|
|
Con
Cá Giếc
Nguyên
Tác: Funa
Tác giả:
Mukôda Kuniko (1929-1981)
Người dịch
: Nguyễn Nam Trân
Lời
Người Dịch:
Mukôda
Kuniko sinh năm 1929 ở Tokyo trong một gia đ́nh
tư doanh ngành bảo hiểm, chị cả của
ba người em. Bà tốt nghiệp khoa văn học
Nhật Bản trường Nữ Đại Học
Chuyên Nghiệp Jissen rồi phụ trách biên tập
ít lâu trong ṭa soạn một tạp chí ngoại
quốc chuyên về điện ảnh, vừa
theo đuổi những sở thích cá nhân như
trượt tuyết, leo núi và du lịch. Bước
vào lĩnh vực truyền h́nh từ thập
niên 1970, bà trở thành một trong những nhà viết
kịch bản phim ăn khách nhất Nhật Bản
từ trước đến nay. Năm 1976 bà mới
chuyển qua viết tiểu luận cho tờ Ginza
Hyakuten và chính thức gia nhập làng văn
năm 1978 với tập bút kư Thư Tạ Tội
Của Cha Tôi ( Chichi no Wabijo ). Ba truyện ngắn
về sau gộp lại trong Những Quân Bài
Kỷ Niệm (Omoide no Torampu, 1981) giúp bà đoạt
ngay giải Naoki.
Ngày 22 tháng 8 năm
1981, bà đột ngột tử nạn phi cơ
trên vùng trời Đài Loan giữa khi tài năng
đang độ chín muồi và danh thanh lên tột
đỉnh, gây xúc động trong quần chúng
Nhật Bản (Mukôda boom). Tập truyện Thời
May Vận Rủi ( Odoki Medoki) trong đó có Con Cá
Giếc (Funa), vốn tập hợp một số
truyện ngắn đăng liên tục trên tờ
Shosetsu Shincho , chỉ chính thức ra mắt người
đọc năm 1985, sau khi tác giả mất .
Mukôda Kuniko hành văn
như một kư giả nhật báo hay nhà cước
bản truyền h́nh, ít trau chuốt nhưng giàu
t́nh tíết thú vị , " nh́n thấy và hiểu
được những ǵ người khác không
thấy, không hiểu " , phần lớn kết
thúc bằng một nhận xét châm biếm, dí dỏm.
Truyện thường lồng trong khung cảnh gia
đ́nh giai cấp trung lưu (giai cấp chủ yếu
của xă hội Nhật) và đề tài xoay
quanh sự thiếu thông cảm giữa nam nữ,
nỗi lo âu trước ngưỡng cửa tuổi
già cũng như niềm cô đơn trong cuộc
sống của con người hiện đại.
Người dịch,
ngoài việc sử dụng bản Nhật ngữ
của nhà Shincho Bunko in năm 1985 (đă nói ở
trên), có cơ hội tham khảo bản dịch
ra Anh văn của bà Matsumoto Tomone, giáo sư Nhật
ngữ ở Mỹ và ở Úc (xem Mr
Carp, trong The Name of the Flower, tuyển văn
Kuniko Mukôda, Stone Bridge Press, Berkeley, CA, USA, 1994).
"Chết,
có ai vô nhà ḿnh ! " Mayumi,
đứa con gái lớn, th́ thầm. "Cửa
bếp mở toang ḱa ! Không chạy vào
đâu ! ".
Tuy Mayumi là con ḿnh
đẻ ra nhưng Shiomura hơi khó chịu
mỗi lần thấy nó suy luận kiểu
đó. Thầy dạy dương cầm
th́ lại khen dồi, bảo nó có độ
thẩm âm rất cao. Mỗi khi được
dịp, nó đều chứng tỏ ḿnh
thính tai và chắc v́ cớ đó, c̣n những
hai năm nữa mà cô nàng đă rêu rao khi
vào đại học sẽ theo ngành âm nhạc.
Nó có lần quả quyết đồng hồ
báo thức nhà hàng xóm cách đó hai căn
để quên không tắt, hay tiếng rao
hàng của người bán khoai lang lùi tro
độ rày khang khác, và khi Shiomura cho biết
không nghe hoặc không thấy ǵ thay đổi
ráo th́ nó gắt ầm, chê bố điếc.
Lần nầy lại
bị con coi thường, Shiomura ngoan cố
thốt ra một câu chống báng :
- Có ai
đâu nào ! Mày chỉ nghe láo.
Năm th́ mười
họa mới thấy Miwako, vợ Shiomura ,
về hùa với chồng :
- Có ai
đến họ phải lên tiếng chứ
!
Đối với
Miwako, hôm ấy là một chủ nhật
đặc biệt. Thường ngày, cứ
mượn cớ chơi gôn kia nọ, giờ
này Shiomura đă trốn nhà ra đi từ
lâu. Chắc nhờ ông trời tưới
cho trận mưa nhỏ nên mấy khi gia
đ́nh Shiomura, thêm thằng Mamoru, đứa
con trai mười một tuổi là đủ
bốn người, mới có dịp quây
quần ăn chung một bữa vừa quà
sáng vừa cơm trưa. Tuy chẳng có
đề tài ǵ đặc biệt, câu
chuyện giữa họ rôm rả ra phết.
