên, một cậu con trai đóng vai Chiruchiru và cô con gái thủ vai Michiru -không ai khác hơn là Hayakawa Emiko – đã được cô giáo môn âm nhạc dạy cho những cách hát và điệu múa còn chúng tôi thì đứng bên cạnh để học hỏi. Đây là lần đầu tiên tôi ý thức về sự tồn tại của "nàng".

Nói theo kiểu văn chương một tí thì tôi đã kinh ngạc như người vừa bị sét đánh và lạ lùng hơn nữa là từ lúc ấy, mọi sự chú ý của tôi đều đổ dồn vào “nàng”. Năm đó tôi vừa lên chín nhưng đã biết nghĩ rằng trong suốt chín năm của cuộc đời, tôi chưa từng thấy một con người con gái nào vừa khả ái lại vừa xinh đẹp đến thế. Mỗi lần nàng cất tiếng hát là cả người tôi nóng bừng lên, còn khi nào nàng bắt đầu múa là miệng tôi lại mở ra há hốc. Buổi tập họp chấm dứt, lúc cả bọn bắt đầu ồn ào bước trong hành lang để ra về, tôi đã rắp tâm sẽ đi theo nàng.

Tôi quên nói là lúc ấy tôi đang sống ở Đại Liên, cái thành phố Mãn Châu được biết tới vì giống hoa keo (acacia) của nó ấy mà. Còn ngôi trường tôi đang theo học có tên là Tiểu học Ôhiroba (Đại Quảng Trường).

Sau khi qua khỏi cái quảng trường lớn nằm cạnh ngôi trường tiểu học của chúng tôi, Hayakawa Emiko và các bạn nữ sinh của nàng đã leo lên một con đường dốc để đi về hướng Bệnh viện Mantetsu (Mãn Thiết)[2]. May làm sao là ngôi nhà của tôi cũng nằm không xa bệnh viện ấy. Đến địa điểm trên đầu con dốc, Emiko đã đưa tay vẫy vẫy các cô bạn để chia tay. Với cái cặp da Landocel màu đỏ lắc lư trên lưng và gây tiếng động, nàng đã chạy về phía một ngôi nhà gạch đỏ rồi chui vào bên trong. A ha, thì đây là nhà nàng đấy? Trong bụng tôi nghĩ như thế nhưng lại tự hỏi chẳng hiểu nàng có hay mình vừa âm thầm theo dõi nàng không?

Tôi về tới nhà thì đã thấy ông anh học năm thứ năm tiểu học của mình đang chơi bóng một mình. Tôi nhận quà ăn dặm từ tay bà giúp việc rồi vừa ăn vừa nhìn qua cửa sổ xem ông anh đang chơi bóng với bức vách ngoài vườn. Bỗng mẹ tôi hiện ra và bảo:

Bà bảo mình vừa làm được ít O-hagi (bánh nếp bọc bột đậu) và cho vào trong một cái hộp nhiều tầng (juubako) nên muốn nhờ tôi đem qua biếu bên hàng xóm.

Không thể từ chối, tôi đành kè kè cái tay nải và bước ra khỏi nhà. Vừa đi tôi vừa suy nghĩ về Hayakawa Emiko. Không biết có cách gì tiếp xúc với cô ấy và rủ đi chơi trò gì không.

Đến nhà người bạn của mẹ, tôi trao cái tay nải có hộp quà và nhận lại vuông khăn. Tôi bèn lót vuông khăn đó dưới cái mũ học trò của mình. Chỉ vì tôi cho là làm kiểu này là chắc ăn nhất, mình sẽ không cách nào đánh mất nó. Thế rồi tôi lại nghĩ về Emiko. Hình ảnh nàng đang múa hát thay nhau hiện ra trong đầu tôi.

Chợt tôi nhận ra có một bà người quen đang đứng ở bên kia đường. Tôi bèn tháo nón ra nói “Con chào bà!” rồi tiếp tục đi về nhà. Khi mẹ hỏi “Tay nải đâu?”, tôi mới cởi mũ ra, thì ôi thôi, không còn vuông khăn đó đâu cả! “Ấy chết!”. Tôi mới chợt nhớ là khi cởi mũ để cúi đầu chào bà kia, cái khăn kia đã rơi đâu mất. Chẳng hiểu có phải vì tôi suy nghĩ quá nhiều về Emiko không? Chạy lại chỗ cũ để tìm tôi vẫn không thấy chiếc khăn đâu. Ai đó đã nhặt mất nó rồi chăng?

