Thiên tai năm 2013

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Hiện tượng  nổi bật nhất và cũng là vấn đề đáng quan tâm nhất trong năm 2013 là bão và mưa lớn xuất hiện liên tục gây ra những trận  lũ lụt với triều cường lập kỷ lục, không chỉ xảy ra ờ Việt Nam mình mà còn xảy ra ở khắp mọi nơi trên thế giới. Có thể nói năm 2013 là “Năm của Bão và Lũ Lụt”.

Bão và Lũ lụt:

- Tháng 1 : Lụt tại Jakarta, Indonesia, 5 người chết, ảnh hưởng đến 350 nghìn người.

- Tháng 2 : Lụt  tại  Queensland và New South Wales, Úc, 3 người thiệt mạng, hàng ngàn ngôi nhà bị nhấn chìm trong nước, khoảng 250.000 hộ gia đình mất điện.

- Tháng 4 : Trận mưa lịch sử kéo dài từ ngày 1 đến ngày 4 /4,  gậy ra lụt lội tại Buenos Aires, Argentina,  nhấn chìm 60.000 ngôi nhà ở La Plata, 59 người chết  và 350.000 người bị ảnh hưởng, gây tổn thất ước tính lên hơn 5 tỷ USD..

-Tháng 5 : Lụt tại Trung Âu (Áo, Cộng hòa Séc, Đức, Hungary, Ba Lan, Slovakia, Thụy Sĩ) Ở Passau,10 chết,36 ngàn người phải sơ tán, thiệt hại  6 tỷ euro. Tại Passau, Đức, mực nước đạt 12,85 m (42,2 ft), được ghi nhận cao nhất trong lịch sử, đây là trận lũ tồi tệ nhất trong 70 năm qua.

- Tháng 6: - Lụt tại Alberta, Canada, 100 ngàn người di tản, thiệt hại 1,7 tỷ USD.

                  - Lũ lụt tại miền bắc Ấn Độ, 1000 người thiệt mạng. Lượng mưa đổ xuống bang Uttarakhand và Himachal Pradesh kể từ khi mùa mưa bắt đầu cao gấp ba lần so với mức trung bình ,21 cây cầu đã bị sập, hơn 500 ngôi nhà đã bị cuốn trôi

-Tháng 7: - Tứ Xuyên, phía tây nam Trung Quốc, 58 người chết, 300 căn nhà bị hư hại.

                 - Bihar, Ấn độ, 201 người chết , ảnh hưởng đến 5,9 triệu người.

                 - Trận lụt tồi tệ nhất trong 20 năm qua tại Canterbury Region của  New Zealand

-Tháng 8 : - 3 tỉnh Hắc Long Giang, Cát Lâm và Liêu Ninh thuộc phía bắc Trung Quốc và 2 tỉnh  Amur, Khabarovsk phía đông của nước Nga, 60 ngàn ngôi nhà bị cuốn đi, 85 người chết, 860 ngàn người phải di tản, thiệt hại lên đến 2,6 tỷ USD, ảnh hưởng đến 37 triệu người.

                  - Pakistan và phía đông Afghanistan, 180 người chết.

                  - Sudan, Châu Phi, 50 người chết, 320 ngàn người phải di tản.

                  - Tại 5 tiểu bang :South Dakota, Vermont, Florida, New Hampshire, Wisconsin, Mỹ.

-Tháng 9:  Lũ lụt xảy ra ở 6 tiểu bang của Mỹ : Arkansas, Missouri,Colorado, North Carolina, Santa Clara Pueblo và New Mexico, thiệt hại lên đến vài chục tỷ USD.

                -21 tỉnh của Thái Lan bị ngập lụt, ảnh hưởng đến 600 ngàn người.

- Tháng 10: - Bão Wutip (bão số 10 ,âm Hán Việt là Hồ Điệp, nghĩa là “Bướm Ngày”) hoành hành Trung Quốc, Thái Lan và miền Trung Việt Nam, gây ra trận “đại hồng thủy” làm 65 người chết, 199 người bị thương, thiệt hại 230 triệu USD. Cơn bão này đã gây ra một cơn lũ kinh hoàng nhất sau gần nửa thế kỷ.

                    - Bão Nari (bão số 11) tấn công Philippines , Việt Nam , Lào và Thái Lan, 38 người thiệt mạng, thiệt hại 71 triệu USD.

