TRUNG QUỐC SẼ ĐI VỀ ĐÂU Ở CHÂU Á ?

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Đầu năm 2019, một anh bạn thân gởi cho bài viết có tựa đề là : "Tại sao Trung Quốc sẽ không vượt qua Hoa Kỳ" của ký giả Francois Normand, đăng trên báo "Les Affaires" . Đọc xong bài này, xin được tóm tắt và có vài nhận định như dưới đây :

Tác giả bài viết chỉ trích một tờ báo đăng tít giật gân như: " Một ngày nào Trung Quốc (TQ) đó sẽ vượt qua Hoa Kỳ để trở thành siêu cường thế giới ", là một nhận định thiếu cơ sở lý luận.

Ông nói vào những năm 1980, một số nhà phân tích cũng đã nói rằng nền kinh tế Nhật Bản một ngày nào đó sẽ vượt qua Hoa Kỳ. Thế nhưng, điều đó đã không xảy ra. Kể từ khi bong bóng bất động sản vỡ vào năm 1990, nền kinh tế Nhật Bản đã bị đình trệ và đó chỉ là một cái bóng của chính nó.

Ông cũng nói thêm rằng vào năm 1956, nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushhev đã tuyên bố rằng lịch sử đứng về phía Liên Xô , chủ nghĩa cộng sản sẽ đánh bại chủ nghĩa tư bản và chúng tôi sẽ chôn cất bạn . Thế nhưng, chúng ta đều biết: chủ nghĩa cộng sản sụp đổ ở một số quốc gia và Liên Xô đã tan rã vào đầu những năm 1990.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), năm 2018, TQ có GDP 14 nghìn tỷ đô la Mỹ, đứng thứ hai sau Hoa Kỳ (20,4 nghìn tỷ đô la Mỹ). Nền kinh tế TQ đang tiếp tục tăng trưởng rất nhanh, tăng 6,6% năm 2018, trong khi đó tăng trưởng của Hoa Kỳ chỉ có 2,9% . Ngân hàng HSBC của Anh ước tính rằng vào năm 2030. GDP của TQ sẽ đạt 26 000 tỷ đô la Mỹ và Hoa Kỳ là 25 200 tỷ đô la Mỹ .

Dựa vào yếu tố này, một vài người cho rằng Hoa Kỳ sẽ bị TQ vùi dập bằng sức mạnh kinh tế vào năm 2030.

Thật ra, đây chỉ là dự đoán mang tính toán học dưa theo dân số TQ đông gấp bốn lần so với ở Hoa Kỳ và tăng trưởng kinh tế của nước này luôn tiếp tục tăng nhanh.

Một cách nhìn khác là chi tiêu quân sự của TQ tăng rất nhanh trong những năm gần đây, khoảng 228 tỷ đô la, gấp ba lần nước Nga, trong khi đó của Hoa Kỳ là 609 tỷ đô la Mỹ.

Tuy nhiên, về mặt vũ khí nguyên tử, xe tăng, không quân, tên lữa liên lục địa...TQ thua xa Hoa Kỳ . TQ chỉ nắm giữ lợi thế so với Mỹ về một số loại thiết bị và vũ khí như máy bay ném bom, tàu ngầm tấn công, tàu khu trục và máy bay không người lái.

TQ cũng là một cường quốc công nghệ, có khả năng gởi một tàu vũ trụ lên phía khuất của mặt trăng vào cuối năm 2018, lần đầu tiên trong lịch sử. TQ đã trở thành một nhà lãnh đạo trong trí tuệ, robot và viễn thông.

Trong 40 năm qua, TQ đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong một số lĩnh vực, đã trở thành một cường quốc ở châu Á-Thái Bình Dương và đã mở rộng ảnh hưởng của mình trên thế giới.

Tuy nhiên, TQ không có tiềm năng để trở thành một siêu cường toàn cầu như Hoa Kỳ. Bởi 7 lý do như sau :

1. Dân số TQ sẽ giảm: Từ 1,4 tỷ người năm 2018 sẽ giảm xuống còn khoảng 1 tỷ vào năm 2100. Tại sao? Tỷ lệ sinh (1.6 vào năm 2016) dưới mức thay thế của các thế hệ (2.1) và không thu nhận di dân.