Việc đến trường ngày càng gây khổ tâm cho tôi. Mỗi lần nhác thấy bóng nàng trong hành làng là tôi chạy vào lớp để dấu mặt dù không có lý do nào đặc biệt. Lúc nàng chơi nhảy dây với chúng bạn ngoài sân trường, tôi cũng chẳng dám lại gần mà chỉ đứng xa nhìn trộm dáng nàng chẳng khác nào một thằng ăn cắp. Rồi theo thói đó, cứ xong một buổi tập dượt văn nghệ và ra khỏi cổng trường là tôi lại thờ thẩn đi sau lưng nàng như muốn tiễn chân, tận khi nàng bước vào nhà. Rốt cuộc vì buồn bực chịu hết nổi, tôi đã đem chuyện này thủ thỉ cho mẹ tôi nghe.

-Mẹ tôi lấy đó làm thú vị và đem câu chuyện đó kể lại cho dám bạn của bà:

-Thằng Shuu nhà tôi đó nghe, nó nói là nó yêu một con bé vừa được chọn đi tập văn nghệ lần này với nó đấy!

Hôm trình diễn, mẹ tôi và các bà bạn đã cùng nhau kéo tới trường xem. Tôi được tròng vào cổ một cái biển thật to làm bằng bìa mà trên đó, thầy giáo tôi đã viết lên chữ “Bánh mì” (Pan). Tôi được cắt đặt đứng ở góc sân khấu như một ông phỗng trong khi thần tượng Hayakawa Emiko của tôi đang múa hát cùng với người đóng cặp của nàng vốn là một nam sinh ưu tú thủ vai Chiruchiru.

Cái làm cho tôi bị tổn thương đâu phải là việc không được nhà trường sắp để đóng cặp với thần tượng của tôi! Chỉ vì là khi buổi diễn chấm dứt và về tới nhà, tôi đã thấy mẹ tôi và các bạn của bà vừa dự khán xong, đang ngồi quây quần chuyện vãn trong gian phòng khách. Thế rồi, có người đã lên tiếng:

Mẹ tôi cũng nhập bọn với đám bạn bè và cười ồ lên. Làm như đối với các bà ấy, những điều họ nói chả có gì quan trọng để phải mích lòng. Thế nhưng họ đâu hay rằng, thái độ của họ đã để lại trong lòng tôi một vết thương sâu sắc. Tôi bèn nhủ lòng sẽ không bao giờ tâm sự với mẹ mình chuyện cô bé ấy nữa.

Hai kẻ tôi đem chuyện nàng ra tâm sự là cậu bạn cùng lớp tên Yokomizo Motosuke và con chó Kuro (Mực) tôi nuôi trong nhà. Mot-chan (tên ngắn của Motosuke) là một cậu bạn hiền hậu, vì thi trượt đã phải ở lại lớp một năm mà thành bạn đồng niên của tôi. Anh còn là người có thành tích học tập tệ hại hơn cả tôi nữa. Kuro là con chó Mãn Châu mà gia đình chúng tôi đã nuôi trong nhà từ lúc cún con, vốn là người bạn của tôi trong mọi thứ trò chơi. Khi Mot-chan nghe chuyện tôi kể, mắt chỉ nhìn về một phía xa xôi và chẳng nói câu gì. Làm như con người của cậu ta không thể nào thấu hiểu tâm tình của một đứa bạn như tôi.

Kể từ hôm bày tỏ điều bí mật của mình cho Mot-chan nghe, mỗi lần đi theo đuôi Hayakawa Emiko, tôi vẫn thường được anh đi cùng. Không phải vì anh thích thú gì đến câu chuyện về mối tình đầu của tôi, nhưng chỉ vì sau mỗi buổi học, anh và tôi có thói quen đi về chung. Và hình như các học sinh khác rất ít người chịu kết thân với anh. Con dốc đưa đến khu bệnh viện mà Hayakawa và các cô bạn của nàng mỗi ngày vẫn leo lên, có trồng nhiều cây keo (acacia) bên đường, mỗi lần trời nổi gió, hoa keo bay như đang múa trong không gian. Con dốc đó cũng dẫn vào phu phố Nhật kiều sinh sống nên bọn con gái thường chia tay nhau ở quãng này rồi kẻ rẽ phải, người rẽ trái. Tôi và Mot-chan thường âm thầm bước theo sau họ và giữ khoảng cách chừng trăm mét.

