Nước Nhật thiếu lao động

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Nhật bản có 126,86 triệu dân (2017),  là quốc gia đông dân đứng hàng thứ 10 trên thế giới. Tuy nhiên, do phân bố dân số không đồng đều, Nhật Bản đang đối diện một vấn đề trầm trọng là thiếu lao động.

Nguyên nhân chính là tỷ lệ sinh đẻ thấp (1,26 con/phụ nữ) đưa đến tỷ lệ người trẻ ngày càng giảm cộng thêm dân số ngày càng già vì tuổi thọ trung bình ở Nhật cao nhất thế giới (nam : 80, nữ :87).

Theo thống kê năm 2016, dân số của nước Nhật được phân bố theo tuổi tác như sau:

Lứa tuổi :      Tỷ lệ %            Nam                   Nữ

0 - 14              12.97           8.472.869        7.963.782

15 - 24              9.67           6.436.935        5.813.222

25 - 54            37.68        23.5893.194       24.145.406

55 - 64            12,4            7.867.611        7.840.141

65 trở lên        27.28        15.080.738        19.488.235

Lực lượng lao động trẻ trong tương lai gần (15-24 tuổi) chỉ chiếm có 9.67%. trong khi đó số người chuẩn bị về hưu (55-64 tuổi) chiếm 12.4%, nhiều hơn gần 3 triệu người. Như vậy, trong tương lai gần nước Nhật sẽ thiếu lao động trầm trọng.

Số người đã về hưu (trên 65 tuổi) chiếm 27,28% của tổng dân số, việc cung ứng những dịch vụ phúc lợi xã hội cho nhóm người này cũng là một gánh nặng đối với chính phủ .

Để duy trì việc phát triển kinh tế hiện nay, Nhật bắt buộc phải đi tìm nguồn cung cấp lao động trẻ ở mọi nơi để lấp vào phần thiếu hụt của mình. Và phải có chính sách hỗ trợ về kết hôn, sinh con và nuôi con cho các vợ chồng trẻ để làm tăng tỷ lệ sinh đẻ.

Chính phủ Nhật đã nới rộng những quy định về cư trú đối với người nước ngoài và thiết lập nhiều trung tâm thu dụng người nước ngoài ngay trong nước , nhắm vào những du học sinh, thực tập sinh hay những chuyên viên của các công ty nước ngoài muốn xin ở lại làm việc cho các xí nghiệp Nhật.

Ngoài ra, các tập đoàn Nhật cũng đã lập ra những trung tâm tuyển chọn lao động ưu tú ở các nước kém phát triển như Việt Nam, Campuchia, Nepal, Philippines,…, sau khi đào tạo tay nghề gởi qua Nhật với danh nghĩa là thực tập sinh để bù lấp vào chỗ trống trong các xí nghiệp Nhật Bản.

Để có được một lực lượng lao động trẻ và có năng lực, công ty cung ứng dịch vụ nhân lực Nhật Bản tuyển chọn lao động ngay tại Việt Nam, bằng cách mở ra 1 kỳ thi tuyển cho học sinh của các trường chuyên nghiệp và sinh viên đại học, 60% thí sinh ưu tú sẽ được chon ra để tham dự cuộc phỏng vấn có thông dịch và làm thí nghiệm tại chỗ để xác nhận năng lực thực sự. Thí sinh trúng tuyền sẽ được gởi vào ở trong cư xá . Tại đây, các thí sinh sẽ được dạy tiếng Nhật, chủ yếu là để có thể hiểu và đối thoại, được dạy những kỹ năng cơ bản như hàn, lắp ráp máy nhỏ và được đào tạo thể lực qua việc tập thể dục mỗi buổi sáng và chơi thể thao. Trước khi quyết định chọn chính thức, họ gởi người tới thăm gia đình thí sinh để điều tra hạnh kiểm. Sau 6 tháng đào tạo sẽ gởi qua Nhật với danh nghĩa là sinh viên thực tập , thực chất là vào làm trong các xí nghiệp đang thiếu lao động. Trên nguyên tắc, sau 3 năm phải trở về nước, nếu muốn xin gia hạn hay xin vĩnh trú để tiếp tục làm việc, các sinh viên thực tập này có thể nộp đơn xin phép tại các trung tâm thu dụng lao động nước ngoài. Nếu về nước sẽ được giới thiệu vào làm trong những công ty Nhật có trụ sở ở Việt Nam.

Xuất khẩu lao động qua Nhật Bản là một cơ hội tốt cho Việt Nam. Bởi vì người lao động Việt không những có cơ hội kiếm tiền giúp đỡ gia đình mà còn học hỏi được nhiều đức tính tốt của người Nhật.

 Montreal, ngày 22/3/2017

Ngô Khôn Trí