2. TQ thiếu lạo động : Giống như nhiều nước phát triển, kể từ năm 2012 lực lượng lao động ở TQ (người từ 16 đến 59 tuổi) bắt đầu giảm và nó có thể xuống tới 23% vào năm 2050 . Sự thiếu hụt lao động này đang làm suy yếu sự tăng trưởng kinh tế.

3. Sự can thiệp của nhà nước TQ làm suy yếu sự đổi mới: từ năm 1998 đến 2003, TQ đã thực hiện một số cải cách kinh tế tự do. Tuy nhiên, kể từ khi Tập Cận Bình lên nắm quyền vào năm 2013, sự can thiệp của nhà nước đã tăng lên, do đó, tín dụng chủ yếu được cấp cho các công ty nhà nước. Điều này có thể làm suy yếu sự đổi mới và tiến bộ kinh tế ở TQ .

4. TQ không thu hút đủ tài năng: kể từ Thế chiến thứ hai, Hoa Kỳ đã trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học và giáo dục chất lượng cao của thế giới. Một phần cũng nhờ vào chính sách di dân có tuyển lựa của Hoa Kỳ. TQ khó có thể trở thành nam châm cho những bộ não tốt nhất trên thế giới như Hoa Kỳ.

5. Đồng nhân dân tệ sẽ không làm mất giá đồng đô la Mỹ: Mặc dù đồng nhân dân tệ của TQ ngày càng được sử dụng nhiều hơn trên thế giới nhưng nó hiện là tiền tệ được giao dịch nhiều thứ tám trên thế giới. Đồng đô la Mỹ thống trị từ xa xưa, tiếp theo là đồng euro, đồng yên Nhật và đồng bảng Anh. Đồng đô la Canada đứng thứ 6. Các nhà phân tích đồng ý rằng đồng đô la Mỹ không bị đồng nhân dân tệ làm mất giá, bởi vì đồng tiền TQ không dễ dàng chuyển đổi (do Bắc Kinh kiểm soát các chuyển động vốn).

6. TQ không có sự hỗ trợ của các cường quốc: Năm 1945, người châu Âu chấp nhận Hoa Kỳ trở thành mỏ neo của sự ổn định kinh tế toàn cầu. Một tình trạng được ghi trong các Hiệp định Bretton Woods (có 44 quốc gia đồng minh), nhằm mục đích thúc đẩy tái thiết và phát triển kinh tế của các quốc gia bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Nhờ đó đồng đô la trở thành tiền tệ quốc tế. Nhưng ngày nay, TQ không có được sự hỗ trợ giống như Hoa Kỳ đã được hưởng sau Chiến tranh thế giới thứ hai, bắt đầu từ châu Âu.

7. Lo ngại về chủ nghĩa độc tài TQ: Sự trỗi dậy của chủ nghĩa độc tài ở TQ - sau nhiều thập kỷ cởi mở - không có gì để trấn an các cường quốc khác trên thế giới, ngoại trừ các nước hiếm như Nga.

Trong bốn mươi năm qua, TQ đã trải qua một sự tăng trưởng ngoan mục. Tuy nhiên, sự tăng trưởng bắt đầu có tín hiệu khựng lại do bởi dân số đang có khuynh hướng giảm. Theo nghiên cứu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), nền kinh tế Mỹ sẽ có thể tăng trưởng nhanh hơn một chút so với TQ vào năm 2060, gần 2% so với 1,8%.

Những người dự đoán rằng một ngày nào đó TQ sẽ trở thành một siêu cường đã thiếu tính đến 2 điểm quan trong. Đó là sự suy giảm của TQ và sự thịnh vượng trong tương lai của Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ là 1 đất nước có nhiều lợi thế. Đó là một nền dân chủ và một nhà nước pháp quyền, với một nền văn hóa khởi nghiệp và đổi mới rất năng động. Dân số cũng sẽ tiếp tục tăng, thu hẹp khoảng cách về dân số với TQ.

Từ năm 2014 đến 2060, Cục điều tra dân số Hoa Kỳ dự đoán rằng dân số Hoa Kỳ sẽ tăng từ 318,7 lên đến 416,8 triệu người, tăng 98,1 triệu người, trong đó có 78,2 triệu công dân mới là di dân .