Có lẽ Emiko bắt đầu để ý hành động hai đứa tôi bám theo chân họ vào thời gian này. Tôi thấy lâu lâu nàng và các bạn hay ngoái đầu nhìn về hướng chúng tôi. Thế rồi làm như khó chịu, có lúc nàng bước gấp hơn, còn khi thấy chỉ độc có mỗi mình, nàng bèn vội vã chạy vào nhà mình tức ngôi nhà được xây bằng gạch đỏ và sau đó, tôi không còn thấy bóng nàng đâu nữa. Qua những cử chỉ như thế của nàng, từ từ tôi cũng hiểu ra.

Có lúc tôi đoán là mình bị nàng ghét nhưng có lúc lại hy vọng không phải như vậy nên đâm ra đau khổ. Mối tình đầu của một đứa bé lên chín coi bộ không có gì khác so với tình yêu của người lớn. Chúng cùng chung một tâm lý khổ não, cùng chung những tiếng thở dài. Cuối cùng tôi đi đến chỗ quyết tâm. Tôi định sẽ lên tiếng gọi nàng. Một hôm, trên con dốc có hoa keo bay như múa ấy, cả Mot-chan và tôi đã hợp sức gào lên:

Đó là tiếng kêu giống như một lời tỏ tình của tôi. Tôi đã gào lên tiếng lòng sâu lắng ấy để nó có thể vượt quãng đường dài trăm mét vọng đến bên tai nàng, khiến nàng quan tâm tới sự có mặt của mình. Bắt chước tôi, Mot-chan còn gân cổ hét thật to để phụ họa.

-Tưởng gì! Kiêu bỏ xừ! Chỉ mới đóng được vai Michiru thôi đó!

Hayakawa Emiko vùng chạy, cái cặp màu đỏ của nàng lắc qua lắc lại phía sau lưng. Tôi không hiểu được lòng tôi nữa. Hai đứa trẻ đã trở thành những kẻ thích ăn hiếp người khác chỉ vì muốn tự hành hạ bản thân. Và chính tôi đã tự tạo ra ảo giác là nàng đã xử tệ với tôi như vậy.

Tôi đưa chân đá một viên đá như người muốn xua đuổi vật gì kinh tởm. Mot-chan lại bắt chước tôi và cũng phụ họa

Từ hôm đó trở đi,, Hayakawa Emiko và đám bạn của “nàng” không còn để ý đến sự có mặt của hai đứa tôi. Họ cũng không buồn ngoái lại để nhìn. Không chịu nổi nữa, tôi bèn chụp lấy một viên đá và ném về phía họ. Mot-chan còn kiếm cả một hòn còn to hơn và ném đi. Tuy nhiên, phần tôi thì trong lòng không hề có ý đe dọa mà chỉ mong sao cử chỉ thô bạo này sẽ khiến cho nàng thông cảm chút nào nỗi buồn đang chất chứa trong trái tim tôi.

Hai ba hôm sau, lúc tan buổi học, tôi bị thầy Sakai gọi lên. Ông bắt tôi và Mot-chan đến đứng trước mặt rồi hỏi:

Ông giáo trung niên trong bộ Âu phục màu đen với cổ cồn cao (tsume-eri) dáng nghiêm nghị đang nắm một cốc trà trên tay đã dằn giọng hỏi chúng tôi như thế.

Lúc đó, Mot-chan, cũng như mọi lần, bắt đầu sụt sịt nước mũi nước dãi rồi đưa ống tay áo đồng phục lên ngang mặt và khóc tức tưởi. Còn tôi chỉ cúi gầm mà chẳng nói năng chi.

Kể từ thời gian đó, tôi bắt đầu có vài hành động kỳ quặc. Nói ra thì hết sức mắc cỡ nhưng tôi đã lấy trộm một món trang sức của mẹ tôi và cầm đến cửa hàng chạp-phô của một ông khách trú. Tại sao tôi lại sinh ra gian manh như vậy thì ngay đến bây giờ, tôi vẫn còn chưa biết lý do.