Có lẽ Miwako hùa theo chồng v́ thấy
lúc không khí vui nhộn như thế này
mà phải bỏ vào bếp để xem
động tĩnh th́ hơi tiếc.
- Mayumi,
coi bộ lỗ tai mầy có vấn đề
!
- Tai
pa-pa mới có vấn đề chứ bộ.
Cả tiếng cười của pa-pa
cũng có âm cao bất thường không
giống ai.
- Tiếng
cười mà cũng có âm cao b́nh thường
với bất thường à ?
- Chớ
sao !
Mặt con nhỏ
Mayumi phúng phính nên thường bị chúng
ghẹo là Xíu Mại, mỗi khi nó nổi
xung th́ mắt trợn trắng dă giống
như Miwako, mẹ nó .
- Pa-pa bảo
con nói dối th́ cứ thử cười
đi. Mỗi ḿnh pa-pa là có tiếng cười
khác đời thôi.
Shiomura bị khiêu
khích, thử cười thành tiếng nhưng
anh ta chợt ngừng lại, lấy cớ
là không có ǵ đáng cười mà cố
gắng làm cho bằng được th́ hơi
kỳ. Nghe thế, ba mẹ con không khỏi
bật cười. Thằng bé Mamoru ngày thường
vẫn ít nói mà cũng phụ họa,
nhưng người cười to và thích
thú hơn cả có lẽ là Miwako. Rốt
cục, đến lượt Shiomura cười
góp, nghĩ bụng một trưa chủ
nhật, cả nhà đoàn tụ đông
đủ vui đùa như thế này,
không biết xét theo âm nhạc th́ phải
nói thế nào cho đúng, nhưng quả là
nghe thích hơn cả một bản hợp
xướng.
Người ta tin
năm bốn mươi hai hay bị vận
hạn nhưng sao ở tuổi này, Shiomura
hên ơi là hên. Làm thân tư chức, thật
ra chưa thấy ǵ ảnh hưởng tức
thời đến ḿnh, nhưng hồi
đầu năm, gặp dịp thuyên chuyển
trong sở, ông xếp trực tiếp của
anh ta được phong giám đốc
điều hành. Tiền vay để mua ngôi
nhà đang ở, chỉ c̣n trả một
lèo nữa là xong. Sức khoẻ : huyết
áp tốt, bao tử b́nh thường.
Đánh gôn th́ đường banh cũng
ngọt xớt.
"
Ốc sên ḅ trên lá, Chúa ngự trên
trời, ai ở đâu yên phận nấy
! " Câu nói đó h́nh như của
Browning (1)
? nhưng chắc mảnh vườn nhà chỉ
bé bằng lỗ mũi nên sống ở
đây đă bao nhiêu năm mà Shiomura vẫn
chưa thấy bóng con sên nào.
Mayumi th́ thầm:
- Ấy,
có trộm…………………
Nó muốn nói trong bếp
có người.
Rồi hạ thấp
giọng hơn:
- Đấy,
kẻ trộm vừa khép cửa đi ra...........
- Khó chịu
ghê nghen , con nhỏ này !
Shiomura như muốn
bảo nếu nghi ngờ ǵ sao mầy
không tự vào bếp mà xem. Miwako cũng lên
tiếng:
- Bếp
có ǵ đáng lấy. Trộm vào nhà này chỉ
mất công toi !
Mẹ nó vừa cười
vừa đứng dậy . Nhưng khi mới
đưa mắt liếc nh́n về phía bếp,
Miwako bỗng thốt lên một tiếng
kêu kinh ngạc, quay đầu lại với
vẻ mặt mất hết tin tưởng.
- Ǵ vậy
má nó. Mất cái ǵ rồi hả ?
- Không mất
ǵ cả. Chỉ thêm thôi !
Trên nền đất,
cạnh cửa ra vào nhà bếp, có ai đặt
cái xô nhựa màu vàng, trong đó có con cá
giếc dài độ mười lăm phân.
|
*
- Cái này
là giống ǵ vậy?
Shiomura la hoảng.
- Không phải
mầy hả, Mamoru ? Không phải tụi bạn
hẹn đem cá đến cho mầy à ?
Mamoru cúi xuống nh́n kỹ
con cá, lắc đầu cho biết làm ǵ
có chuyện đó. Miwako cũng như Mayumi
đều không có ư kiến.
- Lạ
chưa ? Không ai biết tại sao à ? Nó
đến đây cách nào ? Cá giếc làm
ǵ có chân !
Đột nhiên, Shiomura
đâm ra to tiếng. Cả nhà từ vợ,
con gái, con trai đều đứng xuôi xị.
- Thôi, rồi
rồi ! Miwako kêu lên. Cá của pa-pa tụi
bay, chớ ai !
Shiomura cảm
thấy ngực y như có ai xáng cho một
chùy sắt đánh ầm.
- Ê, má
nó giỡn hoài !
-
B́nh tỉnh thử nghĩ cho kỹ đi
ông ! Shiomura cảm
thấy gân chổ lúm đồng tiền trên
g̣ má ḿnh bỗng máy máy giật giật.
- Chớ
ba nó có chê ông bạn nào ham câu cá là không
biết cách câu không? Ví dụ ba thách họ
câu nổi con cá giếc lớn cỡ này.
