Một vài kiến thức tổng quát về chứng bệnh ung thư máu NHL

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Bệnh ung thư máu NHL (Non-Hodgkin Lymphoma,) là 1 trong 16 loại bệnh ung thư máu không phải loại Hodgkin. Tiếng Việt mình gọi là Ung thư hạch không Hodgkin .

Ung thư Non-Hodgkin bắt đầu khi 1 tế bào bạch cầu lymphocyte , 1 loại tế bào màu trắng, phát sinh từ tế bào B hay T của hệ đề kháng (immune system) trở nên bất thường và tạo ra nhiều tế bào bất thường khác. Các tế bào bất thường này không chết để đươc thay thế bằng tế bào mới như chu kỳ của các tế bào bình thường, không hoạt động để bảo vệ cơ thể chống nhiễm trùng như các tế bào bình thường. Chúng phát triển và phân chia do đó số lượng ngày càng tăng, nhiều quá nên bị sưng lên tạo thành khối u.

Trong máu gồm có tế bào máu ( blood cells) và huyết tương (plasma). Huyết tương là chất dịch chuyên chở tế bào máu đi khắp cỏ thể. sChức năng chính của của máu là cung cấp các chất nuôi dưỡng và cấu tạo các tổ chức cũng như loại bỏ các chất thải trong quá trình chuyển hóa của cơ thể. Bên cạnh đó, máu chứa bạch cầu và kháng thể đóng vai trò bảo vệ cơ thể trước sự xâm nhập của tác nhân gây bệnh hay những sai lầm phát triển gây bệnh ngay chính trong cơ thể. Trong một cơ thể khoẻ mạnh bình thường, mỗi giây, Tế bào gốc ( stem cell) sinh sôi nẵy nở trong tuỷ xương, chế tạo ra hàng triệu tế bào , gồm có :

-Hồng cầu (red blood cells) RBCs = Erythrocytes, là xe chở nhiên liệu oxy, sống 4 tháng.

-Bạch cầu (white blood cells) = Leukocytes, chống viên nhiễm, diệt vi khuẩn, sống vài tiếng.

-Tiểu cầu (platelets) = Thrombocytes, làm máu đong lại, sống vài ngày.

Nguyên Nhân :

Rất khó có thể giải thích được tại sao người này bị mắc bệnh ung thư hạch mà người khác lại không bị. Tuy nhiên, một người với một số nhân tố tiềm ẩn cụ thể ( ví dụ như stress, quá lo âu, chán đời, ăn uống cẩu thả ,...) có thể dễ bị mắc bệnh hơn những người khác.

Các nghiên cứu cho thấy những cá nhân có hệ miễn dịch yếu (như rối loạn tự miễn dịch), hoặc bị nhiễm trùng (như virus Gây Suy Giảm Hệ Miễn Dịch Ở Người, HIV) thường có nguy cơ phát triển ung thư hạch không Hodgkin cao. Thông thường xuất hiện ở những người cao tuổi. Hầu hết những người bị nhiễm bệnh ung thư hạch không Hodgkin đều trên 60 tuổi.

Triệu chứng :

Nổi hạch, sưng nhưng không đau ở cổ, nách, hoặc ở háng.

Sụt cân không rõ nguyên nhân

Sốt, Đổ mồ hôi đêm

Ho, khó thở, hoặc đau ngực

Thường xuyên thấy yếu người và mệt mỏi

Đau, có cảm giác đầy hỏi ở vùng bụng.

Điều trị :

Mục đích chính cùa viêc điều trị là làm sao tiêu diệt hết tế bào không bình thường và ngăn không cho chúng phát triển thêm ra.

Thông thường bác sĩ cắt bỏ khối u đi rồi dùng những tia có năng lượng cao tiêu diệt các tế bào ung thư hạch không Hodgkin. Liệu pháp này có thể làm nhỏ khối u và giúp giảm đau. Người ta gọi đó là Liệu pháp Xạ trị ( radiotherapy ) . Vì tế bào ung thư có thể theo dòng máu vào khắp mọi nơi ( di căn ), do đó người ta thường dùng phương pháp Hoá trị ( chemoterapy ) tức là dùng thuốc để tiêu diệt chúng vì thuốc có thể đến các tế bào ung thư ở tất cả các phần trên cơ thể. Tuy nhiên, thuốc cũng tiêu diệt luôn những tế bào bình thường và khó có thể tiêu diệt hết chúng nếu dùng liều nhẹ hay không đúng thuốc.