Ông Tàu bán tạp hóa ấy trả cho tôi một đồng bạc trị giá 50 “sen”. Tôi đã đem nó mua bánh trái rồi cùng ăn với Mot-chan.

Tôi không biết đem mớ tiền thối cất dấu ở đâu. Giống như các trẻ em khác trong trường, tôi không được phép mua quà vặt, còn như khi cần tiền để mua các tạp chí thiếu nhi, bút chì hay những thứ như vậy thì mẹ sẽ cho riêng. Do đó, nếu mẹ thấy trong túi tôi có ít tiền đồng mà không rõ xuất xứ, nhất định là bà sẽ hỏi nó ở đâu ra.

Trước nhà tôi có một cây keo (acacia) nằm trong hàng cây trồng ven đường. Anh tôi và các bạn vẫn sử dụng vị trí cây ấy như một cái lũy (base) khi họ chơi dã cầu (baseball). Tôi và Mot-chan bèn đào một cái lỗ bên dưới cây ấy và chôn mớ tiền thối. Thế rồi, mỗi bữa từ trường về, chúng tôi bèn đào đất lên lấy ra từng mười xu một, đem mua đồ về ăn. Chuyện trộm đồ này và những bí mật tiếp sau đã đánh dấu sự phản bội đầu tiên đối với mẹ trong đời tôi. Có lẽ tôi có ý định biện hộ với chính mình sở dĩ tôi có những hành vi như vậy chỉ vì cả thầy giáo lẫn mẹ tôi, không ai chịu hiểu tâm tình của đứa trẻ như tôi.

Sau đó, tôi đã ngừng việc bám theo sau lưng Hayakawa Emiko. Thế nhưng tình cảm tôi đối với nàng không vì thế mà có gì suy giảm.

Ngày thể dục thể thao trong trường, cả Mot-chan và tôi đều là những “lực sĩ chuyên về bét” (birikko) nhưng khi ngồi ở hàng ghế khán giả, hai đứa đều không khỏi nhìn với đôi mắt đáng ngờ vực về phía đám nữ sinh trong bộ đồ thể thao với quần gấu túm và rộng thùng thình (bloomers), đầu chít khăn (hachimaki) đỏ đang trổ tài trong cuộc thi điền kinh chạy tiếp sức (relay). Hayakawa Emiko, sau khi nhận cây gậy làm tin (bâton) từ đồng đội, đã nhanh nhẹn như một con nai tơ, len lỏi trong đám rồi bứt phá các đối thủ. Một người con gái như thế thì tay tôi làm sao có thể với tới nhỉ? Nhưng vì không với tới nàng được, tôi mới la toáng lên:

Xong, tôi bèn nhổ toẹt xuống đất một bãi nước bọt. Mot-chan lại bắt chước nguyên xi câu nói. Thế rồi khi thấy nàng và các bạn đang tỏ ra hào hứng vì được đám đông vây quanh, tôi mới quay lại một bạn

nữ cùng lớp trong đội bị thua vừa hớn hở từ đó quay về, để ném thẳng cho bằng được một câu dè bĩu:

Kể từ ngày ấy, trong gia đình tôi bắt đầu có nhiều biến cố. Vì một lý do nào đó, giữa cha mẹ tôi đã sinh ra lục đục, nhưng nay tình trạng ấy lại bất chợt xấu thêm. Cha tôi đâm ra vắng nhà thường xuyên.

Cho đến thời điểm này, mẹ tôi là một người vui tính, hay mời bạn bè tới nhà chơi, nhưng giờ đây nét mặt bà bỗng trở nên u ám, đầu óc lúc nào cũng nghĩ ngợi mông lung và làm như có điều gì cay đắng. Cho đến lúc này, khi từ trường về nhà, lúc nào tôi cũng nghe thánh thót tiếng vĩ cầm từ gian phòng khách vọng ra.Tiếng luyện đàn của bà bây giờ cũng không còn nữa. Ngôi nhà như bị một bầu không khí im lặng và buồn thảm chụp lên trên.