Alice Lyman Miller, nhà nghiên cứu chuyên về Trung Quốc tại Đại học Stanford nói :

"Một siêu cường quốc" phải là một quốc gia có sức mạnh thống trị và tầm ảnh hưởng của mình đến bất cứ nơi đâu trên thế giới, và đôi khi tại nhiều khu vực trên thế giới vào một thời điểm. Để đạt được điều đó, quốc gia đó phải xuất sắc trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả nền kinh tế, quân sự, chính trị và văn hóa (bao gồm cả ngôn ngữ), chưa kể đến trọng lượng nhân khẩu và sức mạnh của các liên minh ”

Vì vậy, các chuyên gia tin rằng Hoa Kỳ vượt trội TQ trong tất cả các lĩnh vực cả hôm nay và trong tương lai. Một ngày nào đó, TQ sẽ trở thành một cường quốc, nhưng nước này sẽ không thể giành được danh hiệu siêu cường như Hoa Kỳ.

-----

Nhận định :

Để có một nhân định khách quan, xin được bỏ qua thành kiến chống Trung Quốc bành trướng của người Việt mình. Thẳng thắn mà nói những phân tích trên có phần đúng nhưng có phần chưa hẳn đúng. Ví dụ như sự can thiệp của chính phủ làm suy yếu sự đổi mới nhưng ngược lại nó giúp cho các tập đoàn TQ ngày càng mạnh , đủ sức cạnh tranh với các đại tư bản trên thế giới ?

TQ tuy không có nhiều đồng minh như Hoa Kỳ nhưng hiện nay ngoài Nga, Iran, Bắc triều Tiên ra , nhiều nước có quan hệ làm ăn với TQ đang có khuynh hướng thân với TQ như Phillipines, Thái Lan, Campuchia, và nhiều nước ở châu Phi?

Tuy không thu hút được nhiều di dân tài giỏi trên thế giới như Hoa Kỳ, Úc, Canada nhưng TQ có đông dân số, chiếm 1/4 dân số thế giới cho nên có thể tuyển ra được nhiều nhân tài , đặc biệt nhất là các nhân tài người TQ đang làm việc hoặc nghiên cứu trên khắp thế giới. Nơi nào cũng có nhiều sinh Viên TQ và họ cần cù học giỏi ?

Khi tham gia thị trường thế giới, TQ đã biết tận dụng những quy tắc do Mỹ và các cường quốc Phương Tây đề ra để làm lợi cho mình, đã chiêu dụ các doanh nghiệp nước ngoài phải chuyển giao một phần công nghệ và kỹ nghệ để đổi lấy những lợi nhuận kếch xù trong việc khai thác nguồn nhân công rẻ .

Với tánh khí bất thường bất chấp thiên hạ của Tổng Thống Trump hiện nay , Hoa Kỳ sẽ mất dần liên minh và không chứng tỏ được sức mạnh thống trị của mình ở Iraq , Afghanistan khi đối đầu với Nga.

Ở thời điểm hiện tại, TQ chỉ mong trở thành cường quốc chớ không mơ làm bá chủ hoàn cầu (siêu cường ) vì không thể đo sức với Mỹ. Nhưng sẽ đồng minh với Nga, tạo vay cánh với vài nước để có được vị thế thống trị của mình về quân sự và kinh tế ở khu vực Biển Đông .

Từ ngữ "Siêu cường" được sử dụng lần đầu tiên năm 1943 để chỉ Liên bang Xô viết, Hoa Kỳ và Đế quốc Anh. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Đế quốc Anh mất dần ảnh hưởng, chỉ còn Liên bang Xô viết cùng Hoa Kỳ được coi là hai siêu cường trong cuộc Chiến tranh Lạnh.

Liên Minh Châu Âu có sức mạnh kinh tế tương đương với Mỹ nhưng thiếu một sức mạnh quân sự thống nhất. Nga chỉ có thể là một siêu cường về chính trị và quân sự, nhưng nền kinh tế hiện tại của Nga chưa thực sự xứng đáng với vị thế siêu cường trên thế giới.

Trong thế giới hiện đại ngày nay, quan niệm về siêu cường có khác đôi chút. Siêu Cường Quốc phải là quốc gia có QUÂN SỰ, VĂN HÓA và ĐỊA LÝ mạnh nhất thế giới.