Làm người ta cay cú, lẳng lặng
đem cá câu được thảy vào nhà
cho ḿnh biết mặt ?
Shiomura hú hồn.
Đỡ quá. Nếu
thế Miwako chưa đánh hơi được
ǵ. Tuy vậy, ḿnh chớ để lộ
ra nét mặt. Shiomura mới làm bộ thản
nhiên, lắc đầu đáp:
- Anh có thằng
bạn nào dân câu đâu ! Chẳng có đứa
nào hết !
- Thiệt
t́nh ba nó không nhớ ra tại sao à !
- Nói vậy
cũng nói. Anh mắc mớ ǵ phải nhớ
?
Giọng của Shiomura bỗng
đanh lại, coi bộ mất tự nhiên.
- Em nghe
có người ra mở thùng thơ th́ bắt
được mấy tờ giấy bạc
mười ngàn hổng biết ai bỏ vào
thôi, chớ chưa nghe vụ đem cá chép
thảy vô nhà thiên hạ bao giờ !
Miwako vừa nói vừa
nh́n Shiomura với cặp mắt đượm
chút lo lắng.
- Hay ḿnh
báo cảnh sát hở ba?
- Phiền
mấy ổng ! Tiền bạc ǵ cho cam
!
Không muốn làm rộn
cảnh sát và tuy chắc ǵ quan trọng
đến nỗi người ta đưa lên
mặt báo, anh ta nghĩ dù sao chuyện bé thế
này đừng xé ra to.
-
Ba ơi, đây khác ǵ ḿnh lượm đồ
người ta đánh rớt, đâu có quyền
giữ , hở ba. Con
nhỏ Mayumi dạo sau này ưa lư sự .
- Đồ
rơi đồ rớt đă đành nhưng
tội xâm nhập gia cư bất hợp pháp,
ai chịu đây !
Shiomura cố chầy cối
chống trả.
Nhưng tuyệt đối
không cho đem ra cảnh sát.
- Xâm nhập
gia cư ǵ một con cá ! Ba nó cũng đừng
nói quá !
Miwako cười góp lời.
Thấy vợ ḿnh vui vẻ,
Shiomura an tâm trở lại:
- Thôi,
phóng sinh nó đi ?
Khi bố nó móc túi
định ĺ x́ thằng con chút ít để
đền bù, Mamoru năy giờ đang thọc
đầu ngón tay vào xô nước chơi
với con cá, mới nói thôi, cho con nuôi nó
đi ba. Nó choàng tay ôm cả cái xô vào
ḷng, nói con không đ̣i cái bàn trượt
có bánh lăn (2)
mới làm ǵ, thay vào đó, con giữ con
cá là đủ. Thường ngày thằng
bé ít nói nhưng như cóc một khi đă
mở miệng, không bao giờ nó rút lại
lời. Shiomura từng cấm nó nuôi chó,
nuôi mèo, bồ câu đưa thư …với
lư do chúng làm bẩn nhà nhưng trường
hợp cá giếc, anh ta chưa nghĩ ra cớ.
Mayumi phản đối, bảo cá ở
đâu lọt vào nhà nghĩ mà kinh, nuôi làm
ǵ, vợ anh ta cũng chần chừ
chưa quyết, nhưng thằng lỏi cứ
ôm cứng cái xô nên rốt cuộc cả
nhà đành chịu thua.
Ba người đó rủ
nhau vào nhà kho để kiếm một cái
đồ chứa lớn hơn cho con cá. Mỗi
Shiomura ngồi lại, lúc bấy giờ mới
thấy anh ta mới thở phào một cái
như trút đi gánh nặng..
C̣n nghi ngờ ǵ nữa
: đúng là Funakichi nhà ta rồi. Không c̣n nhớ
rơ ràng mặt mũi nó nhưng Shiomura nhận
ra ngay cái kỳ trên sống lưng như
chia đôi thân cá kia. Mới có một năm
không gặp mà nom nó béo và to hẳn ra.
Shiomura chỉ thắc mắc một điều:
cớ ǵ người đàn bà ấy lại
kiếm chuyện đem cá bỏ vào nhà
ḿnh như thế này. |
Người đàn
bà có cái tên là Tsuyuko.
Dạo ấy, cô ta tuổi
cỡ băm lăm, có lần lấy chồng
rồi nhưng lại dang dở. Cô quen
Shiomura hồi mới quay về giúp việc
cho người bà con mở cái quán ăn nhỏ
gần khu Ikebukuro.
Shiomura vốn yếu
rượu, một hôm đến quán, say
đến độ cho chó ăn chè, nàng ta
phải bỏ công dọn dẹp đến
điều. Để đền ơn,
Shiomura mua tặng cô cái xắc tay, nhân thế,
gặp nhau hai ba lần nữa, rồi trong
thời gian ấy, cái việc không ai đợi
cũng đến đă đến thật.
Tsuyuko chính ra đâu
đẹp hơn ai, người khẳng
khiu và yếu ớt nhưng được
cái dễ bằng ḷng, hễ ai làm
được cho cô việc ǵ dù bé nhỏ
đến đâu, cô cũng tỏ ra quí
hóa. Đề tài nói chuyện của cô cũng
chỉ tầm phào trời mưa trời nắng,
ít khi cô biểu lộ vui buồn qua lời
ăn tiếng nói mà chỉ bày tỏ t́nh cảm
cụ thể ở trên giường.