Ông anh lớn hơn tôi hai tuổi – có lẽ vì muốn thoát ra khỏi bầu không khí ngột ngạt ấy – đã bám sát cái bàn viết và tập trung học hành. Tính tôi vốn không ham học như anh nên chẳng biết làm gì và cũng chẳng biết đem nỗi buồn của mình thổ lộ cùng ai, kể cả Mot-chan. Ngay cả một phương pháp để tự đánh lừa, tôi cũng chẳng nghĩ ra. Những lúc như thể, tôi chỉ biết tâm sự với Kuro (Mực) là con chó tôi nuôi trong nhà!

Vì không muốn quay về một ngôi nhà u ám cho nên khi tan trường, dù đã chia tay Mot-chan, tôi cũng tìm cho ra con đường vòng vo nhất với ý định câu giờ. Lúc thì đưa chân đá văng những hòn sỏi, lúc thì dừng chân viết bậy trên tường nhà người ta những câu nhảm nhí như “Taitsu ripune ni kome wo tabenashi” bằng vôi trắng, lúc thì đưa mắt nhìn theo con ngựa đang kéo cỗ xe của một người Trung Quốc để giết thời giờ. Cái câu “Taitsu ripune …” kia, tôi đã học từ một đứa bạn cùng lớn, nếu đem đọc ngược lại hình như có ý nghĩa gì đó rất tục tỉu mà đến nay tôi vẫn chưa đoán ra.

Về đến cổng nhà, trong ánh nắng chiều, tôi thấy con chó mực Kuro đang nằm lăn duỗi cả hai chân. Nó thấy tôi bèn vẫy đuôi nhưng trong cái nhìn lại có gì buồn bã. Chỉ có con chó này là người bạn mà tôi có thể bắt chuyện.

Con chó đưa mắt chăm chú nhìn tôi với vẻ mặt đau khổ. Tôi bèn lục trong cặp ra một con dao díp rồi khắc lên lớp vỏ của cây keo mấy chữ “Hayakawa Emiko”. Bằng 5 mẫu tự[3] như thế, tôi đã ghi hằn lên thân cây nỗi buồn sâu kín của tôi. Nó là tất cả tâm tình của một thiếu niên không có ai hay và cũng không ai chịu hiểu cho. Làm như vậy, không những tôi đã dùng chính bàn tay của mình để gửi gắm tâm tình đến người con gái mình yêu, mà qua 5 mẫu tự ấy, tôi muốn thể hiện nỗi buồn của đứa con trước viễn ảnh mộtcuộc ly hôn giữa cha mẹ nó, cùng với nỗi đau đớn xót xa trong lòng một đứa trẻ mà không người lớn nào chịu hiểu. Tất cả mọi sự như đều nằm bên dưới những nhát dao đó.

Năm sau đó tức đúng vào năm thứ tư tiểu học của tôi, mẹ đã dắt theo anh trai tôi và tôi lên đường trở lại Nhật Bản bởi vì bà đã quyết định chấm dứt cuộc sống chung với cha tôi.

Từ đó và trong một thời gian rất dài, tôi không có dịp gặp lại các bạn cùng lớp cũng như thầy cô của tôi nữa. Về Mot-chan, tôi chẳng biết cậu ta đã trôi giạt phương nào. Ngay Kuro, tôi đã chia tay và cứ thế mà bỏ nó lại Đại Liên. Rồi chiến tranh đã chia cắt tất cả chúng tôi, khiến cho mọi tin tức đều gián đoạn,

Một chuyện không ngờ đã xảy ra. Năm năm về trước, tôi tình cờ nhận được một tấm bưu thiếp in sẵn do một bạn cùng lớp thời tiểu học Đại Liên gửi cho. Bức thư ấy đề cập đến dự định tổ chức một buổi họp mặt học trò cũ nhà trường.

Trong buổi chiêu đãi của nhóm bạn đồng môn diễn ra ở một quán cơm Tàu ngay giữa Tôkyô, tình cờ tôi lại gặp một anh bạn mà tôi không nhớ mặt. Anh là một người đàn ông đã quá tuổi trung niên, chững chạc đi bên cạnh người vợ của anh. Tôi và anh đã siết tay nhau thật chặt vì chúng tôi đều cảm thấy mình thuộc về một thế hệ sống sót sau một cuộc chiến tranh và một thời hậu chiến.

-Thế cậu có tin tức gì của Mot-chan không? Cậu Yokomizo Motosuke ấy mà!