                     -Bão Wipha tấn công Nhật Bản, 18 người chết, 45 người mất tích.

-Tháng 11: - Tại Sardina, 1 hòn đảo tự trị của Ý, 18 người chết, thiệt hại 30 triệu Euro.

                   - Bão Haiyan (Hải Yến, bão số 14),  là cơn bão mạnh nhất trong lịch sử loài người, có sức gió lên đến 315 km/giờ,  tàn phá Philippines, gây 6000 người chết,26 233 người bị thương, 1779 người mất tích,  khoảng 4,3 triệu người bị ảnh hưởng trên khắp 36 tỉnh và hàng nghìn nhà cửa đã bị phá hủy, sau đó đổ bộ vào miền Trung Việt Nam, gây ra lũ lụt làm 28 người chết, 80 ngàn người phải sơ tán.

-Từ tháng 5 đến tháng 11: Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2013 là một sự kiện mà theo đó các xoáy thuận nhiệt đới hình thành ở vùng phía tây bắc của Thái Bình Dương. Thương vong:2202 người, Tổn thất: 9.79 tỉ USD (Đô la Mỹ 2013)

-Từ tháng 8 đến tháng 12 : liên tục xảy ra nhiều trận lũ lụt tại các nước ở Đông Nam Á ( gây cho Thái Lan : 730 chết, thiệt hại 45 tỷ USD, Campuchia : 250 người chết, thiệt hại khoảng 150 triệu USD, Lào : 34 người chết, 174 triệu USD, Việt Nam : 124 người chết, 135 triệu USD, Phi Luật Tân có 5560 người chết, thiệt hại 325 triệu USD, Mã Lai: 19 người chết và Miến Điện: 215 người chết).

Tại Việt Nam, triều cường đã lập kỷ lục 1,68 m, nhiều khu vực vùng trũng thấp và nhiều tuyến đường trên địa bàn TPHCM bị ngập sâu trong nước, sinh hoạt của người dân bị đảo lộn và khốn đốn.

Sau cơn mưa chiều 16/10/2013 trên đường Hòa Bình, TP.HCM

Bão lụt thường xảy ra ở Việt Nam

Cháy rừng cũng là vấn nạn của thế giới trong những năm gần đây:

- Ngày 5 / 1 : Cháy rừng khủng khiếp ở Tasmania, Úc (Tasmanian bushfires), thiêu hủy hơn 170 ngôi nhà, 60.000 hécta rừng và gần 100 người mất tích.

- Ngày 14/ 1 : Thêm 1 vụ cháy rừng ở bang New South Wales, Úc. Gió thổi mạnh đã gây ra hàng trăm đám cháy rừng trên khắp nước Úc, phá hủy 40.000 hecta rừng và đất canh tác, thiêu rụi hàng chục nhà cửa, làm chết hàng ngàn gia súc và làm hư hại nặng đài quan sát thiên văn lớn nhất nước.

-Ngày 20/2: cháy tại khu vực Bắc Biển Hồ (thị trấn Phú Hòa, huyện Chư Pah - Gia Lai) đã lan rộng ra khoảng 400ha rừng, đám cháy bùng phát dữ dội, có lúc được tiếp sức bởi gió ngọn lửa cao 5-7m.

-Ngày 19/6: 138 đám cháy hoành hành trong các khu rừng trên đảo Sumatra, Indonesia. Gây  ô nhiễm không khí đến các nước lân cận.

-Ngày 28/6 : Hỏa hoạn ở Arizona bắt đầu từ thị trấn Yarnell do sét đánh. Không khí nóng bức cộng với gió mạnh và khô khiến đám cháy lan nhanh. Một diện tích hơn 405ha đồng cỏ và bụi rậm đã bị thiêu rụi. Khoảng 200 công trình cũng bị phá hủy .19 lính cứu hỏa bị thiệt mạng, được coi là tổn thất lớn nhất về người của lực lượng cứu hỏa ở Mỹ trong một thảm họa thiên nhiên trong 80 năm qua.

-Ngày 27/8: Cháy rừng tại  Yosemite ở bang California, Mỹ, 600 km vuông, 5.000 hộ bị ảnh hưởng. Huy động 19.000 nhân viên cứu hỏa để chiến đấu với 50 đám cháy .