Lưng Shiomura c̣n cả vết thương
móng tay cô ấy cào cho, ngày hè khi phải
t́m cách che dấu nó trước cái nh́n của
vợ con, nhiều lần anh ta cũng toát mồ
hôi lạnh.
Bỗng có hôm Shiomura ư
thức ra việc ḿnh đến thăm
Tsuyuko mỗi tuần một lần đă
thành thói quen. Khoảng thời gian đó cũng
là lúc cô nàng bắt đầu nuôi giếc.
Con cá giếc đó
Tsuyuko xin được từ bọn trẻ
con hôm chúng nó câu được ở đâu
đấy và đang chực ném nó xuống
ḍng nước một con lạch bẩn. T́nh
cờ Tsuyuko đi ngang qua, thấy ném cá xuống
ḍng nước đầy bọt thuốc
giặt th́ thà giết nó c̣n hơn, mới
nói thôi tụi con để cô xin, rồi
đem về nhà, mua cái bồn cá vàng và rộng
con giếc vào đó.
Tsuyuko vốn sinh đẻ
ở Kasumi-ga-ura là vùng ven biển nên nuôi
cá khá thạo.
- Anh thấy
nó đang ḍm chừng ḿnh, em ạ.
Hồi đó, nàng ta trọ
một căn hộ rẻ tiền có hai buồng,
một gian rộng tám chiếu, gian kia
ba.
Trên đầu tấm
nệm trải làm chỗ hai người nằm,
cô cho đặt cái bồn cá.
-Không sao
mà, tụi cá nó cận thị đó anh !
Nào biết cô thật
hay đùa nhưng chưa hết câu, cả
người cô đă ôm riết thân ḿnh
Shiomura như giây hoa chuông leo quấn quanh
sào trúc.
- Thà em
ở măi một ḿnh không sao nhưng lỡ
sống hai ḿnh rồi, có khi muốn quên
đi cũng quên không nổi. Lúc nào anh
không tới thăm, nếu trong pḥng không
có vật ǵ động đậy cho có bạn,
thiệt em buồn đứt ruột đó
anh.
Cô đặt
tên con cá là Funakichi (Chú Giếc), lâu lâu lại
vỗ béo chú ta bằng mấy hạt cơm
văi. |
Rồi hai người
xa nhau, nhưng không phải v́ Shiomura đă
chán Tsuyuko, anh cũng chẳng tiếc ǵ
chút tiền trợ cấp nhỏ nhoi giúp
nàng sống. Shiomura cho cổ rơi chỉ v́
không muốn gia đ́nh ḿnh đổ vỡ.
Trước hết, lư do anh ta lang bang đâu
phải v́ bất ḥa với vợ nhà. Hai nữa,
từ khi kẹt đi công chuyện cho hăng
bên Xing-ga-po mất cả tháng rồi vào
nhà thương v́ chứng viêm đại
tràng, nằm liệt giường thêm tháng
nữa, tự nhiên chân cẳng anh xao lăng
luôn việc lui tới nhà t́nh nhân đến
cả năm. Shiomura tự nhủ giữa
hai người xưa giờ nào đă thề
non hẹn biển ǵ đâu th́ nàng ta chẳng
có cớ ǵ chính đáng để oán hận
ḿnh. Thế nhưng bây giờ, như thể
cho quay lại cho Shiomura xem trọn cuốn
phim quá khứ, Tsuyuko đem con cá giếc
đặt trước mặt anh ta.
Shiomura không hiểu nổi
hành động thảy con cá giếc vào
nhà của Tsuyuko là để biểu lộ
ḷng căm tức, oán hận hay nhằm mục
đích trả thù? Muốn giở ngay điện
thoại để hỏi cho ra lẽ
nhưng e sẽ sa xuống cái hố ấy
thêm lần nữa. Chắc chắn trong lúc
cả nhà anh ta vui cười như hội,
Tsuyuko đă ŕnh nghe. Khi hai vợ chồng lẫn
hai đứa con xúm lại mà cười,
Tsuyuko nghe tất cả và nghĩ thế nào
về trận cười đó ?
Chẳng thiết cái
con cá giếc này chút nào. Phải chi lúc thằng
Mamoru dành nuôi, ḿnh t́m cớ thẳng tay từ
chối th́ phải gọn hơn không !
Bây giờ bàn lui là họ
sinh nghi. Bọn con nít chắc mau thích chóng
chán thôi. Để đợi ít lâu rồi
kiếm cơ hội mà thả nó xuống nước.
Khuôn mặt giếc ta
không biểu lộ măy may t́nh cảm. Mắt
tṛn xoe, trơn ướt như ai cắt
bao nhựa ny-lông dán lên, chẳng khác mắt
mấy con cá chép vẽ treo trên cây nêu ngày
hội nhi đồng(3).