Về quân sự phải có một lực lượng quân sự mạnh đủ để tự bảo vệ và đủ để khống chế 1 khu vực và khả năng vận chuyển đường biển, đường hàng không để phát triển lực lượng quân sự nhằm tăng cường lợi ích quốc gia.

Về văn hoá phải có tầm ảnh hưởng mạnh mẽ, "quyền lực mềm". Là một lĩnh vực triết học và ý thức hệ.

Về địa lý phải có 1 diện tích rộng lớn đất hay biển thuộc quyền kiểm soát của họ, đủ để khai thác tài nguyên và trồng cấy nông nghiệp, tăng khả năng tự cung tự cấp (một nước giàu nhưng có lãnh thổ nhỏ cũng dễ bị tổn thương hơn trong chiến tranh ?)

Một trong những vũ khí mạnh nhất hiện nay của Hoa kỳ là " Cấm Vận", nó là công cụ để trừng phạt chính trị hay đe doạ một số quốc gia không tuân theo hay phản đối chính sách của mình. Nhiều nước trong đó có TQ không muốn Mỹ làm bá chủ việc này.

TQ luôn mong muốn thống nhất Đài Loan và cho rằng Biển Đông là lợi ích cốt lõi của mình. TQ đã từng nhiều lần tuyên bố là sẽ sẵn sàng dùng vũ lực để thống nhất đất nước và bảo vệ lợi ích của mình ở Biển Đông.

Điều này cũng dễ hiểu vì đối với một nước to lớn như TQ , việc kiểm soát đường biển rất quan trọng, gần như bắt buộc phải làm vì nó là mạch huyết, nguồn cung cấp năng lượng và tài nguyên, kết nối giao thương với các nước khác.

Ngày nay, tuy rằng Hoa Kỳ là quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn nhất thế giới, nhưng Hoa Kỳ mang tinh thần về công lý và thịnh vượng, chứ không phải là một đế quốc có tham vọng bành trướng lãnh thổ và không mang tinh thần dân tộc chủ nghĩa cực đoan và tự cao như TQ.

Để ngăn chặn sự trỗi dậy và tầm ảnh hưởng của TQ, chính quyền của Tổng thống Trump áp dụng mức thuế cao đối với hàng hóa TQ, mở màn cho cuộc chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, tăng viện trợ cho các nước châu Phi, cùng với Nhật hỗ trợ quân sự và ủng hộ kinh tế cho VN để không ngã về phía TQ, để VN sẽ trở thành cánh tay đắc lực của mình một khi có xung đột với TQ vì là nước ở sát bên TQ. Nhật Bản hiểu rõ hơn ai hết nên đã thay đổi hiến pháp để được hợp pháp thành lập quân đội và tái sản xuất vũ trang.

Trước đây, Thế Chiến Thứ Hai xảy ra là do những quyết định phân chia quyền lợi, lãnh thổ sau Thế Chiến Thứ Nhất của Hội Quốc Liên (Liên Hiệp Quốc ngày nay) không làm thỏa mãn một số nước, nhất là Đế Quốc Đức lúc bấy giờ. Nếu có Thế Chiến Thứ Ba xảy ra, thì đó cũng là do cách phân chia quyền lợi và lãnh thổ của Liên Hiệp Quốc đã không làm cho TQ , Nhật, Bắc Triều Tiên hay 1 số quốc gia khác không đồng tình ?

Nếu như Trung Quốc vẫn luôn duy trì tư duy chính trị của nước lớn, chủ nghĩa đế quốc Trung Hoa, xem mình là trung tâm của thế giới loài người, luôn theo nguyên tắc "Ưu tiên quyền lợi cho mình, không tôn trọng sự tồn tại của đối phương" thì chiến tranh sẽ xảy ra và không thể tránh được.

Khi đó, Trung Quốc sẽ phải trả một giá rất đắt để học bài học lịch sử mà nhân loại đã phải trả giá gần trăm triệu người qua hại cuộc chiến thế giới. Đó là : "Cùng tồn tại và cùng phát triển thì mới trường cửu” .

Montreal ngày 18/1/2019

Ngô Khôn Trí