Sau khi được hoá trị mà bệnh lại tái phát thì bác sĩ mới dùng đến phương pháp Cấy Tế Bào Gốc ( Stem Cell Transplant: SCT ) hoặc Ghép Tuỷ Xương ( Bone Marow Transplant : BMT ). Nhờ có tiến bộ khoa học, người ta thường dùng phương pháp SCT với tế bào gốc của chính mình, tiếng Anh là Autologous Transplant, tiếng Việt là Ghép Tế Bào Tự Thân.

Ghép tế bào gốc có thể là tự ghép(của chính người bệnh), dị ghép (của người cho khỏe mạnh khác), ghép máu cuống rốn(tế bào gốc từ máu cuống rốn, có thể của tự thân hoặc của người khác)

Cấy Ghép Tế Bào Gốc :

Với phương pháp cấy ghép tế bào gốc cho phép bệnh nhân có thể điều trị hóa trị liều cao, xạ trị, hoặc kết hợp cả hai. Liều lượng thuốc cao sẽ giết chết các tế bào ung thư hạch và những tế bào huyết bình thường trong tủy xương. Sau đó, bệnh nhân sẽ được nhận lại những tế bào gốc tạo huyết khỏe mạnh mà người ta đã thu thập (collect) trước khi dùng hoá trị liều cao. Các tế bào gốc sẽ trở lại trong tuỷ xương tạo ra những mảnh ghép rồi sinh sản ra Hồng Cầu, Bạch Cầu và Tiểu Cầu mới.

Thu thập Tế bào Gốc tiếng Anh là Stem Cell Collection hay còn gọi là Apheresis, là 1 từ có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, thời gian để thu thập là từ 2 đến 5 ngày, mỗi ngày khoảng 6 giờ, số lượng phải trên 3 triệu tế bào gốc tuỳ theo thể trạng của bệnh nhân.

Theo 1 tài liệu tham khảo của Trung tâm Trị liệu Cancer, Moores Cancer Center ở San Diego, Mỹ thì người ta chích thuốc Neupogen để khích thích tạo ra tế bào gốc, những tế bào này sẽ bám trong tuỷ xương, rồi sau đó dùng thuốc Mozobil để huy động chúng qua máu ngoại biên, thu thập rồi đông lạnh trữ lại rồi sau đó sẽ được truyền lại ( reinfusion ) sau khi đã dùng hoá trị mạnh như BCNU, Etoposide , Ara-C, Melphalan để tiêu diệt tế bào ung thư. Tất cả các loại thuốc nêu trên đều đắt tiền. Thuốc Mozobil dùng để giải phóng Tế Bào Gốc từ tuỷ sống vào máu có giá khoảng 30 ngàn đô la cho 4 ngày, 4 lần chích.

Phục Hồi :

Cho dù bạch huyết cầu được tạo lại đầy đủ nhưng hệ miễn nhiễm cần có ít nhất 1 năm để hoạt động bình thường. Do đó, Sau khi được cho phép trở về nhà, bệnh nhân cần quan tâm nhiều nhất là đừng để bị nhiễm trùng. Nhà cửa cần phải lau chùi cho thật sạch, nhất là buồng tắm và toilet, phòng ngủ phải được hút bụi thật sạch vài ngày trước đó. Khăn lau mặt phải luôn được giặt bằng nước nóng. Không trồng cây và hoa trong phòng. Không đụng vào thú vật. Đánh răng 4 lần 1 ngày. Tránh tiếp xúc ánh nắng mặt trời. Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng : protein, vitamins và minerals để hỗ trợ cho hệ miễn nhiễm. Thường xuyên tập thể dục đị bộ, đạp xe đạp để xây dựng lại sức mạnh.

Ngoài ra, tránh tới nơi đông người trong vòng 1 tháng, đeo mắt kiếng, đội nón và mặc áo quần dài để che da thịt. Rửa tay thường xuyên. Dùng máy cạo râu để không bị chảy máu.

Lời khuyên :

Cho dù bạn đã được điều trị tốt nhưng cuộc sống sau đó không tốt cũng không mang lại kết quả như mong muốn. Bạn phải quyết tâm sống tốt, loại bỏ cái xấu, cái ác trong thân thể của bạn và đón nhận cái tốt, cái thiện thì bạn sẽ có một cuộc sống tốt đẹp và có ý nghĩa từ rầy về sau.

Santa Ana, ngày 3/10/2014

Ngô Khôn Trí tổng hợp