Nh́n ngang th́ thật uy nghiêm nhưng nh́n
chính diện th́ nó có khuôn mặt hệt
ông thủ tướng "độc diễn"
Yoshida Shigeru (4)
. Cái mặt cáo già khó đoán được
bên trong nghĩ ǵ và cái miệng hay nhóp
nhép hớp ra ra hớp vào. Shiomura ngó
đăm đăm con cá, có lúc tưởng
ḿnh đă bắt gặp cái nh́n của nó
nhưng dường như Funakichi chả nhận
ra anh ta nên cặp mắt phủ lượt
ny-lông đen kia không có vẻ ǵ như muốn
nói "A, ông
đấy ạ !" hay "
Lâu rồi ḿnh mới gặp lại nhau, ông
nhỉ !" khiến Shiomura không
sao hiểu được dụng ư của
Tsuyuko. |
Ngày chủ nhật
hôm ấy, nhốn nháo ba chuyện cá giếc,
rồi cũng trôi qua.
V́ không t́m ra cái đồ
chứa nào đủ chỗ để nuôi
cá, thằng Mamoru vay trước mẹ nó
ít tiền túi rồi chạy ra tiệm bán
cá vàng bên hàng xóm mua về một cái bồn
cỡ lớn, vuông vắn, mất của
nó hết ba ngh́n rưởi yen. Chủ tiệm
căn dặn nó đủ điều, nào
là không được dùng ngay nước máy
mà c̣n phải đem nước để
ngoài nắng ít nhất nửa buổi đến
một ngày, không th́ cho ít chất hóa học
khử nước cái đă. Theo lời chỉ
dẫn, Mamoru vặn nước máy vào bồn
rồi bỏ vào đó hai viên thuốc khử
cơ–lo, màu trắng và tṛn như hạt
đậu con, ḥa tan xong rồi mới đặt
cá vào. Không hiểu v́ sao, vào được
bồn mới là giếc ta đă tung ra một
lượng chất thải nhiều đến
té ngữa. Nó có vẻ khoan khoái phóng ra những
thỏi phân tṛn và dài như thanh bút ch́
con, loại bút người ta vẫn dùng
kèm sổ tay bỏ túi.
-Mầy
to gan đấy nhé, Funakichi !
Shiomura th́ thầm, tưởng
như không có ai nghe, chẳng ngờ vợ
đang đứng sau lưng.
-Uả,
ba đặt tên nó là Funakichi à ?
Anh ta nghe mà phát lănh.
Ngoài cửa có tiếng
người thu tiền báo bấm chuông. Người
thu tiền cho tờ Asahi là một bà đứng
tuổi, chững chạc, bấm chuông nhẹ
nhàng mà ăn nói cũng nhỏ nhẻ, c̣n
người của Yomiuri lúc nào cũng bấm
loạn lên gần hỏng máy, làm chuông reo
inh cả tai.
Bồn cá được
đặt tạm thời chỗ cửa ra vào
trên cái tủ giày guốc. Funakichi h́nh như
không ưa cái ồn ào của người
thu tiền cho báo Yomiuri, mỗi lần người
ấy đến, nó cứ lồng lộn
quậy tung thiếu điều muốn vọt
khỏi bồn.
Chỗ cửa vào nước
tung toé khắp. Có đem giẻ lau ra thấm
ngay đi nữa th́ trên bậc thềm lên
nhà bằng gỗ tếch (teak) và cả bức
tường, vẫn c̣n đầy vết tróc
loang lổ có lẽ do chất hóa học
dùng để khử nước c̣n sót lại.
Shiomura cay chuyện này lắm v́ hồi cất
nhà, thợ khuyên cứ dùng ván ép nhưng lấy
cớ tiền đường là chổ quan
trọng trong nhà nên Shiomura chịu khó chi
thêm để gắn danh mộc cho bằng
được. Dầu không nghĩ Tsuyuko t́m
cách rửa hận t́nh kiểu này nhưng
anh ta vẫn không thể dằn nổi bực
dọc và có cảm tưởng huyết áp
ḿnh đang lên cao đến nơi.
Nuôi cá mới khó nhọc
làm sao. Phân đă nhiều và đồ
ăn thừa thối đi dễ làm đục
nước. Nước mà bẩn th́ thể
nào Funakichi cũng hích mơm vào thành bồn
kêu long cong, phun ra hút vào những bong bóng nhỏ
li ti, như thể t́m dưỡng khí để
thở. Nếu mồi dưới dạng viên
th́ chả có vấn đề trên nhưng
coi bộ nó không thích loại này. Mồi phải
quệt vào đầu ngón tay đưa cho
th́ giếc ta mới xơi cho nhưng cứ
rỉa xong nó lại đánh rơi ra đục
cả nước.
Mamoru mua được
một quyển " bách khoa toàn thư"
dạy đủ điều về cá giếc
đem về nghiền ngẫm. Học hỏi
thế nào không biết, một hôm nó bỗng
mạnh miệng phát biểu : " Funakichi có
họ hàng với chúng ḿnh đấy nhé
!" làm bố nó nghe giật cả
ḿnh ! Hỏi lư do mới biết ra thế
này : cá không có chân nhưng thay vào đó,
chúng nó có vây có kỳ và thuộc vào loại
động vật có xương sống
dưới nước, giống như tổ
tiên nhân loại là động vật có xương
sống trên cạn. Theo quan điểm thuyết
tiến hóa th́ cá phải gần gũi với
người hơn một số động
vật bốn chân trên cạn khác.