- Ngày 17 / 10 : 71 vụ cháy rừng dữ dội suốt gấn 1 tuần lễ tại New South Wales, bang đông dân nhất của Úc, ít nhất 1 người thiệt mạng và hơn 200 ngôi nhà bị phá hủy.

Động đất :

Khoảng 1200 trận động đất có cường độ 5.0 trở lên xảy ra trong năm 2013. Hai trận đáng chú ý nhất là trận động đất có cường độ lớn nhất 8,2 độ Richter xảy ra ở ngoài khơi bờ biển phía Đông nước Nga vào ngày 24/5  và trận gây chết người nhiều nhất, có cường đô 7,7 độ Richer tại Balochistan, Pakistan vào ngày 24/9, gây 825 người chết.

Ngoài ra,

-Ngày 16/4: Động đất Sistan và Baluchestan là một trận động đất 7,8 độ xảy ra tại tỉnh Sistan và Baluchestan, Iran, kéo dài trong khoảng 25 giây. Trận động đất xảy ra đúng 1 ngày sau động đất 6,3 độ ở tây nam Iran gần thành phố Bushehr tại nơi tiếp giáp giữa hai Mảng Ả Rập và Mảng Á-Âu ở độ sâu khoảng 80 km.Trận động đất này có cường độ mạnh nhất từng xảy ra ở đất nước này trong suốt 40 năm. Tổng cộng 70 người chết trên 200 người bị thương.

Ngày 20/4: Động đất Lô Sơn , tỉnh Tứ Xuyên,Trung Quốc. cường độ 7,0. 193 người được xác nhận thiệt mạng, 11.460 người bị thương, và 25 người mất tích.

Ngày 3/7, 6,1 độ Richer, ở Indonesia, 30 người chết , 275 người bị thương và phá hủy hơn 4.300 ngôi nhà.

 Ngày 22/7, tại Cam Túc, Trung Quốc, động đất 6,6 độ Richter, 89 người chết, trên 500 người bị thương.

Ngày 28/9: 4 ngày sau khi xảy ra vụ động đất cường độ 7,7, tại Balochistan, Pakistan, một trận động đất thứ hai với cường độ 6,8 lại xảy ra gây 515 chết.

-Ngày 15/10: tại tỉnh Bohol, Philippine cường độ 7,2,  gây 222 người chết, 374 người bị thương. Đây là trận động gây thương vong nhiều nhất ở Philippines trong vòng 23 năm. Năng lượng của nó tương đương với 32 quả bom Hiroshima.

Sao băng:

Sao băng Chelyabinsk: Ngày 15/2/ 2013, một thiên thạch đã bay vào bầu khí quyển Trái Đất trên bầu trời nước Nga và đã trở thành một quả cầu lửa. Tốc độ bay: 54.000 kilômét một giờ (34.000 mph), gấp 44 lần vận tốc âm thanh, nó bay qua bầu trời khu vực Ural phía Nam và bùng nổ trên tỉnh Chelyabinsk, mạnh gấp 20-30 lần so với vụ nổ hai quả bom nguyên tử tại Hiroshima và Nagasaki, gây 1200 người bị thương, 3.000 tòa nhà trong sáu thành phố trong khu vực bị hư hại.

***

Sự biến đổi khí hậu toàn cầu đang diễn ra ngày càng nghiêm trọng. Biểu hiện rõ nhất là sự nóng lên của trái đất, làm băng tan, nước biển dâng cao, các hiện tượng thời tiết bất thường gây ra mưa lớn, bão lũ, sóng thần, động đất, hạn hán và giá rét kéo dài… và xuất hiện hàng loạt dịch bệnh trên người, gia súc, gia cầm…

Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) thuộc Liên Hiệp Quốc (LHQ) công bố báo cáo khẳng định chắc chắn loài người là thủ phạm gây biến đổi khí hậu và cảnh báo về những hậu quả của hiện tượng trái đất ấm dần lên và yêu cầu cộng đồng thế giới cần nhanh chóng thực hiện các cam kết và đưa ra những giải pháp thực tiễn để đối phó với những thảm họa do biến đổi khí hậu gây ra.

Montréal ngày 12/12/2013

Ngô Khôn Trí sưu tầm