Tôi hỏi ai, họ cũng lắc đầu. Chỉ biết giáo viên đảm nhiệm lớp chúng tôi, thầy Sakai, thì đã quá cố từ lâu lắm. Trong lớp có người cho hay là Mot-chan không học lên được trung học mà phải đi làm công nhân trong một cửa hiệu bánh mì. Sau thì cậu tuyệt vô âm tín từ khi bị bị bắt lính rồi họ gửi đi đâu không rõ.

Người dẫn chương trình cầm máy vi âm (micro) kêu gọi mọi người lắng tai:.

-….Chúng tôi xin phép chiếu một số âm ảnh (slide) về những phong cảnh mới nhất của thành phố Đại Liên.

Đèn điện vụt tắt rồi trên khung vải trắng đặt dọc vách tường, hiện ra hình ảnh rất xinh xắn của một người nào đó, làm cho tất cả cười ồ. Sau đó đến lượt cảnh quảng trường lớn, những ngôi nhà trong khuôn viên trường tiểu học và cả sân vận động lần lượt được chiếu lên. Chúng cũng không thay đổi là mấy so với hình ảnh thời xưa.

-Ngôi trường cũ của chúng ta ngày nay đã được nâng cấp và đổi tên thành Lữ Đại Thị Đệ Thập Lục Trung Học Hiệu (Trung học số 16 của hai thị xã cũ Lữ Thuận và Đại Liên hợp lại).

Chúng tôi nhận thấy có một đám học trò đang trứng trước các lớp và trong sân trường. Cảnh một lớp học vào giờ Toán, lúc học sinh đang giơ tay lên, cũng được chiếu cho xem.

-Hồi xưa có một cô học trò tên Hayakawa Emiko, phải không? Cô đó bây giờ….

Tôi kín đáo hỏi một anh bạn ngày xưa từng học cùng lớp. Vừa thốt ra cái tên đó ở đầu môi trong cái gian phòng đèn điện tắt tối thui này, mà lạ chưa kìa, trong một giây, tôi chợt cảm thấy đôi má mình như vừa ửng đỏ.

-Hayakawa-san có hồi hương đấy chứ, cậu. Sau đó cô ấy đi lấy chồng nhưng hình như nay đã qua đời!

-Chỉ biết là cô mất dưới tỉnh Kumamoto (đảo Kyushyu). Nguyên nhân là bệnh lao.

Thật vậy ư? Tôi gục đầu như đành chấp nhận. Chuyện chết chóc của những người thuộc thế hệ chúng tôi đâu phải là chuyện hiếm có. Từ thời chiến tranh cho đến thời hậu chiến, tôi đã mất biết bao nhiêu bạn bè rồi ấy nhỉ? Tôi năm nay cũng đã năm lăm tuổi rồi. Nỗi buồn của ngày xưa bây giờ đã biến thành một mối hoài niệm như khi mình đang đứng nhìn ánh mặt trời chiếu le lói ngoài xa trước khi khuất về bên kia núi.

Mùa xuân năm nay, theo lời mời của một nhà xuất bản, tôi tình cờ được tháp tùng một nhà văn, cùng đáp một chuyến tàu biển ngoại quốc về thăm lại thành phố Đại Liên. Tuy chiếc tàu ấy chỉ đổ lại Đại Liên (nay là thành phố Lữ Đại) có một ngày rưỡi, nhưng tôi phải làm công việc nhà xuất bản nhờ tôi là viết cho họ một thiên phóng sự (reportage) về cuộc hành trình. Tình thật, tôi không thể viện ra một lý do nào để từ chối.

Chúng tôi khởi hành từ Hương Cảng (Hongkong). Đến buổi sáng ngày thứ ba, con tàu đã cập cảng Đại Liên. Cái bến ấy vẫn không có gì khác xưa. Người trong hãng du lịch “Trung Quốc Lữ Hành Xã” đã đến đón và chúng tôi được họ cho lên một chiếc ô-tô hiệu “Thượng Hải”(Shanghai) vốn là sản phẩm do Trung Quốc tự chế tạo.

Lúc anh thông dịch viên người Trung Quốc đặt câu hỏi, người bạn nhà văn của tôi trả lời rằng ông muốn đến thăm ngôi nhà nơi bà chị của ông ngày xưa đã sinh sống. Còn tôi dĩ nhiên đã mau mắn cho biết là tôi muốn đến thăm ngôi nhà cũ của gia đình tôi.