Nghe người ta kháo
về ḿnh như thế, Funakichi làm ra vẻ
mặt hết sức trầm tư như thầm
bảo : " Các cậu
nghĩ ǵ, làm ǵ, tớ đều biết
hết ! "
Thế th́ con cá này
dám biết cả việc Shiomura không muốn
mắc cở v́ hát Karaoke sai nhịp, đă
đi mua sách nhạc về nhờ Tsuyuko tập
cho bài " Thuyền Ca " nổi tiếng
của nữ ca sĩ Yashiro Aki. Nó làm ǵ
không từng chứng kiến cảnh Shiomura
trần truồng như nhộng từ bồn
tắm bước ra, vờ múa Thái Cực
Quyền làm tṛ cho Tsuyuko cười, rồi
bất ngờ ôm gh́ lấy cô nàng kéo lên
giường.
Cái may của Shiomura là
có người vợ tính ít nghĩ ngợi
xa xôi như Miwako. Lúc con cá mới vào nhà,
cô ta c̣n e dè đôi chút nhưng quá ba hôm
th́ đă coi nó chẳng khác một chú cá
vàng t́nh cờ mua được vào dịp
đi hội đền chùa nào đó và chăm
sóc nó b́nh thường, không đặt lại
vấn đề ǵ nữa.
Ghét cay ghét đắng
con cá có lẽ mỗi ḿnh Mayumi. Lấy cớ
từ ngày có cá nhà cửa cứ tanh ŕnh
nên nó tuyệt đối chạy mặt con
giếc. Thay v́ nh́n mặt cá, nó hay chầm
chập nh́n mặt Shiomura và kiếm chuyện
với bố.
Lúc lên sở th́ không
sao nhưng mỗi khi có nhà, ngồi vào
pḥng khách là Shiomura đă thấy mệt.
Đặc biệt những lúc cả nhà
đông đủ quanh bàn ăn, tầm mắt
anh ta cứ vương vướng cái bồn
nước chứa chú giếc nằm xế
ngang chỗ đặt ti-vi.
Ngoài bốn người,
gia đ́nh họ bây giờ như có thêm một
mống, hay đúng hơn, một thành viên
nữa, nên cuộc sống không c̣n êm
ả. Chắc tại chừng đó mà gân
cổ bên tay mặt Shiomura, cùng hướng
với chỗ đặt bồn cá thường
bị trẹo gân. Miwako vừa xoa bóp cổ
cho chồng vừa đề nghị :
- Hay ḿnh
đổi cái bồn cá qua chổ khác
đi ba !
- Ăn
thua ǵ tới cái bồn !
- Thiệt
không ? Chứ tại sao em cứ thấy mắt
ba không lúc nào chịu rời con cá giếc
!
Nàng bấm vào huyệt
mạnh đến nổi Shiomura phải cất
tiếng kêu đau, giật nẩy người.
Shiomura uống bia hết
biết ngon, tan sở cũng chẳng muốn
về nhà.
Tṛng mắt đen bóng
như bọc giấy ny-lông của Funakichi vẫn
lạ lùng khó hiểu, Shiomura chịu không
biết được nó đang nghĩ ǵ.
Mắt của Miwako cùng hơi lồi lồi
nâu nâu và cũng khó thăm ḍ y như mắt
con giếc. Cả đến cặp mắt
của Tsuyuko mà anh ta cảm thấy đang
lởn vởn đâu đây, Shiomura cũng
chẳng biết nó chứa những ǵ bên
trong. |
Đúng một tuần
sau từ hôm chủ nhật con cá giếc
vào nhà, Shiomura rủ thằng Mamoru tản bộ
với ḿnh.
- Hay cha
con ta đi chơi phất phơ ở mấy
con phố con chưa tới bao giờ đi.
Chịu không ?
Anh ta hỏi
th́ nó đáp :
- Chịu
chứ ba !
Thế rồi hai người
lẳng lặng lấy chuyến buưt chạy
từ Ikebukuro để xuống trạm
Shiinamachi. Đó là nơi có căn hộ của
Tsuyuko.
Chính Shiomura cũng không
giải thích nổi lư do ǵ xui anh ta hành
động như vậy. Dắt đứa
con trai đi đến nhà của người
đàn bà ḿnh đă chia tay là việc sẽ
có hậu quả khôn lường, anh ta không
phải không biết. Biết th́ biết mà
không làm lại ray rứt măi.
Mamoru vẫn ít lời
như mọi khi, lặng thinh bước
theo chân bố nó. Shiomura nhận ra ngay cái
siêu thị nhỏ quen biết năm xưa,
cả tiệm rau quả, cả hàng cá nữa.
Bên cạnh nhà bán áo kimono là tiệm bán
chè, trước cửa vẫn thoang thoảng
hương chè sấy khô như một
năm về trước. Shiomura cảm thấy
những cảnh vật đó như đang
xát muối vào vết thương ḷng.
Anh ta bỏ con
đường lớn, buồn rầu lê bước
về cái ngơ hẻm dẫn lên khu chung cư.
Cái ngơ này anh ta đă đi qua bốn
mươi hay năm mươi lần rồi
ấy nhỉ. Bây giờ ngộ nhỡ
Tsuyuko bất chợt từ trong căn hộ
kia t́nh cờ chạy ra gặp th́ ăn nói
thế nào đây? Shiomura không t́m ra lời
giải.
Đi lại chổ này
cả năm th́ thế nào hàng xóm trong khu
chung cư cũng có người nhớ mặt.
Để khỏi phải đụng độ
họ, Shiomura bèn ṿng bên hông nhà. Vị trí
căn pḥng của Tsuyuko là cái cửa sổ
thứ hai trên tầng hai đếm từ
phía cuối dăy.
Tsuyuko h́nh như đă
dọn đi đâu. Cứ thấy mấy
thứ quần áo giặt phơi ngoài cửa
sổ th́ đoán chừng được là
đồ của một cặp vợ chồng
trẻ tuổi mới ngoài hai mươi có
con nhỏ.
Shiomura chợt thấy
thằng Mamoru đang ngước mắt ngó
theo ḿnh về hướng cửa sổ nhà
Tsuyuko. Mamoru lảng thật nhanh qua hướng
khác nhưng vẫn không nói không rằng.
Đến mức nầy
phải ngừng.
Biết rằng vượt
qua giới tuyến sẽ đâm ra nguy hiểm,
nhưng Shiomura tựa hồ muốn hành hạ
chính ḿnh thêm chút nữa. Đưa thằng
Mamoru, người chăm sóc cá, tới
đây là để chôn vùi dấu vết
cái băi chiến trường đầy kỷ
niệm của một năm về trước.
Làm như vậy c̣n tỏ được ḷng
cảm kích đối với công lao nuôi nấng
con cá giếc của nó. Cũng như
chuộc hết tội lỗi đă gây ra
cho Tsuyuko.
Shiomura vượt qua nhà
tắm công cộng, bỏ thêm một căn,
bước vào quán nước bên cạnh.
Ngày ấy, mỗi khi cùng Tsuyuko đi tắm
về, hai người thế nào cũng vào
tiệm này.
Ông chủ quán tuổi
ngoại sáu mươi vẫn ngồi nguyên
ở cái chỗ của một năm về
trước, với bộ mặt cố hữu,
trong tay cầm tờ báo đua ngựa. Nhận
ra Shiomura, ông ta phất tay lên định nói
điều ǵ nhưng vừa thấy có thằng
Mamoru đi sau mới bước vào, lại
hạ tay xuống.
Shiomura ngồi đúng
chỗ xưa kia vẫn ngồi với
Tsuyuko. Anh ta quay lại nói với Mamoru thật
to như cố t́nh để ông chủ
quán nghe được:
- Pa-pa xin
ly cà phê, con uống ǵ con ?
- Xô-đa
!
Ông chủ quán nhướng
mắt nh́n Shiomura kinh ngạc. Tsuyuko hồi
đó lúc nào cũng gọi xô-đa.
Hai cha con im lặng
nhấp cà phê và xô-đa. Chủ quán làm bộ
chăm chú đọc báo cá ngựa nhưng
lâu lâu cứ liếc liếc hai bố con.
- ………có
mạnh giỏi không hở ta ?
Vừa ch́a tiền ra
trả, Shiomura vừa đặt câu hỏi.
Anh ta cắt mất hai
chử Người đó…đáng lẽ phải
được đặt ở đầu câu
nhưng ông chủ quán đủ tinh tế
để hiểu ra :
-Th́ chắc
cũng mạnh giỏi làm ăn chớ ǵ
há !
Một năm đă
trôi qua từ ngày anh ta không đến nữa,
Tsuyuko sinh sống ra sao. ? Cô ta có t́m
được người đàn ông nào
thay thế vào chỗ anh để dắt cô
đi nhà tắm, rồi cùng ghé tiệm cho
cô nhấp một ly xô-đa trên đường
về ? Shiomura c̣n muốn t́m hiểu thêm nhưng
thấy sau khi thối tiền, ông chủ
quán lại chúi mũi vào trang báo nên đành
thôi. Chỉ nh́n vẻ mặt ông quán, anh ta
có thể tin tưởng rằng Tsuyuko không
oán hận anh bao nhiêu. Chẳng qua t́nh thế
bắt buộc, anh ấy đành xử sự
như thế thôi. Khi dọn nhà ra đi,
Tsuyuko chắc chỉ giận dỗi đôi
chút , với cái tâm t́nh muốn nhắn nhủ " Thôi,
thay em mà nuôi Funakichi đi nhé ! "
rồi lặng lẽ đem con giếc bỏ
vào nhà anh ta chăng? Tưởng tượng
như vậy cho đỡ khổ nhưng thực
sự có mong ǵ hơn đâu. Một người
lúc nào cũng biết tạo niềm vui cho
ḿnh như Tsuyuko th́ phải biết cách xử
trí để thoát thân khi gặp cảnh khổ
chứ ! Ḿnh sẽ hết ḷng hết dạ
nuôi con cá, cho nó sống hết đời.
Ngày nào không nuôi nổi nữa th́ đem nó
về vùng Kasumi-ga-ura, quê hương của
Tsuyuko, mà phóng sinh. Shiomura nghĩ lan man
như vậy. Cái ngày phải đi thả
Funakichi, anh ta định bụng sẽ không
báo cho vợ lẫn Mayumi mà chỉ kéo theo
Mamoru, lại chỉ hai bố con thôi.