Xe đi vào bên trong thành phố Đại Liên. So với 45 năm về trước, cảnh vật chẳng có gì thay đổi. Sau đó, chúng tôi đã vượt qua cái quảng trường lớn và cho xe leo lên con dốc đưa về hướng Bệnh viện Mãn Thiết. Hàng cây keo bên đường và những căn nhà gạch đỏ quanh vùng tuy nom cũ kỹ hơn nhưng hãy nguyên vẹn như thời ấy. Có những đám trẻ con Trung Quốc đang đứng chơi đằng trước khu nhà.

Ông bạn nhà văn ngồi lại trên xe còn tôi thì đeo máy ảnh trên vai và đến đứng đằng trước ngôi nhà cũ của mình. Bọn con nít sống cạnh đó tò mò ngắm tôi như một con vật lạ lẫm. Ngôi nhà giờ đây trông bé nhỏ hơn hình ảnh mà bao tháng năm dài tôi đã nuôi trong ký ức. Mấy vách tường cũng thấp hơn điều tôi nghĩ nhưng đích xác đó là ngôi nhà gia đình tôi đã sống. Màu đỏ của mái nhà cũng như màu đỏ của những bức tường hãy còn đọng trong ký ức của tôi. Tuy vậy, hàng cây keo (acacia) trước nhà nay đã cằn cỗi đi nhiều.

“Bọn mình già hết rồi nhỉ. Cả chúng bay và cả tao nữa!” Tôi cho tay xoa nhẹ lên một thân cây keo và lẩm bẩm như nói với nó một lời an ủi. Tôi đã già và hàng cây này cũng đã già đi, nhưng khác với tôi, suốt 45 năm trời, chúng đã không rời xa nơi này một bước. Không phải là bọn bay vẫn sống ở đây suốt 45 năm trời đó sao? Trong phút giây nghĩ như vậy, bất chợt những kỷ niệm của thời tiểu học và có kết nối với hàng cây này đã bắt đầu ùa ra và xoay quanh đầu tôi như hình ảnh từ một cây đèn cù. Nào là cảnh người anh quá cố của tôi cùng mấy người bạn dùng cái cây này làm lũy khi họ chơi dã cầu, nào là cảnh con chó Kuro nghếch chân sau lên khi tiểu tiện, thế rồi bao nhiêu là hình ảnh của mẹ mình, của Hayakawa Emiko….

Không để cho đám trẻ em đứng gần đó cũng như anh thông dịch viên Trung quốc tuy giữ một khoảng cách nhưng vẫn nhìn theo dè chừng, chú ý đến, tôi thử đi vòng quanh thân cây, những mong tìm ra 5 mẫu tự năm xưa tôi đã dùng để khắc tên “nàng” lên đó. Không hiểu vì sao tôi lại không thấy chữ nào cả. Thể nhưng với xúc giác của mấy đầu ngón tay khi chà xát lên lớp vỏ cây đen đủi, tôi nghĩ mình đã cảm nhận trọn cả 5 chữ đó.

Endo Shusaku, Hatsukoi (Tình đầu) trong Tuyển tập sách bỏ túi nhan đề Tenshi (Thiên sứ), Nhà xuất bản Kadokawa, Tokyo, sơ bản 1982, bản sử dụng (in lần thứ 14) năm 1989. trang 178-190. Nguyên tác Nhật ngữ.

[1]Tức vở kịch nhi đồng nhan đề“L’Oiseau Bleu” của soạn giả và thi nhân người Bỉ Maurice Maeterlinck (1862-1949), được trình diễn lần đầu ở Moscow năm 1908.

[2]Bệnh viện do tổ hợp kinh doanh Đường sắt Mãn Châu lập ra.

[3]Trong nguyên tác là “5 mẫu tự” vì Hayakawa viết bằng hai chữ Hán “Tảo Xuyên” nên được tính là 2 chứ không phải 4.

Một trong những bút hiệu của anh Đào Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đà Lạt. Nguyên quán Hương Sơn, Hà Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) và Đại Học Sư Phạm Sài Gòn trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đông Kinh (University of Tokyo) và Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thông. Giáo sư đại học. Hiện sống ở Tokyo và Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ý của tác giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rõ nguồn lấy từ www.erct.com