Trên đường về,
Mamoru giữ nguyên im lặng.
Nhớ hồi mới
lên năm th́ phải, ba nó có dẫn đi
xem một trận dă cầu. Lúc về đến
nhà, bà mẹ hỏi thăm:
- Mamoru, chớ
cu với ba đi đâu mới về đó
?
-Ti-vi.
Kiểu trả lời
cộc lốc lần ấy của nó đă
trở thành giai thoại trong nhà. Hôm nay,
không biết nó sẽ trả lời sao
đây ! Lúc ấy chắc Shiomura sẽ
đau nhói trong tim thêm lần nữa.
C̣n đang ch́m trong
gịng suy tưởng th́ hai bố con đă về
đến nhà, để thấy Funakichi
đang ngửa trắng bụng, lềnh bềnh
trong bồn.
- Hai bố
con vừa ra khỏi nhà, nó liền ngoi đầu
lên khỏi mặt nước, hụp lên hụp
xuống. Tưởng nó chỉ ngụp lặn
như thế thôi th́ người nó bỗng
xoay ngang ra rồi miệng trớ ra không
động đậy ǵ nữa.
Mẹ nó giải thích
là bởi không biết đối phó cách
nào đành để nguyên xi đợi bố
con về, Mamoru nghe mà như không muốn
tin, đưa mắt lườm mẹ.
Funakichi nổi lềnh
bềnh ra thế rồi mà cặp mắt vẫn
mở thao láo tṛn xoe như con cá chép vẽ
treo đầu cây nêu (3).
Nó nằm ngửa, lặng lờ nhàn tản.
Những lớp vẩy h́nh cánh quạt chồng
lên nhau hăy c̣n tươi như rmàu ráng chiều
chưa nhạt.
Shiomura nghe tiếng
dương cầm chợt im bặt th́
đă thấy con Mayumi đến đứng
bên cạnh.
- Giống
cá giếc lúc chết có ồn ào không nhỉ
? Tưởng con giếc này phải đau
đớn khổ sở nghiêng qua lật lại
bắn tung nước ra chứ. Hoàn toàn
không là không.
Shiomura tỉnh táo như
chẳng có ǵ, vừa nói vừa cười
nhẹ :
- Tại
nó không muốn để lại di chúc mà !
Ngậm ngùi cho Funakichi
th́ có nhưng Shiomura cũng cảm thấy
ḿnh được giải phóng khỏi bị
Tsuyuko ám ảnh, và cái niềm vui thoát nạn
lấn át cả nỗi buồn. Anh ta nhớ
có thời tưởng tượng Tsuyuko
đă ra biển tự trầm v́ ḿnh và
xác cô trôi dạt nơi nào đó ở
vùng Kasumi-ga-ura, nhưng rồi tự cười
ḿnh hăy c̣n mang cái ḷng tự ái hăo của
một gă đàn ông và vội xua ư nghĩ
ấy qua một bên.
Thằng Mamoru ở
đâu xen vào:
-Má có tống
thuốc giặt hay thứ ǵ vô bồn cá
không đó, má !
- Đồ
khùng. Má mắc mớ ǵ làm chuyện đó
hở ? Cái thằng vớ vẩn !
Đằm tính như
Miwako mà mắt cũng long lên ṣng sọc, chỉ
c̣n trơ mỗi ḷng trắng. Rồi bỗng
trở lại giọng nói ngày thường,
quay ra hỏi con :
-Thế năy
mầy với bố đi đâu ?
Mamoru không trả lời,
cho tay vào bồn, khẽ ấn vào người
con cá giếc.
Con vật nằm
nghiêng nghiêng nhưng nó hết là cá rồi.
Nó đă thành một vật ǵ khác, khi nổi
khi ch́m.
-Nầy,
thế năy mầy với bố đi đâu?
Một lần nữa,
Mamoru lại cho tay vào lay lay con cá giếc rồi
ấn nó ch́m thật sâu dưới nước.
-Gâu gâu !
Nó nhại giọng chó
sủa.
Dịch
xong ngày 17/06/2003
Nguyễn
Nam Trân
|
Chú
thích(1)
Không rơ tác giả định đề cập tới
ai, Robert Browning (1812-1889) hay vợ ông ta, Elizabeth
Barrett Browning (1806-1861), cả hai đều là thi
nhân người Anh.
(2)
tạm dịch chử Roller Skate
(3)
Koinobori: cá chép bằng giấy hay vải treo trên
cây nêu tre ngày Tết Đoan Ngọ để chúc
các bé trai khoẻ mạnh, chóng lớn. Giếc (
Funa = Crucian ) trong bài là một loại cá thuộc
họ Chép (Koi = Carp).
(4)
Yoshida Shigeru (1878-1967), chính khách Nhật Bản
thời hậu chiến. Thủ tướng
Nhật từ 1948 đến 1954. Người
dị tướng, đầu nhọn hàm bạnh
nhưng giỏi chính trị, có cá tính mạnh (
"độc diễn" , tạm dịch
chử wan-man (one man) của nguyên tác ).
®
"Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ư
của dịch giả
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"
..........
|
|